SlideShare a Scribd company logo
1 of 9
Nëntemat :
1) Qytetërimi egjiptian dhe ai mesopotam
2) Qeniet humane dhe parahumane
3) Lindja e fesë së krishterë
4) Lindja e fesë islame .
Punoi : Xhulia Muça dhe Aleksandra Ҫeka
Pranoi : Miriana Hoxha
Tema : Videoteka në ndihmë të librit .
Qytetërimi Mesopotam
Mesopotamia është emri me të cilin njihet zona e Lindjes së Afërme, që shtrihej mes tokave
pjellore përreth lumenjve Tigri dhe Eufrat, pikërisht në kufijtë e Irakut të sotëm, dhe Sirisë lindore.
Qytetërimet e para të lashta në Mesopotami u zhvilluan rreth 4.000 vjet para Krishtit. Shkrimet
mesopotame janë ndër më të lashtat të njohura deri më sot në botë, duke e bërë Mesopotaminë
“djepin e qytetërimit”.
Sipas një teze shumerët ishin të parët, që krijuan një nga sistemet e para të shkrimit në historinë
e njerëzimit.Toka e shumerëve është dalluar për zhvillimin e bujqësisë.
Qytetërimet më të rëndësishme të Mesopotamisë ishin shumerët (3500 p.e.r - 2000 p.e.r.),
babilonët (1800 p.e.r - 539 p.e.r.), dhe asirët (1350 p.e.r. - 612 p.e.r.) Në Mesopotami lindën edhe
perandoritë e para, dhe ndërtimet e para monumentale.
Qytetërimi Mesopotam Qytetërimi Egjiptian
Qytetërimi Egjiptian
Paralelisht me qytërimin në Mesopotami, lindi qytetërimi egjiptian në brigjet e Nilit.
Qytetërimi egjiptian filloi të ngrihej rreth 3150 p.e.r. Ndryshe nga Mesopotamia, këtu të gjitha
qytetet formonin një mbretëri të vetme, e cila drejtohej nga faraoni. Pas vdekjes së
Aleksandrit të Madh, një nga gjeneralët e tij, Ptoleme Soteri, shpalli veten si sundues të ri të
Egjiptit. Kjo Dinasti Ptolemaike sundoi Egjiptin deri në vitin 30 p.e.r, kur u pushtua nga
Perandoria Romake dhe u bë një provincë romake.
Suksesi i qytetërimit të lashtë egjiptian erdhi pjesërisht nga aftësia e tij për tu përshtatur me
kushtet e Luginës së Nilit. Parashikimi i përmbytjeve dhe vaditja e vazhdueshme dhe e
kontrolluar e luginës pjellore çoi në zhvillimin kulturor e shoqëror. Me burimet rezervë,
administrata nxiti shfrytëzimin e mineraleve që mund të nxirreshin nga lugina dhe zonat e
shkretëtirës përreth, u zhvillua shkrimi egjiptian me hieroglife,u organizuan projekte bujqësore
dhe ndërtimore, u zhvillua tregti me rajonet rrethuese dhe u krijua një force ushtarake për të
mundur armiqtë e huaj dhe për të vendosur pushtetin dhe dominimin e Egjiptit.
Disa nga arritjet e egjiptianëve të lashtë përfshijnë nxjerrjen e gurëve, ndërtimin e piramidave,
tempujve dhe obeliskëve; u zhvillua matematika, mjekësia, vaditja dhe teknika të reja
bujqësore për prodhimtari, anijet para, qeramika dhe teknologjia e qelqit, forma të reja të
letërsisë dhe traktati i parë i paqes që njihet në histori. Egjipti la një trashëgimi të
qëndrueshme e të pavdekshme. Arti dhe arkitektura e tij u imituan kudo, dhe gjërat antike të tij
u shpërndanë në tërë cepat e botës. Gërmadhat monumentale të tij kanë frymëzuar
imagjinatën e udhëtarëve dhe shkrimtarëve për shekuj me radhë. Interesi dhe respekti i
rikthyer këto dy shekuj të fundit për gërmadhat dhe gjërat antike çoi në krijimin e hetimit
shkencor të qytetërimit egjiptian dhe në një vlerësim më të lartë për trashëgiminë e tij
kulturore, si për Egjiptin ashtu edhe për botën.
Mesopotami Egjipt
Mbreti
Skllavopronarët
Priftërinj dhe
tregtarë
Skllevërit
Faraoni
( Zoti )
Nënpunësit e
shtetit
Priftërinjtë
Luftëtarët
Tregtarët
Fshatarët
Të përbashkëta
1) U zhvillua mjekësia
2) U zhvillua arkitektura e cila
filloi të aplikohej në skluptura
3) Me lindjen e shkrimit mori
zhvillim gjinia e letërsisë.
Aty rreth vitit 1500 para erës së re, në viset e Libanit të sotëm, u zhvillua një
qytetërim, ai ifenikasve që u shqua kryesisht për aftësitë e ndjeshme të
shfaqura në fushën e detarisë dhe tëtregtisë. Ky popull me origjinë semite
themeloi një sërë qytet-shtete (Tiron, Sidonën, Biblon),të cilat fillimisht qenë
të dhëna pas bujqësisë dhe zejtarisë. Për rrjedhojë, të lehtësuar ngapozicioni
gjeografik që favorizonte shkëmbimet midis Mesopotamisë dhe pellgut
tëMesdheut, fenikasit u shtynë drejt detit, duke u bërë lundërtarë të zotë.Për
të lehtësuar shkëmbimet tregtare dhe për të mbërritur në vende gjithnjë e më
të largëta,ata zhvilluan një sistem kolonish në brigjet e Afrikës së Veriut,
Italisë dhe Spanjës.Në njërën prej këtyre qyteteve porte që përdoreshin nga
detarët fenikas si vende ankorimi dhedepozitimi të mallrave, Kartagjena (në
Tunizinë e ditëve të sotme), do të lindte qytetërimi“punik”, i cili do t‟u bënte
ballë për një kohë të gjatë synimeve ekspansioniste të Romës, derisa të
mposhtej në fund të Luftës së Tretë Punike .Fenikasit e thamë edhe më lartë
se ishin një popull i dhënë kryesisht pas tregtisë. Pikërishtpër shkak të
kërkesave të një natyre praktike të lidhura me tregtinë, siç qenë përpunimi
iregjistrave të llogarive, hartimi i listave me mallrat që hynin e dilnin dhe
dokumentet earkivave, atyre iu duk jo fort i përshtatshëm përdorimi i
hieroglifëve, domethënë i një shkrimitë tipit simbolik. Fenikasit përshtatën për
nevojat e veta një tip shkrimi “fonetik”, i quajturkështu ngaqë çdo tingulli i
përkon një shenjë ose një shkronjë. Pra, me gjasë, qenë pikërishtfenikasit të
parët që përpunuan një sistem alfabeti të ngjashëm me tonin, i cili u rimor,
mbasiiu bënë disa modifikime (për shembull, futja e zanoreve) nga grekët,
etruskët dhe romakët.Alfabeti fenikas fillon me alef dhe bet , qe me pas nga
Hebrenjtë u vendosën në jug të fenikasve, në territorin e Izraelit të sotëm. Abrahami udhëhoqi fiset
hebraike drejt tokës së Kananit.Mbështetur në Bibël, Abrahami e quajti këtë tokë të premtuar .
Rreth viteve 170 p.e.s hebrenjtë emigruan në Egjipt për shkak të mungesës së ushqimit. Në
këtë vend ata nuk u pritën mir nga faraonët të cilët I kthyen në skllevër. Për këtë shkak Moisiu
rreth vitit 1290, I drejtoi fiset hebraike për t’u rikthyer në tokën e Kananit. Deri në krijimin e
mbretërisë së hebrenjve nga Sauli ata ishin një popull në lëvizje (nomadë). Hebrenjtë
dalloheshin si një popull e cila nuk u përzie me popullsi të tjera. Davidi ishte themeluesi I vërtetë
I shtetit hebraik. Në periudhën që ai sundoi, hebrenjtë u shtrinë nga lumi Eufrat deri në gjirin e
Akabasë. Davidi caktoi si kryeqytet Jeruzalemin.
Përhapja e fesë islame deri në vitin 750:██ Përhapja nën Muhamedin, 612-632██ Përhapja nën tre
kalifët e parë, 632-655██ Përhapja nën kalifatin e umajjadëve, 661-750
Si lindi feja isalme
Vendi dhe shteti në të cilën predikohet kjo fe si fillim ishte arabia e cila laget nga deti I kuq. Fillimisht në
këtë shtet jetonin beduinët të cilët ishin fise nomade. Ata merreshin kryesisht me rrritjen e bagëtive.
Një tjetër shtet I shoqerisë arabe ishin arabet te cilet interesoheshin kryesisht per krijimin e fese. Midis
ketyre dy shterasave kishte nje lidhje duke shkembyer vazhdimisht produkte te ndryshme.
Lindja e fese islame lidhet me emrin muhamed.
Ai ishte nje tregtar nga medina I cili filloi perdikimin e fese rreth te dyzetave,duke u quajtur profet e jo
zot ku ndjekesit e tij I quajti te nenshtruar ndaj zotit.Ai perdori problemet e shoqerise arabe per te gjetur
mbeshtetjen e tyre por nga ana tjeter ai u sulmua dhe u gjykua per idet e tij rreth besimit qe ai kishte
per zotin. Per te shmangur keto konflikte qe u krijuan ai shperngul ne Medine ne vitin 622.Ky vit per
myslimanet shenon vitin 0 ne kalendarin e hixhrit. Kjo fe tashme u perkrah nga qytetaret e ketij vendi
dhe u be shpersa e tyre.
Per kete fe u krijua gjithashtu nje liber I quajtur kurani qe ne fillim Ishte nje trashegimi gojore e cila u
hodh ne leter nga besimtaret mysliman. Ky liber kishte pese shtylla ku besimtaret myslimane bazohen:
per ta ka vetem nje zot me emrin allah,ata duhet te falen pese here ne dite,duhet te shkojne te vizitojne
mekën te pakten 1 her ne jeten e tyre ,ata duhet te agjërojnë gjate muajit te ramazanit dhe duhet te
japin ose falin dicka per njerzit ne ndihme apo nevoj.
Krishterimi lindi rreth 2000 vjet më parë në Jude (Izraeli i sotëm) me Jezus Krishtin dhe grupin e dishepujve
të Tij besnikë. Gjatë kësaj periudhe, Judea ishte një udhëkryq kulturor qytetesh dhe fermash plot me
lëvizje. Perandori i Romës ishte sunduesi i saj. Judenjtë në atë kohë e urrenin sundimin romak, për arsye se
për ta ai sillte në mendje shtypjen njerëzore që ata kishin duruar historikisht. Besimet
kulturore politeiste të Romës, ishin pagane dhe imponuese mbi jetën e tyre Judaike. Disa judenj vendosën
që shpresa e tyre e vetme ishte konformimi ndaj kësaj sfide (grishje). Të tjerë u bënë fetarë të zellshëm të
formojnë grupe luftarake qëndrese kundër Romës, kurse të tjerë u tërhoqën në shkretëtirën e Judesë për
të studiuar ligjin e hebrenjve dhe për të pritur ardhjen përfundimtare të Mesias (shpëtimtarit) të tyre të
premtuar.
Faktorët që ndikuan në përhapjen e krishterimit
•Kristianizimi predikonte shpresën
•Pakënaqësia ndaj qeverisjes
•Paqja romake e kohës së Augustit
•Dashuria për të gjithë.


More Related Content

What's hot

Komunizmi ne shqiperi
Komunizmi ne shqiperiKomunizmi ne shqiperi
Komunizmi ne shqiperiElton Gjoka
 
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimiElementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimiFacebook
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjiseroberto1723
 
Fjala dhe perberesit e saj
Fjala dhe perberesit e sajFjala dhe perberesit e saj
Fjala dhe perberesit e sajBlerinaMuobega
 
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshmeNdikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshmeSa Ide
 
Iliria dhe organizimi politik i saj
Iliria dhe organizimi politik i sajIliria dhe organizimi politik i saj
Iliria dhe organizimi politik i sajAsewqs Kiaq
 
Historia e skënderbeut
Historia e skënderbeutHistoria e skënderbeut
Historia e skënderbeutenis vladi
 
Zbulimet e medha gjeografike
Zbulimet e medha gjeografike Zbulimet e medha gjeografike
Zbulimet e medha gjeografike zejnep
 
Projekt gjeografi
Projekt gjeografiProjekt gjeografi
Projekt gjeografiKleo Jaupaj
 
Aparati i ekskretimit
Aparati i ekskretimitAparati i ekskretimit
Aparati i ekskretimitMatilda Gremi
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriDonikaLici
 
Ndotja e Mjedisit
Ndotja e MjedisitNdotja e Mjedisit
Ndotja e MjedisitAnida Ago
 
Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9S Gashi
 
Gramatika e gjuhes shqipe
Gramatika e gjuhes shqipeGramatika e gjuhes shqipe
Gramatika e gjuhes shqipeMergim Lipa
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.ronela hasanaj
 
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Denisa Caushi
 

What's hot (20)

Kimi- Hekuri
Kimi- HekuriKimi- Hekuri
Kimi- Hekuri
 
Komunizmi ne shqiperi
Komunizmi ne shqiperiKomunizmi ne shqiperi
Komunizmi ne shqiperi
 
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimiElementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjise
 
Fjala dhe perberesit e saj
Fjala dhe perberesit e sajFjala dhe perberesit e saj
Fjala dhe perberesit e saj
 
Holokausti
HolokaustiHolokausti
Holokausti
 
Greqia e lashte
Greqia e lashteGreqia e lashte
Greqia e lashte
 
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshmeNdikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
 
Iliria dhe organizimi politik i saj
Iliria dhe organizimi politik i sajIliria dhe organizimi politik i saj
Iliria dhe organizimi politik i saj
 
Historia e skënderbeut
Historia e skënderbeutHistoria e skënderbeut
Historia e skënderbeut
 
Zbulimet e medha gjeografike
Zbulimet e medha gjeografike Zbulimet e medha gjeografike
Zbulimet e medha gjeografike
 
Projekt gjeografi
Projekt gjeografiProjekt gjeografi
Projekt gjeografi
 
Aparati i ekskretimit
Aparati i ekskretimitAparati i ekskretimit
Aparati i ekskretimit
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në Shqipëri
 
Ndotja e Mjedisit
Ndotja e MjedisitNdotja e Mjedisit
Ndotja e Mjedisit
 
Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9
 
Gramatika e gjuhes shqipe
Gramatika e gjuhes shqipeGramatika e gjuhes shqipe
Gramatika e gjuhes shqipe
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
 
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
 
Lakimi emrit
Lakimi emrit Lakimi emrit
Lakimi emrit
 

Similar to Histori

Bota antike GREKE dhe ROMAKE
Bota antike GREKE dhe ROMAKEBota antike GREKE dhe ROMAKE
Bota antike GREKE dhe ROMAKEAltin Emiri
 
Historiku i Egjiptit të Lashtë
Historiku i Egjiptit të LashtëHistoriku i Egjiptit të Lashtë
Historiku i Egjiptit të Lashtëaldo bega
 
Perandoria Lindore Romake - Bizanti
Perandoria Lindore Romake - Bizanti Perandoria Lindore Romake - Bizanti
Perandoria Lindore Romake - Bizanti Shkollë
 
Kultura dhe civilizimi
Kultura dhe civilizimiKultura dhe civilizimi
Kultura dhe civilizimiDonart Geci
 
Egjipti i lashte-Andi Metaliaj
Egjipti    i    lashte-Andi MetaliajEgjipti    i    lashte-Andi Metaliaj
Egjipti i lashte-Andi MetaliajAndi Metaliaj
 
Piramidat e egjptit/ Keopsit
Piramidat e egjptit/ KeopsitPiramidat e egjptit/ Keopsit
Piramidat e egjptit/ KeopsitArlinda
 
perendoria romake.
perendoria romake.perendoria romake.
perendoria romake.Er Is
 
Perandoria bizantine
Perandoria bizantinePerandoria bizantine
Perandoria bizantineEGLI TAFA
 
Historia e institucioneve juridike dhe shtetërore
Historia e institucioneve juridike dhe shtetëroreHistoria e institucioneve juridike dhe shtetërore
Historia e institucioneve juridike dhe shtetëroreFlorian Murseli
 
Nadia Dalla Qyteterimi i hershem ne Mesopotami
Nadia Dalla Qyteterimi i hershem ne MesopotamiNadia Dalla Qyteterimi i hershem ne Mesopotami
Nadia Dalla Qyteterimi i hershem ne Mesopotamilira kuca
 

Similar to Histori (20)

Bota antike GREKE dhe ROMAKE
Bota antike GREKE dhe ROMAKEBota antike GREKE dhe ROMAKE
Bota antike GREKE dhe ROMAKE
 
Historiku i Egjiptit të Lashtë
Historiku i Egjiptit të LashtëHistoriku i Egjiptit të Lashtë
Historiku i Egjiptit të Lashtë
 
Perandoria Lindore Romake - Bizanti
Perandoria Lindore Romake - Bizanti Perandoria Lindore Romake - Bizanti
Perandoria Lindore Romake - Bizanti
 
Kultura dhe civilizimi
Kultura dhe civilizimiKultura dhe civilizimi
Kultura dhe civilizimi
 
MUSLIMANËT NË BOTË
MUSLIMANËT NË BOTËMUSLIMANËT NË BOTË
MUSLIMANËT NË BOTË
 
Egjipti i lashte-Andi Metaliaj
Egjipti    i    lashte-Andi MetaliajEgjipti    i    lashte-Andi Metaliaj
Egjipti i lashte-Andi Metaliaj
 
Piramidat e egjptit/ Keopsit
Piramidat e egjptit/ KeopsitPiramidat e egjptit/ Keopsit
Piramidat e egjptit/ Keopsit
 
Piramidat
PiramidatPiramidat
Piramidat
 
HISTORIA X
HISTORIA X  HISTORIA X
HISTORIA X
 
Iliret
IliretIliret
Iliret
 
perendoria romake.
perendoria romake.perendoria romake.
perendoria romake.
 
Roma e vjeter
Roma e vjeterRoma e vjeter
Roma e vjeter
 
Perandoria bizantine
Perandoria bizantinePerandoria bizantine
Perandoria bizantine
 
Durrësi
DurrësiDurrësi
Durrësi
 
Historia e institucioneve juridike dhe shtetërore
Historia e institucioneve juridike dhe shtetëroreHistoria e institucioneve juridike dhe shtetërore
Historia e institucioneve juridike dhe shtetërore
 
BESIMET FETARE NE SHQIPERI !!!
BESIMET FETARE NE SHQIPERI !!!BESIMET FETARE NE SHQIPERI !!!
BESIMET FETARE NE SHQIPERI !!!
 
Iliret Ardit Rexhmataj
Iliret  Ardit RexhmatajIliret  Ardit Rexhmataj
Iliret Ardit Rexhmataj
 
Anuuuuuuuuuuuuuuu
AnuuuuuuuuuuuuuuuAnuuuuuuuuuuuuuuu
Anuuuuuuuuuuuuuuu
 
Greqia
GreqiaGreqia
Greqia
 
Nadia Dalla Qyteterimi i hershem ne Mesopotami
Nadia Dalla Qyteterimi i hershem ne MesopotamiNadia Dalla Qyteterimi i hershem ne Mesopotami
Nadia Dalla Qyteterimi i hershem ne Mesopotami
 

More from XhuLia Muca

Untitled Presentation
Untitled PresentationUntitled Presentation
Untitled PresentationXhuLia Muca
 
Romeo and juliet projekt
Romeo and juliet projektRomeo and juliet projekt
Romeo and juliet projektXhuLia Muca
 
Projekt matematike
Projekt matematike Projekt matematike
Projekt matematike XhuLia Muca
 
Piramida ushqimore
Piramida ushqimorePiramida ushqimore
Piramida ushqimoreXhuLia Muca
 
Sëmundjet gjenetike
Sëmundjet gjenetikeSëmundjet gjenetike
Sëmundjet gjenetikeXhuLia Muca
 
Shqipëria e pastër
Shqipëria e pastërShqipëria e pastër
Shqipëria e pastërXhuLia Muca
 

More from XhuLia Muca (7)

Untitled Presentation
Untitled PresentationUntitled Presentation
Untitled Presentation
 
Romeo and juliet projekt
Romeo and juliet projektRomeo and juliet projekt
Romeo and juliet projekt
 
Projekt matematike
Projekt matematike Projekt matematike
Projekt matematike
 
Piramida ushqimore
Piramida ushqimorePiramida ushqimore
Piramida ushqimore
 
Progetto
ProgettoProgetto
Progetto
 
Sëmundjet gjenetike
Sëmundjet gjenetikeSëmundjet gjenetike
Sëmundjet gjenetike
 
Shqipëria e pastër
Shqipëria e pastërShqipëria e pastër
Shqipëria e pastër
 

Histori

  • 1. Nëntemat : 1) Qytetërimi egjiptian dhe ai mesopotam 2) Qeniet humane dhe parahumane 3) Lindja e fesë së krishterë 4) Lindja e fesë islame . Punoi : Xhulia Muça dhe Aleksandra Ҫeka Pranoi : Miriana Hoxha Tema : Videoteka në ndihmë të librit .
  • 2. Qytetërimi Mesopotam Mesopotamia është emri me të cilin njihet zona e Lindjes së Afërme, që shtrihej mes tokave pjellore përreth lumenjve Tigri dhe Eufrat, pikërisht në kufijtë e Irakut të sotëm, dhe Sirisë lindore. Qytetërimet e para të lashta në Mesopotami u zhvilluan rreth 4.000 vjet para Krishtit. Shkrimet mesopotame janë ndër më të lashtat të njohura deri më sot në botë, duke e bërë Mesopotaminë “djepin e qytetërimit”. Sipas një teze shumerët ishin të parët, që krijuan një nga sistemet e para të shkrimit në historinë e njerëzimit.Toka e shumerëve është dalluar për zhvillimin e bujqësisë. Qytetërimet më të rëndësishme të Mesopotamisë ishin shumerët (3500 p.e.r - 2000 p.e.r.), babilonët (1800 p.e.r - 539 p.e.r.), dhe asirët (1350 p.e.r. - 612 p.e.r.) Në Mesopotami lindën edhe perandoritë e para, dhe ndërtimet e para monumentale. Qytetërimi Mesopotam Qytetërimi Egjiptian
  • 3. Qytetërimi Egjiptian Paralelisht me qytërimin në Mesopotami, lindi qytetërimi egjiptian në brigjet e Nilit. Qytetërimi egjiptian filloi të ngrihej rreth 3150 p.e.r. Ndryshe nga Mesopotamia, këtu të gjitha qytetet formonin një mbretëri të vetme, e cila drejtohej nga faraoni. Pas vdekjes së Aleksandrit të Madh, një nga gjeneralët e tij, Ptoleme Soteri, shpalli veten si sundues të ri të Egjiptit. Kjo Dinasti Ptolemaike sundoi Egjiptin deri në vitin 30 p.e.r, kur u pushtua nga Perandoria Romake dhe u bë një provincë romake. Suksesi i qytetërimit të lashtë egjiptian erdhi pjesërisht nga aftësia e tij për tu përshtatur me kushtet e Luginës së Nilit. Parashikimi i përmbytjeve dhe vaditja e vazhdueshme dhe e kontrolluar e luginës pjellore çoi në zhvillimin kulturor e shoqëror. Me burimet rezervë, administrata nxiti shfrytëzimin e mineraleve që mund të nxirreshin nga lugina dhe zonat e shkretëtirës përreth, u zhvillua shkrimi egjiptian me hieroglife,u organizuan projekte bujqësore dhe ndërtimore, u zhvillua tregti me rajonet rrethuese dhe u krijua një force ushtarake për të mundur armiqtë e huaj dhe për të vendosur pushtetin dhe dominimin e Egjiptit. Disa nga arritjet e egjiptianëve të lashtë përfshijnë nxjerrjen e gurëve, ndërtimin e piramidave, tempujve dhe obeliskëve; u zhvillua matematika, mjekësia, vaditja dhe teknika të reja bujqësore për prodhimtari, anijet para, qeramika dhe teknologjia e qelqit, forma të reja të letërsisë dhe traktati i parë i paqes që njihet në histori. Egjipti la një trashëgimi të qëndrueshme e të pavdekshme. Arti dhe arkitektura e tij u imituan kudo, dhe gjërat antike të tij u shpërndanë në tërë cepat e botës. Gërmadhat monumentale të tij kanë frymëzuar imagjinatën e udhëtarëve dhe shkrimtarëve për shekuj me radhë. Interesi dhe respekti i rikthyer këto dy shekuj të fundit për gërmadhat dhe gjërat antike çoi në krijimin e hetimit shkencor të qytetërimit egjiptian dhe në një vlerësim më të lartë për trashëgiminë e tij kulturore, si për Egjiptin ashtu edhe për botën.
  • 4. Mesopotami Egjipt Mbreti Skllavopronarët Priftërinj dhe tregtarë Skllevërit Faraoni ( Zoti ) Nënpunësit e shtetit Priftërinjtë Luftëtarët Tregtarët Fshatarët Të përbashkëta 1) U zhvillua mjekësia 2) U zhvillua arkitektura e cila filloi të aplikohej në skluptura 3) Me lindjen e shkrimit mori zhvillim gjinia e letërsisë.
  • 5. Aty rreth vitit 1500 para erës së re, në viset e Libanit të sotëm, u zhvillua një qytetërim, ai ifenikasve që u shqua kryesisht për aftësitë e ndjeshme të shfaqura në fushën e detarisë dhe tëtregtisë. Ky popull me origjinë semite themeloi një sërë qytet-shtete (Tiron, Sidonën, Biblon),të cilat fillimisht qenë të dhëna pas bujqësisë dhe zejtarisë. Për rrjedhojë, të lehtësuar ngapozicioni gjeografik që favorizonte shkëmbimet midis Mesopotamisë dhe pellgut tëMesdheut, fenikasit u shtynë drejt detit, duke u bërë lundërtarë të zotë.Për të lehtësuar shkëmbimet tregtare dhe për të mbërritur në vende gjithnjë e më të largëta,ata zhvilluan një sistem kolonish në brigjet e Afrikës së Veriut, Italisë dhe Spanjës.Në njërën prej këtyre qyteteve porte që përdoreshin nga detarët fenikas si vende ankorimi dhedepozitimi të mallrave, Kartagjena (në Tunizinë e ditëve të sotme), do të lindte qytetërimi“punik”, i cili do t‟u bënte ballë për një kohë të gjatë synimeve ekspansioniste të Romës, derisa të mposhtej në fund të Luftës së Tretë Punike .Fenikasit e thamë edhe më lartë se ishin një popull i dhënë kryesisht pas tregtisë. Pikërishtpër shkak të kërkesave të një natyre praktike të lidhura me tregtinë, siç qenë përpunimi iregjistrave të llogarive, hartimi i listave me mallrat që hynin e dilnin dhe dokumentet earkivave, atyre iu duk jo fort i përshtatshëm përdorimi i hieroglifëve, domethënë i një shkrimitë tipit simbolik. Fenikasit përshtatën për nevojat e veta një tip shkrimi “fonetik”, i quajturkështu ngaqë çdo tingulli i përkon një shenjë ose një shkronjë. Pra, me gjasë, qenë pikërishtfenikasit të parët që përpunuan një sistem alfabeti të ngjashëm me tonin, i cili u rimor, mbasiiu bënë disa modifikime (për shembull, futja e zanoreve) nga grekët, etruskët dhe romakët.Alfabeti fenikas fillon me alef dhe bet , qe me pas nga
  • 6. Hebrenjtë u vendosën në jug të fenikasve, në territorin e Izraelit të sotëm. Abrahami udhëhoqi fiset hebraike drejt tokës së Kananit.Mbështetur në Bibël, Abrahami e quajti këtë tokë të premtuar . Rreth viteve 170 p.e.s hebrenjtë emigruan në Egjipt për shkak të mungesës së ushqimit. Në këtë vend ata nuk u pritën mir nga faraonët të cilët I kthyen në skllevër. Për këtë shkak Moisiu rreth vitit 1290, I drejtoi fiset hebraike për t’u rikthyer në tokën e Kananit. Deri në krijimin e mbretërisë së hebrenjve nga Sauli ata ishin një popull në lëvizje (nomadë). Hebrenjtë dalloheshin si një popull e cila nuk u përzie me popullsi të tjera. Davidi ishte themeluesi I vërtetë I shtetit hebraik. Në periudhën që ai sundoi, hebrenjtë u shtrinë nga lumi Eufrat deri në gjirin e Akabasë. Davidi caktoi si kryeqytet Jeruzalemin.
  • 7. Përhapja e fesë islame deri në vitin 750:██ Përhapja nën Muhamedin, 612-632██ Përhapja nën tre kalifët e parë, 632-655██ Përhapja nën kalifatin e umajjadëve, 661-750 Si lindi feja isalme Vendi dhe shteti në të cilën predikohet kjo fe si fillim ishte arabia e cila laget nga deti I kuq. Fillimisht në këtë shtet jetonin beduinët të cilët ishin fise nomade. Ata merreshin kryesisht me rrritjen e bagëtive. Një tjetër shtet I shoqerisë arabe ishin arabet te cilet interesoheshin kryesisht per krijimin e fese. Midis ketyre dy shterasave kishte nje lidhje duke shkembyer vazhdimisht produkte te ndryshme. Lindja e fese islame lidhet me emrin muhamed. Ai ishte nje tregtar nga medina I cili filloi perdikimin e fese rreth te dyzetave,duke u quajtur profet e jo zot ku ndjekesit e tij I quajti te nenshtruar ndaj zotit.Ai perdori problemet e shoqerise arabe per te gjetur mbeshtetjen e tyre por nga ana tjeter ai u sulmua dhe u gjykua per idet e tij rreth besimit qe ai kishte per zotin. Per te shmangur keto konflikte qe u krijuan ai shperngul ne Medine ne vitin 622.Ky vit per myslimanet shenon vitin 0 ne kalendarin e hixhrit. Kjo fe tashme u perkrah nga qytetaret e ketij vendi dhe u be shpersa e tyre. Per kete fe u krijua gjithashtu nje liber I quajtur kurani qe ne fillim Ishte nje trashegimi gojore e cila u hodh ne leter nga besimtaret mysliman. Ky liber kishte pese shtylla ku besimtaret myslimane bazohen: per ta ka vetem nje zot me emrin allah,ata duhet te falen pese here ne dite,duhet te shkojne te vizitojne mekën te pakten 1 her ne jeten e tyre ,ata duhet te agjërojnë gjate muajit te ramazanit dhe duhet te japin ose falin dicka per njerzit ne ndihme apo nevoj.
  • 8. Krishterimi lindi rreth 2000 vjet më parë në Jude (Izraeli i sotëm) me Jezus Krishtin dhe grupin e dishepujve të Tij besnikë. Gjatë kësaj periudhe, Judea ishte një udhëkryq kulturor qytetesh dhe fermash plot me lëvizje. Perandori i Romës ishte sunduesi i saj. Judenjtë në atë kohë e urrenin sundimin romak, për arsye se për ta ai sillte në mendje shtypjen njerëzore që ata kishin duruar historikisht. Besimet kulturore politeiste të Romës, ishin pagane dhe imponuese mbi jetën e tyre Judaike. Disa judenj vendosën që shpresa e tyre e vetme ishte konformimi ndaj kësaj sfide (grishje). Të tjerë u bënë fetarë të zellshëm të formojnë grupe luftarake qëndrese kundër Romës, kurse të tjerë u tërhoqën në shkretëtirën e Judesë për të studiuar ligjin e hebrenjve dhe për të pritur ardhjen përfundimtare të Mesias (shpëtimtarit) të tyre të premtuar. Faktorët që ndikuan në përhapjen e krishterimit •Kristianizimi predikonte shpresën •Pakënaqësia ndaj qeverisjes •Paqja romake e kohës së Augustit •Dashuria për të gjithë.
  • 9.