cf}iflwhGo dfn;fdfg
vl/b tyf cfk"lt{ Joj:yfkg
;xhLs/0f k'l:tsf
@)&$
g]kfn ;/sf/
:jf:Yo dGqfno
:jf:Yo ;]jf ljefu
cfk"lt{{ Joj:yf dxfzfvf
kmf]g g+M )!–$@^!&^*
lhG;L
Joj:yfkg
e08f/0f
ljt/0f
cf}ifwL tyf
;fdfgsf]
rog÷5gf}6
pkef]QmfnfO{
;]jf
k|If]k0f tyf
vl/b
u'0f:t/
cg'udg
u'0f:t/
cg'udg
u'0f:t/
cg'udg
u'0f:t/
cg'udg
cf}iflwhGo dfn;fdfg
vl/b tyf cfk"lt{ Joj:yfkg
;xhLs/0f k'l:tsf
@)&$
g]kfn ;/sf/
:jf:Yo dGqfno
:jf:Yo ;]jf ljefu
cfk"lt{{ Joj:yf dxfzfvf
kmf]g g+M )!–$@^!&^*
k|fSsyg
	 cfwf/e"t :jf:Yo ;]jf Joj:yfkgsf] qmddf
x'g] ljleGg sfo{x?dWo] cf}iflw tyf :jf:Yo
pks/0f vl/b, e08f/0f / ljt/0f dxTjk"0f{ sfo{x?
x'g . oL sfo{x?df ;+ljwfgt ;ª3Lo ;+/rgf
tof/ x'g' cufl8;Dd s]G›df :jf:Yo ;]jf ljefu,
cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfsf ;fy} sfo{qmd;Fu
;Dalwt dxfzfvf, If]qLo :jf:Yo lgb]{zgfno
/ cGtu{tsf If]qLo d]l8sn :6f]/ ;fy} lhNnf
:jf:Yo, hg:jf:Yo sfof{no / cGtu{tsf :jf:Yo
;+:yfx?n] d'Vo e"ldsf lgjf{x ub}{ cfPsf lyP .
g]kfnsf] ;+ljwfg, @)&@ hf/L ePkZrft s]Gb|Lo
lgsfodf /x]sf :jf:Yo;DaGwL clwsf/ ;+3, k|b]z
/ :yfgLo tx -dxfgu/kflnsf, pk–dxfgu/kflnsf,
gu/kflnsf tyf ufpFkflnsf_ x?n] k|of]u
ug]{ u/L gofF ;+/rgf nfu" ePsf] 5 . o;cg'?k
cfk"lt{ Joj:yfkg sfo{k|0ffnL ;~rfngdf ;lhnf]
xf]; eGg] x]t'n] cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f
Joj:yfkg;DaGwL of] ;xhLs/0f k'l:tsf tof/
ul/Psf] 5 .
	 o; ;Gbe{df ;fj{hlgs vl/b P]g, @)^#
tyf ;fj{hlgs vl/b lgodfjnL, @)^$ df
ePsf] Joj:yfsf ;fy} k|rlnt lgb]{lzsf Pj+
sfo{ljlwx?df ePsf] k|fjwfg ;d]tnfO{ ;d]6L
;xhLs/0fsf nflu ;Gbe{ ;fdfu|Lx? ;d]t ;+If]kdf
k|:t'tul/Psf]5.o;k'l:tsfsf];xof]un];a}txdf
eLMIS dfkm{t oyf;dodf /÷jf lhG;L clen]v
/ q}dfl;s LMIS k|ltj]bg x]/L :jf:Yo ;fdu|Lsf]
k|If]k0f, vl/b of]hgf lgdf{0f, ah]6sf] Joj:yf,
cf}iflwsf]kfOknfOgcj:yf,ljt/0f;fy}pknAwtf
;'lglZrt (Commodity Security) ug]{h:tf ;Dk"0f{
cfk"lt{ z[ªvnfsf] sfo{ ;~rfng ug{ ;lsg]5 .
:jf:Yo ;+:yfx¿df cf}iflwhGo
dfn;fdfgx?sf] c6'6 pknAwtf ;'lglZrt ug{'sf
;fy} v]/ hfgaf6 arfpg' cfk"lt{ Joj:yfkg
(Logistics Management) sf] dxTjk"0f{ p2]Zo x'G5 .
cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] c6'6 pknAwtfsf]
cefjdf :jf:Yo ;]jfsf ;Dk"0f{ k|of; lg/y{s x'g]
xF'bf cf}iflw tyf :jf:Yo pks/0f vl/b, e08f/0f
/ ljt/0f;Fu ;Dalwt sfo{nfO{ s]G›laGb'df /flvg'
k5{ . o;sf;fy} ;a} txsf ;fj{hlgs lgsfox?df
vl/b Joj:yfkg 7"n} r'gf}ltsf] ?kdf /x]sf]
s'/fnfO{ dWogh/ ubf{ cf}iflwhGo dfn;fdfg vl/b
ug'{ tyf cfk"lt{ Joj:yf ug'{ Tolt ;lhnf] x'Fb}g .
o;y{ k|:t't ;xhLs/0f k'l:tsf (Handbook) n]
cf}iflwhGo dfn;fdfg vl/b tyf cfk"lt{ Joj:yf
ug{ dxTjk"0f{ ;xof]u ug]{5 eGg] ljZjf; lnPsf] 5' .
	 cGtdf, of] k'l:tsf tof/ kfg{ k|fljlws
;xof]u k'¥ofpg]] UKAID/NHSSP tyf USAID/
GHSC-PSM sf ;fy} o;nfO{ k|sfzg ug{ ;xof]u
ug]{ UKAID/NHSSP nufot cf–cfˆgf] tkm{af6
cfjZos ;'emfjx? k|bfg ug]{ :jf:Yo ;]jf
ljefu tyf cGtu{tsf ljleGg dxfzfvfx?sf
sd{rf/Lx?k|lt xflb{s wGojfb k|s6 ub}{ ;a} txsf
:jf:Yo ;+:yfx?n] o; k'l:tsfsf] ;xL pkof]u
ug'{x'g]5 eGg] cfzf lnPsf] 5' . o; k'l:tsfdf
/x]sf sdL sdhf]/Lx?nfO{ cf}FNofO{ eljiodf o;
k'l:tsfnfO{ yk kl/is[t agfpg oxfFx? ;a}sf]
;xof]usf] ;d]t ck]Iff ub{5' .
8f= /d]z s'df/ v/]n
lgb]{zs
cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvf
:jf:Yo ;]jf ljefu
6]s', sf7df8f}F .
kmf]g g+= M )!–$@^!&^*
ljifo–;"rL
kl/R5]b – !
vl/b Joj:yfkg
!=	e"ldsf	 !
@=	 vl/b sfo{sf] lhDd]jf/L	 @
#=	 cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf]
5gf]6 (Product Selection)	#
$=	 pknAwtfsf] ;'lglZrttf (Sourcing)	#
%=	 vl/b ul/g] cf}iflwhGo dfn;fdfg
tyf pks/0fsf] kl/df0f k|If]k0f / lgwf{/0f	$
^=	 vl/b u'? of]hgf / jflif{s vl/b of]hgf	 ^
&=	 k|fljlws ljj/0f (Technical
Specification) / u'0f:t/	 &
*=	 Nffut cg'dfg tof/ ug]{	 *
(=	 df}h'bf ;"rL tof/ ug]{	 (
!)=	 vl/bnfO{ ljleGg Kofs]h tyf
;d"xdf ljefhg ug]{	 !)
!!=	 vl/bsf] ;Ldf / vl/b ljlw	 !)
!!=!	;f]e}m vl/b	 !)
!!=@	l;naGbL b/efpkqaf6 vl/b	 !!
!!=#	af]nkqsf] dfWodaf6 vl/b	 !@
!@=	 vl/b ;Demf}tf Joj:yfkg	 !(
!@=!	vl/b ;Demf}tf ;+zf]wg	 @)
!@=@	vl/b ;Demf}tfsf] Dofb yk	 @!
!#= 	;fdfg k|fKt ug]{, u'0f:t/ hfFr tyf
:6f]/ bflvnf	 @!
!$=	 u'gf;f] Joj:yfkg	 @@
!%=	 ljB'tLo k|0ffnLsf] k|of]u	 @#
!^= 	e'QmfgL	 @#
!&=	 cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f
vl/b k|lqmof dfu{lgb]{zg	 @$
cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/b ug]{
;fj{hlgs lgsfon] Wofgdf /fVg' kg]{ d'Vo
s'/fx?		 @%
cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/b
ljlw / k|lqmofsf] ;f/f+z	 @*
kl/R5]b – @
cfk"lt{ Joj:yfkg
!=	kl/ro	 ##
@=	 u'0f:t/ olsg (Quality Assurance)	##
#=	ljt/0f (Distribution)	#$
$=	e08f/0f (Storage and
Warehouse Practice)	#^
%=	 clen]v tyf k|ltj]bg (Recording and
Reporting) / ljB'tLo cfk"lt{ Joj:yfkg
;"rgf k|0ffnL	 #*
^=	 :jf:Yo ;fdu|Lsf] ljj]sk"0f{ pkof]u
(Rational use of Health Commodities)	$)
;Gbe{ ;fdu|Lsf nflu pknAw lnÍx?	 $!

kl/R5]b
vl/b Joj:yfkg
!=	e"ldsf
	 k|To]s gful/snfO{ pknAw u/fpg] :jf:Yo
;]jf u'0f:t/Lo, ;/n tyf e/kbf]{ agfpg'
/fHosf] bfloTj ePsf]n] ;f]sf] nflu cfjZos kg]{
cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/bsf] sfd
g]kfn ;/sf/sf] dxTjk"0f{ sfd xf] . o; k|sf/sf
vl/b sfo{sf] nflu ;fj{hlgs vl/b P]g, @)^#
/ ;fj{hlgs vl/b lgodfjnL, @)^$ sf] Joj:yf
ePsf] 5 . vl/b k|0ffnLnfO{ :jR5, k|lt:kwf{Tds,
kf/bzL{ tyf lskmfotL agfpgsf] nflu ;do–
;dodf ;+zf]wg u/L ;fj{hlgs vl/b k|lqmofnfO{
;fd;fdlos ;'wf/ ub}{ nluPsf] 5 .
	 cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f
Joj:yfkgsf] nflu vl/b sfo{ ubf{ u'0f:t/,
kl/df0f, plrt d"No, ;fdfg k|fKt x'g] ;do,
e08f/0fsf] Joj:yf cflbsf] /fd|/L ljrf/ ug'{kb{5 .
Jojl:yt vl/b k|0ffnLn] :jf:Yo ;+:yfdf rflxg]
cf}iflw tyf pks/0fx? rflxPsf] ;dodf cfjZos
kl/df0f, u'0f:t/ / ldtJolotf;fy pknAw
u/fpg ;xof]u ub{5 . h;n] ubf{ cf}iflw e08f/df
cf}iflwsf] cefj (Stock-Out) gx'g] / cf}iflwsf]
Dofb u'h|L (Expiry) v]/ ghfg] cj:yf l;h{gf u/L
:jf:Yo If]qdf ePsf] vr{sf] ;fy{stf a9fpg
;lsG5 . vl/b tyf cfk"lt{ Joj:yfkg ubf{
cGt/f{li6«o ?kdf cg';/0f ul/Psf] cfk"lt{ rqm
(Logistics Cycle) nfO{ ;Gbe{sf] ?kdf x]g{'kb{5 .
!

@=	 vl/b sfo{sf] lhDd]jf/L
	 cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf]
vl/b;DaGwL sfo{ ug]{ u/fpg] lhDd]jf/L ;DalGwt
;fj{hlgs lgsfosf] k|d'vsf] x'G5 . vr{ ug]{
clVtof/L k|fKt ;fj{hlgs lgsfon] vl/b sfo{
ug'{ u/fpg'cl3 cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf
pks/0f;DaGwL k|fljlws ljj/0f (Technical
Specification) tof/ ug'{kb{5 . ;f] ljj/0fdf
dfn;fdfgsf] u'0f:t/ tyf ljz]iftfx?sf] af/]df
:ki6 pNn]v ug'{kb{5 . t/ ;f] ljj/0fdf s'g}
vf; a|f08, 6]«8dfs{, sDkgL jf pTkfbssf] gfd
pNn]v ug{ ldNb}g . o:tf] ljj/0f tof/ ePkl5
clwsfk|fKt clwsf/Laf6 :jLs[t u/fO{ ;f]
ljj/0fsf] cfwf/df cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf
pks/0f vl/b ug{ s] slt /sdsf] cfjZostf kb{5
;f]sf]nfutcg'dfgtof/ug'{kb{5.o;/Ltof/ePsf]
nfut cg'dfg (Cost Estimate) ;fj{hlgs vl/b
P]g / lgodfjnLadf]lhd clVtof/ kfPsf
clwsf/Laf6 :jLs[t u/fpg' kb{5 .
	 cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/b
ug]{ ;fj{hlgs lgsfon] ;f] vl/b sfo{sf] nflu
Pp6f vl/b PsfO u7g ug{'kg]{ x'G5 . cf}iflwhGo
dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/b ug]{ ;fj{hlgs
lgsfosf] k|d'vn] vl/b sfo{df tflnd k|fKt
cg'ejL sd{rf/LnfO{ sfdsf] lhDd]jf/L;lxt vl/b
clwsf/L tf]Sg' kb{5 . vl/b;DaGwL sfo{x?,
h:t} jflif{s vl/b of]hgf tof/ ug]{, ;dGjo ug]{,
af]nkq;DaGwL sfuhft tof/ ug]{, af]nkqsf]
k|lqmof ;~rfng ug]{, ;"rgf k|sfzg ug]{, af]nkq
;'/lIft ug]{, k"j{of]Uotf tf]Sg], vl/b ;do–tflnsf
tof/ ug]{, af]nkq k/LIf0f / d'NofÍg k|ltj]bg tof/
ug{ ;ldltsf] u7g ug]{, :jLs[ltsf] nflu k]; ug]{,
vl/b cfb]z tyf vl/b ;Demf}tf Joj:yfkg ug]{,

cfk"lt{k"j{ u'0f:t/ ;'lglZrt ug]{, ;fdfg cfk"lt{
cfb]z ug]{, :6f]/ bflvnf k|ltj]bg xfl;n ug]{,
e'QmfgLsf] nflu l;kmfl/; ug]{ cflb k|lqmof tyf
sfo{ o; vl/b PsfOsf] lhDd]jf/Ldf kb{5 .
#=	cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf
pks/0fsf] 5gf]6 (Product
Selection)
	 :jf:Yo Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Health
Management Information System (HMIS)
af6 ;Íng ePsf] ?U0ftf (Morbidity), ;]jfsf]
pknAwtf,pkrf/tflnsf,cfk"lt{Joj:yfkg;"rgf
k|0ffnL (LMIS) af6 ;Íng ePsf] vr{ ljj/0f, Pj+
:jLs[t sfo{qmdadf]lhd cf}iflwsf] cfjZostf
;fy} tf]lsPsf] k|fljlws :k]l;lkms]zg;Fu
d]n vfg]u/L cTofjZos :jf:Yo ;fdu|Lsf] ;"rL
/fli6«o:t/df 5gf]6 ul/Psf] x'G5 . o;} ;"rLsf
cfwf/df ljleGg sfo{qmdsf] nflu :jf:Yo ;fdu|L
5gf]6 ug'{sf ;fy} vl/bsf] nflu klg o;}nfO{ cfwf/
dflgG5 . :jf:Yo ;]jf ljefu, k|fylds :jf:Yo
;]jf k'ghf{u/0f dxfzfvfaf6 lgZz'Ns ljt/0fsf
cTofjZos cf}iflwx?dWo] s'g :t/af6 s] vl/b
ug]{ xf] ;f]af/] olsg ug{ pQm dxfzfvfsf] j]a;fO6
http://www.phcrd.gov.np df x]g{ ;lsG5 / ;f]xL
cfwf/ lnO{ vl/b k|lqmofsf] yfngL ug'{kb{5 .
$=	 pknAwtfsf] ;'lglZrttf
(Sourcing)
	 5gf]6 ePsf cTofjZos cf}iflwhGo
dfn;fdfg tyf pks/0fsf] vl/b k|lqmof ;'?
ug{'k"j{ pTkfbg, pTkfbs Pj+ cfk"lt{stf{ /fli6«o jf
cGt/f{li6«o s] s'g :t/df pknAw 5g ;f] ;'lglZrt
ug{' cfjZos x'G5 . cf}iflwhGo dfn;fdfgsf] vl/b

ubf{ ljZj :jf:Yo ;+u7g (WHO) af6 lgwf{l/t
s'zn pTkfbg cEof; (Good Manufacturing
Practice (GMP) Guideline) cg';/0f u/L pTkfbg
ePsf] k|dfl0ft ePsf pTkfbs tyf pTkfbg
x'g'kb{5 . ;fy} ;do ;dodf cfk"lt{stfx?sf]
e]nf u/L vl/b k|lqmof, vl/b ul/g] jflif{s kl/df0f
/ cfk"lt{ tflnsfaf/] hfgsf/L lbO{ pgLx?nfO{
pTk|]/0ff lbg' kb{5 .
	 cfjZostfcg';f/ ljZj :jf:Yo ;+u7g
(WHO) af6 k"j{of]Uotf (Pre-qualified) k|fKt jf
;/sf/L lgsfo jf /fli6«o jf cGt/f{li6«o jf
cGt/;/sf/L ;+:yf jf ljb]zL ;/sf/ jf To;
d'n'ssf] ;fj{hlgs lgsfon] lgwf{/0f u/]sf] s] s'g
pTkfbs, pTkfbg jf d"Nodf :jf:Yo ;fdu|L vl/b
ug]{ xf] ;f]sf] ;'lglZrttf ug{'kb{5 . pknAwtfsf]
;'lglZrttfsf] nflu k|To]s jif{ hfgsf/Ld'ns
cBfjlws sfuhft tof/L cj:yfdf /fVg' kb{5 .
%=	 vl/b ul/g] cf}iflwhGo dfn;fdfg
tyf pks/0fsf] kl/df0f k|If]k0f /
lgwf{/0f
	 cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf] vl/b
ug]{ ;fj{hlgs lgsfoaf6 vl/b ul/g] cf}iflwx?sf]
kl/df0f lgwf{/0f (Quantification) ug{sf] nflu
;DalGwt :jf:Yo rf}sL (Health Post), k|fylds
:jf:Yo s]Gb| (Primary Health Care Centre)
nufot cGtu{tsf ;a} :jf:Yo ;+:yfx?af6
cfufdL cfly{s jif{sf]nflu rflxg] k|To]s
cf}iflwsf] gfd / kl/df0fsf] ljj/0f ;Íng ug'{'kb{5 .
;f] ;Ílnt ljj/0fsf] cfwf/df ;a} :jf:Yo
;+:yfx?df ut cfly{s jif{ / rfn' cfly{s jif{df
vkt ePsf] cf}iflw ljj/0fsf] /fd|/L cWoog u/L
cfufdL cfly{s jif{sf]nflu slt kl/df0fdf ;f]

cf}iflw cfjZos kg{;S5 olsg u/L kl/df0f
k|If]k0f (Forecasting) ug'{kb{5 . o;/L kl/df0f
k|If]k0f ubf{ ut cfly{s jif{ / rfn' cfly{s jif{df
ePsf] vkt, cGo kIf, h:tf] ?U0ftf (Morbidity),
nlIft ;]jfu|fxL ;+Vof jf k|of]ustf{sf] dfu,
sfo{qmdsf] lj:tf/, ;]jfsf] pkof]u, ;fdu|Lsf] c6'6
pknAwtf jf cg'knAwtf (Stock-Out) jf v]/
uPsf] jf a9L ePsf] cj:yf tyf :t/Lo pkrf/
tflnsfdf tf]lsPsf] pkrf/ ljlw;Fu d]n vfg]
u/L jflif{s ¿kdf kl/df0f k|If]k0f (Forecasting)
ug{ ;lsG5 . cfjZos tYofÍsf]nflu :jf:Yo
dGqfnocGtu{t pknAw :jf:Yo Joj:yfkg
;"rgf k|0ffnL (Health Management Information
System (HMIS) / cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL
(Logistics Management Information System
(LMIS) adf]lhdsf] clen]v / k|ltj]bg x]g{'kb{5 .
;fy} ckgfPsf] dfGotfsf] cfwf/ jf ljutsf]
cg'ejnfO{ ljrf/ u/L kl/df0f yk36 ug{ klg
;lsG5 .
	 o;/L kl/df0f k|If]k0f ePkl5 ;f] cf}iflwsf]
e08f/ df}Hbft, rfn' cfly{s jif{df vkt eO{
/xg] df}Hbft / k"j{ ;Demf}tfcg';f/ k|fKt x'g afFls
cf}iflwx?sf] kl/df0f slt k|fKt x'g;S5
;f];d]t lx;fa u/L cf}iflwsf] kl/df0f lgwf{/0f
(Quantification) ug'{kb{5 . kl/df0f lgwf{/0f ubf{
cefj ePsf, e08f/df df}Hbft a9L ePsf /
Dofb gf3]sf cf}iflwx?sf];d]t u0fgf u/L cfufdL
cfly{s jif{sf]nflu cfjZos cf}iflwsf] v'b
kl/df0f olsg ug'{kb{5 . k|If]lkt kl/df0fnfO{ cfwf/
dfgL vl/b kl/df0f lgwf{/0f ubf{ cf};t dfl;s
vkt, Go'gtd / clwstd df}Hbft :t/ (ASL),
cfsl:ds dfu laGb' (EOP), e08f/df ePsf]
ef}lts df}Hbft, cfpFb} u/]sf] kl/df0f (Pipeline),
vl/b ubf{ nfUg] ;do, hu]8f df}Hbft, cg'dflgt

d"No, ah]6 pknAwtf tyf ;f]sf] ;|f]t ;fy} Ps}
k6s jf k6s–k6s u/L vl/b jf cfk"lt{ ug]{ eP
;f];d]tnfO{ ljrf/ u/L kl/df0f lgwf{/0f ug{'kb{5 .
vl/b sfo{sf] ;'?cft k"j{ lgwf{l/t kl/df0fnfO{
;fj{hlgs vl/b P]g tyf lgodfjnLadf]lhdsf]
jflif{s vl/b of]hgfsf] 9fFrfdf tof/ u/L :jLs[t
u/fpg' kb{5 .
	 o; k|of]hgsf]nflu :jf:Yo ;]jf ljefusf]
cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfaf6 ;~rflnt cfk"lt{
Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Logistics Management
Information System (LMIS) sf] cfjlws k|ltj]bg
;d]tsf] cWoog u/L lg0f{o lng'kb{5 . (http//:www.
dohslmd.gov.np)
^=	 vl/b u'?of]hgf / jflif{s vl/b
of]hgf
	 Ps jif{ jf a9L cjlw;Dd ;~rfng
x'g] sfo{qmdsf] nflu cf}iflwhGo dfn;fdfg
jf pks/0fsf] vl/b ubf{ jf jflif{s bz s/f]8
?k}ofF;Ddsf] cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf]
vl/bubf{vl/bsf]u'?of]hgf(MasterProcurement
Plan) tof/ ug'{kb{5 . ;f] u'?of]hgfdf cf}iflwhGo
dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/bsf] k|sf/, kl/df0f
/ df]6fdf]6L nfUg] /sd, k|lt:kwf{sf]nflu vl/bnfO{
6'S|ofO{ Kofs]h agfpg] eP ;f];DaGwL ljj/0f,
df]6fdf]6L ;dotflnsf cflb pNn]v u/]sf] x'g'kb{5 .
	 jflif{s bznfv ?k}ofFeGbf a9L /sdsf]
cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/b ug'{kg]{
ePdf jflif{s vl/b of]hgf (Annual Procurement
Plan) tof/ ug'{kb{5 . ;f] of]hgf cfufdL jif{sf]
jflif{s sfo{qmd tof/ ug]{ ;dodf g} tof/ u/L
k]; ug'{kg]{ / jflif{s sfo{qmd tyf ah]6 :jLs[t
ePkl5 ;f]cg';f/ jflif{s vl/b of]hgf cBfjlws

(Update) u/L clwsf/k|fKt clwsf/Ln] :jLs[t u/L
/fVg'kb{5 . ;f] of]hgfdf cf}iflwhGo dfn;fdfg
jf pks/0fsf]] ljj/0f, ;f]sf] nfut cg'dfg,
vl/bsf] Kofs]h, af]nkq;DaGwL sfuhftsf]
tof/L / :jLs[lt, vl/b k|lqmofsf] ;dotflnsf,
vl/b ljlw, dfWod, cflb pNn]v ePsf] x'g'kb{5 .
o;;DaGwL 9fFrf ;fj{hlgs vl/b cg'udg
sfof{nosf] j]a;fO6df pknAw 5 . (http//:www.
ppmo.gov.np)
	 cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/b
sfo{sf] ;kmn sfof{Gjogsf] nflu plrt vl/b
of]hgf ckl/xfo{ x'G5 . vl/b of]hgf To:tf] b:tfj]h
xf] h;df s] -;fdu|L, lgdf{0f, ;]jf jf k/fdz{
;]jf_, slt -kl/df0f_, slxn] -;do_, sxfF -:yfg_,
s;/L -k|lqmof_ vl/b ug]{ / ;f] sfo{sf]nflu sf]
lhDd]jf/ x'G5 eGg] ;Dk"0f{ ljj/0f x'G5 . vl/b
of]hgf th'{dfsf] d'Vo p2]Zo eg]s} u'0f:t/Lo
cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0f plrt kl/df0fdf
/ cfjZos k/]sf] ;dodf :jR5 k|lt:kwf{sf]
dfWodjf6 sd nfutdf k|fKt ug'{ g} xf] . o;n]
vl/b;DaGwL ;Dk"0f{ sfo{x?sf] plrt lgu/fgL,
lgoGq0f / Joj:yfkg ub{5 .
&=	k|fljlws ljj/0f (Technical
Specification) / u'0f:t/
	 vl/b tyf cfk"lt{ ul/g] cf}iflwhGo ;fdfg
tyf pks/0fx? u'0f:t/ tyf e/kbf]{ x'g'kb{5 . o;sf]
nflu k|fljlws ljj/0f -:k]l;lkms]zg_ agfpFbf g}
ljz]if Wofg lbg' h?/L 5 . k|fljlws ljj/0f tof/
ubf{ tT;DaGwL ljz]if1af6 tof/ ug{ nufpg' kb{5 .
;f] ljj/0f tof/ ubf{ ;f] cf}iflwhGo dfn;fdfg
jf pks/0f :yfgLo Pj+ cGt/f{li6«o ahf/df
pknAwtfsf] af/]df /fd|/L cWoog ug'{ h?/L 5 .

o:tf ljj/0f tof/ ubf{ ;Da4 j:t'ut, k|fljlws
tyf u'0f:t/Lo ljz]iftf / sfdsf] cfwf/df tof/
ug'{kb{5 . o:tf ljj/0fdf s'g} vf; a|f08, 6«]8dfs{,
Sof6nu, pTkltsf] :yfg / pTkfbssf] gfd pNn]v
ug{ kfOFb}g . olb s'g} vf; a|f08, 6«]8dfs{, Sof6nu,
pTkltsf] :yfg tyf pTkfbssf] gfd pNn]v gu/L
gx'g] ePdf æjf ;f];/xÆ eGg] zAb k|of]u ug'{kb{5 . t/
vl/b ug'{kg]{ cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf]
u'0f:t/nfO{ ;'lglZrt ug{ To:tf j:t' jf ;]jfsf]
dfls{Ë, Kofs]lhË, k'i6Ls/0f k|df0fkq (Standard
Certification or Conformity Certificate) ;DaGwL
cfwf/ jf ;Í]t jf zAbfjnL pNn]v ubf{ To:tf]
cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0f cfk"lt{ ug{;Sg]
of]Uo af]nkqbftfnfO{ vl/b k|lqmofdf ;xefuL
x'g s'g} lsl;dsf] afwf k'¥ofpg] jf cf}lrToljgf
k|lt:kwf{nfO{ ;Lldt x'g]u/L ljj/0f, cfwf/, ;Í]t
jf zAbfjnL pNn]v ug{ kfOFb}g .
	 :jf:Yo ;+:yfx?af6 ljt/0f x'g] tyf k|of]u
x'g] cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fx?
vl/bsf]nflu ;a} ;fj{hlgs lgsfon] k|of]u ug{
ldNg]u/L :jf:Yo ;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf
dxfzfvfaf6 Technical Specification Bank (TSB)
:yfkgf u/L cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfsf]
j]a;fO6 (http//:www.dohslmd.gov.np) df
/flvPsf] 5 . ;f] :k]l;lkms]zg k|of]usfnflu
;f];DaGwL ;~rfng sfo{ljlw tof/ u/L k|of]udf
Nofpg] Joj:yf ldnfOPsf] 5 . TSB df gePsf
cf}iflw tyf pks/0fx? vl/b ug{'k/]df ;fj{hlgs
vl/b P]g tyf lgodfjnLcg';f/ ;DalGwt
ljz]if1dfk{mt :k]l;lkms]zg tof/ u/L :jLs[t u/fO{
dfq vl/b ug'{kb{5 .
*=	 Nffut cg'dfg tof/ ug]{
	 cf}iflw tyf pks/0fsf] vl/b sfo{ yfngL

ug'{eGbf klxn] vl/b dfu k|fKt ug'{kb{5 jf pQm
;+:yfsf] jflif{s sfo{qmddf pNn]v eO{ ah]6 ;d]t
:jLs[t ePsf] x'g'kb{5 . o;/L vl/b dfu k|fKt
ePkl5 pQm vl/bsf] nfut cg'dfg tof/ ug'{kb{5
/ ;DalGwt sfof{nosf] k|d'vaf6 :jLs[t u/fpg'
kb{5 . o;/L nfut cg'dfg tof/ ug'{eGbfklxn]
dfu ePsf] cf}iflw tyf pks/0fsf] kl/df0f,
u'0f:t/, k|fljlws :k]l;lkms]zg / cfjZos
cfk"lt{ ;do olsg ug'{kb{5 . o:tf] nfut cg'dfg
tof/ ubf{ vl/b ug{'kg]{ cf}iflw tyf pks/0fsf]
;fy} cfjZostfcg';f/ nfUg] 9'jfgL, KoflsË,
df]lanfOh]zg, ladf vr{, u'0f:t/ k/LIf0f,
sfo{;Dkfbg hdfgtsf] sld;g vr{, tyf s/
/sd ;d]t 5'6[} b]vfO{ s'n nfut cg'dfg tof/
ug{'kb{5 . o:tf] nfut cg'dfg tof/ ubf{ :jLs[t
lhNnf b//]6, ahf/ cWoog u/L ;dfg k|s[ltsf
cGo ;+:yfx?df u/]sf] vl/b jf cl3Nnf
aif{x?df ul/Psf vl/bsf] b//]6, :yfgLo ahf/df
k|rlnt b/efp, tyf pBf]u jfl0fHo ;+3n] hf/L
u/]sf] b//]6nfO{ cfwf/ agfpg' kb{5 . o;/L :jLs[t
nfut cg'dfgnfO{ ;do ;dodf cBfjlws
ul//fVg' kb{5 . nfut cg'dfg, ah]6 Joj:yf,
k|fljlws :k]l;lkms]zg tyf jflif{s sfo{qmd
:jLs[t geO{ s'g}klg vl/b sfo{ cufl8 a9fpg'
x'Fb}g .
(=	 df}h'bf ;"rL tof/ ug]{
	 vl/b ul/g] cf}iflw tyf pks/0fsf] nflu
vl/bsf] k|s[ltcg';f/ cfk"lt{stf{sf] sfo{
k|s[ltcg';f/sf] of]Uotfsf] cfwf/df 5'6[f5'6[} ;"rL
tof/ ug'{kb{5 . df}h'bf;"rLdf ;dfj]z x'gsf] nflu
cfk"lt{stf{n] ;+:yf jf kmd{ btf{sf] k|df0fkq, :yfoL
n]vf gDa/ jf d"No clej[l4 s/ btf{sf] k|df0fkq,

s/ r'Qmfsf] k|df0fkq / cfjZostfcg';f/sf]
Jofj;flos Ohfhtkqsf] k|dfl0ft k|ltlnlk
sfuhft ;+nUg u/L lgj]bg lbg'kb{5 . o:tf]
lgj]bgsf] 9fFrf, lg:;f / df}h'bf;"rLsf]
ljj/0f;DaGwL 9fFrf ;fj{hlgs vl/b
lgodfjnLdf ;dfj]z ul/Psf] 5 . vl/b
sfo{ ug]{ :jf:Yo ;+:yfx?n]] ;fdfg vl/bsf]
k|s[ltcg';f/ 5'6[f5'6[} df}h'bf;"rLsf] ljj/0f
tof/ u/L clen]v /fVg'kg]{ / ;f] ljj/0f k|To]s
cfly{s jif{df cBfjlws ug'{kg]{ sfg'gL Joj:yf
/x]sf] 5 . o;/L tof/ kf/]sf] ljj/0f lhNnfl:yt
sf]if tyf n]vf lgoGqs sfo{fno / lhNnf k|zf;g
sfof{nosf] ;"rgfkf6Ldf 6fF; u/L jf ;DalGwt
;fj{hlgs lgsfosf] j]a;fO6df /fvL cw{jflif{s
?kdf ;fj{hlgs ug'{kb{5 .
!)=	vl/bnfO{ ljleGg Kofs]h tyf
;d"xdf ljefhg ug]{
	 cf}iflw jf pks/0f vl/b ubf{ 5'§f5'§} ;d"x
tyf Kofs]hdf ljefhg u/L vl/b ljlw 5gf]6
ug'{kb{5 . o;/L vl/b sfo{df Kofs]lhË ubf{ pQm
vl/b ug'{kg]{ cf}iflw jf pks/0f vl/b sfo{sf]
k|s[lt, ;dfgtf, ;DefJotf tyf vl/b ug]{ pko'Qm
;dosf] cfwf/df ug'{kg]{ x'G5 . ;dfg k|s[ltsf
;fdfg jf sfo{sf] Pp6} Kofs]hleq klg olb cnu–
cnu k|sf/sf ;fdfgx? jf cnu–cnu sfo{x?
kb{5g eg] To:tf cnu–cnu ;fdfg jf sfo{nfO{
;–;fgf c+z (Slice) x?df ljefhg ug{ ;lsG5 .
!!=	vl/bsf] ;Ldf / vl/b ljlw
!!=!	;f]e}m vl/b
?= %,)),))) ;Ddsf] nfut cg'dfg ePsf]
cf}iflw jf pks/0f ;f]e}m vl/b ug{ ;lsG5 .

To;}u/L ?= @),)),))) ;Ddsf] cf}iflwhGo
dfn;fdfg jf g]kfndf pTkflbt ?=
!%,)),))) ;Ddsf] dfn;fdfg To:tf]
dfn;fdfgsf] pTkfbsn] /fli6«o:t/sf]
kqklqsfdf ;"rgf k|sfzg u/L tf]s]sf]
laqmL d"Nodf vl/b ug{ ;lsg] Joj:yf /x]sf]
5 . o;/L vl/b ubf{ ;fj{hlgs vl/b P]g /
lgodsf] k|lqmof k'/f u/]sf] x'g'kb{5 .
!!=@	l;naGbL b/efpkqaf6 vl/b
;fwf/0ftof ?= @),)),))) ;Ddsf] nfut
cg'dfg ePsf] cf}iflw jf pks/0f l;naGbL
b/efpkq dfu u/L vl/b ug'{kb{5 . t/ ?=
%),)),))) ;Ddsf] PS;/], Ol;hL d]l;g,
cf}iflwhGo dfn;fdfg, /f]usf] lgbfg tyf
pkrf/sf]nflu k|of]u x'g] :jf:Yo;DaGwL
pks/0fx? vl/b ubf{ l;naGbL b/efpkq
cfJxfg u/L vl/b ug{ ;lsg] Joj:yf /x]sf]
5 . o:tf] l;naGbL b/efpkq cfJxfg ug{sf]
nflu ;f];DaGwL sfuhft tof/ ug'{kb{5 .
;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non] ;f]sf]
gd'gf cfkmgf] j]a;fO6df /fvL ;a} ;fj{hlgs
lgsfosf] k|of]usf nflu ;/nLs/0f
ul/lbPsf] 5 . ;f] sfuhftdf vl/bsf] ljj/0f
-k|fljlws u'0f:t/ ;d]t_, b/efpkqbftfsf]
of]Uotf, lgodcg';f/sf] sfo{;Dkfbg hdfgt,
b/efpkq dfGo x'g] cjlw, b/efpkq kmf/ddf
/Ltk"j{ssf] ;xL5fk ug]{ s'/f, b/efpkq
d"NofÍg x'g] tl/sf tyf jf/]G6L;DaGwL
bfloTj cflb pNn]v u/]sf] x'g'kb{5 . l;naGbL
b/efpkq dfu ug{sf nflu :jf:Yo ;+:yfn]
;"rgfhf/Lug'{kb{5/To:tf];"rgfdfb/efpkq
kfpg] :yfg, b/efpkqsf] b:t'/, hdfgtsf]

lsl;d, /sd / ;dofjlw, k7fpg] tl/sf,
k7fpg'kg]{ sfof{nosf] clwsf/Lsf] gfd /
7]ufgf, bflvnf ug]{ clGtd ldlt / ;do,
vf]Ng] ldlt, ;do / :yfg tyf cGo cfjZos
s'/fx? ;dfj]z ug'{kb{5 . o;/L l;naGbL
b/efpkqåf/f vl/b ubf{ ;fj{hlgs vl/b P]g
/ lgodsf] k|lqmof k'/f u/]sf] x'g'kb{5 .
!!=#	af]nkqsf] dfWodaf6 vl/b
?= @),)),))) eGbf a9L nfut cg'dfg
ePsf] cf}iflw jf pks/0f vl/b ug'{kbf{
v'Nnf af]nkqsf] dfWodaf6 vl/b ug'{kb{5 .
o:tf] v'Nnf af]nkq /fli6«o / cGt/f{li6«o
b'O{ k|sf/sf x'g] ePsfn] s] s:tf] vl/b
cGt/f{li6«o:t/sf] af]nkqaf6 ug]{ / s] s:tf]
vl/b /fli6«o:t/sf] af]nkqaf6 ug]{ eGg] af/]df
:ki6 x'g'kb{5 . ;fj{hlgs vl/b P]gdf
o;;DaGwL :ki6 Joj:yf /x]sf] 5 . /fli6«o
tyf cGt/f{li6«o:t/sf] af]nkq k|lqmofaf6
cf}iflw jf pks/0f vl/b ug'{kbf{ ;f]sf] nflu
;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non] tof/
u/]sf] af]nkq;DaGwL sfuhftsf] cfwf/df
tof/ ug'{kb{5 . /fli6«o tyf cGt/f{li6«o:t/sf]
af]nkq;DaGwL sfuhft 5'§[f5'§} tof/
ug'{kb{5 .
af]nkq;DaGwL sfuhft tof/ ug]{M
af]nkq;DaGwL sfuhft tof/ ug{
;/nLs/0fsf] nflu ;fj{hlgs vl/b cg'udg
sfof{non] af]nkq;DaGwL sfuhftsf]
gd'gf tof/ u/L ;DalGwt ;a}sf] k|of]usf]
nflu cfkmgf] j]a;fO6df /fv]sf] 5 . ;f]
sfuhftdf pNn]v ePsf] af]nkqbftfnfO{

lgb]{zg (Instruction to Bidder (ITB)) / vl/b
;Demf}tfsf ;fdfGo zt{x? (General
Conditions of Contract (GCC)) df
n]lvPsf k|fjwfg tyf Joxf]/fx? kl/jt{g
gu/L h:tfsf] t:t} pkof]u ug{'kb{5 . ;f]
ITB / GCC afx]ssf af]nkq ;DaGwL
sfuhftdf pNn]v ePsf af]nkq
tYofÍ (Bid Data Sheet (BDS)) / vl/b
;Demf}tfsf ljz]if zt{x? (Special
Conditions of Contract (SCC)) egL pNn]v
u/]sf] :yfgdf cfjZos zt{ tyf ljj/0fx?
cfjZostfcg';f/ kl/jt{g u/L pNn]v ug{
;lsG5 . BDS / SCC df yk ljj/0f ;dfj]z
ug{sf] nflu ITB/GCC df pNn]v ePsf]
l;nl;n]jf/ gDa/ pNn]v u/L af]nkqsf
nflu cfjZos zt{ tyf Joxf]/fx? pNn]v
ug'{kb{5 . h:t} vl/b ug]{ sfof{nosf] gfd,
7]ufgf, of]hgfsf] gfd, ;fdfgsf] ljj/0f,
af]nkqsf] nflu of]Uo x'g] sfuhft,
af]nkqbftfsf] of]Uotf, k"j{tof/L a}7s,
af]nkqsf] nflu k]; ug'{kg]{ sfuhft, d"NofÍg
k|lqmof, :jb]zL pTkflbt dfn;fdfgnfO{
3/]n' u|fxØtf (Domestic Preference) lbg]
af/], d"No Pj+ d'b|f, d"Nodf ;fdfg bflvnf ug]{
:yfg;Ddsf] 9'jfgL, ladf, nf]8 cgnf]8,
s/x?, eG;f/ dx;'n ;dfj]z eP gePsf] s'/f,
;fdfg a'emfpg'kg]{ 7fpF, af]nkq hdfgt tyf
;f]sf] Dofb cjlw, af]nkq dfGo x'g] cjlw,
Olal8Ë ug]{ tl/sf, af]nkq vf]Ng] ldlt, :yfg
/ ;do, OToflb Joxf]/f BDS df n]Vg'kb{5 .
cGt/f{li6«o:t/sf] af]nkq ePdf OGsf]6d{,
@)!) cg';f/ CIP d"No clGtd :yfg (Final
Destination) ;Dd eGg]af/] :ki6;Fu pNn]v
ug'{kb{5 . ;f]sf] ;fy} g]kfnsf] eG;f/laGb'df

lt/]sf] /sd eG;f/n] hf/L u/]sf] /l;bsf]
cfwf/df vl/bstf{n] ;f]wegf{ lbg]5 eGg]
Joxf]/f ;d]t ;f] sfuhftdf v'nfpg' kb{5 .
vl/bstf{sf] gfd, 7]ufgf, ;fdfg a'emfpg'kg]{
:yfg, u'gf;f] ug]{ Joj:yf, ljleGg ;dodf
k]; ug'{kg]{ sfuhftaf/], d"Nodf x]/k]m/ x'g;Sg]
jf g;Sg] Joxf]/f, e'QmfgLsf] tl/sf, clu|d
k]:sLaf/], e'QmfgLsf] d'b|f tyf e'QmfgL l9nf]
ePsf]df Aofh lbg]af/], sfo{;Dkfbg hdfgt,
;fdfg k|fKt ePkl5 ;f]sf] k|fljlws hfFr,
pTkflbt ;fdfg lzkd]G6 x'g'eGbf klxn] ug'{kg]{
k|fljlws hfFr OToflbsf] af/]df SCC df
pNn]v ug'{kb{5 .
af]nkqsf] ;"rgfM
cf}iflw jf pks/0f vl/bsf] clVtof/L k|fKt
:jf:Yo;+:yfn]af]nkqcfJxfgug{tT;DaGwL
;"rgf k|sfzg ug'{kb{5 . ;f] ;"rgfdf vl/b
ug]{ cf}iflw jf pks/0fsf] ljj/0f, Psd'i6
Kofs]h jf ax' Kofs]hsf] Joxf]/f, kl/df0f,
af]nkq;DaGwL sfuhft kfpg] :yfg, af]nkq
sfuhft bflvnf ug]{ :yfg, af]nkq bflvnf
ug]{ clGtd ldlt / ;do, af]nkq vf]Ng] ldlt
/ ;do, ;Dks{ /fVg] 7]ufgf, af]nkq sfuhft
b:t'/ / b:t'/ a'emfpg] k|lqmof cflb pNn]v
ug'{kb{5 . af]nkq cfJxfg;DaGwL ;"rgfsf]
gd'gf ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{nosf]
j]a;fO6df ;DalGwt ;a}sf] k|of]usf] nflu
/flvPsf] 5 . af]nkq cfJxfgsf] ;"rgfdf
pNn]v ePsf] Joxf]/f / af]nkq;DaGwL
sfuhftdf pNn]v ePsf] Joxf]/f km/s x'g'
x'F+b}g .

af]nkq k"j{ a}7s (Pre Bid Meeting):
af]nkq k"j{ a}7saf/] af]nkq;DaGwL
sfuhftdf pNn]v ePcg';f/sf] ldlt, ;do
/ :yfgdf a:g'kb{5 . ;f] a}7sdf p7]sf
laifox?sf] af/]df dfOGo'l6Ë u/L /fVg'kb{5
/ ;f] dfOGo'6 af]nkq vl/b u/]sf ;a}
af]nkqbftfx?nfO{ pknAw u/fpg'kb{5 . ;f]
dfOGo'6 laqmL x'g afFsL ePsf af]nkq;DaGwL
sfuhftsf] ;fydf ;+nUg u/L laqmL ug'{
kb{5 . ;f] a}7sdf p7]sf Joxf]/fx?sf] cfwf/df
af]nkq ;DaGwL sfuhftdf s]xL ;+zf]wg
ug'{kg]{ ePdf ;f] ;+zf]wg u/L ;f]sf] hfgsf/L
(Addenda) ;a} af]nkq vl/bstf{x?nfO{
lbg'kb{5 .
af]nkq vf]Ng] tl/sf / dfOGo'6M
af]nkq;DaGwL sfuhftdf pNn]v
ePcg';f/sf] ldlt, ;do / :yfgdf af]nkq
vf]Ng'kb{5 . af]nkq vf]Ng'cufl8 pkl:yt
af]nkqbftf jf lghsf k|ltlglw;Fu
To;;DaGwL cflwsfl/s kq (Authorization
Letter) ;+sng u/L lghx?sf] pkl:yltsf]
b:tvt u/fpg' kb{5 . Ola8 bflvnf ePsf]
cj:yfdf Ola8 vf]Ng] k|lqmofcg';f/
vf]Ng'kb{5 . o;/L af]nkq vf]Nbf af]nkq
vf]n]sf] d'r'Nsf ug'{kb{5 . ;f] d'r'Nsfdf
af]nkq lkmtf{ dfu ug]{ / ;+zf]wgsf s'/f,
af]nkqbftfsf] gfd, 7]ufgf, af]nkqbftfn]
k]; u/]sf] saf]n /sd, af]nkq hdfgt /
;f]sf] Dofb, s'g} 5'6 lbPsf] eP ;f] 5'6, cÍ /
cIf/df km/s k/]sf] eP ;f] km/s, af]nkqbftf
jf lghsf] k|ltlglwsf] ;xL5fk eP gePsf],
s'g} s]/d]6 eP gePsf], s]/d]6 ePsf]df

;xL5fk eP gePsf] cflb pNn]v ug'{kb{5 .
af]nkq vf]n]sf] d'r'Nsfdf af]nkqbftf jf
lghsf] k|ltlglwsf] b:tvt u/fO{ ;DalGwt
af]nkqbftf jf k|ltlglwnfO{ pknAw u/fpg'
kb{5 .
af]nkq d"Nof°gM
k|fKt af]nkqx? d"NofÍgsf] nflu ;fj{hlgs
vl/b P]g / lgodn] tf]s]cg';f/sf] d"NofÍg
;ldlt u7g ug'{kb{5 . ;f] ;ldltdf ljifo
j:t'sf] 1fg ePsf] k|fljlws, sfg'glj1,
vl/b lj1 ;d]t /xg] Joj:yf ug'{kb{5 .
af]nkq d"NofÍg ubf{ af]nkq;DaGwL
sfuhftdf pNn]v ePcg';f/sf] k|lqmof
ckgfO{ ;fj{hlgs vl/b P]g / lgodcg';f/
ug'{kb{5 . af]nkq d"NofÍg ubf{ ;j{k|yd
af]nkqbftfsf] af]nkqdf efu lng of]Uotf
(Bidder’s Eligibility) k'u] jf gk'u]sf]af/] hfFr
ug'{kb{5 . o;sf] nflu af]nkqbftfsf] kmd{
btf{, d'=c=s/ btf{, Jofkf/ btf{, s/ r'Stf
k|df0f–kq, g]kfndf cf}iflw pTkfbg tyf
laqmLljt/0f ug{ :jLs[ltkq eP gePsf],
WHO-GMP k|df0fkq eP gePsf] cflbsf]
hfFr u/L ;f] k|lqmof k'u]sf af]nkqbftfx?nfO{
dfq cGo d"NofÍgsf] nflu 5fGg'kb{5 .
tTkZrft af]nkqsf] k"0f{tf (Completeness
of Bid) sf] k/LIf0f ug'{kb{5 . k"0f{tfsf] k/LIf0f
ubf{ af]nkqdf af]nkqbftfsf] cflwsfl/s
;xL5fk eP gePsf], dfucg';f/sf] af]nkq
dfGo x'g] cjlw eP gePsf], ;fj{hlgs
lgsfon] laqmL u/]sf] af]nkqdf af]nkq
e/] jf ge/]sf], dfucg';f/sf] hdfgt
/ hdfgt dfGo x'g] cjlw eP gePsf],
g]=/f=a}+saf6 :jLs[lt k|fKt æsÆ ju{sf]

a}+saf6 hdfgt k|fKt eP gePsf],
af]nkq hdfgt :jLs[t 9fFrfdf eP gePsf]
cflb af]nkq;DaGwL sfuhftn] dfu u/]sf
sfuhftx? k|fKt eP gePsf] hfFr u/L
k"0f{tfsf] k/LIf0faf6 pQL0f{ ePsf af]nkq
5fGg'kb{5 . o; qmddf d"NofÍg ;ldltn]
c:ki6 ePsf s'g} s'/f a'emg cfjZos 7fg]df
af]nkqbftfnfO{ lnlvt kqaf6 ;f]wk'5 ug{
;Sb5 . o;/L ;f]wk'5 ePsf] kqsf] hjfkm
tf]lsPsf] Dofbleq af]nkqbftfn] lbg'kb{5 .
t]>f] r/0fdf k|fljlws k/LIf0f ug'{kb{5 h;n]
vl/b ug]{ cf}iflw jf pks/0fsf] u'0f:t/
;'lglZrt ub{5 . vl/b ul/g] cf}iflw jf
pks/0fsf] u'0f:t/ ;j{;fwf/0f dflg;sf]
:jf:Yo;Fu ;DalGwt x'G5 . Go"g u'0f:t/sf]
cf}iflwn] dflg;sf] Hofg klg hfg;Sg]
;Defjgf ePsf]n] k|fljlws k/LIf0f
/fd|/L ug'{kb{5 . dfly pNn]v ul/Psf ;a}
k/LIf0faf6 5flgPsf af]nkqx? ;f/e"t?kdf
k|efju|fxL af]nkq dflgg] 5g . k|efju|fxL
af]nkq dWo]af6 ;a}eGbf 36L b/ k]; ug]{sf]
af]nkq :jLs[ltsf] nflu d"NofÍg ;ldltn]
l;kmfl/; ug'{kb{5 .
af]nkq d"Nof°g k|ltj]bg / af]nkq :jLs[t
ug]{ cfzosf] ;"rgfM
af]nkq d"NofÍgsf ;a} k|lqmof k'/f eO{
;f/e"t?kdf k|efju|fxL ePsf af]nkq :jLs[t
ug{sf] nflu af]nkq d"NofÍg ;ldltn]
l;kmfl/; ;lxt k|ltj]bg lbg'kb{5 . ;f]
k|ltj]bgdfaf]nkq;DaGwL;a}Joxf]/fx?,h:t}
af]nkqsf] ljj/0f, af]nkqbftfsf] ljj/0f,
of]Uotfsf s'/fx?, k"0f{tfsf s'/fx?, k|fljlws
k/LIf0fsf s'/fx?, saf]n d"No, :jb]zL

j:t'nfO{ k|f]T;fxg lbOPsf]af/] cflb pNn]v
u/L ;f/e"t?kdf k|efju|fxL ;a}eGbf 36L
/sdsf] af]nkq :jLs[ltsf nflu l;kmfl/;
u/]sf] Joxf]/f pNn]v ug'{kb{5 .
af]nkq d"NofÍg k|ltj]bgsf] cfwf/df
:jf:Yo ;+:yfn] af]nkq :jLs[t ug]{
cfzosf] ;"rgf hf/L u/L & lbgsf] Dofb lbO{
;DalGwt ;a} af]nkqbftfx?nfO{ k7fpg'kb{5
/ ;f] Joxf]/f /fli6«o:t/sf] klqsfdf ;d]t
k|sfzg ug'{kb{5 . olb ;f] Dofbleq s'g}
af]nkqbftfnfO{lrQga'emLp;n]k'g/fj]bgsf]
nflu b/vf:t k]; u/]df ;DalGwt :jf:Yo
;+:yf k|d'vn] af]nkq d"NofÍg ;ldltnfO{
k'g/fjnf]sg ug{ nufpg' kb{5 / ;f]sf]
glthfsf] lnlvt hfgsf/L lgj]bgstf{nfO{
lbg'kb{5 . olb ;f] hfFrdf d"NofÍg ;ldltn]
k|lqmofut q'l6 u/]sf] e]l6Pdf ;f] q'l6 ;RofO{
k'gM glthf ;fj{hlgs ug'{kb{5 .
af]nkq :jLs[ltsf] ;"rgfM
af]nkq :jLs[t ug]{ cfzosf] ;"rgfsf]
Dofb ;dfKt ePkl5 k'g/fj]bgsf] lgj]bg
k]; x'g gcfPsf] cj:yfdf ;kmn
af]nkqbftfnfO{ cfjZos sfo{;Dkfbg
hdfgt lnO{ !% lbgleq ;Demf}tf
ug{ cfpg kq k7fpg'kb{5 . k'g/fj]bgsf] nflu
lgj]bg btf{ x'gcfPsf] cj:yfdf ;f]pk/
5fglag u/L lg0f{o ePkl5 dfq To:tf
af]nkq :jLs[ltsf] ;"rgf hf/L ug'{kb{5 .
sfo{;Dkfbg hdfgtsf] Dofb lbFbf ;fdfg
k|fKt ePkl5 ;fdfgsf] jf/]G6L cjlw /
cf}iflwsf] xsdf cf}iflwsf] Dofb afFsL (Shelf-
life) cjlw / tTkZrft yk #) lbg a9L
cjlwsf] Dofb x'g'kb{5 . af]nkq :jLs[ltsf]

;"rgf hf/L u/]sf] !% lbgleq ;DalGwt
af]nkqbftfn] ;Demf}tf ug{ cfpg'kb{5 .
olb s'g} af]nkqbftf ;f] Dofbleq ;Demf}tf
ug{ gcfPdf lghsf] af]nkq hdfgt hkmt
u/L csf]{ bf]>f] ;f/e"t?kdf k|efju|fxL
af]nkqbftfnfO{ cfjZos sfo{;Dkfbg
hdfgt lnO{ ;Demf}tf ug{ cfpg kqfrf/
ug'{kb{5 .
vl/b ;Demf}tfM
af]nkq :jLs[ltsf] ;"rgf k|fKt ug]{
af]nkqbftfn] vl/b ;Demf}tf ug{ cfpg
:jod jf lghsf] k|ltlglwnfO{ clVtof/Lkq
lbO{ k7fpg'kb{5 . ;f] vl/b ;Demf}tfkqdf
af]nkq;DaGwL sfuhftdf /x]sf] Special
Conditions of Contract, General
Conditions of Contract, Delivery
Schedule, Technical Specification,
af]nkqbftfn] k]; u/]sf] Bid Submission
Form, Price Schedule, Notification of
Award, Performance Security OToflb
sfuhftsf] k|ltlnlk ;+nUg ug'{kb{5 .
af]nkq;DaGwL sfuhftdf /x]sf] vl/b
;Demf}tfkqsf] 9fFrfdf ;Demf}tf tof/ u/L
cfjZos ljj/0fx? e/L :jf:Yo ;+:yfsf
k|d'v / af]nkqbftf jf lghsf] k|ltlglwn]
b:tvt ug'{kb{5 . ;fy} ;f] ;Demf}tfkqdf
b'a} tk{msf ;fIfL ;d]tsf] b:tvt x'g'kb{5 .
af]nkq;DaGwL sfuhftdf ePsf zt{x?
kl/jt{g u/L vl/b ;Demf}tf ug'{x'Fb}g .
!@=	vl/b ;Demf}tf Joj:yfkg
	 vl/b ;Demf}tf Joj:yfkgn] cfk"lt{stf{nfO{
;Demf}tfkq ;dodf pknAw u/fPsf], sfo{;Dkfbg

hdfgt jf k]:sL e'QmfgL hdfgtsf] Dofbsf]
/]vb]v, sfo{;Dkfbg hdfgtsf] /lhi6/ v8f u/L
;do;dodf /]vb]v u/] gu/]sf]], ;Demf}tf sfof{Gjog
of]hgf agfP gagfPsf], vl/bstf{ / cfk"lt{stf{
b'a}sf] sfo{;Dkfbg d"NofÍg u/]sf], cfk"lt{stf{n]
;Demf}tfcg';f/sf] a'emfpg'kg]{ ;fdfg tyf sfuhft
;dodf a'emfP ga'emfPsf], ;Demf}tf Joj:yfkgsf
sfuhftx? Jojl:yt u/L vl/b;DaGwL kmfOndf
/fv] g/fv]sf], ;fdfg hfFrsf] k|ltj]bg ;Gtf]ifhgs
eP gePsf], k|To]s OGEjfO;sf] :6f]/ bflvnf eP
gePsf], e'QmfgLx?df lgodfg';f/ s/sf] /sd /
xhf{gf s6[f u/] gu/]sf], ;dodf cfk"lt{stf{nfO{
e'QmfgL lbP glbPsf] nufot vl/b ;Demf}tf
sfof{Gjogsf] ;'lglZrttf ub{5 .
!@=!	vl/b ;Demf}tf ;+zf]wg
;fdfGotof Psk6s ePsf] ;Demf}tf ;+zf]wg
ug'{x'b}g t/ slxn]sfFxL o;sf] zt{x? /
cfjZos s'/fx? ;+zf]wg ug'{kg]{ x'G5 .
vl/b ;Demf}tf ;+zf]wgn] cf}krfl/s sfg"gL
k|lqmofut 9+un] b'a} kIfaLrsf] ;dembf/Laf6
;+zf]wg ul/Psf] Joxf]/f ;'lglZrt ub{5 .
vl/b ;Demf}tf ;+zf]wgn] vl/bsf] /sd a9g
jf 36g ;S5 . ctM ;Demf}tf ;+zf]wg ug'{kg]{
ePdf :jf:Yo ;+:yfn] s]df ;+zf]wg ug'{kg]{
xf] ;f] olsg ug]{, ;+zf]wg ug{ cfjZos
ePsf] lj:t[t ljj/0f tof/ ug]{, ;+zf]wg ug{
cfjZos s'/fx?df cfk"lt{stf{;Fu 5nkmn
ug]{, ;+zf]wgsf] dfOGo'6 tof/ ug]{, dfOGo'6df
cfk"lt{stf{sf] ;d]t b:tvt u/fpg], sfof{no
k|d'vaf6 :jLs[t u/fpg] / ;f] dfOGo'6sf]
cfjZos k|ltlnlk tof/ u/L ;DalGwt
sfof{no tyf cfk"lt{stf{ sxfF k7fpg] sfo{
ug'{kb{5 .

!@=@	vl/b ;Demf}tfsf] Dofb yk
;fdfGotof cfk"lt{stf{n] ;Demf}tf u/]sf]
lbgb]lv ;Demf}tf ;dfKt ePsf] cjlw;Dddf
;f] ;Demf}tfcg';f/ cfkmgf] bfloTj k'/f u/]sf]
x'g'kb{5 . olb ;Demf}tf sfof{Gjogsf] qmddf
l9nfO x'g] b]lvPdf ;f]sf] sf/0f ;d]t vf]nL
cfk"lt{stf{n] ;f] ;Demf}tfsf] Dofb ;lsg'
& lbgcufl8 g} vl/bstf{ ;dIf lnlvt
lgj]bg lbg'kb{5 . o;/L lgj]bg k|fKt
ePkl5 vl/bstf{n] ;s];Dd rfF8f] ;f]
lgj]bgsf] Joxf]/fdfly 5fglag u/L plrt
7fg]df ;f] ;Demf}tfsf] Dofb yk ug{ ;Sg]5
/ ;f]sf] hfgsf/L cfk"lt{stf{nfO{ lbg'kb{5 .
sfa'aflx/sf] kl/l:yltsf] sf/0fn] cfk"lt{
l9nf] ePsf] cj:yfdfafx]s vl/b u/]sf]
;fdfgsf] cfk"lt{ l9nf] ePdf ;Demf}tfdf
pNn]v ePcg';f/sf] k"j{lgwf{l/t Ifltk"lt{
(Liquidated Damage) sf] efuLbf/
cfk"lt{stf{ :jod x'g] ePsfn] To:tf]
k"j{lgwf{l/t Ifltk"lt{ /sd s§L ug{'kb{5 .
!#= 	;fdfg k|fKt ug]{, u'0f:t/ hf“r tyf
:6f]/ bflvnf
	 vl/b ;Demf}tf ul/;s]kl5 ;Demf}tfdf pNn]v
ePsf ;fdfg pNn]v ePcg';f/sf] kl/df0fdf
pNn]lvt ;dofjlwleq k|fKt ul/;Sg' kb{5 . cGoyf
;Demf}tfdfpNn]vePcg';f/sf]k"j{lgwf{l/tIfltk"lt{
(Liquidated Damage) nufpg] jf vl/b ;Demf}tf
/2 ug]{;DaGwL sf/afxL cufl8 a9fpg'kb{5 . cfk"lt{
ul/Psf ;fdfg pNn]lvt k|fljlws :k]l;lkms]zg
/ u'0f:t/adf]lhd eP gePsf] lg/LIf0f jf
k/LIf0f u/fpg'kb{5 . o;/L lg/LIf0f jf k/LIf0f
ubf{ cfjZostfcg';f/ pknAw k|fljlwsaf6 jf

aflx/af6 lgo'Qm u/L jf lg/LIf0f ug{ ul7t
;ldltdfkm{t ug]{ xf], olsg u/L lg/LIf0f jf k/LIf0f
ug'{kb{5 . o:tf] lg/LIf0f jf k/LIf0fsf] k|ltj]bg
;'/lIft /fVg'kb{5 . ;fdfg cfjZos kl/df0f tyf
u'0f:t/sf] k|fKt ePsf] olsg e};s]kl5 ;f] ;fdfg
:6f]/ bflvnf u/L bflvnf k|ltj]bg agfpg'sf ;fy}
lhG;L vftfdf r9fpg'kb{5 / ;f]xL vftfdf vr{
k|ljli6hgfO{;DalGwt:jf:Yo;+:yfdfk7fpg'kb{5.
clwsf/k|fKt clwsf/Lsf] lnlvt cfb]za]u/
lhG;L ;fdfg vr{ ug'{x'Fb}g .
	 olb cfk"lt{ ul/Psf ;fdfg pNn]lvt k|fljlws
:k]l;lkms]zg / u'0f:t/adf]lhd gePdf cljnDa
lkmtf{ ug'{kb{5 .
!$=	u'gf;f] Joj:yfkg
	 vl/b k|lqmofsf ljleGg r/0fdf p7]sf
u'gf;f]x?nfO{ Joj:yfkg ug'{ ;fj{hlgs lgsfosf]
k|d'v bfloTj ePsf]n] of] vl/b k|lqmofsf] dxTjk"0f{
c+z dflgG5 . of] k|lqmofn] ;fj{hlgs vl/b
sfo{nfO{ :jR5 / k|lt:kwf{Tds tyf ;fj{hlgs
lgsfon] ug]{ vl/b sfo{nfO{ ;do;fk]If ;'wf/ ub}{
n}hfg dbt ub{5 . o;sf] ;kmn sfof{Gjogn]
;fj{hlgs vl/bnfO{ :jR5, kf/bzL{, vl/b ul/g]
j:t'sf] u'0f:t/ ;'lglZrttf tyf sfo{bIftf a9fpg
dbt ub{5 . o;n] ;fj{hlgs vl/bdf ;'zf;g
;d]tsf] ;'lglZrttf ug'{sf;fy} /fHon] hgtfnfO{
pknAw u/fpg] ;]jfx?sf] u'0f:t/ clea[l4 ub{5 .
	 u'gf;f] Joj:yfkgnfO{ ;/n / e/kbf]{ agfpg
o;nfO{ Web-based -ljB'tLo k|0ffnLåf/f u'gf;f]
Joj:yfkg_ agfpg] k|lqmofsf] yfngL :jf:Yo
dGqfnon] u/]sf] 5 . h;df hgtfsf cfkmgf
u'gf;fx? 3/d} a;L k]; ug{;Sg] / ;f]sf] k|lts[of
;DalGwt ;fj{hlgs lgsfon] ;dod} pknAw u/fpg]

u/L o;sf] Joj:yfkg ldnfOg]5 . o; k|lqmofaf6
;fj{hlgs vl/b k|0ffnLdf ;d;fdlos ;'wf/x?
kf/bzL{, OdfGbf/Lk"0f{, u'0f:t/Lo tyf sfo{bIf x'Fb}
hfg] / hgtfdf ;'zf;gsf] cg'e"lt x'g] ljZjf;
;d]t lnOPsf] 5 .
!%=	ljB'tLo k|0ffnLsf] k|of]u
	 ;fj{hlgs vl/b P]g / lgoddf ePsf]
Joj:yfcg';f/ ;fj{hlgs lgsfon] vl/b sfo{sf]
s'g} jf ;a} k|lqmofdf ljB'tLo ;+rf/ dfWodsf] k|of]u
ug{ ;lsg] egL P]gdf Joj:yf ePcg'?k ;fj{hlgs
vl/b cg'udg sfof{non] Pp6f dfq kf]6{n
/xg]u/L ljB'tLo vl/b k|0ffnLsf] :yfkgf, ;~rfng
/ Joj:yfkg ug{ e-GP II kf]6{n v8f u/L cgnfOg
af]nkq cfJxfg ug]{, af]nkq bflvnf ug]{, d"NofÍg
ug]{, af]nkq :jLs[t ug]{ h:tf vl/b k|lqmofsf
;a} sfo{x? ug]{ Joj:yf ldnfPsf] 5 . ;f]cg';f/
h'g;'s} ;fj{hlgs lgsfon] vl/b ubf{ ?= ^)
nfveGbf a9Lsf] vl/bdf cgnfOg vl/b k|lqmof
e-GP II af6 ug]{u/L Joj:yf ldnfO{ sfof{Gjogdf
NofPsf] 5 . h;cg';f/ ! hgj/L @)!& b]lv
;a} ;/sf/L lgsfosf vl/b sfo{x? e-GP II
k|lqmofaf6 ;~rfng ug]{u/L yfngL eO;s]sf] 5 .
o; k|lqmofaf6 vl/b sfo{ ug{ ;/nLs/0fsf]
nflu ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non]
vl/bstf{ Pjd cfk"lt{stf{nfO{ tflnd pknAw
u/fpg] / ;xof]uL sIf (Help Desk) v8f u/L
cfjZos ;"rgf k|ljlw ;xof]u (IT Support) sf]
nflu tof/L cj:yfdf /fVg] h:tf sfdx? u/]sf]
5 .
!^= 	e'QmfgL
	 vl/b ;Demf}tfadf]lhd cfk"lt{ ePsf] k|dfl0ft

ePkl5 ;Demf}tfsf zt{adf]lhd cfk"lt{stf{nfO{
clGtd e'QmfgL lbg'kb{5 . o;/L clGtd e'QmfgL
lbg'cl3 cfk"lt{stf{n] lgodfg';f/ d"No clea[l4
s/ ;lxtsf] s/ lahs k]; u/]sf] x'g'kb{5 .
t;y{ vl/b sfo{ z'? ug'{cufj} cfGtl/s /fhZj
sfof{noaf6 :yfoL n]vf gDa/ / d"No clea[l4 s/
btf{ k|df0fkq k|fKt u/]sf JolQm, kmd{ jf ;+:yfaf6
dfq vl/b ug{ ;lsg] s'/f a'‰g' h?/L 5 . t/ d"=
c= s/ gnfUg] egL ;DalGwt lgsfon] hf/L u/]sf]
hfgsf/Lsf] cfwf/df To:tf j:t', ;]jf vl/b ubf{
d"= c= s/ lahs lng' h?/L 5}g . s'g} klg vl/b
sfo{sf] clGtd e'QmfgL lbFbf rfn' jif{sf] cfos/
P]gcg';f/ s§f ug'{kg]{ clu|d s/ (TDS) s§f u/L
dfq e'QmfgL ug'{kb{5 .
!&=	cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f
vl/b k|lqmof dfu{lgb]{zg
	 vl/bsf sfdx?nfO{ :jR5, k|lt:kwf{Tds,
kf/bzL{ tyf lskmfotL agfpgsf nflu :jf:Yo
;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfn] vl/b
sfo{ ;~rfng sfo{ljlw (Standard Operating
Procedures) tof/ u/L k|of]udf Nofpg] tof/L
ul//x]sf] 5 . o; sfo{ljlwn] ;a} txdf /x]sf
cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/b ug]{
;fj{hlgs lgsfox?df vl/bsf] sfdnfO{ ;/nLs/0f
ug]{ / vl/bsf sfdx? :jR5, k|lt:kwf{Tds, kf/bzL{
tyf lskmfotL x'g] ljZjf; ul/Psf] 5 .

cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf
pks/0f vl/b ug]{ ;fj{hlgs
lgsfon] Wofgdf /fVg' kg]{
d'Vo s'/fx?M
!=	 k|lt:kwf{ gu/fO{ s'g}klg vl/b sfo{ ug'{x'Fb}g .
ljz]if kl/l:ylt jf k|f]kfO6/L ;fdfg tyf cGo
;f}em} vl/b ubf{;d]t k|lt:kwf{Tds jftfj/0f
/ nfutnfO{ ljrf/ k'¥ofO{ lskmfotL x'g]
cj:yfsf] k|Tofe"lt u/]/ dfq vl/b ug'{kb{5 .
@=	 :jLs[t jflif{s sfo{qmddf pNn]v gePsf
tyf cfjZos gePsf] s'g} klg cf}iflw tyf
pks/0f vl/b ug'{x'Fb}g .
#=	 jflif{s vl/b of]hgf tof/ kf/L :jLs[t geO{
vl/b k|lqmof cufl8 a9fpg' x'Fb}g . t/ vl/b
of]hgf :jLs[t x'g ;do nfUg] cj:yfdf
nfut cg'dfg tof/ ug]{, :k]l;lkms]zg tof/
kfg]{, af]nkq;DaGwL sfuhft tof/ ug]{,
;"rgf k|sfzg ug]{ h:tf af]nkq :jLs[t
ug'{eGbf cufl8sf sfo{x? ug{ ;lsg]5 .
$=	 ah]6 Aoj:yf geOsg s'g} klg vl/b
ug'{x'Fb}g .
%=	 vl/b eO{ cfpg] cf}iflw jf pks/0f Jojl:yt
u/L /fVg] :yfg / k|of]u ug]{ k|fljlws pknAw
geO{ vl/b ug'{x'Fb}g .
^=	 nfut cg'dfg :jLs[t geO{ vl/b ug'{x'Fb}g .
&=	 vl/b ul/g] cf}iflw tyf pks/0fsf] k|fljlws
:k]l;lkms]zg :jLs[t geO{ vl/b ug'{x'Fb}g .
o; k|of]hgsf nflu :jf:Yo ;]jf ljefu,
cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfsf] j]a;fO6
www.dohslmd.gov.np df Technical
Specification Bank (TSB) pknAw 5 . pQm

TSB df pknAw :k]l;lkms]zgafx]s cGo
:k]l;lkms]zgsf cf}iflw tyf pks/0f vl/b
ug'{x'Fb}g . olb vl/b ug'{kg]{ cf}iflw, pks/0f
TSB df pknAw gePdf lgodfg';f/ k|fljlws
;ldlt agfO{ :k]l;lkms]zg tof/ kf/L :jLs[t
u/fP/ dfq vl/b k|lqmof cufl8 a9fpg'k5{ .
*=	 s'g} klg vl/bnfO{ k|lt:kwf{ ;Lldt x'g]u/L jf
Pp6} Kofs]hdf vl/b ug{ ;lsg] sfo{nfO{ 6'qmf
6'qmf u/L vl/b ug'{x'Fb}g .
(=	 :jLs[tjflif{svl/bof]hgfdfpNn]vePeGbf
km/s vl/b ljlw ckgfO{ vl/b sfo{ ug'{x'Fb}g
/ vl/b of]hgfdf pNn]v gePsf vl/b sfo{
ug'{x'Fb}g . 5'6]sf jf yk ePsf cTofjZos
vl/bsf] ;Gbe{df cfjZos ;a} k|lqmof k'¥ofO{
vl/b of]hgf ;+zf]wg u/fO{ :jLs[lt lng'k5{ .
!)=	af]nkqsf] ;"rgf k|sfzg eO{ k|fKt ePsf
af]nkqx? af]nkq vf]Ng] ldlt / ;dodf g}
vf]Ng' k5{, gvf]nL Tolts} /fVg jf kl5 vf]Ng
kfOb}g . af]nkq a'‰g], vf]Ng] tyf d"NofÍg ug]{
k|lqmof ;fj{hlgs vl/b P]g / lgodcg';f/
g} x'g'kb{5 .
!!=	 k|lqmof gk'u]sf af]nkqx? d"NofÍgdf ;dfj]z
ug'{x'Fb}g / l;naGbL af]nkqleq /fVg'kg]{
sfuhft kl5 dfu u/L k|lqmof k'u]sf] agfpg'
x'Fb}g .
!@=	af]nkqsf] k|fljlws tyf Jofkfl/s kIfsf]
d"NofÍgnfO{ eGbf cfly{s kIfsf] d"NofÍgnfO{
k|fyldstf lbO{ d"No tyf nfutnfO{ dfq
cfwf/ agfO{ lg0f{o lng'x'Fb}g .
!#=	af]nkq d"NofÍg ubf{ c:ki6 ePsf jf
gePsf s'g} klg s'/f df}lvs ?kdf a'emL jf
cg'dfgsf] cfwf/df d"NofÍg ug{ kfOb}g .
c:ki6 ePsf s'/fx? lg0f{o u/L lnlvt ?kdf
;f]Wg' kb{5 / tf]lsPsf] ;doleq lnlvt

hjfkm k|fKt ug'{kb{5 . ;f]xLcg';f/ d"NofÍg
k|lqmof cufl8 a9fpg' kb{5 .
!$=	af]nkq d"NofÍgkZrft lg0f{o u/L af]nkq
:jLs[ltsf] hfgsf/L ;DalGwt af]nkqbftf
tyf ;fj{hlgs ;/f]sf/sf nflu hfgsf/L
gu/fO{ u'kr'k vl/b ;Demf}tf ug'{x'Fb}g .
!%=	cf}iflwhGo dfn;fdfg / pks/0f vl/b
k|lqmofdf af]nkq d"NofÍgsf] qmddf saf]n
/sddf s'g} k|sf/sf] jftf{ (Negotiation) ug{
kfOb}g .
!^=	 vl/b ;Demf}tf ubf{ af]nkq;DaGwL sfuhftdf
pNn]v ePsf ;Demf}tfsf zt{x?, k|fljlws
ljj/0f cflb kl/jt{g ug{ kfOb}g .
!&=	 vl/b ;Demf}tf eO;s]kl5 ;Demf}tfdf pNn]v
ePsf]afx]s cGo s'g} sfo{x? ug'{x'Fb}g . ;fy}
;Demf}tfdf pNn]v ePsf]eGbf km/s u'0f:t/sf]
cf}iflw jf pks/0f a'emL lng'x'Fb}g .
!*=	 Ps cfly{s jif{df Ps} k6s jf k6s–k6s
u/L ;LdfeGbf a9L /sdsf] jf Pp6} JolQm,
kmd{, sDkgL jf ;+:yfaf6 Ps k6seGbf a9L
;f]em} vl/b ug{ kfOb}g .

cf}iflwhGodfn;fdfgtyfpks/0fvl/bljlw/k|lqmofsf];f/f+z
vl/bsf]cg'dflgtnfutvl/bljlwclgjfo{?kdfckgfpg'kg]{k|lqmof
?=!,)),)));Ddsf]lgdf{0f
sfo{afx]s
;f]em}vl/b
(DirectPurchaseorDirect
Contracting)
–	;f]em}ahf/af6vl/bug{;lsg]
–	nfutcg'dfg:jLs[tgu/Lsg}ug{;lsg]
?=%,)),)));Ddsf]dfn;fdfg
;f]em}vl/b
(DirectPurchaseorDirect
Contracting)
–	;fdfGotofoff-the-shelfjfstandardspecificationsePsfkm'6s/
;fdfgx?vl/bubf{of]ljlwckgfOG5
–	ljleGgj:t',jf;]jfsf]lsl;d/juL{s/0fcg';f/5'§f5'§}df}h'bf;"rL:jLs[t
u/fO{sfodug'{kg]{
–	nfutcg'dfg:jLs[tug'{kg]{
–	cfjZos;fdfgtyfsfo{sf]:k]l;lkms]zgcg';f/sf]sDtLdftLgj6f
sf]6]zglnO{t'ngfTdscWoog/d"NofÍgug]{
–	t'ngfTds?kdfa9Lk|efjsf/L/;:tf]cfk"lt{stf{af6vl/bug{;DalGwt
lgsfosf]k|d'vjf6:jLs[ltlng'kg]{
?=@),)),)));Ddsf]cf}iflwhGo
dfn;fdfg
?=!%,)),)));Ddsf]g]kfndf
pTkflbtdfn;fdfgpTkfbsaf6

lgsfosf]k|d'vjf6:jLs[ltlng'kg]{
?=@),)),)));Ddsf]dfn;fdfg
l;naGbLb/efpkq(Sealed
Quotation)
–	nfutcg'dfg:jLs[tug'{kg]{
–	cfjZos;fdfgtyfsfo{sf]:k]l;lkms]zg:jLs[tx'g'kg]{
–	l;naGbLb/efpkq;DaGwLsfuhfttof/u/L:jLs[tug'{kg]{
–	l;naGbLb/efpkqcfXjfgsf];"rgfsDtLdf!%lbgsf]Dofb;lxt:yfgLo
jf/fli6«oklqsfdfk|sfzgug{'kg]{
–	l;naGbLb/efpkqsfof{Gjog;DaGwLlg0f{ox?;DalGwtlgsfosf]k|d'vjf6
:jLs[ltx'g'kg]{
?=%),)),)));Ddsf]PS;/],
Ol;hL,cf}iflwhGodfn;fdfg,/f]usf]
lgbfgtyfpkrf/sf]nfluk|of]ux'g]
:jf:Yo;DaGwLpks/0f
?=@),)),)))eGbfa9Lsf]
dfn;fdfg
af]nkq(NCB/ICB)
–	nfutcg'dfg:jLs[tug'{kg]{
–	cfjZos;fdfgtyfsfo{sf]:k]l;lkms]zg:jLs[tx'g'kg]{
–	af]nkq;DaGwLsfuhfttof/u/L:jLs[tug'{kg]{
–	af]nkqcfXjfgsf];"rgfsDtLdf#)lbgsf]Dofb;lxt/fli6«oklqsfdf
k|sfzgug{'kg]{
–	af]nkqsfof{Gjog;DaGwLlg0f{ox?;DalGwtlgsfosf]k|d'vaf6:jLs[t
x'g'kg]{

cGo ljlw
-s_	;f]em} vl/b;DaGwL cGo Joj:yf
•• ?= klRr; nfv;Dd nfut ePsf] 3/]n'
pBf]udf cfwfl/t pTkfbgsf] vl/b ubf{Ù
•• ;flas ;Demf}tf d"Nosf] tL;
k|ltzt;Ddsf] k|f]kfO6/L ;fdfg vl/b
ubf{Ù
•• ljZj :jf:Yo ;+u7gaf6 k"j{of]Uotf k|fKt
Psdfq cf}iflw pTkfbs sDkgLaf6
vl/b ubf{ hlt;'s} ?k}ofFsf] ePklg
cf}iflwhGo dfn;fdfg ;f]em} jftf{ u/L
vl/b ug{ ;lsg]Ù
•• ;/sf/L lgsfon] ;/sf/L lgsfo;Fu
ul/g] vl/bÙ
•• cGt/f{li6«o cGt/;/sf/L ;+:Yff jf
ljb]zL ;/sf/ jf To; d'n'ssf]
;fj{hlgs lgsfon] lgwf{/0f u/]sf]
d"Nodf vl/bÙ /
•• ljz]if kl/l:yltsf] vl/bdf Pstx
dflysf] clwsf/Laf6 :jLs[lt lnP/
;f]em} vl/b ug{ ;lsg] .
-v_	pTkfbs jf clws[t ljs|]tfåf/f lgwf{l/t
b/ (Catalogue Shopping) ljlw
•• s'g} dfn;fdfg lgdf{0f ug]{ sDkgLn]
pTkfbgsf] ljz]iftf, u'0f:t/ / ;'ljwfsf
cfwf/df to u/]sf] ljqmL d"No ;DalGwt
sDkgLsf] j]a;fO6 jf sfuhft -a|f];/_
df ;fj{hlgs u/]kl5 ;dfg:t/sf]
dfn;fdfg pTkfbg ug]{ sDkgLn] tf]s]sf]
d"Nodf k|lt:kwf{ u/fO{ ul/g] vl/b .
•• x]eL OlSjkd]G6, ;jf/L ;fwg, cf}hf/,
d]l;g/L, pks/0f, PS;/] jf Pdcf/cfO{

h:tf :jf:Yo ;]jfsf pkrf/hGo oGq
jf oflGqs dfn;fdfgx?sf] vl/b of]
ljlw ckgfO{ ug{ ;lsg]5 . o;;DaGwL
;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non]
lgDg yk lgb]{lzsf hf/L u/]sf] 5 M
−− PS;/] jf Pdcf/cfO{ h:tf
:jf:Yo ;]jfsf] nflu cfjZos
kg]{ pkrf/hGo oGqsf] xsdf
d'No clea[l4 s/;lxt a9Ldf
?= $),)),))).– -rfnL; nfv_
;Dd,
−− cf}hf/, d]l;g/L, pks/0f jf o:t}
cGo oflGqs dfn;fdfgx?sf]
xsdf d'No clea[l4 s/;lxt
a9Ldf ?= @%,)),))).– -kRrL;
nfv_ ;Dd .
-u_	 ;Lldt af]nkqbftf (Limited Tendering)
•• s'g} dfn;fdfg, lgdf{0f sfo{, k/fdz{
;]jf jf cGo ;]jf vl/bdf ;Lldt
pTkfbs, cfk'lt{stf{ jf ;]jf k|bfos
dfq ePdf To:tf] pTkfbs, cfk'lt{stf{
jf ;]jf k|bfosaLr dfq k|lt:kwf{ u/fO{
vl/b ug{ ;lsg] .
-3_	 gof“ lng] k'/fgf] lbg] (Buy Back Method)
•• lglZrt ;dokl5 cf}lrToxLg x'g] jf
hg:jf:Yo jf jftfj/0fsf] b[li6n]
lnnfd ug{ jf e08f/0f u/L /fVg gldNg]
jf k|of]u ug{ gx'g] cj:yfsf dfn;fdfg
jf d]l;g/L cf}hf/ tf]lsP adf]lhd
d"NofÍg u/L ;DalGwt pTkfbs jf
cfk'lt{stf{nfO{ lkmtf{ lbO{ gofF lng

;lsg] .
•• ;jf/L ;fwg, cf}hf/, d]l;g/L pks/0f,
oGq, /;fog, dn, ljifflb jf o:t}
k|s[ltsf dfn;fdfgsf] jf/]G6L jf
Uof/]G6L ;lsPkl5 dd{t;Def/ u/L
k|of]udf NofpFbf k|efjsf/L gx'g], k'gM
k|of]u ug{ gldNg] jf cf}lrToxLg x'g]
j:t' lkmtf{ lbO{ ;f]xL k|s[ltsf] gofF
dfn;fdfg ;§fk§f u/L lng ;lsg] .

kl/R5]b
cfk"lt{ Joj:yfkg
!=	kl/ro
	 :jf:Yo ;+:yfx¿df cf}iflwhGo dfn
;fdfgx?sf] c6'6 pknAwtfsf] ;'lglZrttf ;fy}
v]/ hfgaf6 arfpg' cfk"lt{ Joj:yfkg (Logistics
Management) sf] dxTjk"0f{ p2]Zo x'G5 .
cf}iflwhGo dfn;fdfgx? tyf pks/0f cfk"lt{ ubf{
To:tf] ;fdu|L 7Ls x'g'sf ;fy} plrt >f]taf6 ;xL
kl/df0f, cj:yf, :yfg, ;do / d'Nodf pknAw
x'g]u/L sfo{ ;~rfng ePsf] x'g'kb{5 . :jf:Yo
;]jf ljefusf cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvf nufot
sfo{qmd ;~rfngdf ;+nUg k|fylds :jf:Yo ;]jf
k'ghf{u/0f dxfzfvf, afn :jf:Yo dxfzfvf, kl/jf/
:jf:Yo dxfzfvf, Olk8]ldcf]nf]hL tyf /f]u
lgoGq0f dxfzfvf, s'i7/f]u lgoGq0f dxfzfvf,
Joj:yfkg dxfzfvf, /fli6«o Ifo/f]u s]Gb|, P8;
tyf of}g /f]u lgoGq0f s]Gb|x?sf] e"ldsf dxTjk"0f{
/lxcfPsf] 5 .
@=	 u'0f:t/ olsg (Quality
Assurance)
	 u'0f:t/ olsg ug{ cf}iflwhGo dfn;fdfgsf]
:jLs[t :k]l;lkms]zg, kmdf{sf]lkcn dfkb08,
ahf/Ls/0f :jLs[ltsf ;t{, pTkfbg Pj+ pTkfbssf]
k|df0fLs/0f, ljutsf] cg'ej, ahf/df l6s]sf]
/ lgodg clwsf/Lsf] sf/afxLdf v/f] pq]sf]
h:tf oyfy{nfO{ cfwf/sf] ?kdf lng'kb{5 . vl/b
ubf{ sRrf kbfy{ Pj+ pTkfbgx? ljZj :jf:Yo
@

;+u7gaf6 lgwf{l/t s'zn pTkfbg cEof; (Good
Manufacturing Practice (GMP) Guidelines)
cg';/0f ePsf] k|dfl0ft x'g'kg]{ / pTkfbg Ifdtf
x]bf{ dfGotfk|fKt 3fg (Validated Batch Size)
Ifdtf / lgodgsf] b[li6sf]0faf6 ahf/Ls/0f
;t{gfdf÷:jLs[lt cflb ;d]tnfO{ cfwf/ dfGg'kb{5 .
	 cfk"lt{k"j{ pTkfbs:t/df / cfk"lt{kZrft
e08f/0f / ljt/0f:t/df lg/LIf0f ug]{, gd'gf
lng], k|of]uzfnfdf k/LIf0f u/fpg], ;Gbe{ gd'gf
(Control Sample) sf] l:y/tf (Stability) x]g]{], vl/b
;Demf}tfsf ;t{sf] kfngf / sfuhftsf] b'?:ttf,
pTkfbgsf] lg/LIf0f, hgu'gf;f]sf] 5fglag cflb
ug{'kb{5 .
	 ljt/0f:t/df 9'jfgLstf{sf] btf{ l:ylt,
uf]bfdsf] cj:yf, 9'jfgL ;fwgsf] lsl;d / :jf:Yo
;fdu|L ;'/lIft /fVg cfjZs k"jf{wf/ h:tf] sf]N8
r]g Joj:yf, tfkqmd, k|sfz Pj+ hnjfik dfkg
pks/0f / ;f] kfngf ug{'kg]{ ;t{ ;d]tnfO{ Wofgdf
/fvL u'0f:t/ cj:yf olsg ug]{÷k/LIf0f ug]{ /
;f]sf] clen]v /fVg] kIfdf klg Wofg k'¥ofpg'kb{5 .
	 e08f/0f:t/df s'zn ;~ro cEof;sf]
cjnDag l:ylt h:tf]M lgolGqt tfkqmd, k|sfz
Pj+ hnjfik ;Dks{ / k|efj, ;/;kmfO, ls/f÷
d';f÷kG5L÷hgfj/ Pj+ hf]sf]xLsf] cglws[t k|j]z
lgoGq0f, :jf:Yo ;fdu|Lsf] ef}lts cj:yf, ;~ro
;fwg -¥ofs, b/fh, Kofn]6_ Pj+ /fvg–w/gsf
oGq / pks/0fx?sf] ljj]sk"0f{ k|of]unufot lhG;L
Joj:yfkgsf cGo pkfox¿ cjnDag ug{'kb{5 .
#=	ljt/0f (Distribution)
	 cf}iflwhGo dfn;fdfgsf] ljt/0f ubf{ xfnsf]
s]G›Lo :6f]/nfO{ ;+3Lo, If]qLo :6f]/nfO{ k|b]z /
lhNnf :6f]/ nfO{ pkk|b]z :6f]/sf] ?kdf :yfgLo

;/sf/n] pkof]u ug{'kg]{ cj:yf 5 . ;a} txsf
;/sf/n] cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (eLMIS)
sf] dfWodaf6 s] s'g :t/af6 s] s'g cf}iflwhGo
dfn;fdfg vl/b / k|flKt x'Fb}5 jf ;Lw} :jf:Yo
;+:yfdf k7fOPsf] 5 eGg]nufot pknAwtf, vkt
tyf df}Hbft l:ylt, vl/b sf/afxL, cflbsf] ;"Id
lgu/fgL Pj+ cg'udg ub}{ ;Dk"0f{ sfo{ ;~rfng
ug{'kg]{ x'G5 .
	 cf}iflwhGo dfn;fdfgsf] ljt/0f qmddf
Kofs]hdf x'g;Sg] IfltnfO{ ljrf/ u/L pko'Qm
k|sf/sf] Kofs]hsf] k|of]u ePsf] x'g'k5{ . ;fy}
ljt/0f qmddf ;DalGwt txsf] e08f/0f Ifdtfdf
ljz]if Wofg lbg'k5{ . o;sf] nflu k"j{;"rgf /
tof/Lsf] dxTjk'0f{ e"ldsf /xG5 . cf}iflwhGo
dfn;fdfgsf] ljt/0f ubf{ s'zn ljt/0f cEof;
-Good Distribution Practice_ sf] kfngf ePdfq
u'0f:t/ sfod /xG5 .
	 :yfgLo ;/sf/n] e08f/0fsf] ef/ :jo+df
g/fvL cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnLdfkm{t
ljt/0f tflnsfsf] dbtn] ;Dk"0f{ cfk"lt{
z[ªvnf (Supply Chain Management) ;~rfng
/ cg'udg ug{ ;St5g . cf}iflwhGo dfn;fdfgsf]
cfk"lt{stf{ /÷jf s]G›Lo÷;+3Lo, If]qLo÷k|fb]lzs
/ lhNnf÷pkk|fb]lzs :6f]/df /xG5g hxfFaf6
cf}iflwhGo dfn;fdfgx? :jf:Yo ;+:yfx¿sf] dfu
/ cfjZostf ;fy} cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL
(eLMIS) af6 df}Hbft:t/ cyf{t Go'gtd, clwstd,
cfsl:ds dfu laGb' l:yltsf] olsg u/L ;Lw}
:jf:Yo ;+:yfx¿df k7fpg] kl/kf6L cjnDag
ug{ ;S5g . o:tf] kl/kf6L cjnDag ubf{ :yfgLo
;/sf/nfO{ e08f/0f / ljt/0f;DaGwL yk sfo{af]em
cfOnfUb}g / ;+/rgfut Pj+ hgzlQm Joj:yfkg
kIf ;/n x'guO{ ;Dk"0f{ >f]t ;fwgnfO{ cf}iflwhGo
dfn;fdfgx?sf] c6'6 pknAwtf ug{df s]lG›t ug{

;lsG5 .
$=	e08f/0f (StorageandWarehouse
Practice)
s=	cf}iflwhGo dfn;fdfgx? ¥ofs, b/fh,
Kofn]6df Jojl:yt tj/n] cfk"lt{ Joj:yfkg
;"rgf k|0ffnL (eLMIS) sf] dWodaf6
tf]lsPsf] 7fpFdf ljgsf8{ k|of]u u/L ;~ro
ug{'kb{5 . leQf, e'OF / 5tdf g5'g] u/L efF8f] jf
Kofssf] d'v dfly kms]{sf] cj:yfdf Aofr jf
Dofb ldltnfO{ First Expiry First Out (FEFO)
klg Wofgdf /fvL n]an ljj/0f b]lvg]u/L
ldnfP/ /fVg'kb{5 .
v=	pTkfbsn] n]andf pNn]v u/]sf] ;~ro
;Ldfleq /xL cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf]
;~ro u/]df dfq Dofb ldlt;Dd u'0f:t/
sfod /xG5 . jftfj/0f;DaGwL tTjx? h:t}
tfk, hnjfik / ;Lwf k|sfzsf] b':k|efjaf6
cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] u'0f:t/ arfj6
ug{sf] nflu cUnf] tnf, xfjfsf] bf]xf]/f]
cfjt–hfjt x'g;Sg] jf jftfg's'lnt t/
;Lwf k|sfz kg{ g;Sg]u/L l8hfOg / lgdf{0f
ePsf] ;'/lIft sIfdf e08f/0f ug{'kb{5 .
pTkfbssf] :jfldTjaflx/ cfPsf] ;fdu|Lsf]
u'0f:t/sf] lhDd]jf/L ljt/s jf uf]bfdstf{sf]
x'g]u5{ . o;y{ cf}iflwhGo dfn;fdfgx?
a'‰g'cl3 9'jfgL ePsf] cj:yfsf;fy}
gd'gfsf] cj:yf ;xL 5 eGg] olsg ug{'k5{ .
6'6km'6 ePsf], lalu|Psf], /+u kl/jt{g ePsf],
;8]sf], Kofs]h kmf6]sf] h:tf s}lkmot
b]lvPdf cnu u/L k|ltj]bg agfO{ ;DalGwt
lgsfodf k7fpg' k5{ .
u=	 e08f/0f sIfdf d';f, ls/f, r/fr'?ËL,

cglws[t JolQmsf] k|j]z /f]Sg] Joj:yf Pj+
;/;kmfO ePs} x'g'k5{ .
3=	 cf}iflwhGo dfn;fdfgx? ;fy cGo kbfy{
h:tf] ls6gfzs tyf cGo /;fog Pj+
k|HjngzLn kbfy{x? Pp6} sIfdf e08f/0f
ug'{x'Fb}g .
ª=	 FEFO (First Expiry First Out) k|0ffnLcg';f/
k|To]s ;fdu|LnfO{ tf]lsPsf] ef}lts cjl:ylt
(Lebeled Location) df /fvL eLMIS
k|0ffnLaf6 Jojl:yt ul/Psf] x'g'k5{ .
r=	 cf}iflwhGo dfn;fdfgx? k|fKt ubf{ xf]; jf
aflx/ k7fpFbf bflvnf, x:tfGt/0f;DaGwL
ljj/0f / k|ltj]bg / lhG;L clen]vx?
eLMIS k|0ffnLaf6 g} ;~rfng u/]sf] x'g'k5{ .
5=	 k|of]u ug{ cg'ko'Qm cf}iflwhGo dfn;fdfgx?
(Expired, Damaged, Irrelevant) nfO{ klg
cnu sIfdf ;'/lIft /fvL cljnDa ldgfxf
(Write-off), lnnfd (Auction) tyf w'Nofpg]
(Disposal) k|lqmof cl3 a9fpg'k5{ . w'Nofpg]
sfo{ hg:jf:Yo Pj+ jftfj/0fLo kIfaf6
cg's'nePsf]x'g'kb{5.of]k|lqmofsf]clen]v
/ k|ltj]bg klg eLMIS k|0ffnLaf6 g}
;~rfng u/]sf] x'g'k5{ . ldgfxf, lnnfd tyf
w'Nofpg] k|lqmofsf] nflu cfk"lt{ Joj:yfkg
dxfzfvfsf] j]a;fO6 (www.dohslmd.
gov.np) df /flvPsf] lnnfdlaqmL tyf
ldgfxf;DaGwL sfo{ljlw lgb]{lzsf, @)^&
x]g{ ;lsG5 .
h=	e08f/0f sIfdf clUg lgoGq0fsf pkfo
ckgfpg] tyf ;f] pkof]uL cj:yfdf ePsf]
olsg u/L clen]v b'?:t /fVg'k5{ .
em=	 e08f/0f sIfsf] ;~rfng ljlw / s'zn
e08f/0f lgb]{lzsfadf]lhd cfGtl/s cl86
u/L cf}FNofPsf sdL sdhf]/L ;'wf/ u/L ;f]sf]

clen]v b'?:t /fVg'k5{ .
`=	 cf}iflwhGo dfn;fdfgx? a'‰g' jf bflvnf
ug{'cl3 x:tfGt/0f kmf/d Pj+ n]an;Fu gfd
/ cGo ljj/0f le8fP/ k|fKt xF'bfsf] ef}lts
cj:yf / 9'jfgL cj:yf b'?:t ePsf] olsg
u/]kZrft dfq a'‰g'k5{ . ;fy} k|fKt ePsf]
;fdu|L ;xL eP gePsf], ;+Vof ldn] gldn]sf]
olsg ug'{k5{ . cfjZos kbf{ s'g ;fdu|L
sxfFaf6 k|fKt ePsf] xf] jf sxfF k'u]sf] 5
yfxf kfpg] (Traceability) / lkmtf{ ug{ jf
u/fpg ;Sg] u/L sfuhft /fVg] ug{'k5{ .
6=	 ;Dej eP;Dd cfPsf] ;fdfg / cGoq
k7fpg' kg]{ ;fdfg cnu x'g]u/L of] k|of]hgsf]
nflu 5'§} sIf tf]sL n]an u/L /fVg'k5{ .
7=	 cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] ljt/0f ubf{
bflvnf / x:tfGt/0f kmf/ddf s] s'g 9'jfgL
;fwg -btf{÷of]Uotf ePsf]_ af6 k|fKt ePsf]
jf k7fpg nfluPsf] xf] ;f] klg pNn]v
ug{'k5{ .
8=	 :6f]/df÷e08f/0fdf /x]sf / ljt/0fdf /x]sf
cf}iflwhGo dfn;fdfgx? u'0f:t/ sfod
/lx/xg] cj:yfdf ePsf] olsg u/L ;f]sf]
lgoldt k/LIf0f (Audit) u/L clen]v /fVg'k5{ .
9=	 e08f/0f;DaGwL ;a} sfo{ emNsg] r]sln:6
÷sfo{ ;xfos (Job Aid) sfo{:yndf
b]lvg]u/L /fVg'k5{ .
%=	 clen]v tyf k|ltj]bg (Recording
and Reporting) / ljB'tLo cfk"lt{
Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL
	 ;a} txsf ;/sf/ dftxtsf :jf:Yo ;+:yf
Pj+ lhNnf / If]qLo lgsfox?n] sf]N8r]g nufot
cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] df}Hbft, dfu, k|flKt Pj+

ljt/0f;DaGwL sfo{;~rfng ubf{ ljljw lsl;dsf
d=n]=k= kmf/d adf]lhdsf vftfkftf ;fy} cfk"lt{
Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnLsf ljljw k2ltx? h:tf]
q}dfl;s LMIS, dfl;s cgnfOg lhG;L Joj:yfkg
(OIMS) / xfn cfP/ ljB'tLo cfk"lt{ Joj:yfkg
;"rgf k|0ffnL (eLMIS) klg ckgfO{{ cfPsf 5g .
	 lhG;L vftf tyf ljljw k|sf/sf ;"rgf
k|0ffnL (LMIS) adf]lhdsf] jf:tljs ;do jf
q}dfl;s k|ltj]bg (eLMIS/OIMS, LMIS) sf]
cfwf/df :jf:Yo ;fdu|L -cf}iflw, vf]k tyf cGo
;fdfu|Lx?_ sf] vkt Pj+ df}Hbft l:yltsf] cg'udg
ug{ ;lsG5 .
	 log} ;"rgf k|0ffnL k|of]u u/L :jf:Yo
;fdu|Lsf] k|If]k0f, ah]6 Joj:yfkg, vl/b of]hgf
lgdf{0f, pknAwtfsf] ;'lglZrtf -df}Hbft, :jLs[t
df}Hbft kl/df0f, cfsl:ds dfulaGb'_, dfu
kl/df0f lgwf{/0f, ljt/0f Joj:yf -dfu, x:tfGt/0f,
bflvnf k|ltj]bg_ sf] ;fy} tYofÍsf] u'0f:t/Lotf
(Data Quality) sf] ;'lglZrtf h:tf ;+k"0f{ cfk"lt{
z[ªvnfsf] sfo{;~rfng, cg'udg tyf /]vb]v ug{
;lsG5 .
	 o;sf]nflu;a}txdfeLMIS Software h8fg
u/L cfk"lt{ z[ªvnfsf] sfo{;~rfng clen]v Pj+
k|ltj]bg k|0ffnLsf] cg';/0f ug{'kg]{ x'G5 . ;f]sf]
Joj:yf geP;Dd -q}dfl;s LMIS, Online-LMIS_
e/L ;DalGwt :jf:Yo ;+:yf jf lhNnf hg:jf:Yo
sfof{non] kflnsf Pj+ k|b]z;“u ;dGjo u/L
af]wfy{ k|lt k7fpg' kb{5 . tTsfn lg0f{o lng
;3fpg] cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnLsf]
cefjdf cfk"lt{ Joj:yfkg sfo{ e/kbf]{ x'g;Sb}g .
:jf:Yo ;fdu|Lsf] cefj x'g glbg / a9L ePsf]
;fdu|Lsf] df}Hbft kl/rfng ug{df klg of] k|0ffnL
;xfos x'G5 . o;y{ klg eLMIS nfO{ l56f]eGbf
l56f] nfu' ug{'kg]{ ePsf] 5 .

^=	 :jf:Yo ;fdu|Lsf] ljj]sk"0f{ pkof]u
(Rational Use of Health
Commodities)
	 PG6Lafof]l6S; ;fy} nfu' tyf dgf]åLks
cf}iflwsf] b'?kof]uaf6 hg:jf:Yodf k/]sf]
gsf/fTds k|efj lbgfg'lbg a9bf] 5 . ctM
k|]l:qmKzgcfjZoskg]{;fdu|Lh:tf]PG6Lafof]l6S;,
nfu' tyf dgf]åLks, pRr/Qmrfk cflbsf cf}iflw
k|]l:qmKzg gx]/L lbg' x“'b}g . o:tf] hfgsf/L k|To]s
:jf:Yo ;fdu|Lsf] n]andf pNn]v ePsf] x'G5 .
	 k|]l:qmKzg n]Vbf ;Dej eP;Dd h]g]l/s
gfdaf6 n]Vg'kb{5 . s] s'g :jf:Yo ;fdu|L s] slt
dfqf / kl/df0fdf lbg] xf] :jf:Yo ;+:yfsf] nflu
tf]lsPsf] :t/Lo pkrf/ tflnsfdf pNn]v
ePadf]lhd ug{'kb{5 . cf}iflwsf] ;d'lrt k|of]usf]
nflu la/fdL / x]/rfx ug]{ JolQmnfO{ a'‰g]u/L ;Nnfx
;'emfj lbg'kb{5 . cf}iflw lb+bf n]an;lxt ;'/lIft
Kofs]hd} lbO{ 3/df sxfF s;/L ;'/lIft / htg;fy
/fVg] ;f]af/] klg hfgsf/L lbg'k5{{ .

;Gbe{ ;fdu|Lsf nflu
pknAw ln°x?
•• ;fj{hlgs vl/b P]g, @)^# / lgodfjnL,
@)^$ x]g{sf] nflu http//:www.ppmo.gov.
np
•• :jf:Yo dGqfnoaf6 hf/L ePsf
:jf:Yo;DaGwL kl/kq tyf lgb]{zgx?
http//:www.moh.gov.np
•• :jf:Yo ;]jf ljefusf :jf:Yo;DaGwL kl/kq
tyf lgb]{zgx? http//:www.dohs.gov.np
•• ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{noaf6
hf/L af]nkq;DaGwL sfuhft / lgb]{zgx?
http//:www.ppmo.gov.np
•• Technical Specification Bank (TSB) :jf:Yo
;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfsf]
j]a;fO6 http//:www.dohslmd.gov.np
•• :jf:Yo Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Health
Management Information System (HMIS)
http//:www.mddohs.gov.np
•• :jf:Yo ;]jf ljefu, k|fylds :jf:Yo
;]jf k'ghf{u/0f dxfzfvfaf6 hf/L lgZz'Ns
ljt/0fsf cTofjZos cf}iflwx?;DaGwL
lgb]{zg http://www.phcrd.gov.np
•• cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Logistics
Management Information System (LMIS)
http//:www.dohslmd.gov.np
•• Pull System Training on Health Logistics
Management Participants Handbook
:jf:Yo ;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf
dxfzfvfsf] j]a;fO6 http//:www.dohslmd.
gov.np
औषधीजन्य मालसामान खरीद तथा आपूर्ति ब्याबस्थापन सहजीकरण पुस्तिका २०७४

औषधीजन्य मालसामान खरीद तथा आपूर्ति ब्याबस्थापन सहजीकरण पुस्तिका २०७४

  • 1.
    cf}iflwhGo dfn;fdfg vl/b tyfcfk"lt{ Joj:yfkg ;xhLs/0f k'l:tsf @)&$ g]kfn ;/sf/ :jf:Yo dGqfno :jf:Yo ;]jf ljefu cfk"lt{{ Joj:yf dxfzfvf kmf]g g+M )!–$@^!&^* lhG;L Joj:yfkg e08f/0f ljt/0f cf}ifwL tyf ;fdfgsf] rog÷5gf}6 pkef]QmfnfO{ ;]jf k|If]k0f tyf vl/b u'0f:t/ cg'udg u'0f:t/ cg'udg u'0f:t/ cg'udg u'0f:t/ cg'udg
  • 2.
    cf}iflwhGo dfn;fdfg vl/b tyfcfk"lt{ Joj:yfkg ;xhLs/0f k'l:tsf @)&$ g]kfn ;/sf/ :jf:Yo dGqfno :jf:Yo ;]jf ljefu cfk"lt{{ Joj:yf dxfzfvf kmf]g g+M )!–$@^!&^*
  • 4.
    k|fSsyg cfwf/e"t :jf:Yo;]jf Joj:yfkgsf] qmddf x'g] ljleGg sfo{x?dWo] cf}iflw tyf :jf:Yo pks/0f vl/b, e08f/0f / ljt/0f dxTjk"0f{ sfo{x? x'g . oL sfo{x?df ;+ljwfgt ;ª3Lo ;+/rgf tof/ x'g' cufl8;Dd s]G›df :jf:Yo ;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfsf ;fy} sfo{qmd;Fu ;Dalwt dxfzfvf, If]qLo :jf:Yo lgb]{zgfno / cGtu{tsf If]qLo d]l8sn :6f]/ ;fy} lhNnf :jf:Yo, hg:jf:Yo sfof{no / cGtu{tsf :jf:Yo ;+:yfx?n] d'Vo e"ldsf lgjf{x ub}{ cfPsf lyP . g]kfnsf] ;+ljwfg, @)&@ hf/L ePkZrft s]Gb|Lo lgsfodf /x]sf :jf:Yo;DaGwL clwsf/ ;+3, k|b]z / :yfgLo tx -dxfgu/kflnsf, pk–dxfgu/kflnsf, gu/kflnsf tyf ufpFkflnsf_ x?n] k|of]u ug]{ u/L gofF ;+/rgf nfu" ePsf] 5 . o;cg'?k cfk"lt{ Joj:yfkg sfo{k|0ffnL ;~rfngdf ;lhnf] xf]; eGg] x]t'n] cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f Joj:yfkg;DaGwL of] ;xhLs/0f k'l:tsf tof/ ul/Psf] 5 . o; ;Gbe{df ;fj{hlgs vl/b P]g, @)^# tyf ;fj{hlgs vl/b lgodfjnL, @)^$ df ePsf] Joj:yfsf ;fy} k|rlnt lgb]{lzsf Pj+ sfo{ljlwx?df ePsf] k|fjwfg ;d]tnfO{ ;d]6L ;xhLs/0fsf nflu ;Gbe{ ;fdfu|Lx? ;d]t ;+If]kdf k|:t'tul/Psf]5.o;k'l:tsfsf];xof]un];a}txdf eLMIS dfkm{t oyf;dodf /÷jf lhG;L clen]v / q}dfl;s LMIS k|ltj]bg x]/L :jf:Yo ;fdu|Lsf] k|If]k0f, vl/b of]hgf lgdf{0f, ah]6sf] Joj:yf, cf}iflwsf]kfOknfOgcj:yf,ljt/0f;fy}pknAwtf ;'lglZrt (Commodity Security) ug]{h:tf ;Dk"0f{ cfk"lt{ z[ªvnfsf] sfo{ ;~rfng ug{ ;lsg]5 .
  • 5.
    :jf:Yo ;+:yfx¿df cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf]c6'6 pknAwtf ;'lglZrt ug{'sf ;fy} v]/ hfgaf6 arfpg' cfk"lt{ Joj:yfkg (Logistics Management) sf] dxTjk"0f{ p2]Zo x'G5 . cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] c6'6 pknAwtfsf] cefjdf :jf:Yo ;]jfsf ;Dk"0f{ k|of; lg/y{s x'g] xF'bf cf}iflw tyf :jf:Yo pks/0f vl/b, e08f/0f / ljt/0f;Fu ;Dalwt sfo{nfO{ s]G›laGb'df /flvg' k5{ . o;sf;fy} ;a} txsf ;fj{hlgs lgsfox?df vl/b Joj:yfkg 7"n} r'gf}ltsf] ?kdf /x]sf] s'/fnfO{ dWogh/ ubf{ cf}iflwhGo dfn;fdfg vl/b ug'{ tyf cfk"lt{ Joj:yf ug'{ Tolt ;lhnf] x'Fb}g . o;y{ k|:t't ;xhLs/0f k'l:tsf (Handbook) n] cf}iflwhGo dfn;fdfg vl/b tyf cfk"lt{ Joj:yf ug{ dxTjk"0f{ ;xof]u ug]{5 eGg] ljZjf; lnPsf] 5' . cGtdf, of] k'l:tsf tof/ kfg{ k|fljlws ;xof]u k'¥ofpg]] UKAID/NHSSP tyf USAID/ GHSC-PSM sf ;fy} o;nfO{ k|sfzg ug{ ;xof]u ug]{ UKAID/NHSSP nufot cf–cfˆgf] tkm{af6 cfjZos ;'emfjx? k|bfg ug]{ :jf:Yo ;]jf ljefu tyf cGtu{tsf ljleGg dxfzfvfx?sf sd{rf/Lx?k|lt xflb{s wGojfb k|s6 ub}{ ;a} txsf :jf:Yo ;+:yfx?n] o; k'l:tsfsf] ;xL pkof]u ug'{x'g]5 eGg] cfzf lnPsf] 5' . o; k'l:tsfdf /x]sf sdL sdhf]/Lx?nfO{ cf}FNofO{ eljiodf o; k'l:tsfnfO{ yk kl/is[t agfpg oxfFx? ;a}sf] ;xof]usf] ;d]t ck]Iff ub{5' . 8f= /d]z s'df/ v/]n lgb]{zs cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvf :jf:Yo ;]jf ljefu 6]s', sf7df8f}F . kmf]g g+= M )!–$@^!&^*
  • 6.
    ljifo–;"rL kl/R5]b – ! vl/bJoj:yfkg != e"ldsf ! @= vl/b sfo{sf] lhDd]jf/L @ #= cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf] 5gf]6 (Product Selection) # $= pknAwtfsf] ;'lglZrttf (Sourcing) # %= vl/b ul/g] cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf] kl/df0f k|If]k0f / lgwf{/0f $ ^= vl/b u'? of]hgf / jflif{s vl/b of]hgf ^ &= k|fljlws ljj/0f (Technical Specification) / u'0f:t/ & *= Nffut cg'dfg tof/ ug]{ * (= df}h'bf ;"rL tof/ ug]{ ( !)= vl/bnfO{ ljleGg Kofs]h tyf ;d"xdf ljefhg ug]{ !) !!= vl/bsf] ;Ldf / vl/b ljlw !) !!=! ;f]e}m vl/b !) !!=@ l;naGbL b/efpkqaf6 vl/b !! !!=# af]nkqsf] dfWodaf6 vl/b !@ !@= vl/b ;Demf}tf Joj:yfkg !( !@=! vl/b ;Demf}tf ;+zf]wg @) !@=@ vl/b ;Demf}tfsf] Dofb yk @! !#= ;fdfg k|fKt ug]{, u'0f:t/ hfFr tyf :6f]/ bflvnf @! !$= u'gf;f] Joj:yfkg @@ !%= ljB'tLo k|0ffnLsf] k|of]u @# !^= e'QmfgL @#
  • 7.
    !&= cf}iflwhGo dfn;fdfgtyf pks/0f vl/b k|lqmof dfu{lgb]{zg @$ cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/b ug]{ ;fj{hlgs lgsfon] Wofgdf /fVg' kg]{ d'Vo s'/fx? @% cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/b ljlw / k|lqmofsf] ;f/f+z @* kl/R5]b – @ cfk"lt{ Joj:yfkg != kl/ro ## @= u'0f:t/ olsg (Quality Assurance) ## #= ljt/0f (Distribution) #$ $= e08f/0f (Storage and Warehouse Practice) #^ %= clen]v tyf k|ltj]bg (Recording and Reporting) / ljB'tLo cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL #* ^= :jf:Yo ;fdu|Lsf] ljj]sk"0f{ pkof]u (Rational use of Health Commodities) $) ;Gbe{ ;fdu|Lsf nflu pknAw lnÍx? $!
  • 8.
     kl/R5]b vl/b Joj:yfkg != e"ldsf k|To]sgful/snfO{ pknAw u/fpg] :jf:Yo ;]jf u'0f:t/Lo, ;/n tyf e/kbf]{ agfpg' /fHosf] bfloTj ePsf]n] ;f]sf] nflu cfjZos kg]{ cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/bsf] sfd g]kfn ;/sf/sf] dxTjk"0f{ sfd xf] . o; k|sf/sf vl/b sfo{sf] nflu ;fj{hlgs vl/b P]g, @)^# / ;fj{hlgs vl/b lgodfjnL, @)^$ sf] Joj:yf ePsf] 5 . vl/b k|0ffnLnfO{ :jR5, k|lt:kwf{Tds, kf/bzL{ tyf lskmfotL agfpgsf] nflu ;do– ;dodf ;+zf]wg u/L ;fj{hlgs vl/b k|lqmofnfO{ ;fd;fdlos ;'wf/ ub}{ nluPsf] 5 . cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f Joj:yfkgsf] nflu vl/b sfo{ ubf{ u'0f:t/, kl/df0f, plrt d"No, ;fdfg k|fKt x'g] ;do, e08f/0fsf] Joj:yf cflbsf] /fd|/L ljrf/ ug'{kb{5 . Jojl:yt vl/b k|0ffnLn] :jf:Yo ;+:yfdf rflxg] cf}iflw tyf pks/0fx? rflxPsf] ;dodf cfjZos kl/df0f, u'0f:t/ / ldtJolotf;fy pknAw u/fpg ;xof]u ub{5 . h;n] ubf{ cf}iflw e08f/df cf}iflwsf] cefj (Stock-Out) gx'g] / cf}iflwsf] Dofb u'h|L (Expiry) v]/ ghfg] cj:yf l;h{gf u/L :jf:Yo If]qdf ePsf] vr{sf] ;fy{stf a9fpg ;lsG5 . vl/b tyf cfk"lt{ Joj:yfkg ubf{ cGt/f{li6«o ?kdf cg';/0f ul/Psf] cfk"lt{ rqm (Logistics Cycle) nfO{ ;Gbe{sf] ?kdf x]g{'kb{5 . !
  • 9.
     @= vl/b sfo{sf]lhDd]jf/L cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf] vl/b;DaGwL sfo{ ug]{ u/fpg] lhDd]jf/L ;DalGwt ;fj{hlgs lgsfosf] k|d'vsf] x'G5 . vr{ ug]{ clVtof/L k|fKt ;fj{hlgs lgsfon] vl/b sfo{ ug'{ u/fpg'cl3 cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f;DaGwL k|fljlws ljj/0f (Technical Specification) tof/ ug'{kb{5 . ;f] ljj/0fdf dfn;fdfgsf] u'0f:t/ tyf ljz]iftfx?sf] af/]df :ki6 pNn]v ug'{kb{5 . t/ ;f] ljj/0fdf s'g} vf; a|f08, 6]«8dfs{, sDkgL jf pTkfbssf] gfd pNn]v ug{ ldNb}g . o:tf] ljj/0f tof/ ePkl5 clwsfk|fKt clwsf/Laf6 :jLs[t u/fO{ ;f] ljj/0fsf] cfwf/df cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/b ug{ s] slt /sdsf] cfjZostf kb{5 ;f]sf]nfutcg'dfgtof/ug'{kb{5.o;/Ltof/ePsf] nfut cg'dfg (Cost Estimate) ;fj{hlgs vl/b P]g / lgodfjnLadf]lhd clVtof/ kfPsf clwsf/Laf6 :jLs[t u/fpg' kb{5 . cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/b ug]{ ;fj{hlgs lgsfon] ;f] vl/b sfo{sf] nflu Pp6f vl/b PsfO u7g ug{'kg]{ x'G5 . cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/b ug]{ ;fj{hlgs lgsfosf] k|d'vn] vl/b sfo{df tflnd k|fKt cg'ejL sd{rf/LnfO{ sfdsf] lhDd]jf/L;lxt vl/b clwsf/L tf]Sg' kb{5 . vl/b;DaGwL sfo{x?, h:t} jflif{s vl/b of]hgf tof/ ug]{, ;dGjo ug]{, af]nkq;DaGwL sfuhft tof/ ug]{, af]nkqsf] k|lqmof ;~rfng ug]{, ;"rgf k|sfzg ug]{, af]nkq ;'/lIft ug]{, k"j{of]Uotf tf]Sg], vl/b ;do–tflnsf tof/ ug]{, af]nkq k/LIf0f / d'NofÍg k|ltj]bg tof/ ug{ ;ldltsf] u7g ug]{, :jLs[ltsf] nflu k]; ug]{, vl/b cfb]z tyf vl/b ;Demf}tf Joj:yfkg ug]{,
  • 10.
     cfk"lt{k"j{ u'0f:t/ ;'lglZrtug]{, ;fdfg cfk"lt{ cfb]z ug]{, :6f]/ bflvnf k|ltj]bg xfl;n ug]{, e'QmfgLsf] nflu l;kmfl/; ug]{ cflb k|lqmof tyf sfo{ o; vl/b PsfOsf] lhDd]jf/Ldf kb{5 . #= cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf] 5gf]6 (Product Selection) :jf:Yo Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Health Management Information System (HMIS) af6 ;Íng ePsf] ?U0ftf (Morbidity), ;]jfsf] pknAwtf,pkrf/tflnsf,cfk"lt{Joj:yfkg;"rgf k|0ffnL (LMIS) af6 ;Íng ePsf] vr{ ljj/0f, Pj+ :jLs[t sfo{qmdadf]lhd cf}iflwsf] cfjZostf ;fy} tf]lsPsf] k|fljlws :k]l;lkms]zg;Fu d]n vfg]u/L cTofjZos :jf:Yo ;fdu|Lsf] ;"rL /fli6«o:t/df 5gf]6 ul/Psf] x'G5 . o;} ;"rLsf cfwf/df ljleGg sfo{qmdsf] nflu :jf:Yo ;fdu|L 5gf]6 ug'{sf ;fy} vl/bsf] nflu klg o;}nfO{ cfwf/ dflgG5 . :jf:Yo ;]jf ljefu, k|fylds :jf:Yo ;]jf k'ghf{u/0f dxfzfvfaf6 lgZz'Ns ljt/0fsf cTofjZos cf}iflwx?dWo] s'g :t/af6 s] vl/b ug]{ xf] ;f]af/] olsg ug{ pQm dxfzfvfsf] j]a;fO6 http://www.phcrd.gov.np df x]g{ ;lsG5 / ;f]xL cfwf/ lnO{ vl/b k|lqmofsf] yfngL ug'{kb{5 . $= pknAwtfsf] ;'lglZrttf (Sourcing) 5gf]6 ePsf cTofjZos cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf] vl/b k|lqmof ;'? ug{'k"j{ pTkfbg, pTkfbs Pj+ cfk"lt{stf{ /fli6«o jf cGt/f{li6«o s] s'g :t/df pknAw 5g ;f] ;'lglZrt ug{' cfjZos x'G5 . cf}iflwhGo dfn;fdfgsf] vl/b
  • 11.
     ubf{ ljZj :jf:Yo;+u7g (WHO) af6 lgwf{l/t s'zn pTkfbg cEof; (Good Manufacturing Practice (GMP) Guideline) cg';/0f u/L pTkfbg ePsf] k|dfl0ft ePsf pTkfbs tyf pTkfbg x'g'kb{5 . ;fy} ;do ;dodf cfk"lt{stfx?sf] e]nf u/L vl/b k|lqmof, vl/b ul/g] jflif{s kl/df0f / cfk"lt{ tflnsfaf/] hfgsf/L lbO{ pgLx?nfO{ pTk|]/0ff lbg' kb{5 . cfjZostfcg';f/ ljZj :jf:Yo ;+u7g (WHO) af6 k"j{of]Uotf (Pre-qualified) k|fKt jf ;/sf/L lgsfo jf /fli6«o jf cGt/f{li6«o jf cGt/;/sf/L ;+:yf jf ljb]zL ;/sf/ jf To; d'n'ssf] ;fj{hlgs lgsfon] lgwf{/0f u/]sf] s] s'g pTkfbs, pTkfbg jf d"Nodf :jf:Yo ;fdu|L vl/b ug]{ xf] ;f]sf] ;'lglZrttf ug{'kb{5 . pknAwtfsf] ;'lglZrttfsf] nflu k|To]s jif{ hfgsf/Ld'ns cBfjlws sfuhft tof/L cj:yfdf /fVg' kb{5 . %= vl/b ul/g] cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf] kl/df0f k|If]k0f / lgwf{/0f cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fsf] vl/b ug]{ ;fj{hlgs lgsfoaf6 vl/b ul/g] cf}iflwx?sf] kl/df0f lgwf{/0f (Quantification) ug{sf] nflu ;DalGwt :jf:Yo rf}sL (Health Post), k|fylds :jf:Yo s]Gb| (Primary Health Care Centre) nufot cGtu{tsf ;a} :jf:Yo ;+:yfx?af6 cfufdL cfly{s jif{sf]nflu rflxg] k|To]s cf}iflwsf] gfd / kl/df0fsf] ljj/0f ;Íng ug'{'kb{5 . ;f] ;Ílnt ljj/0fsf] cfwf/df ;a} :jf:Yo ;+:yfx?df ut cfly{s jif{ / rfn' cfly{s jif{df vkt ePsf] cf}iflw ljj/0fsf] /fd|/L cWoog u/L cfufdL cfly{s jif{sf]nflu slt kl/df0fdf ;f]
  • 12.
     cf}iflw cfjZos kg{;S5olsg u/L kl/df0f k|If]k0f (Forecasting) ug'{kb{5 . o;/L kl/df0f k|If]k0f ubf{ ut cfly{s jif{ / rfn' cfly{s jif{df ePsf] vkt, cGo kIf, h:tf] ?U0ftf (Morbidity), nlIft ;]jfu|fxL ;+Vof jf k|of]ustf{sf] dfu, sfo{qmdsf] lj:tf/, ;]jfsf] pkof]u, ;fdu|Lsf] c6'6 pknAwtf jf cg'knAwtf (Stock-Out) jf v]/ uPsf] jf a9L ePsf] cj:yf tyf :t/Lo pkrf/ tflnsfdf tf]lsPsf] pkrf/ ljlw;Fu d]n vfg] u/L jflif{s ¿kdf kl/df0f k|If]k0f (Forecasting) ug{ ;lsG5 . cfjZos tYofÍsf]nflu :jf:Yo dGqfnocGtu{t pknAw :jf:Yo Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Health Management Information System (HMIS) / cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Logistics Management Information System (LMIS) adf]lhdsf] clen]v / k|ltj]bg x]g{'kb{5 . ;fy} ckgfPsf] dfGotfsf] cfwf/ jf ljutsf] cg'ejnfO{ ljrf/ u/L kl/df0f yk36 ug{ klg ;lsG5 . o;/L kl/df0f k|If]k0f ePkl5 ;f] cf}iflwsf] e08f/ df}Hbft, rfn' cfly{s jif{df vkt eO{ /xg] df}Hbft / k"j{ ;Demf}tfcg';f/ k|fKt x'g afFls cf}iflwx?sf] kl/df0f slt k|fKt x'g;S5 ;f];d]t lx;fa u/L cf}iflwsf] kl/df0f lgwf{/0f (Quantification) ug'{kb{5 . kl/df0f lgwf{/0f ubf{ cefj ePsf, e08f/df df}Hbft a9L ePsf / Dofb gf3]sf cf}iflwx?sf];d]t u0fgf u/L cfufdL cfly{s jif{sf]nflu cfjZos cf}iflwsf] v'b kl/df0f olsg ug'{kb{5 . k|If]lkt kl/df0fnfO{ cfwf/ dfgL vl/b kl/df0f lgwf{/0f ubf{ cf};t dfl;s vkt, Go'gtd / clwstd df}Hbft :t/ (ASL), cfsl:ds dfu laGb' (EOP), e08f/df ePsf] ef}lts df}Hbft, cfpFb} u/]sf] kl/df0f (Pipeline), vl/b ubf{ nfUg] ;do, hu]8f df}Hbft, cg'dflgt
  • 13.
     d"No, ah]6 pknAwtftyf ;f]sf] ;|f]t ;fy} Ps} k6s jf k6s–k6s u/L vl/b jf cfk"lt{ ug]{ eP ;f];d]tnfO{ ljrf/ u/L kl/df0f lgwf{/0f ug{'kb{5 . vl/b sfo{sf] ;'?cft k"j{ lgwf{l/t kl/df0fnfO{ ;fj{hlgs vl/b P]g tyf lgodfjnLadf]lhdsf] jflif{s vl/b of]hgfsf] 9fFrfdf tof/ u/L :jLs[t u/fpg' kb{5 . o; k|of]hgsf]nflu :jf:Yo ;]jf ljefusf] cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfaf6 ;~rflnt cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Logistics Management Information System (LMIS) sf] cfjlws k|ltj]bg ;d]tsf] cWoog u/L lg0f{o lng'kb{5 . (http//:www. dohslmd.gov.np) ^= vl/b u'?of]hgf / jflif{s vl/b of]hgf Ps jif{ jf a9L cjlw;Dd ;~rfng x'g] sfo{qmdsf] nflu cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/b ubf{ jf jflif{s bz s/f]8 ?k}ofF;Ddsf] cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/bubf{vl/bsf]u'?of]hgf(MasterProcurement Plan) tof/ ug'{kb{5 . ;f] u'?of]hgfdf cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/bsf] k|sf/, kl/df0f / df]6fdf]6L nfUg] /sd, k|lt:kwf{sf]nflu vl/bnfO{ 6'S|ofO{ Kofs]h agfpg] eP ;f];DaGwL ljj/0f, df]6fdf]6L ;dotflnsf cflb pNn]v u/]sf] x'g'kb{5 . jflif{s bznfv ?k}ofFeGbf a9L /sdsf] cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/b ug'{kg]{ ePdf jflif{s vl/b of]hgf (Annual Procurement Plan) tof/ ug'{kb{5 . ;f] of]hgf cfufdL jif{sf] jflif{s sfo{qmd tof/ ug]{ ;dodf g} tof/ u/L k]; ug'{kg]{ / jflif{s sfo{qmd tyf ah]6 :jLs[t ePkl5 ;f]cg';f/ jflif{s vl/b of]hgf cBfjlws
  • 14.
     (Update) u/L clwsf/k|fKtclwsf/Ln] :jLs[t u/L /fVg'kb{5 . ;f] of]hgfdf cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf]] ljj/0f, ;f]sf] nfut cg'dfg, vl/bsf] Kofs]h, af]nkq;DaGwL sfuhftsf] tof/L / :jLs[lt, vl/b k|lqmofsf] ;dotflnsf, vl/b ljlw, dfWod, cflb pNn]v ePsf] x'g'kb{5 . o;;DaGwL 9fFrf ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{nosf] j]a;fO6df pknAw 5 . (http//:www. ppmo.gov.np) cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] vl/b sfo{sf] ;kmn sfof{Gjogsf] nflu plrt vl/b of]hgf ckl/xfo{ x'G5 . vl/b of]hgf To:tf] b:tfj]h xf] h;df s] -;fdu|L, lgdf{0f, ;]jf jf k/fdz{ ;]jf_, slt -kl/df0f_, slxn] -;do_, sxfF -:yfg_, s;/L -k|lqmof_ vl/b ug]{ / ;f] sfo{sf]nflu sf] lhDd]jf/ x'G5 eGg] ;Dk"0f{ ljj/0f x'G5 . vl/b of]hgf th'{dfsf] d'Vo p2]Zo eg]s} u'0f:t/Lo cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0f plrt kl/df0fdf / cfjZos k/]sf] ;dodf :jR5 k|lt:kwf{sf] dfWodjf6 sd nfutdf k|fKt ug'{ g} xf] . o;n] vl/b;DaGwL ;Dk"0f{ sfo{x?sf] plrt lgu/fgL, lgoGq0f / Joj:yfkg ub{5 . &= k|fljlws ljj/0f (Technical Specification) / u'0f:t/ vl/b tyf cfk"lt{ ul/g] cf}iflwhGo ;fdfg tyf pks/0fx? u'0f:t/ tyf e/kbf]{ x'g'kb{5 . o;sf] nflu k|fljlws ljj/0f -:k]l;lkms]zg_ agfpFbf g} ljz]if Wofg lbg' h?/L 5 . k|fljlws ljj/0f tof/ ubf{ tT;DaGwL ljz]if1af6 tof/ ug{ nufpg' kb{5 . ;f] ljj/0f tof/ ubf{ ;f] cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0f :yfgLo Pj+ cGt/f{li6«o ahf/df pknAwtfsf] af/]df /fd|/L cWoog ug'{ h?/L 5 .
  • 15.
     o:tf ljj/0f tof/ubf{ ;Da4 j:t'ut, k|fljlws tyf u'0f:t/Lo ljz]iftf / sfdsf] cfwf/df tof/ ug'{kb{5 . o:tf ljj/0fdf s'g} vf; a|f08, 6«]8dfs{, Sof6nu, pTkltsf] :yfg / pTkfbssf] gfd pNn]v ug{ kfOFb}g . olb s'g} vf; a|f08, 6«]8dfs{, Sof6nu, pTkltsf] :yfg tyf pTkfbssf] gfd pNn]v gu/L gx'g] ePdf æjf ;f];/xÆ eGg] zAb k|of]u ug'{kb{5 . t/ vl/b ug'{kg]{ cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0fsf] u'0f:t/nfO{ ;'lglZrt ug{ To:tf j:t' jf ;]jfsf] dfls{Ë, Kofs]lhË, k'i6Ls/0f k|df0fkq (Standard Certification or Conformity Certificate) ;DaGwL cfwf/ jf ;Í]t jf zAbfjnL pNn]v ubf{ To:tf] cf}iflwhGo dfn;fdfg jf pks/0f cfk"lt{ ug{;Sg] of]Uo af]nkqbftfnfO{ vl/b k|lqmofdf ;xefuL x'g s'g} lsl;dsf] afwf k'¥ofpg] jf cf}lrToljgf k|lt:kwf{nfO{ ;Lldt x'g]u/L ljj/0f, cfwf/, ;Í]t jf zAbfjnL pNn]v ug{ kfOFb}g . :jf:Yo ;+:yfx?af6 ljt/0f x'g] tyf k|of]u x'g] cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fx? vl/bsf]nflu ;a} ;fj{hlgs lgsfon] k|of]u ug{ ldNg]u/L :jf:Yo ;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfaf6 Technical Specification Bank (TSB) :yfkgf u/L cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfsf] j]a;fO6 (http//:www.dohslmd.gov.np) df /flvPsf] 5 . ;f] :k]l;lkms]zg k|of]usfnflu ;f];DaGwL ;~rfng sfo{ljlw tof/ u/L k|of]udf Nofpg] Joj:yf ldnfOPsf] 5 . TSB df gePsf cf}iflw tyf pks/0fx? vl/b ug{'k/]df ;fj{hlgs vl/b P]g tyf lgodfjnLcg';f/ ;DalGwt ljz]if1dfk{mt :k]l;lkms]zg tof/ u/L :jLs[t u/fO{ dfq vl/b ug'{kb{5 . *= Nffut cg'dfg tof/ ug]{ cf}iflw tyf pks/0fsf] vl/b sfo{ yfngL
  • 16.
     ug'{eGbf klxn] vl/bdfu k|fKt ug'{kb{5 jf pQm ;+:yfsf] jflif{s sfo{qmddf pNn]v eO{ ah]6 ;d]t :jLs[t ePsf] x'g'kb{5 . o;/L vl/b dfu k|fKt ePkl5 pQm vl/bsf] nfut cg'dfg tof/ ug'{kb{5 / ;DalGwt sfof{nosf] k|d'vaf6 :jLs[t u/fpg' kb{5 . o;/L nfut cg'dfg tof/ ug'{eGbfklxn] dfu ePsf] cf}iflw tyf pks/0fsf] kl/df0f, u'0f:t/, k|fljlws :k]l;lkms]zg / cfjZos cfk"lt{ ;do olsg ug'{kb{5 . o:tf] nfut cg'dfg tof/ ubf{ vl/b ug{'kg]{ cf}iflw tyf pks/0fsf] ;fy} cfjZostfcg';f/ nfUg] 9'jfgL, KoflsË, df]lanfOh]zg, ladf vr{, u'0f:t/ k/LIf0f, sfo{;Dkfbg hdfgtsf] sld;g vr{, tyf s/ /sd ;d]t 5'6[} b]vfO{ s'n nfut cg'dfg tof/ ug{'kb{5 . o:tf] nfut cg'dfg tof/ ubf{ :jLs[t lhNnf b//]6, ahf/ cWoog u/L ;dfg k|s[ltsf cGo ;+:yfx?df u/]sf] vl/b jf cl3Nnf aif{x?df ul/Psf vl/bsf] b//]6, :yfgLo ahf/df k|rlnt b/efp, tyf pBf]u jfl0fHo ;+3n] hf/L u/]sf] b//]6nfO{ cfwf/ agfpg' kb{5 . o;/L :jLs[t nfut cg'dfgnfO{ ;do ;dodf cBfjlws ul//fVg' kb{5 . nfut cg'dfg, ah]6 Joj:yf, k|fljlws :k]l;lkms]zg tyf jflif{s sfo{qmd :jLs[t geO{ s'g}klg vl/b sfo{ cufl8 a9fpg' x'Fb}g . (= df}h'bf ;"rL tof/ ug]{ vl/b ul/g] cf}iflw tyf pks/0fsf] nflu vl/bsf] k|s[ltcg';f/ cfk"lt{stf{sf] sfo{ k|s[ltcg';f/sf] of]Uotfsf] cfwf/df 5'6[f5'6[} ;"rL tof/ ug'{kb{5 . df}h'bf;"rLdf ;dfj]z x'gsf] nflu cfk"lt{stf{n] ;+:yf jf kmd{ btf{sf] k|df0fkq, :yfoL n]vf gDa/ jf d"No clej[l4 s/ btf{sf] k|df0fkq,
  • 17.
     s/ r'Qmfsf] k|df0fkq/ cfjZostfcg';f/sf] Jofj;flos Ohfhtkqsf] k|dfl0ft k|ltlnlk sfuhft ;+nUg u/L lgj]bg lbg'kb{5 . o:tf] lgj]bgsf] 9fFrf, lg:;f / df}h'bf;"rLsf] ljj/0f;DaGwL 9fFrf ;fj{hlgs vl/b lgodfjnLdf ;dfj]z ul/Psf] 5 . vl/b sfo{ ug]{ :jf:Yo ;+:yfx?n]] ;fdfg vl/bsf] k|s[ltcg';f/ 5'6[f5'6[} df}h'bf;"rLsf] ljj/0f tof/ u/L clen]v /fVg'kg]{ / ;f] ljj/0f k|To]s cfly{s jif{df cBfjlws ug'{kg]{ sfg'gL Joj:yf /x]sf] 5 . o;/L tof/ kf/]sf] ljj/0f lhNnfl:yt sf]if tyf n]vf lgoGqs sfo{fno / lhNnf k|zf;g sfof{nosf] ;"rgfkf6Ldf 6fF; u/L jf ;DalGwt ;fj{hlgs lgsfosf] j]a;fO6df /fvL cw{jflif{s ?kdf ;fj{hlgs ug'{kb{5 . !)= vl/bnfO{ ljleGg Kofs]h tyf ;d"xdf ljefhg ug]{ cf}iflw jf pks/0f vl/b ubf{ 5'§f5'§} ;d"x tyf Kofs]hdf ljefhg u/L vl/b ljlw 5gf]6 ug'{kb{5 . o;/L vl/b sfo{df Kofs]lhË ubf{ pQm vl/b ug'{kg]{ cf}iflw jf pks/0f vl/b sfo{sf] k|s[lt, ;dfgtf, ;DefJotf tyf vl/b ug]{ pko'Qm ;dosf] cfwf/df ug'{kg]{ x'G5 . ;dfg k|s[ltsf ;fdfg jf sfo{sf] Pp6} Kofs]hleq klg olb cnu– cnu k|sf/sf ;fdfgx? jf cnu–cnu sfo{x? kb{5g eg] To:tf cnu–cnu ;fdfg jf sfo{nfO{ ;–;fgf c+z (Slice) x?df ljefhg ug{ ;lsG5 . !!= vl/bsf] ;Ldf / vl/b ljlw !!=! ;f]e}m vl/b ?= %,)),))) ;Ddsf] nfut cg'dfg ePsf] cf}iflw jf pks/0f ;f]e}m vl/b ug{ ;lsG5 .
  • 18.
     To;}u/L ?= @),)),)));Ddsf] cf}iflwhGo dfn;fdfg jf g]kfndf pTkflbt ?= !%,)),))) ;Ddsf] dfn;fdfg To:tf] dfn;fdfgsf] pTkfbsn] /fli6«o:t/sf] kqklqsfdf ;"rgf k|sfzg u/L tf]s]sf] laqmL d"Nodf vl/b ug{ ;lsg] Joj:yf /x]sf] 5 . o;/L vl/b ubf{ ;fj{hlgs vl/b P]g / lgodsf] k|lqmof k'/f u/]sf] x'g'kb{5 . !!=@ l;naGbL b/efpkqaf6 vl/b ;fwf/0ftof ?= @),)),))) ;Ddsf] nfut cg'dfg ePsf] cf}iflw jf pks/0f l;naGbL b/efpkq dfu u/L vl/b ug'{kb{5 . t/ ?= %),)),))) ;Ddsf] PS;/], Ol;hL d]l;g, cf}iflwhGo dfn;fdfg, /f]usf] lgbfg tyf pkrf/sf]nflu k|of]u x'g] :jf:Yo;DaGwL pks/0fx? vl/b ubf{ l;naGbL b/efpkq cfJxfg u/L vl/b ug{ ;lsg] Joj:yf /x]sf] 5 . o:tf] l;naGbL b/efpkq cfJxfg ug{sf] nflu ;f];DaGwL sfuhft tof/ ug'{kb{5 . ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non] ;f]sf] gd'gf cfkmgf] j]a;fO6df /fvL ;a} ;fj{hlgs lgsfosf] k|of]usf nflu ;/nLs/0f ul/lbPsf] 5 . ;f] sfuhftdf vl/bsf] ljj/0f -k|fljlws u'0f:t/ ;d]t_, b/efpkqbftfsf] of]Uotf, lgodcg';f/sf] sfo{;Dkfbg hdfgt, b/efpkq dfGo x'g] cjlw, b/efpkq kmf/ddf /Ltk"j{ssf] ;xL5fk ug]{ s'/f, b/efpkq d"NofÍg x'g] tl/sf tyf jf/]G6L;DaGwL bfloTj cflb pNn]v u/]sf] x'g'kb{5 . l;naGbL b/efpkq dfu ug{sf nflu :jf:Yo ;+:yfn] ;"rgfhf/Lug'{kb{5/To:tf];"rgfdfb/efpkq kfpg] :yfg, b/efpkqsf] b:t'/, hdfgtsf]
  • 19.
     lsl;d, /sd /;dofjlw, k7fpg] tl/sf, k7fpg'kg]{ sfof{nosf] clwsf/Lsf] gfd / 7]ufgf, bflvnf ug]{ clGtd ldlt / ;do, vf]Ng] ldlt, ;do / :yfg tyf cGo cfjZos s'/fx? ;dfj]z ug'{kb{5 . o;/L l;naGbL b/efpkqåf/f vl/b ubf{ ;fj{hlgs vl/b P]g / lgodsf] k|lqmof k'/f u/]sf] x'g'kb{5 . !!=# af]nkqsf] dfWodaf6 vl/b ?= @),)),))) eGbf a9L nfut cg'dfg ePsf] cf}iflw jf pks/0f vl/b ug'{kbf{ v'Nnf af]nkqsf] dfWodaf6 vl/b ug'{kb{5 . o:tf] v'Nnf af]nkq /fli6«o / cGt/f{li6«o b'O{ k|sf/sf x'g] ePsfn] s] s:tf] vl/b cGt/f{li6«o:t/sf] af]nkqaf6 ug]{ / s] s:tf] vl/b /fli6«o:t/sf] af]nkqaf6 ug]{ eGg] af/]df :ki6 x'g'kb{5 . ;fj{hlgs vl/b P]gdf o;;DaGwL :ki6 Joj:yf /x]sf] 5 . /fli6«o tyf cGt/f{li6«o:t/sf] af]nkq k|lqmofaf6 cf}iflw jf pks/0f vl/b ug'{kbf{ ;f]sf] nflu ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non] tof/ u/]sf] af]nkq;DaGwL sfuhftsf] cfwf/df tof/ ug'{kb{5 . /fli6«o tyf cGt/f{li6«o:t/sf] af]nkq;DaGwL sfuhft 5'§[f5'§} tof/ ug'{kb{5 . af]nkq;DaGwL sfuhft tof/ ug]{M af]nkq;DaGwL sfuhft tof/ ug{ ;/nLs/0fsf] nflu ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non] af]nkq;DaGwL sfuhftsf] gd'gf tof/ u/L ;DalGwt ;a}sf] k|of]usf] nflu cfkmgf] j]a;fO6df /fv]sf] 5 . ;f] sfuhftdf pNn]v ePsf] af]nkqbftfnfO{
  • 20.
     lgb]{zg (Instruction toBidder (ITB)) / vl/b ;Demf}tfsf ;fdfGo zt{x? (General Conditions of Contract (GCC)) df n]lvPsf k|fjwfg tyf Joxf]/fx? kl/jt{g gu/L h:tfsf] t:t} pkof]u ug{'kb{5 . ;f] ITB / GCC afx]ssf af]nkq ;DaGwL sfuhftdf pNn]v ePsf af]nkq tYofÍ (Bid Data Sheet (BDS)) / vl/b ;Demf}tfsf ljz]if zt{x? (Special Conditions of Contract (SCC)) egL pNn]v u/]sf] :yfgdf cfjZos zt{ tyf ljj/0fx? cfjZostfcg';f/ kl/jt{g u/L pNn]v ug{ ;lsG5 . BDS / SCC df yk ljj/0f ;dfj]z ug{sf] nflu ITB/GCC df pNn]v ePsf] l;nl;n]jf/ gDa/ pNn]v u/L af]nkqsf nflu cfjZos zt{ tyf Joxf]/fx? pNn]v ug'{kb{5 . h:t} vl/b ug]{ sfof{nosf] gfd, 7]ufgf, of]hgfsf] gfd, ;fdfgsf] ljj/0f, af]nkqsf] nflu of]Uo x'g] sfuhft, af]nkqbftfsf] of]Uotf, k"j{tof/L a}7s, af]nkqsf] nflu k]; ug'{kg]{ sfuhft, d"NofÍg k|lqmof, :jb]zL pTkflbt dfn;fdfgnfO{ 3/]n' u|fxØtf (Domestic Preference) lbg] af/], d"No Pj+ d'b|f, d"Nodf ;fdfg bflvnf ug]{ :yfg;Ddsf] 9'jfgL, ladf, nf]8 cgnf]8, s/x?, eG;f/ dx;'n ;dfj]z eP gePsf] s'/f, ;fdfg a'emfpg'kg]{ 7fpF, af]nkq hdfgt tyf ;f]sf] Dofb cjlw, af]nkq dfGo x'g] cjlw, Olal8Ë ug]{ tl/sf, af]nkq vf]Ng] ldlt, :yfg / ;do, OToflb Joxf]/f BDS df n]Vg'kb{5 . cGt/f{li6«o:t/sf] af]nkq ePdf OGsf]6d{, @)!) cg';f/ CIP d"No clGtd :yfg (Final Destination) ;Dd eGg]af/] :ki6;Fu pNn]v ug'{kb{5 . ;f]sf] ;fy} g]kfnsf] eG;f/laGb'df
  • 21.
     lt/]sf] /sd eG;f/n]hf/L u/]sf] /l;bsf] cfwf/df vl/bstf{n] ;f]wegf{ lbg]5 eGg] Joxf]/f ;d]t ;f] sfuhftdf v'nfpg' kb{5 . vl/bstf{sf] gfd, 7]ufgf, ;fdfg a'emfpg'kg]{ :yfg, u'gf;f] ug]{ Joj:yf, ljleGg ;dodf k]; ug'{kg]{ sfuhftaf/], d"Nodf x]/k]m/ x'g;Sg] jf g;Sg] Joxf]/f, e'QmfgLsf] tl/sf, clu|d k]:sLaf/], e'QmfgLsf] d'b|f tyf e'QmfgL l9nf] ePsf]df Aofh lbg]af/], sfo{;Dkfbg hdfgt, ;fdfg k|fKt ePkl5 ;f]sf] k|fljlws hfFr, pTkflbt ;fdfg lzkd]G6 x'g'eGbf klxn] ug'{kg]{ k|fljlws hfFr OToflbsf] af/]df SCC df pNn]v ug'{kb{5 . af]nkqsf] ;"rgfM cf}iflw jf pks/0f vl/bsf] clVtof/L k|fKt :jf:Yo;+:yfn]af]nkqcfJxfgug{tT;DaGwL ;"rgf k|sfzg ug'{kb{5 . ;f] ;"rgfdf vl/b ug]{ cf}iflw jf pks/0fsf] ljj/0f, Psd'i6 Kofs]h jf ax' Kofs]hsf] Joxf]/f, kl/df0f, af]nkq;DaGwL sfuhft kfpg] :yfg, af]nkq sfuhft bflvnf ug]{ :yfg, af]nkq bflvnf ug]{ clGtd ldlt / ;do, af]nkq vf]Ng] ldlt / ;do, ;Dks{ /fVg] 7]ufgf, af]nkq sfuhft b:t'/ / b:t'/ a'emfpg] k|lqmof cflb pNn]v ug'{kb{5 . af]nkq cfJxfg;DaGwL ;"rgfsf] gd'gf ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{nosf] j]a;fO6df ;DalGwt ;a}sf] k|of]usf] nflu /flvPsf] 5 . af]nkq cfJxfgsf] ;"rgfdf pNn]v ePsf] Joxf]/f / af]nkq;DaGwL sfuhftdf pNn]v ePsf] Joxf]/f km/s x'g' x'F+b}g .
  • 22.
     af]nkq k"j{ a}7s(Pre Bid Meeting): af]nkq k"j{ a}7saf/] af]nkq;DaGwL sfuhftdf pNn]v ePcg';f/sf] ldlt, ;do / :yfgdf a:g'kb{5 . ;f] a}7sdf p7]sf laifox?sf] af/]df dfOGo'l6Ë u/L /fVg'kb{5 / ;f] dfOGo'6 af]nkq vl/b u/]sf ;a} af]nkqbftfx?nfO{ pknAw u/fpg'kb{5 . ;f] dfOGo'6 laqmL x'g afFsL ePsf af]nkq;DaGwL sfuhftsf] ;fydf ;+nUg u/L laqmL ug'{ kb{5 . ;f] a}7sdf p7]sf Joxf]/fx?sf] cfwf/df af]nkq ;DaGwL sfuhftdf s]xL ;+zf]wg ug'{kg]{ ePdf ;f] ;+zf]wg u/L ;f]sf] hfgsf/L (Addenda) ;a} af]nkq vl/bstf{x?nfO{ lbg'kb{5 . af]nkq vf]Ng] tl/sf / dfOGo'6M af]nkq;DaGwL sfuhftdf pNn]v ePcg';f/sf] ldlt, ;do / :yfgdf af]nkq vf]Ng'kb{5 . af]nkq vf]Ng'cufl8 pkl:yt af]nkqbftf jf lghsf k|ltlglw;Fu To;;DaGwL cflwsfl/s kq (Authorization Letter) ;+sng u/L lghx?sf] pkl:yltsf] b:tvt u/fpg' kb{5 . Ola8 bflvnf ePsf] cj:yfdf Ola8 vf]Ng] k|lqmofcg';f/ vf]Ng'kb{5 . o;/L af]nkq vf]Nbf af]nkq vf]n]sf] d'r'Nsf ug'{kb{5 . ;f] d'r'Nsfdf af]nkq lkmtf{ dfu ug]{ / ;+zf]wgsf s'/f, af]nkqbftfsf] gfd, 7]ufgf, af]nkqbftfn] k]; u/]sf] saf]n /sd, af]nkq hdfgt / ;f]sf] Dofb, s'g} 5'6 lbPsf] eP ;f] 5'6, cÍ / cIf/df km/s k/]sf] eP ;f] km/s, af]nkqbftf jf lghsf] k|ltlglwsf] ;xL5fk eP gePsf], s'g} s]/d]6 eP gePsf], s]/d]6 ePsf]df
  • 23.
     ;xL5fk eP gePsf]cflb pNn]v ug'{kb{5 . af]nkq vf]n]sf] d'r'Nsfdf af]nkqbftf jf lghsf] k|ltlglwsf] b:tvt u/fO{ ;DalGwt af]nkqbftf jf k|ltlglwnfO{ pknAw u/fpg' kb{5 . af]nkq d"Nof°gM k|fKt af]nkqx? d"NofÍgsf] nflu ;fj{hlgs vl/b P]g / lgodn] tf]s]cg';f/sf] d"NofÍg ;ldlt u7g ug'{kb{5 . ;f] ;ldltdf ljifo j:t'sf] 1fg ePsf] k|fljlws, sfg'glj1, vl/b lj1 ;d]t /xg] Joj:yf ug'{kb{5 . af]nkq d"NofÍg ubf{ af]nkq;DaGwL sfuhftdf pNn]v ePcg';f/sf] k|lqmof ckgfO{ ;fj{hlgs vl/b P]g / lgodcg';f/ ug'{kb{5 . af]nkq d"NofÍg ubf{ ;j{k|yd af]nkqbftfsf] af]nkqdf efu lng of]Uotf (Bidder’s Eligibility) k'u] jf gk'u]sf]af/] hfFr ug'{kb{5 . o;sf] nflu af]nkqbftfsf] kmd{ btf{, d'=c=s/ btf{, Jofkf/ btf{, s/ r'Stf k|df0f–kq, g]kfndf cf}iflw pTkfbg tyf laqmLljt/0f ug{ :jLs[ltkq eP gePsf], WHO-GMP k|df0fkq eP gePsf] cflbsf] hfFr u/L ;f] k|lqmof k'u]sf af]nkqbftfx?nfO{ dfq cGo d"NofÍgsf] nflu 5fGg'kb{5 . tTkZrft af]nkqsf] k"0f{tf (Completeness of Bid) sf] k/LIf0f ug'{kb{5 . k"0f{tfsf] k/LIf0f ubf{ af]nkqdf af]nkqbftfsf] cflwsfl/s ;xL5fk eP gePsf], dfucg';f/sf] af]nkq dfGo x'g] cjlw eP gePsf], ;fj{hlgs lgsfon] laqmL u/]sf] af]nkqdf af]nkq e/] jf ge/]sf], dfucg';f/sf] hdfgt / hdfgt dfGo x'g] cjlw eP gePsf], g]=/f=a}+saf6 :jLs[lt k|fKt æsÆ ju{sf]
  • 24.
     a}+saf6 hdfgt k|fKteP gePsf], af]nkq hdfgt :jLs[t 9fFrfdf eP gePsf] cflb af]nkq;DaGwL sfuhftn] dfu u/]sf sfuhftx? k|fKt eP gePsf] hfFr u/L k"0f{tfsf] k/LIf0faf6 pQL0f{ ePsf af]nkq 5fGg'kb{5 . o; qmddf d"NofÍg ;ldltn] c:ki6 ePsf s'g} s'/f a'emg cfjZos 7fg]df af]nkqbftfnfO{ lnlvt kqaf6 ;f]wk'5 ug{ ;Sb5 . o;/L ;f]wk'5 ePsf] kqsf] hjfkm tf]lsPsf] Dofbleq af]nkqbftfn] lbg'kb{5 . t]>f] r/0fdf k|fljlws k/LIf0f ug'{kb{5 h;n] vl/b ug]{ cf}iflw jf pks/0fsf] u'0f:t/ ;'lglZrt ub{5 . vl/b ul/g] cf}iflw jf pks/0fsf] u'0f:t/ ;j{;fwf/0f dflg;sf] :jf:Yo;Fu ;DalGwt x'G5 . Go"g u'0f:t/sf] cf}iflwn] dflg;sf] Hofg klg hfg;Sg] ;Defjgf ePsf]n] k|fljlws k/LIf0f /fd|/L ug'{kb{5 . dfly pNn]v ul/Psf ;a} k/LIf0faf6 5flgPsf af]nkqx? ;f/e"t?kdf k|efju|fxL af]nkq dflgg] 5g . k|efju|fxL af]nkq dWo]af6 ;a}eGbf 36L b/ k]; ug]{sf] af]nkq :jLs[ltsf] nflu d"NofÍg ;ldltn] l;kmfl/; ug'{kb{5 . af]nkq d"Nof°g k|ltj]bg / af]nkq :jLs[t ug]{ cfzosf] ;"rgfM af]nkq d"NofÍgsf ;a} k|lqmof k'/f eO{ ;f/e"t?kdf k|efju|fxL ePsf af]nkq :jLs[t ug{sf] nflu af]nkq d"NofÍg ;ldltn] l;kmfl/; ;lxt k|ltj]bg lbg'kb{5 . ;f] k|ltj]bgdfaf]nkq;DaGwL;a}Joxf]/fx?,h:t} af]nkqsf] ljj/0f, af]nkqbftfsf] ljj/0f, of]Uotfsf s'/fx?, k"0f{tfsf s'/fx?, k|fljlws k/LIf0fsf s'/fx?, saf]n d"No, :jb]zL
  • 25.
     j:t'nfO{ k|f]T;fxg lbOPsf]af/]cflb pNn]v u/L ;f/e"t?kdf k|efju|fxL ;a}eGbf 36L /sdsf] af]nkq :jLs[ltsf nflu l;kmfl/; u/]sf] Joxf]/f pNn]v ug'{kb{5 . af]nkq d"NofÍg k|ltj]bgsf] cfwf/df :jf:Yo ;+:yfn] af]nkq :jLs[t ug]{ cfzosf] ;"rgf hf/L u/L & lbgsf] Dofb lbO{ ;DalGwt ;a} af]nkqbftfx?nfO{ k7fpg'kb{5 / ;f] Joxf]/f /fli6«o:t/sf] klqsfdf ;d]t k|sfzg ug'{kb{5 . olb ;f] Dofbleq s'g} af]nkqbftfnfO{lrQga'emLp;n]k'g/fj]bgsf] nflu b/vf:t k]; u/]df ;DalGwt :jf:Yo ;+:yf k|d'vn] af]nkq d"NofÍg ;ldltnfO{ k'g/fjnf]sg ug{ nufpg' kb{5 / ;f]sf] glthfsf] lnlvt hfgsf/L lgj]bgstf{nfO{ lbg'kb{5 . olb ;f] hfFrdf d"NofÍg ;ldltn] k|lqmofut q'l6 u/]sf] e]l6Pdf ;f] q'l6 ;RofO{ k'gM glthf ;fj{hlgs ug'{kb{5 . af]nkq :jLs[ltsf] ;"rgfM af]nkq :jLs[t ug]{ cfzosf] ;"rgfsf] Dofb ;dfKt ePkl5 k'g/fj]bgsf] lgj]bg k]; x'g gcfPsf] cj:yfdf ;kmn af]nkqbftfnfO{ cfjZos sfo{;Dkfbg hdfgt lnO{ !% lbgleq ;Demf}tf ug{ cfpg kq k7fpg'kb{5 . k'g/fj]bgsf] nflu lgj]bg btf{ x'gcfPsf] cj:yfdf ;f]pk/ 5fglag u/L lg0f{o ePkl5 dfq To:tf af]nkq :jLs[ltsf] ;"rgf hf/L ug'{kb{5 . sfo{;Dkfbg hdfgtsf] Dofb lbFbf ;fdfg k|fKt ePkl5 ;fdfgsf] jf/]G6L cjlw / cf}iflwsf] xsdf cf}iflwsf] Dofb afFsL (Shelf- life) cjlw / tTkZrft yk #) lbg a9L cjlwsf] Dofb x'g'kb{5 . af]nkq :jLs[ltsf]
  • 26.
     ;"rgf hf/L u/]sf]!% lbgleq ;DalGwt af]nkqbftfn] ;Demf}tf ug{ cfpg'kb{5 . olb s'g} af]nkqbftf ;f] Dofbleq ;Demf}tf ug{ gcfPdf lghsf] af]nkq hdfgt hkmt u/L csf]{ bf]>f] ;f/e"t?kdf k|efju|fxL af]nkqbftfnfO{ cfjZos sfo{;Dkfbg hdfgt lnO{ ;Demf}tf ug{ cfpg kqfrf/ ug'{kb{5 . vl/b ;Demf}tfM af]nkq :jLs[ltsf] ;"rgf k|fKt ug]{ af]nkqbftfn] vl/b ;Demf}tf ug{ cfpg :jod jf lghsf] k|ltlglwnfO{ clVtof/Lkq lbO{ k7fpg'kb{5 . ;f] vl/b ;Demf}tfkqdf af]nkq;DaGwL sfuhftdf /x]sf] Special Conditions of Contract, General Conditions of Contract, Delivery Schedule, Technical Specification, af]nkqbftfn] k]; u/]sf] Bid Submission Form, Price Schedule, Notification of Award, Performance Security OToflb sfuhftsf] k|ltlnlk ;+nUg ug'{kb{5 . af]nkq;DaGwL sfuhftdf /x]sf] vl/b ;Demf}tfkqsf] 9fFrfdf ;Demf}tf tof/ u/L cfjZos ljj/0fx? e/L :jf:Yo ;+:yfsf k|d'v / af]nkqbftf jf lghsf] k|ltlglwn] b:tvt ug'{kb{5 . ;fy} ;f] ;Demf}tfkqdf b'a} tk{msf ;fIfL ;d]tsf] b:tvt x'g'kb{5 . af]nkq;DaGwL sfuhftdf ePsf zt{x? kl/jt{g u/L vl/b ;Demf}tf ug'{x'Fb}g . !@= vl/b ;Demf}tf Joj:yfkg vl/b ;Demf}tf Joj:yfkgn] cfk"lt{stf{nfO{ ;Demf}tfkq ;dodf pknAw u/fPsf], sfo{;Dkfbg
  • 27.
     hdfgt jf k]:sLe'QmfgL hdfgtsf] Dofbsf] /]vb]v, sfo{;Dkfbg hdfgtsf] /lhi6/ v8f u/L ;do;dodf /]vb]v u/] gu/]sf]], ;Demf}tf sfof{Gjog of]hgf agfP gagfPsf], vl/bstf{ / cfk"lt{stf{ b'a}sf] sfo{;Dkfbg d"NofÍg u/]sf], cfk"lt{stf{n] ;Demf}tfcg';f/sf] a'emfpg'kg]{ ;fdfg tyf sfuhft ;dodf a'emfP ga'emfPsf], ;Demf}tf Joj:yfkgsf sfuhftx? Jojl:yt u/L vl/b;DaGwL kmfOndf /fv] g/fv]sf], ;fdfg hfFrsf] k|ltj]bg ;Gtf]ifhgs eP gePsf], k|To]s OGEjfO;sf] :6f]/ bflvnf eP gePsf], e'QmfgLx?df lgodfg';f/ s/sf] /sd / xhf{gf s6[f u/] gu/]sf], ;dodf cfk"lt{stf{nfO{ e'QmfgL lbP glbPsf] nufot vl/b ;Demf}tf sfof{Gjogsf] ;'lglZrttf ub{5 . !@=! vl/b ;Demf}tf ;+zf]wg ;fdfGotof Psk6s ePsf] ;Demf}tf ;+zf]wg ug'{x'b}g t/ slxn]sfFxL o;sf] zt{x? / cfjZos s'/fx? ;+zf]wg ug'{kg]{ x'G5 . vl/b ;Demf}tf ;+zf]wgn] cf}krfl/s sfg"gL k|lqmofut 9+un] b'a} kIfaLrsf] ;dembf/Laf6 ;+zf]wg ul/Psf] Joxf]/f ;'lglZrt ub{5 . vl/b ;Demf}tf ;+zf]wgn] vl/bsf] /sd a9g jf 36g ;S5 . ctM ;Demf}tf ;+zf]wg ug'{kg]{ ePdf :jf:Yo ;+:yfn] s]df ;+zf]wg ug'{kg]{ xf] ;f] olsg ug]{, ;+zf]wg ug{ cfjZos ePsf] lj:t[t ljj/0f tof/ ug]{, ;+zf]wg ug{ cfjZos s'/fx?df cfk"lt{stf{;Fu 5nkmn ug]{, ;+zf]wgsf] dfOGo'6 tof/ ug]{, dfOGo'6df cfk"lt{stf{sf] ;d]t b:tvt u/fpg], sfof{no k|d'vaf6 :jLs[t u/fpg] / ;f] dfOGo'6sf] cfjZos k|ltlnlk tof/ u/L ;DalGwt sfof{no tyf cfk"lt{stf{ sxfF k7fpg] sfo{ ug'{kb{5 .
  • 28.
     !@=@ vl/b ;Demf}tfsf] Dofbyk ;fdfGotof cfk"lt{stf{n] ;Demf}tf u/]sf] lbgb]lv ;Demf}tf ;dfKt ePsf] cjlw;Dddf ;f] ;Demf}tfcg';f/ cfkmgf] bfloTj k'/f u/]sf] x'g'kb{5 . olb ;Demf}tf sfof{Gjogsf] qmddf l9nfO x'g] b]lvPdf ;f]sf] sf/0f ;d]t vf]nL cfk"lt{stf{n] ;f] ;Demf}tfsf] Dofb ;lsg' & lbgcufl8 g} vl/bstf{ ;dIf lnlvt lgj]bg lbg'kb{5 . o;/L lgj]bg k|fKt ePkl5 vl/bstf{n] ;s];Dd rfF8f] ;f] lgj]bgsf] Joxf]/fdfly 5fglag u/L plrt 7fg]df ;f] ;Demf}tfsf] Dofb yk ug{ ;Sg]5 / ;f]sf] hfgsf/L cfk"lt{stf{nfO{ lbg'kb{5 . sfa'aflx/sf] kl/l:yltsf] sf/0fn] cfk"lt{ l9nf] ePsf] cj:yfdfafx]s vl/b u/]sf] ;fdfgsf] cfk"lt{ l9nf] ePdf ;Demf}tfdf pNn]v ePcg';f/sf] k"j{lgwf{l/t Ifltk"lt{ (Liquidated Damage) sf] efuLbf/ cfk"lt{stf{ :jod x'g] ePsfn] To:tf] k"j{lgwf{l/t Ifltk"lt{ /sd s§L ug{'kb{5 . !#= ;fdfg k|fKt ug]{, u'0f:t/ hf“r tyf :6f]/ bflvnf vl/b ;Demf}tf ul/;s]kl5 ;Demf}tfdf pNn]v ePsf ;fdfg pNn]v ePcg';f/sf] kl/df0fdf pNn]lvt ;dofjlwleq k|fKt ul/;Sg' kb{5 . cGoyf ;Demf}tfdfpNn]vePcg';f/sf]k"j{lgwf{l/tIfltk"lt{ (Liquidated Damage) nufpg] jf vl/b ;Demf}tf /2 ug]{;DaGwL sf/afxL cufl8 a9fpg'kb{5 . cfk"lt{ ul/Psf ;fdfg pNn]lvt k|fljlws :k]l;lkms]zg / u'0f:t/adf]lhd eP gePsf] lg/LIf0f jf k/LIf0f u/fpg'kb{5 . o;/L lg/LIf0f jf k/LIf0f ubf{ cfjZostfcg';f/ pknAw k|fljlwsaf6 jf
  • 29.
     aflx/af6 lgo'Qm u/Ljf lg/LIf0f ug{ ul7t ;ldltdfkm{t ug]{ xf], olsg u/L lg/LIf0f jf k/LIf0f ug'{kb{5 . o:tf] lg/LIf0f jf k/LIf0fsf] k|ltj]bg ;'/lIft /fVg'kb{5 . ;fdfg cfjZos kl/df0f tyf u'0f:t/sf] k|fKt ePsf] olsg e};s]kl5 ;f] ;fdfg :6f]/ bflvnf u/L bflvnf k|ltj]bg agfpg'sf ;fy} lhG;L vftfdf r9fpg'kb{5 / ;f]xL vftfdf vr{ k|ljli6hgfO{;DalGwt:jf:Yo;+:yfdfk7fpg'kb{5. clwsf/k|fKt clwsf/Lsf] lnlvt cfb]za]u/ lhG;L ;fdfg vr{ ug'{x'Fb}g . olb cfk"lt{ ul/Psf ;fdfg pNn]lvt k|fljlws :k]l;lkms]zg / u'0f:t/adf]lhd gePdf cljnDa lkmtf{ ug'{kb{5 . !$= u'gf;f] Joj:yfkg vl/b k|lqmofsf ljleGg r/0fdf p7]sf u'gf;f]x?nfO{ Joj:yfkg ug'{ ;fj{hlgs lgsfosf] k|d'v bfloTj ePsf]n] of] vl/b k|lqmofsf] dxTjk"0f{ c+z dflgG5 . of] k|lqmofn] ;fj{hlgs vl/b sfo{nfO{ :jR5 / k|lt:kwf{Tds tyf ;fj{hlgs lgsfon] ug]{ vl/b sfo{nfO{ ;do;fk]If ;'wf/ ub}{ n}hfg dbt ub{5 . o;sf] ;kmn sfof{Gjogn] ;fj{hlgs vl/bnfO{ :jR5, kf/bzL{, vl/b ul/g] j:t'sf] u'0f:t/ ;'lglZrttf tyf sfo{bIftf a9fpg dbt ub{5 . o;n] ;fj{hlgs vl/bdf ;'zf;g ;d]tsf] ;'lglZrttf ug'{sf;fy} /fHon] hgtfnfO{ pknAw u/fpg] ;]jfx?sf] u'0f:t/ clea[l4 ub{5 . u'gf;f] Joj:yfkgnfO{ ;/n / e/kbf]{ agfpg o;nfO{ Web-based -ljB'tLo k|0ffnLåf/f u'gf;f] Joj:yfkg_ agfpg] k|lqmofsf] yfngL :jf:Yo dGqfnon] u/]sf] 5 . h;df hgtfsf cfkmgf u'gf;fx? 3/d} a;L k]; ug{;Sg] / ;f]sf] k|lts[of ;DalGwt ;fj{hlgs lgsfon] ;dod} pknAw u/fpg]
  • 30.
     u/L o;sf] Joj:yfkgldnfOg]5 . o; k|lqmofaf6 ;fj{hlgs vl/b k|0ffnLdf ;d;fdlos ;'wf/x? kf/bzL{, OdfGbf/Lk"0f{, u'0f:t/Lo tyf sfo{bIf x'Fb} hfg] / hgtfdf ;'zf;gsf] cg'e"lt x'g] ljZjf; ;d]t lnOPsf] 5 . !%= ljB'tLo k|0ffnLsf] k|of]u ;fj{hlgs vl/b P]g / lgoddf ePsf] Joj:yfcg';f/ ;fj{hlgs lgsfon] vl/b sfo{sf] s'g} jf ;a} k|lqmofdf ljB'tLo ;+rf/ dfWodsf] k|of]u ug{ ;lsg] egL P]gdf Joj:yf ePcg'?k ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non] Pp6f dfq kf]6{n /xg]u/L ljB'tLo vl/b k|0ffnLsf] :yfkgf, ;~rfng / Joj:yfkg ug{ e-GP II kf]6{n v8f u/L cgnfOg af]nkq cfJxfg ug]{, af]nkq bflvnf ug]{, d"NofÍg ug]{, af]nkq :jLs[t ug]{ h:tf vl/b k|lqmofsf ;a} sfo{x? ug]{ Joj:yf ldnfPsf] 5 . ;f]cg';f/ h'g;'s} ;fj{hlgs lgsfon] vl/b ubf{ ?= ^) nfveGbf a9Lsf] vl/bdf cgnfOg vl/b k|lqmof e-GP II af6 ug]{u/L Joj:yf ldnfO{ sfof{Gjogdf NofPsf] 5 . h;cg';f/ ! hgj/L @)!& b]lv ;a} ;/sf/L lgsfosf vl/b sfo{x? e-GP II k|lqmofaf6 ;~rfng ug]{u/L yfngL eO;s]sf] 5 . o; k|lqmofaf6 vl/b sfo{ ug{ ;/nLs/0fsf] nflu ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non] vl/bstf{ Pjd cfk"lt{stf{nfO{ tflnd pknAw u/fpg] / ;xof]uL sIf (Help Desk) v8f u/L cfjZos ;"rgf k|ljlw ;xof]u (IT Support) sf] nflu tof/L cj:yfdf /fVg] h:tf sfdx? u/]sf] 5 . !^= e'QmfgL vl/b ;Demf}tfadf]lhd cfk"lt{ ePsf] k|dfl0ft
  • 31.
     ePkl5 ;Demf}tfsf zt{adf]lhdcfk"lt{stf{nfO{ clGtd e'QmfgL lbg'kb{5 . o;/L clGtd e'QmfgL lbg'cl3 cfk"lt{stf{n] lgodfg';f/ d"No clea[l4 s/ ;lxtsf] s/ lahs k]; u/]sf] x'g'kb{5 . t;y{ vl/b sfo{ z'? ug'{cufj} cfGtl/s /fhZj sfof{noaf6 :yfoL n]vf gDa/ / d"No clea[l4 s/ btf{ k|df0fkq k|fKt u/]sf JolQm, kmd{ jf ;+:yfaf6 dfq vl/b ug{ ;lsg] s'/f a'‰g' h?/L 5 . t/ d"= c= s/ gnfUg] egL ;DalGwt lgsfon] hf/L u/]sf] hfgsf/Lsf] cfwf/df To:tf j:t', ;]jf vl/b ubf{ d"= c= s/ lahs lng' h?/L 5}g . s'g} klg vl/b sfo{sf] clGtd e'QmfgL lbFbf rfn' jif{sf] cfos/ P]gcg';f/ s§f ug'{kg]{ clu|d s/ (TDS) s§f u/L dfq e'QmfgL ug'{kb{5 . !&= cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/b k|lqmof dfu{lgb]{zg vl/bsf sfdx?nfO{ :jR5, k|lt:kwf{Tds, kf/bzL{ tyf lskmfotL agfpgsf nflu :jf:Yo ;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfn] vl/b sfo{ ;~rfng sfo{ljlw (Standard Operating Procedures) tof/ u/L k|of]udf Nofpg] tof/L ul//x]sf] 5 . o; sfo{ljlwn] ;a} txdf /x]sf cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0f vl/b ug]{ ;fj{hlgs lgsfox?df vl/bsf] sfdnfO{ ;/nLs/0f ug]{ / vl/bsf sfdx? :jR5, k|lt:kwf{Tds, kf/bzL{ tyf lskmfotL x'g] ljZjf; ul/Psf] 5 .
  • 32.
     cf}iflwhGo dfn;fdfg tyf pks/0fvl/b ug]{ ;fj{hlgs lgsfon] Wofgdf /fVg' kg]{ d'Vo s'/fx?M != k|lt:kwf{ gu/fO{ s'g}klg vl/b sfo{ ug'{x'Fb}g . ljz]if kl/l:ylt jf k|f]kfO6/L ;fdfg tyf cGo ;f}em} vl/b ubf{;d]t k|lt:kwf{Tds jftfj/0f / nfutnfO{ ljrf/ k'¥ofO{ lskmfotL x'g] cj:yfsf] k|Tofe"lt u/]/ dfq vl/b ug'{kb{5 . @= :jLs[t jflif{s sfo{qmddf pNn]v gePsf tyf cfjZos gePsf] s'g} klg cf}iflw tyf pks/0f vl/b ug'{x'Fb}g . #= jflif{s vl/b of]hgf tof/ kf/L :jLs[t geO{ vl/b k|lqmof cufl8 a9fpg' x'Fb}g . t/ vl/b of]hgf :jLs[t x'g ;do nfUg] cj:yfdf nfut cg'dfg tof/ ug]{, :k]l;lkms]zg tof/ kfg]{, af]nkq;DaGwL sfuhft tof/ ug]{, ;"rgf k|sfzg ug]{ h:tf af]nkq :jLs[t ug'{eGbf cufl8sf sfo{x? ug{ ;lsg]5 . $= ah]6 Aoj:yf geOsg s'g} klg vl/b ug'{x'Fb}g . %= vl/b eO{ cfpg] cf}iflw jf pks/0f Jojl:yt u/L /fVg] :yfg / k|of]u ug]{ k|fljlws pknAw geO{ vl/b ug'{x'Fb}g . ^= nfut cg'dfg :jLs[t geO{ vl/b ug'{x'Fb}g . &= vl/b ul/g] cf}iflw tyf pks/0fsf] k|fljlws :k]l;lkms]zg :jLs[t geO{ vl/b ug'{x'Fb}g . o; k|of]hgsf nflu :jf:Yo ;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfsf] j]a;fO6 www.dohslmd.gov.np df Technical Specification Bank (TSB) pknAw 5 . pQm
  • 33.
     TSB df pknAw:k]l;lkms]zgafx]s cGo :k]l;lkms]zgsf cf}iflw tyf pks/0f vl/b ug'{x'Fb}g . olb vl/b ug'{kg]{ cf}iflw, pks/0f TSB df pknAw gePdf lgodfg';f/ k|fljlws ;ldlt agfO{ :k]l;lkms]zg tof/ kf/L :jLs[t u/fP/ dfq vl/b k|lqmof cufl8 a9fpg'k5{ . *= s'g} klg vl/bnfO{ k|lt:kwf{ ;Lldt x'g]u/L jf Pp6} Kofs]hdf vl/b ug{ ;lsg] sfo{nfO{ 6'qmf 6'qmf u/L vl/b ug'{x'Fb}g . (= :jLs[tjflif{svl/bof]hgfdfpNn]vePeGbf km/s vl/b ljlw ckgfO{ vl/b sfo{ ug'{x'Fb}g / vl/b of]hgfdf pNn]v gePsf vl/b sfo{ ug'{x'Fb}g . 5'6]sf jf yk ePsf cTofjZos vl/bsf] ;Gbe{df cfjZos ;a} k|lqmof k'¥ofO{ vl/b of]hgf ;+zf]wg u/fO{ :jLs[lt lng'k5{ . !)= af]nkqsf] ;"rgf k|sfzg eO{ k|fKt ePsf af]nkqx? af]nkq vf]Ng] ldlt / ;dodf g} vf]Ng' k5{, gvf]nL Tolts} /fVg jf kl5 vf]Ng kfOb}g . af]nkq a'‰g], vf]Ng] tyf d"NofÍg ug]{ k|lqmof ;fj{hlgs vl/b P]g / lgodcg';f/ g} x'g'kb{5 . !!= k|lqmof gk'u]sf af]nkqx? d"NofÍgdf ;dfj]z ug'{x'Fb}g / l;naGbL af]nkqleq /fVg'kg]{ sfuhft kl5 dfu u/L k|lqmof k'u]sf] agfpg' x'Fb}g . !@= af]nkqsf] k|fljlws tyf Jofkfl/s kIfsf] d"NofÍgnfO{ eGbf cfly{s kIfsf] d"NofÍgnfO{ k|fyldstf lbO{ d"No tyf nfutnfO{ dfq cfwf/ agfO{ lg0f{o lng'x'Fb}g . !#= af]nkq d"NofÍg ubf{ c:ki6 ePsf jf gePsf s'g} klg s'/f df}lvs ?kdf a'emL jf cg'dfgsf] cfwf/df d"NofÍg ug{ kfOb}g . c:ki6 ePsf s'/fx? lg0f{o u/L lnlvt ?kdf ;f]Wg' kb{5 / tf]lsPsf] ;doleq lnlvt
  • 34.
     hjfkm k|fKt ug'{kb{5. ;f]xLcg';f/ d"NofÍg k|lqmof cufl8 a9fpg' kb{5 . !$= af]nkq d"NofÍgkZrft lg0f{o u/L af]nkq :jLs[ltsf] hfgsf/L ;DalGwt af]nkqbftf tyf ;fj{hlgs ;/f]sf/sf nflu hfgsf/L gu/fO{ u'kr'k vl/b ;Demf}tf ug'{x'Fb}g . !%= cf}iflwhGo dfn;fdfg / pks/0f vl/b k|lqmofdf af]nkq d"NofÍgsf] qmddf saf]n /sddf s'g} k|sf/sf] jftf{ (Negotiation) ug{ kfOb}g . !^= vl/b ;Demf}tf ubf{ af]nkq;DaGwL sfuhftdf pNn]v ePsf ;Demf}tfsf zt{x?, k|fljlws ljj/0f cflb kl/jt{g ug{ kfOb}g . !&= vl/b ;Demf}tf eO;s]kl5 ;Demf}tfdf pNn]v ePsf]afx]s cGo s'g} sfo{x? ug'{x'Fb}g . ;fy} ;Demf}tfdf pNn]v ePsf]eGbf km/s u'0f:t/sf] cf}iflw jf pks/0f a'emL lng'x'Fb}g . !*= Ps cfly{s jif{df Ps} k6s jf k6s–k6s u/L ;LdfeGbf a9L /sdsf] jf Pp6} JolQm, kmd{, sDkgL jf ;+:yfaf6 Ps k6seGbf a9L ;f]em} vl/b ug{ kfOb}g .
  • 35.
     cf}iflwhGodfn;fdfgtyfpks/0fvl/bljlw/k|lqmofsf];f/f+z vl/bsf]cg'dflgtnfutvl/bljlwclgjfo{?kdfckgfpg'kg]{k|lqmof ?=!,)),)));Ddsf]lgdf{0f sfo{afx]s ;f]em}vl/b (DirectPurchaseorDirect Contracting) – ;f]em}ahf/af6vl/bug{;lsg] – nfutcg'dfg:jLs[tgu/Lsg}ug{;lsg] ?=%,)),)));Ddsf]dfn;fdfg ;f]em}vl/b (DirectPurchaseorDirect Contracting) – ;fdfGotofoff-the-shelfjfstandardspecificationsePsfkm'6s/ ;fdfgx?vl/bubf{of]ljlwckgfOG5 – ljleGgj:t',jf;]jfsf]lsl;d/juL{s/0fcg';f/5'§f5'§}df}h'bf;"rL:jLs[t u/fO{sfodug'{kg]{ – nfutcg'dfg:jLs[tug'{kg]{ – cfjZos;fdfgtyfsfo{sf]:k]l;lkms]zgcg';f/sf]sDtLdftLgj6f sf]6]zglnO{t'ngfTdscWoog/d"NofÍgug]{ – t'ngfTds?kdfa9Lk|efjsf/L/;:tf]cfk"lt{stf{af6vl/bug{;DalGwt lgsfosf]k|d'vjf6:jLs[ltlng'kg]{ ?=@),)),)));Ddsf]cf}iflwhGo dfn;fdfg ?=!%,)),)));Ddsf]g]kfndf pTkflbtdfn;fdfgpTkfbsaf6
  • 36.
     lgsfosf]k|d'vjf6:jLs[ltlng'kg]{ ?=@),)),)));Ddsf]dfn;fdfg l;naGbLb/efpkq(Sealed Quotation) – nfutcg'dfg:jLs[tug'{kg]{ – cfjZos;fdfgtyfsfo{sf]:k]l;lkms]zg:jLs[tx'g'kg]{ – l;naGbLb/efpkq;DaGwLsfuhfttof/u/L:jLs[tug'{kg]{ – l;naGbLb/efpkqcfXjfgsf];"rgfsDtLdf!%lbgsf]Dofb;lxt:yfgLo jf/fli6«oklqsfdfk|sfzgug{'kg]{ – l;naGbLb/efpkqsfof{Gjog;DaGwLlg0f{ox?;DalGwtlgsfosf]k|d'vjf6 :jLs[ltx'g'kg]{ ?=%),)),)));Ddsf]PS;/], Ol;hL,cf}iflwhGodfn;fdfg,/f]usf] lgbfgtyfpkrf/sf]nfluk|of]ux'g] :jf:Yo;DaGwLpks/0f ?=@),)),)))eGbfa9Lsf] dfn;fdfg af]nkq(NCB/ICB) – nfutcg'dfg:jLs[tug'{kg]{ – cfjZos;fdfgtyfsfo{sf]:k]l;lkms]zg:jLs[tx'g'kg]{ – af]nkq;DaGwLsfuhfttof/u/L:jLs[tug'{kg]{ – af]nkqcfXjfgsf];"rgfsDtLdf#)lbgsf]Dofb;lxt/fli6«oklqsfdf k|sfzgug{'kg]{ – af]nkqsfof{Gjog;DaGwLlg0f{ox?;DalGwtlgsfosf]k|d'vaf6:jLs[t x'g'kg]{
  • 37.
     cGo ljlw -s_ ;f]em} vl/b;DaGwLcGo Joj:yf •• ?= klRr; nfv;Dd nfut ePsf] 3/]n' pBf]udf cfwfl/t pTkfbgsf] vl/b ubf{Ù •• ;flas ;Demf}tf d"Nosf] tL; k|ltzt;Ddsf] k|f]kfO6/L ;fdfg vl/b ubf{Ù •• ljZj :jf:Yo ;+u7gaf6 k"j{of]Uotf k|fKt Psdfq cf}iflw pTkfbs sDkgLaf6 vl/b ubf{ hlt;'s} ?k}ofFsf] ePklg cf}iflwhGo dfn;fdfg ;f]em} jftf{ u/L vl/b ug{ ;lsg]Ù •• ;/sf/L lgsfon] ;/sf/L lgsfo;Fu ul/g] vl/bÙ •• cGt/f{li6«o cGt/;/sf/L ;+:Yff jf ljb]zL ;/sf/ jf To; d'n'ssf] ;fj{hlgs lgsfon] lgwf{/0f u/]sf] d"Nodf vl/bÙ / •• ljz]if kl/l:yltsf] vl/bdf Pstx dflysf] clwsf/Laf6 :jLs[lt lnP/ ;f]em} vl/b ug{ ;lsg] . -v_ pTkfbs jf clws[t ljs|]tfåf/f lgwf{l/t b/ (Catalogue Shopping) ljlw •• s'g} dfn;fdfg lgdf{0f ug]{ sDkgLn] pTkfbgsf] ljz]iftf, u'0f:t/ / ;'ljwfsf cfwf/df to u/]sf] ljqmL d"No ;DalGwt sDkgLsf] j]a;fO6 jf sfuhft -a|f];/_ df ;fj{hlgs u/]kl5 ;dfg:t/sf] dfn;fdfg pTkfbg ug]{ sDkgLn] tf]s]sf] d"Nodf k|lt:kwf{ u/fO{ ul/g] vl/b . •• x]eL OlSjkd]G6, ;jf/L ;fwg, cf}hf/, d]l;g/L, pks/0f, PS;/] jf Pdcf/cfO{
  • 38.
     h:tf :jf:Yo ;]jfsfpkrf/hGo oGq jf oflGqs dfn;fdfgx?sf] vl/b of] ljlw ckgfO{ ug{ ;lsg]5 . o;;DaGwL ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{non] lgDg yk lgb]{lzsf hf/L u/]sf] 5 M −− PS;/] jf Pdcf/cfO{ h:tf :jf:Yo ;]jfsf] nflu cfjZos kg]{ pkrf/hGo oGqsf] xsdf d'No clea[l4 s/;lxt a9Ldf ?= $),)),))).– -rfnL; nfv_ ;Dd, −− cf}hf/, d]l;g/L, pks/0f jf o:t} cGo oflGqs dfn;fdfgx?sf] xsdf d'No clea[l4 s/;lxt a9Ldf ?= @%,)),))).– -kRrL; nfv_ ;Dd . -u_ ;Lldt af]nkqbftf (Limited Tendering) •• s'g} dfn;fdfg, lgdf{0f sfo{, k/fdz{ ;]jf jf cGo ;]jf vl/bdf ;Lldt pTkfbs, cfk'lt{stf{ jf ;]jf k|bfos dfq ePdf To:tf] pTkfbs, cfk'lt{stf{ jf ;]jf k|bfosaLr dfq k|lt:kwf{ u/fO{ vl/b ug{ ;lsg] . -3_ gof“ lng] k'/fgf] lbg] (Buy Back Method) •• lglZrt ;dokl5 cf}lrToxLg x'g] jf hg:jf:Yo jf jftfj/0fsf] b[li6n] lnnfd ug{ jf e08f/0f u/L /fVg gldNg] jf k|of]u ug{ gx'g] cj:yfsf dfn;fdfg jf d]l;g/L cf}hf/ tf]lsP adf]lhd d"NofÍg u/L ;DalGwt pTkfbs jf cfk'lt{stf{nfO{ lkmtf{ lbO{ gofF lng
  • 39.
     ;lsg] . •• ;jf/L;fwg, cf}hf/, d]l;g/L pks/0f, oGq, /;fog, dn, ljifflb jf o:t} k|s[ltsf dfn;fdfgsf] jf/]G6L jf Uof/]G6L ;lsPkl5 dd{t;Def/ u/L k|of]udf NofpFbf k|efjsf/L gx'g], k'gM k|of]u ug{ gldNg] jf cf}lrToxLg x'g] j:t' lkmtf{ lbO{ ;f]xL k|s[ltsf] gofF dfn;fdfg ;§fk§f u/L lng ;lsg] .
  • 40.
     kl/R5]b cfk"lt{ Joj:yfkg != kl/ro :jf:Yo;+:yfx¿df cf}iflwhGo dfn ;fdfgx?sf] c6'6 pknAwtfsf] ;'lglZrttf ;fy} v]/ hfgaf6 arfpg' cfk"lt{ Joj:yfkg (Logistics Management) sf] dxTjk"0f{ p2]Zo x'G5 . cf}iflwhGo dfn;fdfgx? tyf pks/0f cfk"lt{ ubf{ To:tf] ;fdu|L 7Ls x'g'sf ;fy} plrt >f]taf6 ;xL kl/df0f, cj:yf, :yfg, ;do / d'Nodf pknAw x'g]u/L sfo{ ;~rfng ePsf] x'g'kb{5 . :jf:Yo ;]jf ljefusf cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvf nufot sfo{qmd ;~rfngdf ;+nUg k|fylds :jf:Yo ;]jf k'ghf{u/0f dxfzfvf, afn :jf:Yo dxfzfvf, kl/jf/ :jf:Yo dxfzfvf, Olk8]ldcf]nf]hL tyf /f]u lgoGq0f dxfzfvf, s'i7/f]u lgoGq0f dxfzfvf, Joj:yfkg dxfzfvf, /fli6«o Ifo/f]u s]Gb|, P8; tyf of}g /f]u lgoGq0f s]Gb|x?sf] e"ldsf dxTjk"0f{ /lxcfPsf] 5 . @= u'0f:t/ olsg (Quality Assurance) u'0f:t/ olsg ug{ cf}iflwhGo dfn;fdfgsf] :jLs[t :k]l;lkms]zg, kmdf{sf]lkcn dfkb08, ahf/Ls/0f :jLs[ltsf ;t{, pTkfbg Pj+ pTkfbssf] k|df0fLs/0f, ljutsf] cg'ej, ahf/df l6s]sf] / lgodg clwsf/Lsf] sf/afxLdf v/f] pq]sf] h:tf oyfy{nfO{ cfwf/sf] ?kdf lng'kb{5 . vl/b ubf{ sRrf kbfy{ Pj+ pTkfbgx? ljZj :jf:Yo @
  • 41.
     ;+u7gaf6 lgwf{l/t s'znpTkfbg cEof; (Good Manufacturing Practice (GMP) Guidelines) cg';/0f ePsf] k|dfl0ft x'g'kg]{ / pTkfbg Ifdtf x]bf{ dfGotfk|fKt 3fg (Validated Batch Size) Ifdtf / lgodgsf] b[li6sf]0faf6 ahf/Ls/0f ;t{gfdf÷:jLs[lt cflb ;d]tnfO{ cfwf/ dfGg'kb{5 . cfk"lt{k"j{ pTkfbs:t/df / cfk"lt{kZrft e08f/0f / ljt/0f:t/df lg/LIf0f ug]{, gd'gf lng], k|of]uzfnfdf k/LIf0f u/fpg], ;Gbe{ gd'gf (Control Sample) sf] l:y/tf (Stability) x]g]{], vl/b ;Demf}tfsf ;t{sf] kfngf / sfuhftsf] b'?:ttf, pTkfbgsf] lg/LIf0f, hgu'gf;f]sf] 5fglag cflb ug{'kb{5 . ljt/0f:t/df 9'jfgLstf{sf] btf{ l:ylt, uf]bfdsf] cj:yf, 9'jfgL ;fwgsf] lsl;d / :jf:Yo ;fdu|L ;'/lIft /fVg cfjZs k"jf{wf/ h:tf] sf]N8 r]g Joj:yf, tfkqmd, k|sfz Pj+ hnjfik dfkg pks/0f / ;f] kfngf ug{'kg]{ ;t{ ;d]tnfO{ Wofgdf /fvL u'0f:t/ cj:yf olsg ug]{÷k/LIf0f ug]{ / ;f]sf] clen]v /fVg] kIfdf klg Wofg k'¥ofpg'kb{5 . e08f/0f:t/df s'zn ;~ro cEof;sf] cjnDag l:ylt h:tf]M lgolGqt tfkqmd, k|sfz Pj+ hnjfik ;Dks{ / k|efj, ;/;kmfO, ls/f÷ d';f÷kG5L÷hgfj/ Pj+ hf]sf]xLsf] cglws[t k|j]z lgoGq0f, :jf:Yo ;fdu|Lsf] ef}lts cj:yf, ;~ro ;fwg -¥ofs, b/fh, Kofn]6_ Pj+ /fvg–w/gsf oGq / pks/0fx?sf] ljj]sk"0f{ k|of]unufot lhG;L Joj:yfkgsf cGo pkfox¿ cjnDag ug{'kb{5 . #= ljt/0f (Distribution) cf}iflwhGo dfn;fdfgsf] ljt/0f ubf{ xfnsf] s]G›Lo :6f]/nfO{ ;+3Lo, If]qLo :6f]/nfO{ k|b]z / lhNnf :6f]/ nfO{ pkk|b]z :6f]/sf] ?kdf :yfgLo
  • 42.
     ;/sf/n] pkof]u ug{'kg]{cj:yf 5 . ;a} txsf ;/sf/n] cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (eLMIS) sf] dfWodaf6 s] s'g :t/af6 s] s'g cf}iflwhGo dfn;fdfg vl/b / k|flKt x'Fb}5 jf ;Lw} :jf:Yo ;+:yfdf k7fOPsf] 5 eGg]nufot pknAwtf, vkt tyf df}Hbft l:ylt, vl/b sf/afxL, cflbsf] ;"Id lgu/fgL Pj+ cg'udg ub}{ ;Dk"0f{ sfo{ ;~rfng ug{'kg]{ x'G5 . cf}iflwhGo dfn;fdfgsf] ljt/0f qmddf Kofs]hdf x'g;Sg] IfltnfO{ ljrf/ u/L pko'Qm k|sf/sf] Kofs]hsf] k|of]u ePsf] x'g'k5{ . ;fy} ljt/0f qmddf ;DalGwt txsf] e08f/0f Ifdtfdf ljz]if Wofg lbg'k5{ . o;sf] nflu k"j{;"rgf / tof/Lsf] dxTjk'0f{ e"ldsf /xG5 . cf}iflwhGo dfn;fdfgsf] ljt/0f ubf{ s'zn ljt/0f cEof; -Good Distribution Practice_ sf] kfngf ePdfq u'0f:t/ sfod /xG5 . :yfgLo ;/sf/n] e08f/0fsf] ef/ :jo+df g/fvL cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnLdfkm{t ljt/0f tflnsfsf] dbtn] ;Dk"0f{ cfk"lt{ z[ªvnf (Supply Chain Management) ;~rfng / cg'udg ug{ ;St5g . cf}iflwhGo dfn;fdfgsf] cfk"lt{stf{ /÷jf s]G›Lo÷;+3Lo, If]qLo÷k|fb]lzs / lhNnf÷pkk|fb]lzs :6f]/df /xG5g hxfFaf6 cf}iflwhGo dfn;fdfgx? :jf:Yo ;+:yfx¿sf] dfu / cfjZostf ;fy} cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (eLMIS) af6 df}Hbft:t/ cyf{t Go'gtd, clwstd, cfsl:ds dfu laGb' l:yltsf] olsg u/L ;Lw} :jf:Yo ;+:yfx¿df k7fpg] kl/kf6L cjnDag ug{ ;S5g . o:tf] kl/kf6L cjnDag ubf{ :yfgLo ;/sf/nfO{ e08f/0f / ljt/0f;DaGwL yk sfo{af]em cfOnfUb}g / ;+/rgfut Pj+ hgzlQm Joj:yfkg kIf ;/n x'guO{ ;Dk"0f{ >f]t ;fwgnfO{ cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] c6'6 pknAwtf ug{df s]lG›t ug{
  • 43.
     ;lsG5 . $= e08f/0f (StorageandWarehouse Practice) s= cf}iflwhGodfn;fdfgx? ¥ofs, b/fh, Kofn]6df Jojl:yt tj/n] cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (eLMIS) sf] dWodaf6 tf]lsPsf] 7fpFdf ljgsf8{ k|of]u u/L ;~ro ug{'kb{5 . leQf, e'OF / 5tdf g5'g] u/L efF8f] jf Kofssf] d'v dfly kms]{sf] cj:yfdf Aofr jf Dofb ldltnfO{ First Expiry First Out (FEFO) klg Wofgdf /fvL n]an ljj/0f b]lvg]u/L ldnfP/ /fVg'kb{5 . v= pTkfbsn] n]andf pNn]v u/]sf] ;~ro ;Ldfleq /xL cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] ;~ro u/]df dfq Dofb ldlt;Dd u'0f:t/ sfod /xG5 . jftfj/0f;DaGwL tTjx? h:t} tfk, hnjfik / ;Lwf k|sfzsf] b':k|efjaf6 cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] u'0f:t/ arfj6 ug{sf] nflu cUnf] tnf, xfjfsf] bf]xf]/f] cfjt–hfjt x'g;Sg] jf jftfg's'lnt t/ ;Lwf k|sfz kg{ g;Sg]u/L l8hfOg / lgdf{0f ePsf] ;'/lIft sIfdf e08f/0f ug{'kb{5 . pTkfbssf] :jfldTjaflx/ cfPsf] ;fdu|Lsf] u'0f:t/sf] lhDd]jf/L ljt/s jf uf]bfdstf{sf] x'g]u5{ . o;y{ cf}iflwhGo dfn;fdfgx? a'‰g'cl3 9'jfgL ePsf] cj:yfsf;fy} gd'gfsf] cj:yf ;xL 5 eGg] olsg ug{'k5{ . 6'6km'6 ePsf], lalu|Psf], /+u kl/jt{g ePsf], ;8]sf], Kofs]h kmf6]sf] h:tf s}lkmot b]lvPdf cnu u/L k|ltj]bg agfO{ ;DalGwt lgsfodf k7fpg' k5{ . u= e08f/0f sIfdf d';f, ls/f, r/fr'?ËL,
  • 44.
     cglws[t JolQmsf] k|j]z/f]Sg] Joj:yf Pj+ ;/;kmfO ePs} x'g'k5{ . 3= cf}iflwhGo dfn;fdfgx? ;fy cGo kbfy{ h:tf] ls6gfzs tyf cGo /;fog Pj+ k|HjngzLn kbfy{x? Pp6} sIfdf e08f/0f ug'{x'Fb}g . ª= FEFO (First Expiry First Out) k|0ffnLcg';f/ k|To]s ;fdu|LnfO{ tf]lsPsf] ef}lts cjl:ylt (Lebeled Location) df /fvL eLMIS k|0ffnLaf6 Jojl:yt ul/Psf] x'g'k5{ . r= cf}iflwhGo dfn;fdfgx? k|fKt ubf{ xf]; jf aflx/ k7fpFbf bflvnf, x:tfGt/0f;DaGwL ljj/0f / k|ltj]bg / lhG;L clen]vx? eLMIS k|0ffnLaf6 g} ;~rfng u/]sf] x'g'k5{ . 5= k|of]u ug{ cg'ko'Qm cf}iflwhGo dfn;fdfgx? (Expired, Damaged, Irrelevant) nfO{ klg cnu sIfdf ;'/lIft /fvL cljnDa ldgfxf (Write-off), lnnfd (Auction) tyf w'Nofpg] (Disposal) k|lqmof cl3 a9fpg'k5{ . w'Nofpg] sfo{ hg:jf:Yo Pj+ jftfj/0fLo kIfaf6 cg's'nePsf]x'g'kb{5.of]k|lqmofsf]clen]v / k|ltj]bg klg eLMIS k|0ffnLaf6 g} ;~rfng u/]sf] x'g'k5{ . ldgfxf, lnnfd tyf w'Nofpg] k|lqmofsf] nflu cfk"lt{ Joj:yfkg dxfzfvfsf] j]a;fO6 (www.dohslmd. gov.np) df /flvPsf] lnnfdlaqmL tyf ldgfxf;DaGwL sfo{ljlw lgb]{lzsf, @)^& x]g{ ;lsG5 . h= e08f/0f sIfdf clUg lgoGq0fsf pkfo ckgfpg] tyf ;f] pkof]uL cj:yfdf ePsf] olsg u/L clen]v b'?:t /fVg'k5{ . em= e08f/0f sIfsf] ;~rfng ljlw / s'zn e08f/0f lgb]{lzsfadf]lhd cfGtl/s cl86 u/L cf}FNofPsf sdL sdhf]/L ;'wf/ u/L ;f]sf]
  • 45.
     clen]v b'?:t /fVg'k5{. `= cf}iflwhGo dfn;fdfgx? a'‰g' jf bflvnf ug{'cl3 x:tfGt/0f kmf/d Pj+ n]an;Fu gfd / cGo ljj/0f le8fP/ k|fKt xF'bfsf] ef}lts cj:yf / 9'jfgL cj:yf b'?:t ePsf] olsg u/]kZrft dfq a'‰g'k5{ . ;fy} k|fKt ePsf] ;fdu|L ;xL eP gePsf], ;+Vof ldn] gldn]sf] olsg ug'{k5{ . cfjZos kbf{ s'g ;fdu|L sxfFaf6 k|fKt ePsf] xf] jf sxfF k'u]sf] 5 yfxf kfpg] (Traceability) / lkmtf{ ug{ jf u/fpg ;Sg] u/L sfuhft /fVg] ug{'k5{ . 6= ;Dej eP;Dd cfPsf] ;fdfg / cGoq k7fpg' kg]{ ;fdfg cnu x'g]u/L of] k|of]hgsf] nflu 5'§} sIf tf]sL n]an u/L /fVg'k5{ . 7= cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] ljt/0f ubf{ bflvnf / x:tfGt/0f kmf/ddf s] s'g 9'jfgL ;fwg -btf{÷of]Uotf ePsf]_ af6 k|fKt ePsf] jf k7fpg nfluPsf] xf] ;f] klg pNn]v ug{'k5{ . 8= :6f]/df÷e08f/0fdf /x]sf / ljt/0fdf /x]sf cf}iflwhGo dfn;fdfgx? u'0f:t/ sfod /lx/xg] cj:yfdf ePsf] olsg u/L ;f]sf] lgoldt k/LIf0f (Audit) u/L clen]v /fVg'k5{ . 9= e08f/0f;DaGwL ;a} sfo{ emNsg] r]sln:6 ÷sfo{ ;xfos (Job Aid) sfo{:yndf b]lvg]u/L /fVg'k5{ . %= clen]v tyf k|ltj]bg (Recording and Reporting) / ljB'tLo cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL ;a} txsf ;/sf/ dftxtsf :jf:Yo ;+:yf Pj+ lhNnf / If]qLo lgsfox?n] sf]N8r]g nufot cf}iflwhGo dfn;fdfgx?sf] df}Hbft, dfu, k|flKt Pj+
  • 46.
     ljt/0f;DaGwL sfo{;~rfng ubf{ljljw lsl;dsf d=n]=k= kmf/d adf]lhdsf vftfkftf ;fy} cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnLsf ljljw k2ltx? h:tf] q}dfl;s LMIS, dfl;s cgnfOg lhG;L Joj:yfkg (OIMS) / xfn cfP/ ljB'tLo cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (eLMIS) klg ckgfO{{ cfPsf 5g . lhG;L vftf tyf ljljw k|sf/sf ;"rgf k|0ffnL (LMIS) adf]lhdsf] jf:tljs ;do jf q}dfl;s k|ltj]bg (eLMIS/OIMS, LMIS) sf] cfwf/df :jf:Yo ;fdu|L -cf}iflw, vf]k tyf cGo ;fdfu|Lx?_ sf] vkt Pj+ df}Hbft l:yltsf] cg'udg ug{ ;lsG5 . log} ;"rgf k|0ffnL k|of]u u/L :jf:Yo ;fdu|Lsf] k|If]k0f, ah]6 Joj:yfkg, vl/b of]hgf lgdf{0f, pknAwtfsf] ;'lglZrtf -df}Hbft, :jLs[t df}Hbft kl/df0f, cfsl:ds dfulaGb'_, dfu kl/df0f lgwf{/0f, ljt/0f Joj:yf -dfu, x:tfGt/0f, bflvnf k|ltj]bg_ sf] ;fy} tYofÍsf] u'0f:t/Lotf (Data Quality) sf] ;'lglZrtf h:tf ;+k"0f{ cfk"lt{ z[ªvnfsf] sfo{;~rfng, cg'udg tyf /]vb]v ug{ ;lsG5 . o;sf]nflu;a}txdfeLMIS Software h8fg u/L cfk"lt{ z[ªvnfsf] sfo{;~rfng clen]v Pj+ k|ltj]bg k|0ffnLsf] cg';/0f ug{'kg]{ x'G5 . ;f]sf] Joj:yf geP;Dd -q}dfl;s LMIS, Online-LMIS_ e/L ;DalGwt :jf:Yo ;+:yf jf lhNnf hg:jf:Yo sfof{non] kflnsf Pj+ k|b]z;“u ;dGjo u/L af]wfy{ k|lt k7fpg' kb{5 . tTsfn lg0f{o lng ;3fpg] cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnLsf] cefjdf cfk"lt{ Joj:yfkg sfo{ e/kbf]{ x'g;Sb}g . :jf:Yo ;fdu|Lsf] cefj x'g glbg / a9L ePsf] ;fdu|Lsf] df}Hbft kl/rfng ug{df klg of] k|0ffnL ;xfos x'G5 . o;y{ klg eLMIS nfO{ l56f]eGbf l56f] nfu' ug{'kg]{ ePsf] 5 .
  • 47.
     ^= :jf:Yo ;fdu|Lsf]ljj]sk"0f{ pkof]u (Rational Use of Health Commodities) PG6Lafof]l6S; ;fy} nfu' tyf dgf]åLks cf}iflwsf] b'?kof]uaf6 hg:jf:Yodf k/]sf] gsf/fTds k|efj lbgfg'lbg a9bf] 5 . ctM k|]l:qmKzgcfjZoskg]{;fdu|Lh:tf]PG6Lafof]l6S;, nfu' tyf dgf]åLks, pRr/Qmrfk cflbsf cf}iflw k|]l:qmKzg gx]/L lbg' x“'b}g . o:tf] hfgsf/L k|To]s :jf:Yo ;fdu|Lsf] n]andf pNn]v ePsf] x'G5 . k|]l:qmKzg n]Vbf ;Dej eP;Dd h]g]l/s gfdaf6 n]Vg'kb{5 . s] s'g :jf:Yo ;fdu|L s] slt dfqf / kl/df0fdf lbg] xf] :jf:Yo ;+:yfsf] nflu tf]lsPsf] :t/Lo pkrf/ tflnsfdf pNn]v ePadf]lhd ug{'kb{5 . cf}iflwsf] ;d'lrt k|of]usf] nflu la/fdL / x]/rfx ug]{ JolQmnfO{ a'‰g]u/L ;Nnfx ;'emfj lbg'kb{5 . cf}iflw lb+bf n]an;lxt ;'/lIft Kofs]hd} lbO{ 3/df sxfF s;/L ;'/lIft / htg;fy /fVg] ;f]af/] klg hfgsf/L lbg'k5{{ .
  • 48.
     ;Gbe{ ;fdu|Lsf nflu pknAwln°x? •• ;fj{hlgs vl/b P]g, @)^# / lgodfjnL, @)^$ x]g{sf] nflu http//:www.ppmo.gov. np •• :jf:Yo dGqfnoaf6 hf/L ePsf :jf:Yo;DaGwL kl/kq tyf lgb]{zgx? http//:www.moh.gov.np •• :jf:Yo ;]jf ljefusf :jf:Yo;DaGwL kl/kq tyf lgb]{zgx? http//:www.dohs.gov.np •• ;fj{hlgs vl/b cg'udg sfof{noaf6 hf/L af]nkq;DaGwL sfuhft / lgb]{zgx? http//:www.ppmo.gov.np •• Technical Specification Bank (TSB) :jf:Yo ;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfsf] j]a;fO6 http//:www.dohslmd.gov.np •• :jf:Yo Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Health Management Information System (HMIS) http//:www.mddohs.gov.np •• :jf:Yo ;]jf ljefu, k|fylds :jf:Yo ;]jf k'ghf{u/0f dxfzfvfaf6 hf/L lgZz'Ns ljt/0fsf cTofjZos cf}iflwx?;DaGwL lgb]{zg http://www.phcrd.gov.np •• cfk"lt{ Joj:yfkg ;"rgf k|0ffnL (Logistics Management Information System (LMIS) http//:www.dohslmd.gov.np •• Pull System Training on Health Logistics Management Participants Handbook :jf:Yo ;]jf ljefu, cfk"lt{ Joj:yf dxfzfvfsf] j]a;fO6 http//:www.dohslmd. gov.np