SlideShare a Scribd company logo
1 of 4
QYTETERIMET ILIRE 
 Lindja dhe zhvillimi i qyteteve ilire 
Njoftimet me te hershme te shkruara per ekzistencen e qyteteve ne Iliri i 
takojne mesit te shek IV para eres se re, por sic deshmojne dhe te dhenat 
arkeologjike, zanafillen e tyre duhet ta kerkojme me heret, aty nga mesi i 
shek V para eres se re. 
Gjate shek IV-II para eres se re qyteti dhe jeta ne Iliri moren nje zhvillim 
te vrullshem. Ato u zhvilluan vecanerisht ne krahinat e ultesires 
bregdetare, nga Dyrrahu deri ne Apoloni. Qytetet ishin te ngritura mbi 
kodra te mbrojtura nga pikepamja natyrore e te fortifikuara me mure 
rrethuese te ndertuara me blloqe guresh te punuar. 
Qyteti ilir ishte nje qender ekonomike, ku krahas skllavopronareve 
jetonin dhe vepronin dhe zejtaret dhe tregtaret. Qyteti kishte edhe 
funksion ushtarak, shoqeror e kulturor. Periudha e zhvillimit dhe e 
lulezimit te qytetit e te kultures qytetare perkonte me kohen e fuqizimit 
me te madh te shtetit Ilir. 
 Arti dhe besimet 
Ne epoken prehistorike iliret kishin te zhvilluar artin dekorativ, i cili gjeti 
zbatim te gjere ne prodhimet e artizanatit, si ne enet prej balte ashtu dhe 
ne objektet e zbukurimit prej bronzi. Motivet qe perdoreshin me shpesh 
per zbukurim si trekendesha ,rombe, vija zigzage, rrathe etj kishin qellim 
estetik, por dhe botekuptimor. Ne Lepenice te Vlores dhe ne Tren te 
Korces jane gjetur piktura shkembore te bera me boje. 
U shfaq skulptura prej guri qe paraqiste shtatore me veshje ilire. 
Perhapje te gjere mori punimi i terrakotave prej balte te cilat paraqitnin 
kryesisht forma qe adhuronte popullsia ilire. Kulti me i perhapur ishte 
kulti i Diellit i cili simbolizohej ne forme rrethi, ne forme spirale dhe kryqi 
te thyer. Shume i perhapur ka qene dhe kulti i gjarperit. 
Gjuha ilire 
Iliret flisnin nje gjuhe indoevropiane qe dallohej nga gjuhet e tjera te 
kohes se lashte te ballkanit. Deri me sot nuk eshte zbuluar asnje 
mbishkrim i plote i shkruar ne ilirisht.Ne mbishkrimet e zbuluara ka 
shume emra njerezish qe shpjegohen me Ilirishten.
PELLUMBI ILIR 
Bën pjesë në grupin e pëllumbave me ngjyra dhe është ndër pëllumbat 
më të lashtë të Evropës. Është kultivuar në të gjithë territorin e Ilirisë. 
Duke parë rëndësine simbolike të këti pëllumbi, romakët e morën dhe e 
kultivuan më tutje duke ia dhënë emrin columba illiyrica që në shqip do 
të thotë pëllumbi ilir. 
Vendbanimet dhe varrezat ne kohen e bronzit 
dhe te hekurit. 
• Karakteristike kryesore e epokes se Bronzit (3000-1100 vjet para eres se 
re) eshte lindja e metalurgjise se bronzit dhe si rrjedhoje veglat kryesore 
te punes dhe armet pergatiteshin me kete material te ri. Krahas 
vandbanimeve te hapura, te vendosura ne fusha pjellore e tarraca, 
vendbanimeve shpellore e kasolleve te ngritura mbi hunj (Maliq,Belsh, 
Gajtan, Benje, Konispol, Sovjan etj) nga fundi i epokes se bronzit linden 
dhe vendbanimet e para te fortifikuara me mure (Bardher-Sarande, 
Margellic-Fier etj).
Origjina ilire 
• Mbi bazen e te dhenave arkeologjike, gjuhesore, antropologjike dhe te 
burimeve te shkruara,kultura dhe etnosi ilir kane origjine autoktone 
(vendase). 
• Trualli historik i ilireve 
Trualli historik i ilireve perfshin tere pjese perendimore te Ballkanit, 
Kufiri verior i tyre eshte veshtire te percaktohet. Ka mendime se si kufi 
natyror ishin deget e Danubit (Sava e Drava), kurse ne jug duke perfshire 
dhe Epirin, kufiri shkonte deri ne gjirin e Ambrakise (Preveza). Ne lindje 
si kufi natyror ishin lumenjte Morava e Vardar dhe ne perendim brigjet e 
Adriatikut e te Jonit. 
Fiset me te rendesishme ilire ishin: taulantet, ardianet, dardanet, 
dalmatet, penestet, moloset, kaonet, tesprotet etj. 
• Piramida e parë dhe më e madhe në botë ishte ilire ne Bosnje te 
Sarajeves
Pjese nga struktura e mbretit ilir Pirro: 
Punoi :#MesueseAurela

More Related Content

What's hot

Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimiElementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Facebook
 
Problemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sotProblemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sot
Genti Mustafaj
 
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Denisa Caushi
 
matematika projekt
matematika projektmatematika projekt
matematika projekt
Facebook
 
Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
Traditat dhe Zakonet  shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore Traditat dhe Zakonet  shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
Mirsad
 
Siguria e fëmijëve në internet
Siguria e fëmijëve në internetSiguria e fëmijëve në internet
Siguria e fëmijëve në internet
enis vladi
 
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyreHumanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Exhitah Vasija
 

What's hot (20)

Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimiElementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
 
Kimi- Hekuri
Kimi- HekuriKimi- Hekuri
Kimi- Hekuri
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në Shqipëri
 
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemDieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
 
Projekt
ProjektProjekt
Projekt
 
RENDESIA E UJIT NE JETEN TONE
RENDESIA E UJIT NE JETEN TONERENDESIA E UJIT NE JETEN TONE
RENDESIA E UJIT NE JETEN TONE
 
Problemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sotProblemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sot
 
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor HygoProjekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor Hygo
 
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
 
Trashegimia kulturore arberore
Trashegimia kulturore arberoreTrashegimia kulturore arberore
Trashegimia kulturore arberore
 
Shkrimtarët e letërsisë bashkohore Shqiptare
Shkrimtarët e letërsisë bashkohore ShqiptareShkrimtarët e letërsisë bashkohore Shqiptare
Shkrimtarët e letërsisë bashkohore Shqiptare
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
 
matematika projekt
matematika projektmatematika projekt
matematika projekt
 
Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
Traditat dhe Zakonet  shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore Traditat dhe Zakonet  shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
 
Siguria e fëmijëve në internet
Siguria e fëmijëve në internetSiguria e fëmijëve në internet
Siguria e fëmijëve në internet
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjise
 
Projekt
ProjektProjekt
Projekt
 
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyreHumanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
 
Muzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptareMuzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptare
 
Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9
 

Viewers also liked

Veprimtari praktike 1 anisa
Veprimtari praktike 1 anisaVeprimtari praktike 1 anisa
Veprimtari praktike 1 anisa
An An
 
Iliria dhe organizimi politik i saj
Iliria dhe organizimi politik i sajIliria dhe organizimi politik i saj
Iliria dhe organizimi politik i saj
Asewqs Kiaq
 
Pashalleku i shkodres
Pashalleku i shkodresPashalleku i shkodres
Pashalleku i shkodres
GencRashiti
 
Skenderbeu
SkenderbeuSkenderbeu
Skenderbeu
Arlinda
 
Kris Ushe Pashalleku i Janines
Kris Ushe Pashalleku i JaninesKris Ushe Pashalleku i Janines
Kris Ushe Pashalleku i Janines
lira kuca
 
Historia e institucioneve_shtetrore_dhe_juridike
Historia e institucioneve_shtetrore_dhe_juridikeHistoria e institucioneve_shtetrore_dhe_juridike
Historia e institucioneve_shtetrore_dhe_juridike
mirzani21
 
Piazze e fontane
Piazze e fontanePiazze e fontane
Piazze e fontane
An An
 
Histori 10 - vecorite e qyteterimeve te lashta
Histori 10 - vecorite e qyteterimeve te lashtaHistori 10 - vecorite e qyteterimeve te lashta
Histori 10 - vecorite e qyteterimeve te lashta
Eriona Mustafa
 

Viewers also liked (20)

Iliret Ardit Rexhmataj
Iliret  Ardit RexhmatajIliret  Ardit Rexhmataj
Iliret Ardit Rexhmataj
 
Histori
HistoriHistori
Histori
 
Veprimtari praktike 1 anisa
Veprimtari praktike 1 anisaVeprimtari praktike 1 anisa
Veprimtari praktike 1 anisa
 
I ♥ SHQIPËRIA (ALBANIA)
I ♥ SHQIPËRIA (ALBANIA)I ♥ SHQIPËRIA (ALBANIA)
I ♥ SHQIPËRIA (ALBANIA)
 
Iliria dhe organizimi politik i saj
Iliria dhe organizimi politik i sajIliria dhe organizimi politik i saj
Iliria dhe organizimi politik i saj
 
Pashalleku i shkodres
Pashalleku i shkodresPashalleku i shkodres
Pashalleku i shkodres
 
Skenderbeu
SkenderbeuSkenderbeu
Skenderbeu
 
Historia e se Drejtes 2
Historia e se Drejtes 2Historia e se Drejtes 2
Historia e se Drejtes 2
 
Kris Ushe Pashalleku i Janines
Kris Ushe Pashalleku i JaninesKris Ushe Pashalleku i Janines
Kris Ushe Pashalleku i Janines
 
Historia e se Drejtes 2
Historia e se Drejtes 2Historia e se Drejtes 2
Historia e se Drejtes 2
 
Arti në shqipëri
Arti në shqipëriArti në shqipëri
Arti në shqipëri
 
Historia e se Drejtes (1)
Historia e se Drejtes (1)Historia e se Drejtes (1)
Historia e se Drejtes (1)
 
Historia e institucioneve_shtetrore_dhe_juridike
Historia e institucioneve_shtetrore_dhe_juridikeHistoria e institucioneve_shtetrore_dhe_juridike
Historia e institucioneve_shtetrore_dhe_juridike
 
vendlindja ne kohet me te hershme
vendlindja ne kohet me te hershmevendlindja ne kohet me te hershme
vendlindja ne kohet me te hershme
 
Piazze e fontane
Piazze e fontanePiazze e fontane
Piazze e fontane
 
qyteterimi i hershem ne mesopotami
qyteterimi i hershem ne mesopotamiqyteterimi i hershem ne mesopotami
qyteterimi i hershem ne mesopotami
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
 
HISTORIA X
HISTORIA X  HISTORIA X
HISTORIA X
 
PROJEKT"HISTORI"
PROJEKT"HISTORI" PROJEKT"HISTORI"
PROJEKT"HISTORI"
 
Histori 10 - vecorite e qyteterimeve te lashta
Histori 10 - vecorite e qyteterimeve te lashtaHistori 10 - vecorite e qyteterimeve te lashta
Histori 10 - vecorite e qyteterimeve te lashta
 

Similar to Qyteterimi ilir !!!!

rrugetimi i shqiperise ne be
rrugetimi i shqiperise  ne berrugetimi i shqiperise  ne be
rrugetimi i shqiperise ne be
klerina
 
Guida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersiGuida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersi
Xhesika Merko
 
Projekt ne guide turistike
Projekt ne guide turistikeProjekt ne guide turistike
Projekt ne guide turistike
Anisa 19
 
Shqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeShqiperia e mesme
Shqiperia e mesme
Arlinda
 
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Diana Lamaj
 
64538093 fragmente-hulumtimesh-te-studiuesit-dhimiter-pilika
64538093 fragmente-hulumtimesh-te-studiuesit-dhimiter-pilika64538093 fragmente-hulumtimesh-te-studiuesit-dhimiter-pilika
64538093 fragmente-hulumtimesh-te-studiuesit-dhimiter-pilika
Eduart Mucaj
 
Shqiperia ne sundimin bizantin
Shqiperia ne sundimin bizantinShqiperia ne sundimin bizantin
Shqiperia ne sundimin bizantin
An An
 
Zbulimet arkeologjike ne
Zbulimet arkeologjike neZbulimet arkeologjike ne
Zbulimet arkeologjike ne
An An
 

Similar to Qyteterimi ilir !!!! (20)

Iliret
IliretIliret
Iliret
 
rrugetimi i shqiperise ne be
rrugetimi i shqiperise  ne berrugetimi i shqiperise  ne be
rrugetimi i shqiperise ne be
 
Anuuuuuuuuuuuuuuu
AnuuuuuuuuuuuuuuuAnuuuuuuuuuuuuuuu
Anuuuuuuuuuuuuuuu
 
Guida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersiGuida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersi
 
Guida turistike, Fier
Guida turistike, FierGuida turistike, Fier
Guida turistike, Fier
 
Durrësi
DurrësiDurrësi
Durrësi
 
Projekt ne guide turistike
Projekt ne guide turistikeProjekt ne guide turistike
Projekt ne guide turistike
 
Flamuri,shqiptar
Flamuri,shqiptarFlamuri,shqiptar
Flamuri,shqiptar
 
Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...
Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...
Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...
 
7
77
7
 
Historia e vlorës
Historia e vlorësHistoria e vlorës
Historia e vlorës
 
Shqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeShqiperia e mesme
Shqiperia e mesme
 
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
 
64538093 fragmente-hulumtimesh-te-studiuesit-dhimiter-pilika
64538093 fragmente-hulumtimesh-te-studiuesit-dhimiter-pilika64538093 fragmente-hulumtimesh-te-studiuesit-dhimiter-pilika
64538093 fragmente-hulumtimesh-te-studiuesit-dhimiter-pilika
 
ndertesat popullore korce *rafaela*
ndertesat popullore korce *rafaela*ndertesat popullore korce *rafaela*
ndertesat popullore korce *rafaela*
 
Pogradeci
PogradeciPogradeci
Pogradeci
 
Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë
Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë
Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë
 
Flamuri shqiptar
Flamuri shqiptarFlamuri shqiptar
Flamuri shqiptar
 
Shqiperia ne sundimin bizantin
Shqiperia ne sundimin bizantinShqiperia ne sundimin bizantin
Shqiperia ne sundimin bizantin
 
Zbulimet arkeologjike ne
Zbulimet arkeologjike neZbulimet arkeologjike ne
Zbulimet arkeologjike ne
 

More from #MesueseAurela Elezaj

Plan ditor
Plan ditor Plan ditor

More from #MesueseAurela Elezaj (20)

Lexim Jashtë klase: "Prici i vogel"
Lexim Jashtë klase:   "Prici i vogel"Lexim Jashtë klase:   "Prici i vogel"
Lexim Jashtë klase: "Prici i vogel"
 
Album fotografik me lloje të ndryshme liqenesh bazuar me origjinën e formimit...
Album fotografik me lloje të ndryshme liqenesh bazuar me origjinën e formimit...Album fotografik me lloje të ndryshme liqenesh bazuar me origjinën e formimit...
Album fotografik me lloje të ndryshme liqenesh bazuar me origjinën e formimit...
 
Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona
Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona
Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona
 
Projekt : Fizike
Projekt : Fizike Projekt : Fizike
Projekt : Fizike
 
Hamleti, model i analizës së veprës
Hamleti, model i analizës së veprës Hamleti, model i analizës së veprës
Hamleti, model i analizës së veprës
 
Struktura për hartimin e planit edukativ
Struktura për hartimin e planit edukativStruktura për hartimin e planit edukativ
Struktura për hartimin e planit edukativ
 
" Hamleti"
" Hamleti"" Hamleti"
" Hamleti"
 
Statistike – Projekt matematike
Statistike – Projekt matematike Statistike – Projekt matematike
Statistike – Projekt matematike
 
ESSE ...Çfarë pasojash ka moszbatimi i ligjit në shoqëri.
ESSE ...Çfarë pasojash ka  moszbatimi  i  ligjit në shoqëri.ESSE ...Çfarë pasojash ka  moszbatimi  i  ligjit në shoqëri.
ESSE ...Çfarë pasojash ka moszbatimi i ligjit në shoqëri.
 
Forcat endogjene dhe ekzogjene !!!!
Forcat  endogjene  dhe  ekzogjene !!!!Forcat  endogjene  dhe  ekzogjene !!!!
Forcat endogjene dhe ekzogjene !!!!
 
Studim rasti - mosha 5 – 9 vjeç
Studim rasti - mosha 5 – 9 vjeçStudim rasti - mosha 5 – 9 vjeç
Studim rasti - mosha 5 – 9 vjeç
 
Shkëmbinjtë sedimentarë
Shkëmbinjtë sedimentarëShkëmbinjtë sedimentarë
Shkëmbinjtë sedimentarë
 
Plan ditor
Plan ditor Plan ditor
Plan ditor
 
Testim : Teorema e Pitagores
Testim : Teorema e Pitagores Testim : Teorema e Pitagores
Testim : Teorema e Pitagores
 
Rubrika : Autorë
Rubrika : AutorëRubrika : Autorë
Rubrika : Autorë
 
UJERAT Lumenjtë/Liqenet
UJERAT Lumenjtë/LiqenetUJERAT Lumenjtë/Liqenet
UJERAT Lumenjtë/Liqenet
 
Gazeta
Gazeta Gazeta
Gazeta
 
Menaxhimi i burimeve njerezore,struktura dhe funksionimi në kompaninë VODAFON
Menaxhimi i burimeve njerezore,struktura dhe funksionimi në kompaninë VODAFONMenaxhimi i burimeve njerezore,struktura dhe funksionimi në kompaninë VODAFON
Menaxhimi i burimeve njerezore,struktura dhe funksionimi në kompaninë VODAFON
 
Reviste : Te famshem
Reviste : Te famshem  Reviste : Te famshem
Reviste : Te famshem
 
PROJEKT MATEMATIKE
PROJEKT MATEMATIKE PROJEKT MATEMATIKE
PROJEKT MATEMATIKE
 

Qyteterimi ilir !!!!

  • 1. QYTETERIMET ILIRE  Lindja dhe zhvillimi i qyteteve ilire Njoftimet me te hershme te shkruara per ekzistencen e qyteteve ne Iliri i takojne mesit te shek IV para eres se re, por sic deshmojne dhe te dhenat arkeologjike, zanafillen e tyre duhet ta kerkojme me heret, aty nga mesi i shek V para eres se re. Gjate shek IV-II para eres se re qyteti dhe jeta ne Iliri moren nje zhvillim te vrullshem. Ato u zhvilluan vecanerisht ne krahinat e ultesires bregdetare, nga Dyrrahu deri ne Apoloni. Qytetet ishin te ngritura mbi kodra te mbrojtura nga pikepamja natyrore e te fortifikuara me mure rrethuese te ndertuara me blloqe guresh te punuar. Qyteti ilir ishte nje qender ekonomike, ku krahas skllavopronareve jetonin dhe vepronin dhe zejtaret dhe tregtaret. Qyteti kishte edhe funksion ushtarak, shoqeror e kulturor. Periudha e zhvillimit dhe e lulezimit te qytetit e te kultures qytetare perkonte me kohen e fuqizimit me te madh te shtetit Ilir.  Arti dhe besimet Ne epoken prehistorike iliret kishin te zhvilluar artin dekorativ, i cili gjeti zbatim te gjere ne prodhimet e artizanatit, si ne enet prej balte ashtu dhe ne objektet e zbukurimit prej bronzi. Motivet qe perdoreshin me shpesh per zbukurim si trekendesha ,rombe, vija zigzage, rrathe etj kishin qellim estetik, por dhe botekuptimor. Ne Lepenice te Vlores dhe ne Tren te Korces jane gjetur piktura shkembore te bera me boje. U shfaq skulptura prej guri qe paraqiste shtatore me veshje ilire. Perhapje te gjere mori punimi i terrakotave prej balte te cilat paraqitnin kryesisht forma qe adhuronte popullsia ilire. Kulti me i perhapur ishte kulti i Diellit i cili simbolizohej ne forme rrethi, ne forme spirale dhe kryqi te thyer. Shume i perhapur ka qene dhe kulti i gjarperit. Gjuha ilire Iliret flisnin nje gjuhe indoevropiane qe dallohej nga gjuhet e tjera te kohes se lashte te ballkanit. Deri me sot nuk eshte zbuluar asnje mbishkrim i plote i shkruar ne ilirisht.Ne mbishkrimet e zbuluara ka shume emra njerezish qe shpjegohen me Ilirishten.
  • 2. PELLUMBI ILIR Bën pjesë në grupin e pëllumbave me ngjyra dhe është ndër pëllumbat më të lashtë të Evropës. Është kultivuar në të gjithë territorin e Ilirisë. Duke parë rëndësine simbolike të këti pëllumbi, romakët e morën dhe e kultivuan më tutje duke ia dhënë emrin columba illiyrica që në shqip do të thotë pëllumbi ilir. Vendbanimet dhe varrezat ne kohen e bronzit dhe te hekurit. • Karakteristike kryesore e epokes se Bronzit (3000-1100 vjet para eres se re) eshte lindja e metalurgjise se bronzit dhe si rrjedhoje veglat kryesore te punes dhe armet pergatiteshin me kete material te ri. Krahas vandbanimeve te hapura, te vendosura ne fusha pjellore e tarraca, vendbanimeve shpellore e kasolleve te ngritura mbi hunj (Maliq,Belsh, Gajtan, Benje, Konispol, Sovjan etj) nga fundi i epokes se bronzit linden dhe vendbanimet e para te fortifikuara me mure (Bardher-Sarande, Margellic-Fier etj).
  • 3. Origjina ilire • Mbi bazen e te dhenave arkeologjike, gjuhesore, antropologjike dhe te burimeve te shkruara,kultura dhe etnosi ilir kane origjine autoktone (vendase). • Trualli historik i ilireve Trualli historik i ilireve perfshin tere pjese perendimore te Ballkanit, Kufiri verior i tyre eshte veshtire te percaktohet. Ka mendime se si kufi natyror ishin deget e Danubit (Sava e Drava), kurse ne jug duke perfshire dhe Epirin, kufiri shkonte deri ne gjirin e Ambrakise (Preveza). Ne lindje si kufi natyror ishin lumenjte Morava e Vardar dhe ne perendim brigjet e Adriatikut e te Jonit. Fiset me te rendesishme ilire ishin: taulantet, ardianet, dardanet, dalmatet, penestet, moloset, kaonet, tesprotet etj. • Piramida e parë dhe më e madhe në botë ishte ilire ne Bosnje te Sarajeves
  • 4. Pjese nga struktura e mbretit ilir Pirro: Punoi :#MesueseAurela