วิชา
การคุ้มครองบริโภคทาง
สาธารณสุข
(ConsumerProtectioninPublic
Health)
อ.ธวัชชัย เอกสันติ
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัย
ราชภัฏนครราชสีมา
หน่วยที่ 1
ความรู้พื้นฐานด้านการ
คุ้มครองผู้บริโภค
•ความหมาย
•เป้าหมายของคุ้มครองผู้บริโภค
•องค์ประกอบของการบริโภค
•การคุ้มครองผู้บริโภคทาง
สาธารณสุข
•ทำาไมต้องคุ้มครองผู้บริโภค
หัวข้อ
บรรยาย
หัวข้อบรรยาย
•สิทธิผู้บริโภค
•แนวโน้มปัญหาการคุ้มครอง
บริโภคทางสาธารณสุข
•แนวทางในการคุ้มครองผู้
บริโภคด้านสาธารณสุข
ความเป็นมาของการคุ้มครอง
ผู้บริโภค
 พ.ศ. 2512 สหพันธ์องค์การผู้บริโภคระหว่าง
ประเทศ (สนง.กรุงเฮก เนเธอร์แลนด์) ร่วมก่อ
ตั้งแต่ไม่สำาเร็จ
 พ.ศ. 2514 ได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อ
ศึกษาปัญหาของผู้บริโภค (กรรมการศึกษาและ
ส่งเสริมผู้บริโภค)
 พ.ศ. 2519 รัฐบาลตั้งคณะกรรมการคุ้มครองผู้
บริโภค แต่คณะกรรมการชุดดังกล่าวได้สลายตัว
ตามวาระการเมือง
 พ.ศ. 2522 สำานักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้
บริโภคมีกฎหมายที่รองรับการปฏิบัติงาน คือ
พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และ
ความหมายของการ
บริโภค
“การกิน เสพ ใช้สิ้นเปลือง
ใช้สอย หรือใช้ประโยชน์ จาก
”สิ่งของหรือบริการต่างๆ
 บริโภค  หมายถึง กิน เสพ ใช้ สิ้นเปลือง
 ใช้สอยจับจ่าย ยังหมายรวมถึง การจับจ่าย
ใช้สอย การซื้อสินค้า หรือบริการต่างๆ เช่น
บริการทางการแพทย์ บริการ
 โทรคมนาคม บริการเสริมความงาม เป็นต้น
 ผู้บริโภค (Consumer) หมายถึง บุคคล หรือ
ใครก็ตามที่รับประทาน หรือใช้สินค้า บริการ
ต่างๆ กล่าวคือผู้ที่ซื้อมาใช้ ผู้กิน ผู้เสพ ผู้
ใช้สอย ผู้นำามาใช้ให้เกิดประโยชน์ เพื่อตอบ
สนองความต้องการ ของตนเองทั้งทางด้าน
ร่างกายและทางด้านจิตใจ
ความหมายคำาที่
เกี่ยวข้อง
การคุ้มครองผู้บริโภคทาง
สาธารณสุข
“กลยุทธ์ในการดูแลคุ้มครอง
ประชาชนให้ได้รับความปลอดภัยใน
การบริโภคผลิตภัณฑ์และการได้รับ
บริการที่จำาเป็นต่อการดำารงชีวิตและ
สุขภาพอนามัย รวมทั้งการพิทักษ์
ประโยชน์ของประชาชนผู้บริโภคมิ
ให้ต้องถูกเอารัดเอาเปรียบหรือตกอยู่
ภายใต้การแสวงหาประโยชน์จาก
ฝ่ายผู้ประกอบธุรกิจโดยไม่เป็น
การคุ้มครองผู้บริโภค
การ
คุ้มครอง
ผู้บริโภค
สินค้า /
บริการ
ผู้บริโภค
คุณ
ประโยชน์
เป็น
ธรรม
ปลอด
ภัย
คุณภาพ/มาตรฐา
น
เป้าหมายการดำาเนิน
การ
1.ผู้บริโภคได้บริโภคผลิตภัณฑ์และ
บริการด้านสุขภาพที่มีคุณภาพ
ปลอดภัย เป็นธรรม และสมประโยชน์
2.สนับสนุนการส่งออกด้าน
ผลิตภัณฑ์ทางด้านสุขภาพและพัฒนา
ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องให้มีคุณภาพ
สามารถแข่งขันได้ในตลาดโลก
องค์ประกอบของการ
บริโภค
ผู้ประกอบ
การ
ผู้บริโภค
ผู้
ผลิต
บริกา
ร
รั
ฐ
สินค้า
กำากับดูแล
ผู้ให้
บริการ
การ
โฆษณา
ผู้บริโภค
บริกา
ร
ทำาไมต้องคุ้มครองผู้บริโภค
เทคโนโลยีการ
ผลิต
ปัจจัยส่วนบุคคล
ลัทธิบริโภคนิยม
การรับรู้ข้อมูล/ตัดสินใจ
การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม
การเมือง และวัฒนธรรม
จริยธรรม
ใครคือผู้คุ้มครองผู้
บริโภค
รั
ฐ
ประช
าชน
เอก
ชน
สิทธิผู้บริโภค
1.สิทธิที่จะได้รับข่าวสารรวมทั้งคำา
พรรณนาคุณภาพที่ถูกต้องและเพียง
พอเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการ
2.สิทธิที่จะมีอิสระในการเลือกสินค้า
หรือบริการ
พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ.
สิทธิผู้บริโภค
3.สิทธิที่จะได้รับความปลอดภัยจากการ
ใช้สินค้าหรือบริการ
4.สิทธิที่จะได้รับความเป็นธรรมจากการ
ทำาสัญญา
5.สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาและ
ชดเชยความเสียหาย
พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค
แนวโน้มปัญหาการคุ้มครองผู้
บริโภคในปัจจุบัน
แนวโน้มปัญหาการคุ้มครองผู้
บริโภคในปัจจุบัน
ด้านผู้บริโภค
•ยังมีความรู้ไม่เพียงพอในการบริโภค
โดยเฉพาะคนชนบท
•มีความฟุ่มเฟือยในการบริโภค โดย
เฉพาะผลิตภัณฑ์ส่งเสริมสุขภาพ
•การขาดโอกาสในการเลือกซื้อสินค้าที่
มีคุณภาพในคนชนบท
แนวโน้มปัญหาการคุ้มครองผู้
บริโภคทางสาธารณสุข
ด้านผู้ประกอบการ
•มีแนวโน้มที่จะละเมิดกฎหมายมากขึ้น
•ผู้ประกอบการรายย่อยขาดความรู้และ
ทักษะ
•เทคนิคการตลาดแบบขายตรง
แนวโน้มปัญหาการคุ้มครองผู้
บริโภค
ทางสาธารณสุข
ด้านผลิตภัณฑ์
•ปัญหาคุณภาพสินค้ายังคงมีอยู่ โดยเฉพาะ
เขตชนบท
•มีการนำาเข้าผลิตภัณฑ์ที่ไม่จำาเป็นราคาแพง
แนวโน้มปัญหาการคุ้มครองผู้
บริโภคทางสาธารณสุข
•ด้านรัฐ
** กฎหมายยังล้าสมัย การบังคับ
ใช้ไร้ ประสิทธิภาพ
* * บุคลากรยังขาดความรู้และ
ทักษะ
•* * การจัดการของรัฐยังด้อย
ประสิทธิภาพ
สถานการณ์ด้านบริการสุขภาพ
1.ด้านผู้บริโภค
-ผู้อยู่ห่างไกลยังได้รับบริการโดยบุคลากร
ระดับตำ่ากว่าวิชาชีพ
-ประชาชนนิยมซื้อยากินเองจากร้านยาที่
ไม่มีเภสัชกรดูแล
-เข้าใจในการรักษาพยาบาลที่ผิด
-ไม่ทราบสิทธิของตนเอง
สถานการณ์ด้านบริการ
สุขภาพ
2.ด้านผู้ประกอบวิชาชีพและผู้
ประกอบโรคศิลปะ
-บริการที่ด้อยคุณภาพและไม่ทั่ว
ถึง
-บุคลากรขาดความชำานาญ
สถานการณ์ด้านบริการ
สุขภาพ
3.ด้านสถานพยาบาลและการ
บริการ
-ตรวจวินิจฉัยเกินความจำาเป็น
-ค่าบริการสูง
สถานการณ์ด้านบริการ
สุขภาพ
-การนำาเอาวิธีการรักษาที่ยังไม่ได้
ผลแน่ชัดใช้กับผู้สิ้นหวัง
-ผู้ป่วยไม่มีส่วนร่วมรับรู้และตัดสินใจ
ในการรักษา
สถานการณ์ด้านบริการ
สุขภาพ
4.ด้านรัฐ
-อัตรากำาลังไม่เพียงพอ
-ขาดการพัฒนาบุคลากร
ประจำาการ
-ขาดหน่วยงานเฝ้าระวัง
กลยุทธ์ในการดำาเนินงาน
คุ้มครองผู้บริโภค
ด้านสาธารณสุข ในแผนพัฒนา
สุขภาพฯ
1.พัฒนานา ศักยภาพของผู้บริโภค
2.ส่งเสริมคุณภาพของผลิตภัณฑ์
3.พัฒนาองค์การ
4.ข้อมูล/วิชาการ/เทคโนโลยี/บุคลา
กร
พัฒนา ศักยภาพผู้บริโภค
1.ผู้บริโภคมีความรู้ พิทักษ์ตนเองได้
2.มีพฤติกรรมการบริโภคที่เหมาะสม
3.มีความพอใจ เชื่อมั่นในคุณภาพของ
ผลิตภัณฑ์และบริการ
พัฒนา ศักยภาพผู้
บริโภค
4.ได้รับความเป็นธรรมเมื่อเกิดความ
เสียหาย
5.เกิดช่องทางการประสานร่วมกัน
ระหว่างผู้บริโภค ภาครัฐ องค์กรผู้
บริโภค และผู้ประกอบการ
ส่งเสริมคุณภาพ
ผลิตภัณฑ์
1.ผู้ประกอบการมีความรู้ ด้านการผลิต
ตามหลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิต
( GMP,SOP,ฯลฯ)
2.สินค้า มีคุณภาพ และปลอดภัย
3.มีศักยภาพในการ แข่งขันในตลาดโลก
การพัฒนาองค์การ
1.เป็นหน่วยงานที่มีระบบการ
ทำางานมีคุณภาพ ประสิทธิภาพ
2.โปร่งใสตรวจสอบได้
3.มีความอิสระในการบริหาร
งาน
ข้อมูล/วิชาการ/เทคโนโลยีและ
บุคลากร
1.ปรับปรุงกฎหมายให้ทันสมัย
2.ระบบข้อมูลข่าวสารที่มี
ประสิทธิภาพและ
ประสิทธิผล3.ข้อมูลที่ทันสมัย
เหมาะสม และมีหลักฐานน่าเชื่อ
ถือ
ข้อมูล/วิชาการ/เทคโนโลยีและ
บุคลากร
4.มีความรู้ความสามารถเป็นนัก
วิชาการมืออาชีพ
5.มีคุณธรรมสามัคคี รักองค์กร
6.มีความสามารถในการสื่อสาร

บท1