Trật khớp khuỷu là loại chấn thương phổ biến, đặc biệt ở trẻ em, với tỷ lệ chiếm 20-30% tổng số trường hợp trật khớp. Chẩn đoán và điều trị sớm là rất quan trọng, bao gồm nắn và cố định khớp, và trong trường hợp nặng, có thể yêu cầu phẫu thuật. Ngoài ra, trật khớp khuỷu có thể kèm theo gãy xương, và điều trị các trường hợp trật khớp cũ cần phải cẩn trọng hơn.

1. Sai khớp khuỷu
BS NGUYỄN ĐỨC LONG

2.
1. Đại cương:
Trật khớp khuỷu hay gặp thứ 3 sau trật
khớp vai và trật khớp ngón tay. Chiếm 20 -
25% tổng số trật khớp.
Đây là loại trật khớp phổ biến nhất ở trẻ
em trên 5 tuổi: trật khớp khuỷu 68%, trật khớp
vai chỉ 2%. ở người trẻ dưới 20, trật khớp
khuỷu hay gặp 7 lần nhiều hơn trật khớp vai.

3. 1.1. Một số đặc điểm giải phẫu và sinh lý
của khớp khuỷu.
· Diện khớp khuỷu có 3 phần
Phần ngoài: Lồi cầu tiếp nối với chỏm quay tạo
thành khớp cánh tay- quay.
Phần trong: Ròng rọc tiếp nối với hõm xích- ma lớn
tạo thành khớp cánh tay- trụ

4. 1.1. Một số đặc điểm giải phẫu và sinh lý
của khớp khuỷu.
Xương quay và xương trụ
tiếp với nhau tạo thành khớp
quay- trụ trên.
· Trật khớp khuỷu là cả 2
xương cẳng tay (hõm xích ma
lớn + chỏm quay) trật ra khỏi
đầu dưới xương cánh tay (ròng
dọc và lồi cầu).
· Gấp, duỗi là 2 động tác quan
trọng và duy nhất của khớp
khuỷu, còn sấp, ngửa là động tác
của cẳng tay.

5. 1.1. Một số đặc điểm giải phẫu và sinh lý
của khớp khuỷu.
1.2. Tỷ lệ : là trật khớp hay gặp, chiếm 20-
30% tổng số trật khớp nói chung.
Hay gặp nhất ở trẻ em sau 5 tuổi.
Nữ nhiều hơn nam, tay trái nhiều hơn tay
phải.
1.3. Nguyên nhân, cơ chế: (H.2)
Cơ chế chấn thương gián tiếp.
Ngã chống tay, khuỷu duỗi tối đa, cẳng tay
ngửa.

6. 2. Giải phẫu bệnh:
2.1. Phần mềm:
Các dây chằng ở trước trong bị đứt. Rất
hiếm khi gặp đứt dây chằng vòng quanh
chỏm quay. Bao khớp bị rách.
2.2. Xương:.
Có thể gặp tổn thương xương: vỡ một
phần của đầu dưới xương cánh tay (vỡ lồi
cầu ngoài, lồi cầu trong), mỏm khuỷu.

7. 3. Phân loại
Trật khớp khuỷu ra sau: hay gặp nhất (90%)
Trật khớp khuỷu ra trước: do vỡ mỏm khuỷu.
Trật khớp khuỷu sang bên: do vỡ các lồi cầu.

8. 4. Chẩn đoán:
Chẩn đoán sớm thường dễ, sờ thấy các mốc xương,
muộn thì sưng nề.
Thường thấy khi trật khuỷu là: cẳng tay ở tư thế gấp
chừng 45 độ, cẳng tay trông như ngắn lại, cánh tay trông
như dài ra. Sờ trước nếp khuỷu thấy bờ xương tròn của
đầu dưới xương cánh tay, sờ phía sau thấy mỏm khuỷu
nhô ra sau, gân cơ tam đầu căng cứng, gấp khuỷu nhẹ, thả
ra có dấu hiệu lò xo.

9. 4. Chẩn đoán:
Mỏm khuỷu và hai mỏm trên lồi cầu và trên ròng rọc không
còn quan hệ tam giác mà ngang nhau. Sờ được chỏm
xương quay phía sau ngoài khớp.
Cần khám mạch máu và thần kinh: bắt mạch quay, mạch
trụ ở cổ tay, khám vận động và cảm giác ở đầu chi.

10. 4. Chẩn đoán:
Động mạch cánh tay thường bị căng dãn, đôi khi bị chèn ép
có khi bị tắc mạch muộn do bị dập nội mạc. Nếu sau nắn
trật, mạch không bình thường cần mổ kiểm tra, cắt nối
chỗ dập, ghép tĩnh mạch hiển.
Thần kinh có thể bị một trong 3 sợi là thần kinh giữa, thần
kinh trụ và thần kinh liên cốt trước. Đa số thần kinh chỉ bị
đụng dập nhẹ, hồi phục nhanh. Nếu bị liệt quá 3 tháng:
mổ thăm dò thần kinh. Khi bị liệt sau nắn cần mổ thăm dò
ngay.

11. 4. Chẩn đoán:
Xquang: chụp khuỷu để xác định kiểu trật và đặc biệt để
xem có gãy xương kèm theo hay không.

12. 5. Điều trị:
5.1. Điều trị trật khớp khuỷu mới:
· Vô cảm: vì gặp nhiều ở trẻ em nên chú ý vấn đề gây mê
toàn thân.
· Nắn:
Tư thế bệnh nhân : có thể nằm ngửa, hoặc ngồi, nhưng tốt
nhất là tư thế nằm nghiêng hơi sấp ( tuỳ theo tuổi)
Kỹ thuật nắn trật khớp khuỷ: bệnh nhân nằm nghiêng, hơi
sấp, để khuỷu vuông góc, thõng bàn tay xuôi xuống, nắn
theo chiều trọng lực. Hai ngón cái đẩy mỏm khuỷu ra
trước, kiểm tra sau nắn xem gấp - duỗi có bình thường
không và khi duỗi hết khớp có vững không.Sau nắn, bất
động nẹp bột 10 ngày rồi cử động sớm, khoảng ngày thứ
7 có trường hợp bị trật lại trong bột do khớp không vững,
cơ co kéo.

13. 5. Điều trị:
5.1. Điều trị trật khớp khuỷu mới:
· Vô cảm: vì gặp nhiều ở trẻ em nên chú ý vấn đề gây mê
toàn thân.
· Nắn:
Tư thế bệnh nhân : có thể nằm ngửa, hoặc ngồi, nhưng tốt
nhất là tư thế nằm nghiêng hơi sấp ( tuỳ theo tuổi)

14. 5. Điều trị:
5.1. Điều trị trật khớp khuỷu mới:
Kỹ thuật nắn trật khớp khuỷ: bệnh nhân nằm nghiêng, hơi
sấp, để khuỷu vuông góc, thõng bàn tay xuôi xuống, nắn
theo chiều trọng lực. Hai ngón cái đẩy mỏm khuỷu ra
trước, kiểm tra sau nắn xem gấp - duỗi có bình thường
không và khi duỗi hết khớp có vững không.Sau nắn, bất
động nẹp bột 10 ngày rồi cử động sớm, khoảng ngày thứ
7 có trường hợp bị trật lại trong bột do khớp không vững,
cơ co kéo.

15. 5. Điều trị:
5.1. Điều trị trật khớp khuỷu mới:
Gây mê không nắn vào được là do kẹt khớp, bị gãy xương
nội khớp, do chèn phần mềm, phải mổ để nắn.
Nắn vào kém vững do rách phần mềm nhiều cho bất động
3-4 tuần, sau đó tập. Chú ý tập duỗi cho hết.
5.1.1. Kết quả:
Sau nắn khuỷu dễ bị cứng khớp hơn là bị mất vững( mất
duỗi 5 - 10 độ). Josefsson có 52 trường hợp theo dõi 24
năm thấy 1 trường hợp bị tàn phế, 14 trường hợp mất cử
động ít nhiều.

16. 5. Điều trị:
5.1. Điều trị trật khớp khuỷu mới:
5.1.2. Trật khớp kèm gãy xương:
Trật khuỷu kèm gãy mỏm trên lồi cầu trong
Trật khuỷu kèm gãy mỏm khuỷu
Trật khuỷu kèm gãy mỏm vẹt
Trật khuỷ kèm gãy chỏm xương quay
Nói chung, trật khớp khuỷu kèm gãy chỏm quay, kết quả cơ
năng kém

17. 5. Điều trị
5.2. Điều trị trật khớp khuỷu cũ là trật khớp trên 3 tuần.
Trât khớp khuỷu cũ luôn luôn ở tư thế xấu, khuỷu duỗi 0 độ,
cẳng tay mất chức năng, vì thế buộc phải mổ.
Mổ đặt lại xương nếu thời gian chưa lâu( dưới 3 tháng) hoặc
làm cứng khớp ở tư thế cơ năng: khuỷu gấp 90 độ, cẳng
tay trung gian( trật khớp quá lâu nếu đặt lại khớp sẽ biến
dạng ở tư thế không mong muốn)

18. XIN CẢM ƠN