58



     4.4.2 การเตรียมสารละลาย
           ในการทําปฏิบติการทางเคมีจะใชสารในรูปของสารละลายเปนสวนใหญ จึงจําเปนตอง
                       ั
เตรียมสารละลายเปนสวนใหญ จึงจําเปนตองเตรียมสารละลายใหมความเขมขนตรงกับที่ตองการ
                                                                 ี
ถาสารละลายมีความเขมขนคลาดเคลื่อนอาจมีผลตอการทดลองได สารละลายที่เตรียมไดจะมี
ความเขมขนเที่ยงตรงเพียงใดขึ้นอยูกับความบริสุทธิ์ของสาร การชั่งตัวทําละลายและการวัด
ปริมาตรของสารละลาย โดยปกติการเตรียมสารละลายในหองปฏิบัติการเพื่อใชในงานวิเคราะห
ที่ตองการความละเอียดถูกตอง จะตองใชเครื่องชั่งที่สามารถชั่งสารไดถึงทศนิยมตําแหนงที่ 4
ของกรัม คืออานคาไดละเอียดถึง 0.0001 กรัม สวนภาชนะที่ใชเตรียมสารละลายและวัดปริมาตร
จะใชขวดวัดปริมาตรซึ่งมีหลายขนาด
หลักการเตรียมสารละลาย
การเตรียมสารละลายจากสารบริสุทธิ์
ขั้นที่ 1 คํานวณมวลของสารบริสุทธิ์
ขั้นที่ 2 ชั่งมวลของตัวละลาย จากการคํานวณไดในขั้นที่ 1 ซึ่งจะตองชั่งดวยความระมัดระวัง และ
อานคาอยางเทียวตรง
                ่




ขั้นที่ 3 ละลายตัวละลายลงในบีกเกอรดวยน้ํากลั่นประมาณ 2 ใน 3 สวนของปริมาตรที่ตองการ
                                    
ขั้นที่ 4 เทสารละลายผานกรวยลงในขวดวัดปริมาตร
                                      ขวดวัดปริมาตรที่ใชตองมีขนาดเทากับปริมาตร
                                      ของสารละลายตามที่คํานวณในขันที่ 1 ในขั้นตอนนี้
                                                                      ้
                                      ควรใสสารละลายใหมีปริมาตร 2 ใน 3 สวน
                                      ของขวดวัดปริมาตร เพราะการละลายของสารจะเกิด
                                      การคายความรอน หรือดูดความรอน ปริมาตรของ
                                      สารละลายยังเปลี่ยนแปลงอยู เมื่ออุณหภูมของสารละลาย
                                                                               ิ
                                      มีอุณหภูมิเทากับอุณหภูมหองจึงเติมน้ําถึงตามขีดที่
                                                              ิ 
                                      กําหนด
59




ขั้นที่ 5 เติมน้ํากลั่นจนถึงขีดบอกปริมาตรที่คอขวด โดยใหสวนโคงต่ําสุดอยูพอดีขีด




ขั้นที่ 6 กลับขวดขึ้นลงจนสารผสมเปนเนื้อเดียวกัน (อยาลืมปดจุกขวด)




ขั้นที่ 7 เก็บสารละลายและอุปกรณอยางเหมาะสม
           1. นําสารละลายที่เตรียมไดเทใสขวดหรือภาชนะปดฝาอยางเหมาะสม
           2. ปดฉลากโดยระบุชื่อสาร สูตรเคมี ความเขมขน และวันที่เตรียมสารละลาย
                (เพราะสารละลายบางชนิดอาจสลายตัวไดเมื่อเตรียมไวนานเกินไป)
           3. ลางอุปกรณทุกชิ้นสวนทีใชใหสะอาด วางคว่ําไวจนแหงกอนจึงปดจุก
                                      ่
           4. เก็บอุปกรณและสารละลายเขาตูอุปกรณอยางเหมาะสม
การเตรียมสารละลายจากสารละลายเขมขน
            ในหองปฏิบัตการเคมีมักจะมีสารละลายตาง ๆ ที่มีความเขมขนตาง ๆ อยูแลว เมื่อตองการ
                          ิ
ใชสารละลายที่มีความเขมขนต่ํากวาสารละลายที่มีอยูเดิม ทําไดโดยแบงสารละลายที่มีอยูเดิมมา
จํานวนหนึ่ง แลวผสมน้ําลงไปตามที่กําหนดไว เรียกวิธการนี้วาการทําใหเจือจาง ซึ่งขั้นตอน
                                                         ี
การคํานวณมีดังนี้
ขั้นที่ 1 คํานวณหาปริมาตรสารละลายเขมขนเพื่อจะแบงออกมา
          เมื่อเติมตัวทําละลายลงในสารละลาย จํานวนโมลของตัวละลายยังคงเดิม แตปริมาตรของ
สารละลายจะเพิ่มขึ้น คาความเขมขนโมลาริตีจะลดลง
 จํานวนโมลของตัวละลายกอนเจือจาง = จํานวนโมลของตัวละลายหลังเจือจาง
เนื่องจาก จํานวนโมล = โมลาริตี x จํานวนลิตร ทําใหเขียนสมการการเจือจางไดดังนี้
60



(โมลาริตีเริ่มตน)x(ปริมาตรเริ่มตน) = (โมลาริตีสุดทาย)x(ปริมาตรสุดทาย)
                            C1 V1 = C 2 V2
ขั้นที่ 2 แบงสารละลายเขมขนตามปริมาตรที่คํานวณได
       ใชปเปตตดูดสารละลายขึ้นมา V1 cm3 ถายลงในขวดวัดปริมาตร ซึ่งตองเลือกขวดวัด
ปริมาตรขนาด V2 cm3




       การทําสารละลายเขมขนใหเจือจางลงนั้น ความเขมขนจะถูกตองเพียงใดขึ้นอยูกับ
                                                                               
การวัดปริมาตรเปนสําคัญ อุปกรณที่ใชในการวัดปริมาตรของสารละลายที่มีปริมาณนอยคือปเปตต




                                      รูป ปเปตตชนิดตาง ๆ
           ปเปตตเปนอุปกรณวดปริมาตรที่มีความละเอียดมาก มีขนาดและปริมาตรตาง ๆ นอกจากนี้
                              ั
ถาตองการเตรียมสารละลายที่มีความเขมขน โดยประมาณอาจใชกระบอกตวงในการเตรียม
สารละลายแทนปเปตตได
ขั้นที่ 3 เติมน้ํากลั่นลงไปในสารละลายจนถึงขีดบอกปริมาตรที่คอขวด




         การเติมน้ําจะตองคอย ๆ เติม และใหมีปริมาตร 2 ใน 3 สวนกอน เมื่ออุณหภูมิสารละลาย
ไมเปลี่ยนแปลงแลวจึงเติมน้าใหมีปริมาตรถึงขีดขางบนของขวดวัดปริมาตร โดยใหสวนต่ําสุด
                            ํ
อยูตรงขีด
61



ขั้นที่ 4 กลับขวดขึ้นลงจนสารผสมกันเปนเนื้อเดียว




ขั้นที่ 5 เก็บสารละลายและอุปกรณอยางเหมาะสม
การคํานวณการเตรียมสารละลายมีดังนี้
1. การเตรียมสารละลายจากสารบริสทธิ์ ุ
            การคํานวณเกียวกับการเตรียมสารละลายอาศัยหลักการวา เมือนําสารบริสุทธิ์(ของแข็ง ,
                        ่                                        ่
กาซ ) มาละลายน้ํา
           โมลสารบริสุทธิ์ = โมลสารละลาย

การเตรียมสารละลายจากของแข็ง
    สวนใหญจะใชวิธีชั่งของแข็ง แลวนําไปละลายในตัวทําละลาย
             w CV
สูตร           =
            M 1000

ตัวอยางที่ 1 ถาตองการสารละลายโพแทสเซียมไอโอไดด (KI) เขมขน 0.2 โมล/ลิตร จํานวน 200
cm3 จะตองใช KI กี่กรัม (K = 39.1 , I = 126.9)
                                                   200 cm 3
วิธีทํา ทําปริมาตรสารละลายใหเปนลิตรไดเทากับ
                                                  1000 cm 3
                            mol KI
 โมลาริตีของ KI =
                      ปริมาตรสารละลาย
        mol KI = โมลารีตีของ KI x ปริมาตรสารละลาย
                     0.2 mol KI
                  =             x 0.2 ลิตร
                       1 ลิตร
        mol KI = 0.04 mol
เนื่องจาก KI 1 mol หนัก 166 กรัม
                                                 166 g KI
ดังนั้นน้ําหนักที่เปนกรัมของ KI = 0.04 mol KI x
                                                 1 mol KI
                                  = 6.64 g
62



วิธีที่ 2 ใชสูตร โจทยกําหนด C = 0.2 mol/dm3     M = 166 g
                               V = 200 cm3        w=?
                              w CV
                     ใชสูตร =
                             M 1000
                             w 0.2 x 200
                                =
                            166 1000
                                 0.2 x 200 x166
                             w=
                                      1000
                               = 6.64 g
วิธีที่ 3 เทียบสัดสวนบรรทัดเดียว
         ผังการคิด mol/dm3 → mol → g KI
                                 0.2 mol KI                         166 g KI
                      g KI = (         3      ) x 400 cm 3so ln x (          )
                               1000 cm so ln                        1 mol KI
                           = 6.64 g
      ถารูคาโมลาริตีของสารละลาย เราสามารถคํานวณหาจํานวนโมลของตัวละลายใน
สารละลายที่มีปริมาตรตาง ๆ กันได คาโมลาริตีจัดเปนตัวแปลงหนวยระหวางปริมาตรของ
สารละลายกับจํานวนโมลของตัวละลาย การคํานวณจํานวนโมลของ HNO3 ที่อยูในสารละลาย
เขมขน HNO3 0.20 mol/dm3 ปริมาตร 2 dm3 ทําดังนี้
                                               0.2 mol HNO 3
       จํานวนโมลของ HNO3 = ( 2.0 dm 3so ln)(                 )
                                                 1 dm 3 soln
                             = 0.4 mol
         ใหสังเกตวาเราใชการคาโมลาริตีของสารละลายใหเปนโมลจะใช ปริมาตร x โมลาริตี แต
ถาตองการแปลง mol เปนปริมาตร เมื่อกําหนดคาโมลาริตี เราตองใชคาที่เปนสวนกลับของโมลาริตี
                                                                 
(dm3/mol)
เชน ถาตองการใช HNO3 2 mol ใหมความเขมขน HNO3 0.30 mol/dm3 ไดจะตองเติมน้ําจนมี
                                     ี
ปริมาตรเทาใด
                                               1 dm 3 soln
        ปริมาตรสารละลาย = ( 2.0 mol HNO 3 )(               )
                                             0.3 mol HNO 3
                            = 6.7 dm3
63



ตัวอยางที่ 2 ถาตองการเตรียมสารละลาย HCl 0.5 mol/dm3 จาก HCl 73 g จะไดสารละลายปริมาตร
เทาใด
                                           1 mol HCl
วิธีท่ี 1 หาโมลของ HCl = ( 73 g HCl)(                  )
                                           36.5 g HCl
                   mol HCl = 2 mol
              หาปริมาตรสารละลายจาก
                                      mol HCl
              โมลาริตีของ HCl =
                                 ปริมาตรสารละลาย
                                     mol HCl
           ปริมาตรสารละลาย =
                                 โมลาริตีของ HCl
                                              1 dm 3 soln
           ปริมาตรสารละลาย = ( 2 mol HCl)(                 )
                                             0.5 mol HCl
                              = 4 dm3
วิธีท่ี 2 เทียบสัดสวนบรรทัดเดียว
          ผังความคิด              g HCl → mol HCl → dm 3so ln
                                            1 mol HCl 1 dm 3
          ปริมาตรสารละลาย = ( 73 g HCl )(               )(         )
                                            36.5 g HCl 0.5 mol HCl
                              = 4 dm3
ลองทําดูขอ 1 จะตองใช NaOH กี่กรัมในการเตรียมสารละลาย NaOH เขมขน 2 mol/dm3 จํานวน
100 cm3
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
64



ลองทําดูขอ 2 ถามีเลด (II) ไนเตรตอยู 3.31 กรัม ตองการเตรียมสารละลายเลด (II) ไนเตรตที่มี
ความเขมขน 0.4 โมล/ลิตร จะไดสารละลายนี้มีปริมาตรกี่ลูกบาศกเซนติเมตร (Pb=207, N=14,
O = 16)
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
ลองทําดูขอ 3 ถาใช Pb(NO3)2 6.62 กรัม ละลายน้ําจนมีปริมาตรเปน 500 ลูกบาศกเซนติเมตร
จะไดสารละลายเขมขนเทาใด
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

การเตรียมสารละลายจากสารละลายที่มีอยูเดิม
           การเตรียมสารละลายโดยการทําเจือจาง ทําไดโดยเติมน้ําลงในสารละลายในปริมาณ
ที่เหมาะสม จํานวนโมลของตัวถูกละลายคงที่เทาเดิม ปริมาตรใหมเทากับปริมาตรเดิมรวมกับ
ปริมาตรของน้ํา และสารละลายจะมีความเขมขนลดลง
        หลักการเติมน้า จํานวนโมลของสาร(ตัวถูกละลาย) เทาเดิม แตความเขมขนเปลี่ยนไป
                     ํ
        จํานวนโมลกอนเติม = จํานวนโมลหลังเติม
                    C1 V1 C 2 V2
                          =
                    1000 1000
            หรือ C1V1 = C2V2
C1 , C2 = ความเขมขนของสารละลายกอนและหลังเติมน้ําตามลําดับ (mol/l)
V1 , V2 = ปริมาตรของสารละลายกอนเติมน้ําและหลังเติมน้ําตามลําดับ (cm3)
65



ตัวอยางที่ 3 ถานําสารละลายกรด HCl 1.0 โมล/ลิตร มา 20 cm3 แลวเติมน้ําจนมีปริมาตรเปน
300 cm3 จะไดสารละลายเขมขนกี่โมล/ลิตร
วิธีทํา
        HCl                                                    HCl
  C1 = 1.0 mol/l                 เติมน้ํา             C2 = ? mol/l
   V1 = 20 cm3                                        V2 = 300 cm3
                            C1 V1 = C 2 V2
              1.0 mol/l x 20 cm 3 = C 2 x 300 cm 3
                                    1.0 mol/l x 20 cm 3
                              C2 =
                                           300 cm 3
                              C 2 = 0.067 mol/l
∴ ความเขมขนของ HCl เทากับ 0.067 mol/l
ตัวอยางที่ 4 ตองการเตรียม H2SO4 0.05 โมลาร จากสารละลาย 0.1 โมลาร 100 ลูกบาศกเซนติเมตร
จะตองเติมน้ําลงไปเทาใด
วิธีทํา
  C1 = 0.10 mol/l             เติมน้ํา (V2 − V1)          C2 = 0.05 mol/l
   V1 = 100 cm3                                           V2 = ? cm3
                               C1 V1 = C 2 V2
               0.10 mol/l x 100 cm 3 = 0.05 mol/l xV2
                                       0.10 mol/l x 100 cm 3
                                 V2 =
                                              0.05 mol/l
                                 V2 = 200 cm 3
    ∴ ตองเติมน้ําเทากับ V2 − V1 = 200 cm3 − 100 cm3 = 100 cm3
     ดังนั้นตองเติมน้ําเทากับ 100 cm3
66



ลองทําดูขอ 4 นําสารละลาย H2SO4 5 โมล/ลิตร มา 50 cm3 เติมน้ําจนได 100 cm3 สารละลาย
สุดทายเขมขนกี่โมล/ลิตร
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
ลองทําดูขอ 5 สารละลายอยางหนึ่งมีความเขมขน 3 mol/l ปริมาตร 100 cm3 ตองการทําใหมีความ
         
เขมขน 2 mol/l จะตองเติมน้าจนมีปริมาตรทั้งหมดกี่ cm3
                            ํ
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

หลักการแบงสาร จํานวนโมลของสารเปลี่ยนไป แตความเขมขนของสารเทาเดิม
ตัวอยางที่ 5 ถามีสารละลาย NaOH 2.0 โมล/ลิตร 800 cm3 แบงสารละลายนี้มา 100 cm3 แลวเติมน้ํา
ลงไป 400 cm3 จะไดสารละลาย
     ก. มี NaOH กี่โมล                  ข. มี NaOH กีโมล/ลิตร
                                                     ่
วิธีทํา
           NaOH
   C = 2.0 mol/l         แบงมา       C1 = 2.0 mol/l         เติมน้ํา         C2 = ? mol/l
   V = 800 cm3                        V1 = 100 cm3                           V2 = 500 cm3
                                                                400 cm3
                                     mol NaOHกอนเติม = ?                 mol NaOHหลังเติม = ?
67



ก. หา mol ของ NaOH กอนเติมหรือหลังเติมก็ไดจะมีคาเทากัน
                  C xV                      C xV
    mol NaOH = 1 1 หรืออาจหาจาก 2 2 ก็ไดคาเทากัน
                   1000                      1000
    สัดสวนบรรทัดเดียว
                   2.0 mol            3
    mol NaOH =             3 x100 cm = 0.2 mol
                  1000 cm
    ∴ จํานวนโมลของ NaOH เทากับ 0.2 mol
ข. หา mol/l NaOH หลังเติมน้ํา
                               C1 V1 = C 2 V2
                 2.0 mol/l x 100 cm 3 = C 2 x 500 cm 3
                                        2.0 mol/l x 100 cm 3
                                 C2 =
                                              500 cm 3
                                 C 2 = 0.4 mol/l
∴ ความเขมขนของ NaOH เทากับ 0.4 mol/l
ลองทําดู 6 สารละลาย KI เขมขน 5 โมลาร 500 ลูกบาศกเซนติเมตร ตองการเตรียมใหเปน
0.05 โมลาร จํานวน 1,500 ลูกบาศกเซนติเมตร จะตองใชสารละลายนี้เทาใดและเติมน้ําเทาใด
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
ลองทําดู 7 เติมน้ํา 50 cm3 ลงในสารละลาย HCl 0.20 M จํานวน 150 cm3 แบงสารละลาย
หลังเติมน้ํามา 20 cm3 เติมน้ําจนไดสารละลาย 100 cm3 จะเขมขนกี่โมล/ลิตร
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
68



3. การเตรียมสารละลายโดยการผสมสารละลายเขาดวยกัน
   ใชหลักการวา เมื่อนําสารละลายชนิดเดียวกันที่มีความเขมขนตาง ๆ มาผสมกัน “จํานวนโม
ลของตัวถูกละลายกอนผสมยอมเทากับจํานวนโมลของตัวถูกละลายหลังผสม” ดังนี้
          โมล(กอนผสม) = โมล(หลังผสม)
         n1 + n2 + …..    = n3
      C1V1 + C2V2 +….. = CผสมVผสม
C1 , C2 = ความเขมขนของสารละลายกอนและหลังเติมน้ําตามลําดับ (mol/l)
V1 , V2 = ปริมาตรของสารละลาย 1 , 2 ตามลําดับ (cm3)
 Cผสม = ความเขมขนผสม (mol/l)
 Vผสม = ปริมาตรของสารละลายผสม (cm3) = V1 + V2
ตัวอยางที่ 6 จงคํานวณปริมาตร (dm3) สารละลาย NH3 15 mol/dm3 ที่จะเติมลงใน 3.4 dm3 ของ
สารละลาย NH3 3 mol/dm3 แลวทําใหเจือจางดวยน้ํา จนไดสารละลาย NH3 เขมขน 5 mol/dm3
จํานวน 6 dm3
วิธีทํา
        NH3                        NH3                                   NH3
         1                         2
  C1 = 15 mol/dm3     +      C2 = 3 mol/dm3             ผสม         Cผสม = 5 mol/dm3
   V1 = ? dm3                V2 = 3.4 dm3                           Vผสม = 6 dm3

                         C1 V1 + C 2 V2 = Cผสม Vผสม
15 mol/dm 3 x V1 + 3 mol/dm 3 x 3.4 dm 3 = 5 mol/dm 3 x 6 dm 3
           15 mol/dm3 x V1 + 10.2 mol = 30 mol
                  15 mol/dm3 x V1 = 30 mol − 10.2 mol
                                     19.8 mol            3
                               V1 =           3 = 1.32 dm
                                    15 mol/dm
               3                3
∴ NH3 15 mol/dm จะนํามา 1.32 dm
69



ลองทําดูขอ 8 เมื่อผสมสารละลาย HCl 0.2, 0.3 และ 0.7 mol/l จํานวน 20, 25 และ 5 cm3 จะได
สารละลายที่มีความเขมขนกี่ mol/l
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
โจทยพิเศษ นําสารละลายกรด HNO3 เขมขน 27 เปอรเซ็นตโดยมวล ความหนาแนน 1.4 g/cm3
ปริมาตร 25 cm3 มาผสมกับสารละลายกรด HNO3 เขมขน 4 mol/dm3 ปริมาตร 50 cm3 แลวเติมน้ํา
จนปริมาตรสุดทายเปน 500 cm3 สารละลายกรดที่ไดมีความเขมขนกี่ mol/dm3
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
…..………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………
…..………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………
…..………………………………………………………………………………………………….
70



                    ใบงานการทดลองที่ 4.1 การเตรียมสารละลาย
วิชาเคมีพื้นฐาน (ว41102)                           ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 4/……….
ชื่อ ………………………………………….กลุมที่…………………… เลขที่ . … …..
จุดประสงคการทดลอง
1. ทําการทดลองเพื่อเตรียมสารละลายใหมีความเขมขนและปริมาตรตามตองการได
2. คํานวณหามวลของสารและปริมาตาของสารละลาย เพื่อใชเตรียมสารละลายใหมีความเขมขน
    และปริมาตรตามตองการได

รายการสารเคมีและอุปกรณ
สารเคมี
1. โซเดียมคลอไรด
2. น้ํากลั่น
อุปกรณ
1. ขวดวัดปริมาตรขนาด 250 cm3
2. ขวดวัดปริมาตรขนาด 100 cm3
3. ปเปตตขนาด 10 cm3
4. กรวยกรอง

วิธีทดลอง
ตอนที่ 1 เตรียมสารละลายโซเดียมคลอไรด 0.4 mol/dm3 จํานวน 250 cm3
1. คํานวณหามวลของโซเดียมคลอไรดที่ตองใช และชั่งสารดวยเครื่องชั่งอยางละเอียด
2. นํา NaCl จากขอ 1 ใสในบีกเกอรและเติมน้ํากลั่นประมาณ 50 cm3 คนจน NaCl ละลายหมด
   เทสารละลายที่ไดผานกรวยลงในขวดวัดปริมาตรขนาด 250 cm3
3. ลางบีกเกอรจากขอ 2 ดวยน้ํากลั่นเล็กนอย แลวเทลงในขวดวัดปริมาตร และทําซ้ําอีก 2 – 3 ครั้ง
4. เติมน้ํากลั่นลงในขวดวัดปริมาตรอยางชา ๆ ปดจุกและเขยาขวด แลวเติมน้ํากลั่นจนสารละลาย
   ถึงขีดบอกปริมาตร ปดจุกแลวกลับขวดขึนลงจนสารผสมเปนเนื้อเดียวกัน
                                            ้
71



สรุปผลการทดลองตอนที่ 1
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

การคํานวณ
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

คําถามทายการทดลองตอนที่ 1
1. ในการเตรียมสารละลาย เหตุใดจึงไมเติมน้ํากลั่นใหถึงขีดบอกปริมาตรในครั้งเดียว
    ………………………………………………………………………………………………….
2. ถาตองการเตรียมสารละลายที่มีความเขมขนเทาเดิม แตมปริมาตร 100 cm3 จะตองใช NaCl กี่
                                                        ี
   กรัม
   …………………………………………………………………………………………………
72



3. NaCl ที่ใชในการทดลองนี้จะใชเตรียมสารละลายที่มีความเขมขน 0.5 mol/dm3 ไดปริมาตร
   เทาใด
   …………………………………………………………………………………………………

ตอนที่ 2 เตรียมสารละลายโซเดียมคลอไรดเจือจางจากสารละลายโซเดียมคลอไรดเขมขน
1. ดูดสารละลาย NaCl จากตอนที่ 1 ดวยปเปตตขนาด 10 cm3 และถายลงในขวดวัดปริมาตรขนาด
   100 cm3
2. เติมน้ํากลั่นลงในขวดวัดปริมาตร ปดจุกและเขยาขวด แลวเติมน้ํากลั่นจนถึงขีดบอกปริมาตร
   ปดจุกแลวกลับขวดขึ้นลงจนสารผสมเปนเนื้อเดียวกัน

คํานวณ
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

คําถามทายการทดลอง
1. สารละลายที่เตรียมไดมีความเขมขนกี่โมลตอลูกบาศกเดซิเมตร
    …………………………………………………………………………………………………

การเตรียมสารละลาย

  • 1.
    58 4.4.2 การเตรียมสารละลาย ในการทําปฏิบติการทางเคมีจะใชสารในรูปของสารละลายเปนสวนใหญ จึงจําเปนตอง ั เตรียมสารละลายเปนสวนใหญ จึงจําเปนตองเตรียมสารละลายใหมความเขมขนตรงกับที่ตองการ ี ถาสารละลายมีความเขมขนคลาดเคลื่อนอาจมีผลตอการทดลองได สารละลายที่เตรียมไดจะมี ความเขมขนเที่ยงตรงเพียงใดขึ้นอยูกับความบริสุทธิ์ของสาร การชั่งตัวทําละลายและการวัด ปริมาตรของสารละลาย โดยปกติการเตรียมสารละลายในหองปฏิบัติการเพื่อใชในงานวิเคราะห ที่ตองการความละเอียดถูกตอง จะตองใชเครื่องชั่งที่สามารถชั่งสารไดถึงทศนิยมตําแหนงที่ 4 ของกรัม คืออานคาไดละเอียดถึง 0.0001 กรัม สวนภาชนะที่ใชเตรียมสารละลายและวัดปริมาตร จะใชขวดวัดปริมาตรซึ่งมีหลายขนาด หลักการเตรียมสารละลาย การเตรียมสารละลายจากสารบริสุทธิ์ ขั้นที่ 1 คํานวณมวลของสารบริสุทธิ์ ขั้นที่ 2 ชั่งมวลของตัวละลาย จากการคํานวณไดในขั้นที่ 1 ซึ่งจะตองชั่งดวยความระมัดระวัง และ อานคาอยางเทียวตรง ่ ขั้นที่ 3 ละลายตัวละลายลงในบีกเกอรดวยน้ํากลั่นประมาณ 2 ใน 3 สวนของปริมาตรที่ตองการ  ขั้นที่ 4 เทสารละลายผานกรวยลงในขวดวัดปริมาตร ขวดวัดปริมาตรที่ใชตองมีขนาดเทากับปริมาตร ของสารละลายตามที่คํานวณในขันที่ 1 ในขั้นตอนนี้ ้ ควรใสสารละลายใหมีปริมาตร 2 ใน 3 สวน ของขวดวัดปริมาตร เพราะการละลายของสารจะเกิด การคายความรอน หรือดูดความรอน ปริมาตรของ สารละลายยังเปลี่ยนแปลงอยู เมื่ออุณหภูมของสารละลาย ิ มีอุณหภูมิเทากับอุณหภูมหองจึงเติมน้ําถึงตามขีดที่ ิ  กําหนด
  • 2.
    59 ขั้นที่ 5 เติมน้ํากลั่นจนถึงขีดบอกปริมาตรที่คอขวดโดยใหสวนโคงต่ําสุดอยูพอดีขีด ขั้นที่ 6 กลับขวดขึ้นลงจนสารผสมเปนเนื้อเดียวกัน (อยาลืมปดจุกขวด) ขั้นที่ 7 เก็บสารละลายและอุปกรณอยางเหมาะสม 1. นําสารละลายที่เตรียมไดเทใสขวดหรือภาชนะปดฝาอยางเหมาะสม 2. ปดฉลากโดยระบุชื่อสาร สูตรเคมี ความเขมขน และวันที่เตรียมสารละลาย (เพราะสารละลายบางชนิดอาจสลายตัวไดเมื่อเตรียมไวนานเกินไป) 3. ลางอุปกรณทุกชิ้นสวนทีใชใหสะอาด วางคว่ําไวจนแหงกอนจึงปดจุก ่ 4. เก็บอุปกรณและสารละลายเขาตูอุปกรณอยางเหมาะสม การเตรียมสารละลายจากสารละลายเขมขน ในหองปฏิบัตการเคมีมักจะมีสารละลายตาง ๆ ที่มีความเขมขนตาง ๆ อยูแลว เมื่อตองการ ิ ใชสารละลายที่มีความเขมขนต่ํากวาสารละลายที่มีอยูเดิม ทําไดโดยแบงสารละลายที่มีอยูเดิมมา จํานวนหนึ่ง แลวผสมน้ําลงไปตามที่กําหนดไว เรียกวิธการนี้วาการทําใหเจือจาง ซึ่งขั้นตอน ี การคํานวณมีดังนี้ ขั้นที่ 1 คํานวณหาปริมาตรสารละลายเขมขนเพื่อจะแบงออกมา เมื่อเติมตัวทําละลายลงในสารละลาย จํานวนโมลของตัวละลายยังคงเดิม แตปริมาตรของ สารละลายจะเพิ่มขึ้น คาความเขมขนโมลาริตีจะลดลง จํานวนโมลของตัวละลายกอนเจือจาง = จํานวนโมลของตัวละลายหลังเจือจาง เนื่องจาก จํานวนโมล = โมลาริตี x จํานวนลิตร ทําใหเขียนสมการการเจือจางไดดังนี้
  • 3.
    60 (โมลาริตีเริ่มตน)x(ปริมาตรเริ่มตน) = (โมลาริตีสุดทาย)x(ปริมาตรสุดทาย) C1 V1 = C 2 V2 ขั้นที่ 2 แบงสารละลายเขมขนตามปริมาตรที่คํานวณได ใชปเปตตดูดสารละลายขึ้นมา V1 cm3 ถายลงในขวดวัดปริมาตร ซึ่งตองเลือกขวดวัด ปริมาตรขนาด V2 cm3 การทําสารละลายเขมขนใหเจือจางลงนั้น ความเขมขนจะถูกตองเพียงใดขึ้นอยูกับ  การวัดปริมาตรเปนสําคัญ อุปกรณที่ใชในการวัดปริมาตรของสารละลายที่มีปริมาณนอยคือปเปตต รูป ปเปตตชนิดตาง ๆ ปเปตตเปนอุปกรณวดปริมาตรที่มีความละเอียดมาก มีขนาดและปริมาตรตาง ๆ นอกจากนี้ ั ถาตองการเตรียมสารละลายที่มีความเขมขน โดยประมาณอาจใชกระบอกตวงในการเตรียม สารละลายแทนปเปตตได ขั้นที่ 3 เติมน้ํากลั่นลงไปในสารละลายจนถึงขีดบอกปริมาตรที่คอขวด การเติมน้ําจะตองคอย ๆ เติม และใหมีปริมาตร 2 ใน 3 สวนกอน เมื่ออุณหภูมิสารละลาย ไมเปลี่ยนแปลงแลวจึงเติมน้าใหมีปริมาตรถึงขีดขางบนของขวดวัดปริมาตร โดยใหสวนต่ําสุด ํ อยูตรงขีด
  • 4.
    61 ขั้นที่ 4 กลับขวดขึ้นลงจนสารผสมกันเปนเนื้อเดียว ขั้นที่5 เก็บสารละลายและอุปกรณอยางเหมาะสม การคํานวณการเตรียมสารละลายมีดังนี้ 1. การเตรียมสารละลายจากสารบริสทธิ์ ุ การคํานวณเกียวกับการเตรียมสารละลายอาศัยหลักการวา เมือนําสารบริสุทธิ์(ของแข็ง , ่ ่ กาซ ) มาละลายน้ํา โมลสารบริสุทธิ์ = โมลสารละลาย การเตรียมสารละลายจากของแข็ง สวนใหญจะใชวิธีชั่งของแข็ง แลวนําไปละลายในตัวทําละลาย w CV สูตร = M 1000 ตัวอยางที่ 1 ถาตองการสารละลายโพแทสเซียมไอโอไดด (KI) เขมขน 0.2 โมล/ลิตร จํานวน 200 cm3 จะตองใช KI กี่กรัม (K = 39.1 , I = 126.9) 200 cm 3 วิธีทํา ทําปริมาตรสารละลายใหเปนลิตรไดเทากับ 1000 cm 3 mol KI โมลาริตีของ KI = ปริมาตรสารละลาย mol KI = โมลารีตีของ KI x ปริมาตรสารละลาย 0.2 mol KI = x 0.2 ลิตร 1 ลิตร mol KI = 0.04 mol เนื่องจาก KI 1 mol หนัก 166 กรัม 166 g KI ดังนั้นน้ําหนักที่เปนกรัมของ KI = 0.04 mol KI x 1 mol KI = 6.64 g
  • 5.
    62 วิธีที่ 2 ใชสูตรโจทยกําหนด C = 0.2 mol/dm3 M = 166 g V = 200 cm3 w=? w CV ใชสูตร = M 1000 w 0.2 x 200 = 166 1000 0.2 x 200 x166 w= 1000 = 6.64 g วิธีที่ 3 เทียบสัดสวนบรรทัดเดียว ผังการคิด mol/dm3 → mol → g KI 0.2 mol KI 166 g KI g KI = ( 3 ) x 400 cm 3so ln x ( ) 1000 cm so ln 1 mol KI = 6.64 g ถารูคาโมลาริตีของสารละลาย เราสามารถคํานวณหาจํานวนโมลของตัวละลายใน สารละลายที่มีปริมาตรตาง ๆ กันได คาโมลาริตีจัดเปนตัวแปลงหนวยระหวางปริมาตรของ สารละลายกับจํานวนโมลของตัวละลาย การคํานวณจํานวนโมลของ HNO3 ที่อยูในสารละลาย เขมขน HNO3 0.20 mol/dm3 ปริมาตร 2 dm3 ทําดังนี้ 0.2 mol HNO 3 จํานวนโมลของ HNO3 = ( 2.0 dm 3so ln)( ) 1 dm 3 soln = 0.4 mol ใหสังเกตวาเราใชการคาโมลาริตีของสารละลายใหเปนโมลจะใช ปริมาตร x โมลาริตี แต ถาตองการแปลง mol เปนปริมาตร เมื่อกําหนดคาโมลาริตี เราตองใชคาที่เปนสวนกลับของโมลาริตี  (dm3/mol) เชน ถาตองการใช HNO3 2 mol ใหมความเขมขน HNO3 0.30 mol/dm3 ไดจะตองเติมน้ําจนมี ี ปริมาตรเทาใด 1 dm 3 soln ปริมาตรสารละลาย = ( 2.0 mol HNO 3 )( ) 0.3 mol HNO 3 = 6.7 dm3
  • 6.
    63 ตัวอยางที่ 2 ถาตองการเตรียมสารละลายHCl 0.5 mol/dm3 จาก HCl 73 g จะไดสารละลายปริมาตร เทาใด 1 mol HCl วิธีท่ี 1 หาโมลของ HCl = ( 73 g HCl)( ) 36.5 g HCl mol HCl = 2 mol หาปริมาตรสารละลายจาก mol HCl โมลาริตีของ HCl = ปริมาตรสารละลาย mol HCl ปริมาตรสารละลาย = โมลาริตีของ HCl 1 dm 3 soln ปริมาตรสารละลาย = ( 2 mol HCl)( ) 0.5 mol HCl = 4 dm3 วิธีท่ี 2 เทียบสัดสวนบรรทัดเดียว ผังความคิด g HCl → mol HCl → dm 3so ln 1 mol HCl 1 dm 3 ปริมาตรสารละลาย = ( 73 g HCl )( )( ) 36.5 g HCl 0.5 mol HCl = 4 dm3 ลองทําดูขอ 1 จะตองใช NaOH กี่กรัมในการเตรียมสารละลาย NaOH เขมขน 2 mol/dm3 จํานวน 100 cm3 ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………
  • 7.
    64 ลองทําดูขอ 2 ถามีเลด(II) ไนเตรตอยู 3.31 กรัม ตองการเตรียมสารละลายเลด (II) ไนเตรตที่มี ความเขมขน 0.4 โมล/ลิตร จะไดสารละลายนี้มีปริมาตรกี่ลูกบาศกเซนติเมตร (Pb=207, N=14, O = 16) ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ลองทําดูขอ 3 ถาใช Pb(NO3)2 6.62 กรัม ละลายน้ําจนมีปริมาตรเปน 500 ลูกบาศกเซนติเมตร จะไดสารละลายเขมขนเทาใด ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… การเตรียมสารละลายจากสารละลายที่มีอยูเดิม การเตรียมสารละลายโดยการทําเจือจาง ทําไดโดยเติมน้ําลงในสารละลายในปริมาณ ที่เหมาะสม จํานวนโมลของตัวถูกละลายคงที่เทาเดิม ปริมาตรใหมเทากับปริมาตรเดิมรวมกับ ปริมาตรของน้ํา และสารละลายจะมีความเขมขนลดลง หลักการเติมน้า จํานวนโมลของสาร(ตัวถูกละลาย) เทาเดิม แตความเขมขนเปลี่ยนไป ํ จํานวนโมลกอนเติม = จํานวนโมลหลังเติม C1 V1 C 2 V2 = 1000 1000 หรือ C1V1 = C2V2 C1 , C2 = ความเขมขนของสารละลายกอนและหลังเติมน้ําตามลําดับ (mol/l) V1 , V2 = ปริมาตรของสารละลายกอนเติมน้ําและหลังเติมน้ําตามลําดับ (cm3)
  • 8.
    65 ตัวอยางที่ 3 ถานําสารละลายกรดHCl 1.0 โมล/ลิตร มา 20 cm3 แลวเติมน้ําจนมีปริมาตรเปน 300 cm3 จะไดสารละลายเขมขนกี่โมล/ลิตร วิธีทํา HCl HCl C1 = 1.0 mol/l เติมน้ํา C2 = ? mol/l V1 = 20 cm3 V2 = 300 cm3 C1 V1 = C 2 V2 1.0 mol/l x 20 cm 3 = C 2 x 300 cm 3 1.0 mol/l x 20 cm 3 C2 = 300 cm 3 C 2 = 0.067 mol/l ∴ ความเขมขนของ HCl เทากับ 0.067 mol/l ตัวอยางที่ 4 ตองการเตรียม H2SO4 0.05 โมลาร จากสารละลาย 0.1 โมลาร 100 ลูกบาศกเซนติเมตร จะตองเติมน้ําลงไปเทาใด วิธีทํา C1 = 0.10 mol/l เติมน้ํา (V2 − V1) C2 = 0.05 mol/l V1 = 100 cm3 V2 = ? cm3 C1 V1 = C 2 V2 0.10 mol/l x 100 cm 3 = 0.05 mol/l xV2 0.10 mol/l x 100 cm 3 V2 = 0.05 mol/l V2 = 200 cm 3 ∴ ตองเติมน้ําเทากับ V2 − V1 = 200 cm3 − 100 cm3 = 100 cm3 ดังนั้นตองเติมน้ําเทากับ 100 cm3
  • 9.
    66 ลองทําดูขอ 4 นําสารละลายH2SO4 5 โมล/ลิตร มา 50 cm3 เติมน้ําจนได 100 cm3 สารละลาย สุดทายเขมขนกี่โมล/ลิตร ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ลองทําดูขอ 5 สารละลายอยางหนึ่งมีความเขมขน 3 mol/l ปริมาตร 100 cm3 ตองการทําใหมีความ  เขมขน 2 mol/l จะตองเติมน้าจนมีปริมาตรทั้งหมดกี่ cm3 ํ ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… หลักการแบงสาร จํานวนโมลของสารเปลี่ยนไป แตความเขมขนของสารเทาเดิม ตัวอยางที่ 5 ถามีสารละลาย NaOH 2.0 โมล/ลิตร 800 cm3 แบงสารละลายนี้มา 100 cm3 แลวเติมน้ํา ลงไป 400 cm3 จะไดสารละลาย ก. มี NaOH กี่โมล ข. มี NaOH กีโมล/ลิตร ่ วิธีทํา NaOH C = 2.0 mol/l แบงมา C1 = 2.0 mol/l เติมน้ํา C2 = ? mol/l V = 800 cm3 V1 = 100 cm3 V2 = 500 cm3 400 cm3 mol NaOHกอนเติม = ? mol NaOHหลังเติม = ?
  • 10.
    67 ก. หา molของ NaOH กอนเติมหรือหลังเติมก็ไดจะมีคาเทากัน C xV C xV mol NaOH = 1 1 หรืออาจหาจาก 2 2 ก็ไดคาเทากัน 1000 1000 สัดสวนบรรทัดเดียว 2.0 mol 3 mol NaOH = 3 x100 cm = 0.2 mol 1000 cm ∴ จํานวนโมลของ NaOH เทากับ 0.2 mol ข. หา mol/l NaOH หลังเติมน้ํา C1 V1 = C 2 V2 2.0 mol/l x 100 cm 3 = C 2 x 500 cm 3 2.0 mol/l x 100 cm 3 C2 = 500 cm 3 C 2 = 0.4 mol/l ∴ ความเขมขนของ NaOH เทากับ 0.4 mol/l ลองทําดู 6 สารละลาย KI เขมขน 5 โมลาร 500 ลูกบาศกเซนติเมตร ตองการเตรียมใหเปน 0.05 โมลาร จํานวน 1,500 ลูกบาศกเซนติเมตร จะตองใชสารละลายนี้เทาใดและเติมน้ําเทาใด ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ลองทําดู 7 เติมน้ํา 50 cm3 ลงในสารละลาย HCl 0.20 M จํานวน 150 cm3 แบงสารละลาย หลังเติมน้ํามา 20 cm3 เติมน้ําจนไดสารละลาย 100 cm3 จะเขมขนกี่โมล/ลิตร ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………
  • 11.
    68 3. การเตรียมสารละลายโดยการผสมสารละลายเขาดวยกัน ใชหลักการวา เมื่อนําสารละลายชนิดเดียวกันที่มีความเขมขนตาง ๆ มาผสมกัน “จํานวนโม ลของตัวถูกละลายกอนผสมยอมเทากับจํานวนโมลของตัวถูกละลายหลังผสม” ดังนี้ โมล(กอนผสม) = โมล(หลังผสม) n1 + n2 + ….. = n3 C1V1 + C2V2 +….. = CผสมVผสม C1 , C2 = ความเขมขนของสารละลายกอนและหลังเติมน้ําตามลําดับ (mol/l) V1 , V2 = ปริมาตรของสารละลาย 1 , 2 ตามลําดับ (cm3) Cผสม = ความเขมขนผสม (mol/l) Vผสม = ปริมาตรของสารละลายผสม (cm3) = V1 + V2 ตัวอยางที่ 6 จงคํานวณปริมาตร (dm3) สารละลาย NH3 15 mol/dm3 ที่จะเติมลงใน 3.4 dm3 ของ สารละลาย NH3 3 mol/dm3 แลวทําใหเจือจางดวยน้ํา จนไดสารละลาย NH3 เขมขน 5 mol/dm3 จํานวน 6 dm3 วิธีทํา NH3 NH3 NH3 1 2 C1 = 15 mol/dm3 + C2 = 3 mol/dm3 ผสม Cผสม = 5 mol/dm3 V1 = ? dm3 V2 = 3.4 dm3 Vผสม = 6 dm3 C1 V1 + C 2 V2 = Cผสม Vผสม 15 mol/dm 3 x V1 + 3 mol/dm 3 x 3.4 dm 3 = 5 mol/dm 3 x 6 dm 3 15 mol/dm3 x V1 + 10.2 mol = 30 mol 15 mol/dm3 x V1 = 30 mol − 10.2 mol 19.8 mol 3 V1 = 3 = 1.32 dm 15 mol/dm 3 3 ∴ NH3 15 mol/dm จะนํามา 1.32 dm
  • 12.
    69 ลองทําดูขอ 8 เมื่อผสมสารละลายHCl 0.2, 0.3 และ 0.7 mol/l จํานวน 20, 25 และ 5 cm3 จะได สารละลายที่มีความเขมขนกี่ mol/l ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… โจทยพิเศษ นําสารละลายกรด HNO3 เขมขน 27 เปอรเซ็นตโดยมวล ความหนาแนน 1.4 g/cm3 ปริมาตร 25 cm3 มาผสมกับสารละลายกรด HNO3 เขมขน 4 mol/dm3 ปริมาตร 50 cm3 แลวเติมน้ํา จนปริมาตรสุดทายเปน 500 cm3 สารละลายกรดที่ไดมีความเขมขนกี่ mol/dm3 ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… …..…………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………… …..…………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………… …..………………………………………………………………………………………………….
  • 13.
    70 ใบงานการทดลองที่ 4.1 การเตรียมสารละลาย วิชาเคมีพื้นฐาน (ว41102) ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 4/………. ชื่อ ………………………………………….กลุมที่…………………… เลขที่ . … ….. จุดประสงคการทดลอง 1. ทําการทดลองเพื่อเตรียมสารละลายใหมีความเขมขนและปริมาตรตามตองการได 2. คํานวณหามวลของสารและปริมาตาของสารละลาย เพื่อใชเตรียมสารละลายใหมีความเขมขน และปริมาตรตามตองการได รายการสารเคมีและอุปกรณ สารเคมี 1. โซเดียมคลอไรด 2. น้ํากลั่น อุปกรณ 1. ขวดวัดปริมาตรขนาด 250 cm3 2. ขวดวัดปริมาตรขนาด 100 cm3 3. ปเปตตขนาด 10 cm3 4. กรวยกรอง วิธีทดลอง ตอนที่ 1 เตรียมสารละลายโซเดียมคลอไรด 0.4 mol/dm3 จํานวน 250 cm3 1. คํานวณหามวลของโซเดียมคลอไรดที่ตองใช และชั่งสารดวยเครื่องชั่งอยางละเอียด 2. นํา NaCl จากขอ 1 ใสในบีกเกอรและเติมน้ํากลั่นประมาณ 50 cm3 คนจน NaCl ละลายหมด เทสารละลายที่ไดผานกรวยลงในขวดวัดปริมาตรขนาด 250 cm3 3. ลางบีกเกอรจากขอ 2 ดวยน้ํากลั่นเล็กนอย แลวเทลงในขวดวัดปริมาตร และทําซ้ําอีก 2 – 3 ครั้ง 4. เติมน้ํากลั่นลงในขวดวัดปริมาตรอยางชา ๆ ปดจุกและเขยาขวด แลวเติมน้ํากลั่นจนสารละลาย ถึงขีดบอกปริมาตร ปดจุกแลวกลับขวดขึนลงจนสารผสมเปนเนื้อเดียวกัน ้
  • 14.
    71 สรุปผลการทดลองตอนที่ 1 ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… การคํานวณ ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… คําถามทายการทดลองตอนที่ 1 1.ในการเตรียมสารละลาย เหตุใดจึงไมเติมน้ํากลั่นใหถึงขีดบอกปริมาตรในครั้งเดียว …………………………………………………………………………………………………. 2. ถาตองการเตรียมสารละลายที่มีความเขมขนเทาเดิม แตมปริมาตร 100 cm3 จะตองใช NaCl กี่ ี กรัม …………………………………………………………………………………………………
  • 15.
    72 3. NaCl ที่ใชในการทดลองนี้จะใชเตรียมสารละลายที่มีความเขมขน0.5 mol/dm3 ไดปริมาตร เทาใด ………………………………………………………………………………………………… ตอนที่ 2 เตรียมสารละลายโซเดียมคลอไรดเจือจางจากสารละลายโซเดียมคลอไรดเขมขน 1. ดูดสารละลาย NaCl จากตอนที่ 1 ดวยปเปตตขนาด 10 cm3 และถายลงในขวดวัดปริมาตรขนาด 100 cm3 2. เติมน้ํากลั่นลงในขวดวัดปริมาตร ปดจุกและเขยาขวด แลวเติมน้ํากลั่นจนถึงขีดบอกปริมาตร ปดจุกแลวกลับขวดขึ้นลงจนสารผสมเปนเนื้อเดียวกัน คํานวณ ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… คําถามทายการทดลอง 1. สารละลายที่เตรียมไดมีความเขมขนกี่โมลตอลูกบาศกเดซิเมตร …………………………………………………………………………………………………