SlideShare a Scribd company logo
HEBRENJTE NE SHQIPERI
•LENDA:HISTORI
•GRUPI:1
HEBRENJTË E LUFTËS SË DYTË BOTËRORE
HISTORIA E ARDHJES SE HEBRENJVE NE SHQIPERI
Siç është vërtetuar nga dokumentet e gjetura, hebrenjtë janë dukur në trojet
shqiptare në shekujt e Mesjetës, por nuk përjashtohet mundësia që ata të kenë
ardhur edhe më para se të fillonte dëbimi i tyre nga Spanja më 1492.
Në fund të shekullit të XIX, në Shqipëri erdhi një grup hebrenjsh nga Selaniku,
të cilët u vendosën në qytetet bregdetare. Por, me kalimin e kohës depërtuan
edhe në qytete të tjera si në Gjirokastër, Korçë, Fier etj., ku fituan
nënshtetësinë shqiptare, përvetësuan gjuhën, zakonet dhe kulturën shqiptare
dhe u shkrinë në përbërjen e popullsisë vendase, duke ruajtur kombësinë dhe
lidhjet midis tyre.
Individë të veçantë dhe grupe të vogla hebrenjsh kanë ardhur në Shqipëri edhe
në vitet 1915 e 1925 dhe në fillim te viteve ’30 të shekullit të kaluar. Gjithsesi,
sipas burimeve historike, ata erdhën në Shqipëri në dy mënyra: pjesa me e
madhe erdhi me transferim të vendpërqendrimit dhe një pjesë si të arratisur.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore në Elbasan u strehuan dhjetëra familje
hebrenjsh. Mbiemrat e njohur elbasanas kanë qenë edhe pritësit e familjeve
hebreje, të cilat kërkonin t’i shpëtonin genocidit nazist. Mes familjeve që
strehuan hebrenj përmenden familja e madhe e Biçakçinjve,
Shuteriqët,familja Bala (vetë me origjinë të hershme çifute), familja e Vasil
Nosit, Adelina Nosi, Qemal Karaosmani, Destan Kurmaku, Besim Zyma, Niko
Piluri etj. Banorët e lagjes “Kala” i mirëpritën pasi panë tek hebrenjtë
besimin dhe respektin që kishin ata për shqiptarët. Edhe pse pushtuesit
gjermanë ishin të rrezikshëm dhe mund të masakronin familjet e tyre, ata
sërish ruajtën traditën shqiptare të besës. Gjatë periudhës së luftës hebrenjtë
kanë qëndruar brenda katër mureve të shtëpive ku strehoheshin. Jo vetëm
familjet ku jetonin, por edhe familjet e tjera të kësaj lagjeje ofronin ndihma
materiale dhe ushqimore për hebrenjtë. Pas përfundimit të luftës ata u
rikthyen në Elbasan duke ju ofruar ndihmë banorëve të kësaj lagjeje.
Hebrenjtë i ndihmuan më pas familjet elbasanase me viza, bursa studimi etj.
Miqësia mes familjeve elbasanase dhe hebrenjve ka ekzistuar deri vonë.
Hebrenjtë u vlerësuan si njerëz të zgjuar, të suksesshëm dhe të respektuar
nga të gjithë.
ZHVENDOSJA E HEBRENJVE
Gjirokastër, Korçë, Fier , Elbasan.
ESE:HEBRENJTE NE SHQIPERI
PJESA E PARE
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë kanë një histori të trishtë si popull, një histori përbuzjesh, nëpërkëmbjesh,
shfarosjesh , zhdukjesh sidomosë nga rregjimi nazistë i Hitlerit. Por për Hebrenjtë në
shqipëri nuk shkruhet e njëjta histori, shqipëria dhe shqiptarët kanë patur me
hebrenjtë një raport tejet e të veçantë duke patur parasysh dhe vyrtytet e Shqipëtarit
si besnikria, bujaria, mikpritja dhe mbrojtja me çdo kushtë e atij që është në rrezik.
Hebrenjtë i gjejmë në shqipëri që në periudhën e sundimit osman madje që prej fillimit
të vendosjes së shqiptarve në vendbanimet e sotme. Mjaft fakte arkiologjike
vërtetojnë praninë e hebrenjve në shqipëri që 2000 vjet më parë. Janë bërë mjaftë
studime në lidhje me praninë e hebrenjve në shqipëri ndër të cilat dhe ai i
osmanologut të shquar shqiptar Ferit Duka “ Hebrenjte në shqipëri’’. Bashkësit e
Vlorës dhe Beratit” ku ky profesorë shtjellon jetën e ktyre bashkësive në shekujt XVI-
XVIII. Ai pohon se hebrej kishte në shqipëri dhe para pushtimit osman. Këtë e
provojnë dhe autorë të tjerë. Pushtimi osman nuk e kishte tronditur pozitën e
hebrenjve në shqipëri madje disa prej tyre i gjejmë të integruar në administratën
osmane. Sipas pr. Dukës pozita e hebrenjve gjatë këtij sundimi ishte e njëjtë me atë
të bashkësive të tjera jomyslimane një pavarsi e kufizuar. Por ekziston mardhënie
midis hebrenjve dhe shqiptarve.
ESE:PJESA E DYTE
2_Shteti shqiptar dhe hebrenjtë (shek. XX vitet 30)
Me ardhjen në pushtet të Hitlerit e duke pasur parasysh
politikën raciste të ndjekur prerj tij e sidomos me Hebrenjtë
ata u detyruan të kërkonin një vendbanim tjetër më të sigurtë,
donin të shkonin në lindjen e mesme në brigjet e detit të
kripur atje ku kishin atdheun por e kishin të vështirë, atyre më
parë ju duhet të vendoseshin në vende të tjera e më pas të
transferoheshin për në lindjen e mesme, shumë prej këtyre u
vendosën në shqipëri dhe ishin me fat ato që u vendosën në
vendin tonë. Në vitet 1934-35 dhe në përgjithësi në kohën kur
italianët ishin në shqipëri pati një stepje të vendosjes së
hebrenjve për shkak të presionit Italian. Ruajtja e
mardhënieve me italianët dhe jo motivet raciste i shtynë
shqiptarët të shpallin disa ligje kufizuese për Hebrenjtë citon
Puto “ Dhe shqipëria njihej në qarqet diplomatike si atdheu
ESE:PJESA E TRETE
Hebrenjtë në shqipëri gjatë luftës së dytë botërore
Pothuajse të gjithë shkrimet që trajtojnë mardhëniet shqiptaro-izrealite më shumë
fokusohen tek kontributi shqiptar për shpëtimin e hebrenjve gjatë luftës së dytë botërore.
Cili ishte faktori që çoi shqiptarët në mbrojtjen e hebrenjve gjatë vitit të Holokustit. Dhe
mbrojtja e hebrenjve në kto vite të tmerrshme për to përbën një rast unikal. Në fakt
përveç shqipërisë pati dhe vende të tjera që mbështëtën hebrenjtë si Danimarka e
Bullgaria por shqipëtarët nuk mbrojtën vetëm Hebrenjtë e shqipërisë por edhe ato që
erdhën nga vende të tjera europiane. Apostol Kotoni citon: ”Pavarsisht faktit se edhe në
shqipëri kishte arritur propaganda anti-Semite populli shqiptar i mirëpriti izraelitët e
ndjekur dhe të persekutuar u krijoi atyre kushte për tu strehuar e për tu marrë me
veprimtari dhe bashkëjetoi miqësisht me ato, si me vëllezërit e vet” shqiptarve nuk u
tremb syri nga presioni nazist dhe nga pasojat që do kishin nga strehimi dhe fshehja e
izraelitve, i strehuar ndan me to kafshatën e gojës që në ato kohra mungonte dhe për
vete dhe i shpëtuan nga rreziku citon Kotani. Ai gjithashtu shprthet se shqiptarët e kanë
patur në gen mikepritjen dhe besën ndajë të huajve që vijnë për qëllime të mira. Dhe
Kotani në librin e tij “Hebrenjtë në shqipërigjatë shekujve” ka shkruar dhe më tej duke
dhënë dhë një listë të familjeve shqiptare që mbrojtën Hebrenjtë.
Ndërsa studiues të tjerë si Nevila Niku dhe Liljana Vopsi kanë dhënë dhe ato mendimin
e tyre për mardhënien e veçantë të shqiptarve me hebrenjtë ato e lidhin këtë me
tolerancën fetare që i karakterizon shqiptarët, ndërsa Shaban Sinani cilёson se
hebrenjtë janë mbrojtur prej shqiptarve për shkak të etnotipit të këtyre të fundit që është
ESE:PJESA E KATERT
Veprimtaritë e hebrenjve në Shqiperi.
Hebrenjtë e shqipërisë e sidomos ato të Vlorës zotëronin një pjesë të
konsiderueshme të veprimtarisë tregtare dhe u kishte dhënë mundësinë
atyre të akumulonin në duart e tyre një pjesë të mirë të pasurisë të
luajtshme dhe të pa luajtshme dhe u vunë në rolet e pronarve të tokave,
vreshtave dyqaneve etj. Vreshtaria dhe prodhimi i verës ishin dy
veprimtari të rëndësishme për Hebrenjtë e Vlorës. Prodhonin verë dhe e
eksportonin në Raguzë, në vendet e Danubit e deri në veriun e Detit të
zi. Edhe pse më të paktë në numër Hebrenjtë e Beratit dhe ato kishin një
rol të konsiderueshëm në jetën e këtij qyteti.
Edhe për to tregtia ishte veprimtaria më e rëndësishme. Ato tregonin
produkte buqësore dhe u pëlqenin shumë panairet tregtareqë
zhvilloheshin në vende të ndryshme të shqipërisë. Kishin lidhje të
ngushta me Janinën dhe Kosturin. Me gjithë këto veprimtari Hebrenjtë
berates arritën të rendeshin në shtresat e pasura ku madje jepnin dhe
hua. Por Hebrenjtë paguanin dhe disa taksa tek osmanët si xhizja,
ispenxha dhe e dhjeta. Pra gjithë këto fakte tregojnë se Hebrenjtë e
shqipërisë kishin një zhvillim qytetar.
LIBRA:HEBRENJTE NE SHQIPERI
SHQIPTARET U TREGUAN SHUME BUJARE,ZEMERMIRE DHE SAKRIFIKUES DUKE
STREHUAR HEBRENJTE NE SHTEPITE E TYRE PAVARESISHT NGA FRIKA DHE
KERCENIMI QE KRIJOI SHTETI GJERMAN KUNDREJT ATYRE QE STREHONIN
HEBRENJTE.DUA T’IU BEJ NJE PYETJE.
SIPAS JUSH SI DO TE ISHTE BOTA NESE TE GJITHE DO TE SILLESHIN NE TE NJEJTEN
MENYRE SI SHQIPTARET?SI DO TE ISHTE BOTA NESE NUK DO TE KISHTE NE BOTE
DISKRIMINIM?NESE NE BOTE DO TE KISHTE MESHIRE DHE DASHURI TE STREHUAR
NE ZEMRAT E CDO NJERIU?NESE NJEREZIT DO TE MBRONIN NJERI-TJETRIN DERI NE
VDEKJE DHE PA IU DRIDHUR QERPIKU DO TE HIDHNIN VETEN NE ZJARR VETEM PER
TE BERE DICKA QESIPAS TYRE DUHET TE JETE ME E DREJTA ?
IMAZHE QE SHFAQIN HEBRENJTE NE MBROJTJEN
E SHQIPTAREVE
Hebrenjtë në Shqipëri
PUNOI:FIONA
KASTRIOTI
KLASA:VIII-B
GRUPI I PARE

More Related Content

What's hot

turizmi ne shqiperi
 turizmi ne shqiperi  turizmi ne shqiperi
turizmi ne shqiperi
manomano46
 
PROJEKT : SKENDERBEU
PROJEKT : SKENDERBEU PROJEKT : SKENDERBEU
PROJEKT : SKENDERBEU
#MesueseAurela Elezaj
 
Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!
#MesueseAurela Elezaj
 
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshmeProjekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
sidorelahalilaj113
 
Mjedisi dhe njeriu
Mjedisi dhe njeriuMjedisi dhe njeriu
Mjedisi dhe njeriu
Klarisa Klara
 
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne ShqiperiProjekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
Marinela Abedini
 
Uji eshte jete
Uji eshte jeteUji eshte jete
Uji eshte jete
sonja prendi
 
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiNdikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
FlavioHabilaj
 
Mjedisi
MjedisiMjedisi
Mjedisi
Klarisa Klara
 
Naim Frasheri
Naim FrasheriNaim Frasheri
Naim Frasheri
Muki Huduti
 
ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "
ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "
ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "
#MesueseAurela Elezaj
 
Projekt Harxhimet
Projekt HarxhimetProjekt Harxhimet
Projekt Harxhimet
luisballa1
 
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimiElementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Facebook
 
Holokausti
HolokaustiHolokausti
Holokausti
Klarisa Klara
 
PROJEKT: GJERGJ FISHTA DHE ” LAHUTA E MALCIS”
PROJEKT: GJERGJ FISHTA  DHE  ” LAHUTA E MALCIS” PROJEKT: GJERGJ FISHTA  DHE  ” LAHUTA E MALCIS”
PROJEKT: GJERGJ FISHTA DHE ” LAHUTA E MALCIS”
#MesueseAurela Elezaj
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme
Orven Bregu
 
Provimi i lirimit 2014 Gjuhe Shqipe
Provimi i lirimit 2014 Gjuhe ShqipeProvimi i lirimit 2014 Gjuhe Shqipe
Provimi i lirimit 2014 Gjuhe Shqipe
Helio RAMOLLARI
 
shkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburshkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humbur
FialdoMema
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimi
BlerinaMuobega
 
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor HygoProjekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor Hygo
Aldrin Pashku
 

What's hot (20)

turizmi ne shqiperi
 turizmi ne shqiperi  turizmi ne shqiperi
turizmi ne shqiperi
 
PROJEKT : SKENDERBEU
PROJEKT : SKENDERBEU PROJEKT : SKENDERBEU
PROJEKT : SKENDERBEU
 
Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!
 
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshmeProjekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
 
Mjedisi dhe njeriu
Mjedisi dhe njeriuMjedisi dhe njeriu
Mjedisi dhe njeriu
 
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne ShqiperiProjekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
Projekt Kimi - Burime te hidrokarbureve ne Shqiperi
 
Uji eshte jete
Uji eshte jeteUji eshte jete
Uji eshte jete
 
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiNdikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
 
Mjedisi
MjedisiMjedisi
Mjedisi
 
Naim Frasheri
Naim FrasheriNaim Frasheri
Naim Frasheri
 
ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "
ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "
ANALIZE ..."ZONJA BOVARI "
 
Projekt Harxhimet
Projekt HarxhimetProjekt Harxhimet
Projekt Harxhimet
 
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone  projekt kimiElementet kimik ne trupin tone  projekt kimi
Elementet kimik ne trupin tone projekt kimi
 
Holokausti
HolokaustiHolokausti
Holokausti
 
PROJEKT: GJERGJ FISHTA DHE ” LAHUTA E MALCIS”
PROJEKT: GJERGJ FISHTA  DHE  ” LAHUTA E MALCIS” PROJEKT: GJERGJ FISHTA  DHE  ” LAHUTA E MALCIS”
PROJEKT: GJERGJ FISHTA DHE ” LAHUTA E MALCIS”
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme
 
Provimi i lirimit 2014 Gjuhe Shqipe
Provimi i lirimit 2014 Gjuhe ShqipeProvimi i lirimit 2014 Gjuhe Shqipe
Provimi i lirimit 2014 Gjuhe Shqipe
 
shkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburshkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humbur
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimi
 
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor HygoProjekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor Hygo
 

Similar to Hebrenjtë në Shqipëri

projekt ne histori.docxuuuuumenya karinpidhdur
projekt ne histori.docxuuuuumenya karinpidhdurprojekt ne histori.docxuuuuumenya karinpidhdur
projekt ne histori.docxuuuuumenya karinpidhdur
KleeviPro
 
HEBREJTE NE SHQIPERI REVISTE.pdf
HEBREJTE NE SHQIPERI REVISTE.pdfHEBREJTE NE SHQIPERI REVISTE.pdf
HEBREJTE NE SHQIPERI REVISTE.pdf
refiecehu
 
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
Marjan Dodaj
 
Shqiperia pj2
Shqiperia pj2Shqiperia pj2
Shqiperia pj2
EGLI TAFA
 
Studime shqiptare
Studime shqiptareStudime shqiptare
Studime shqiptare
Leonard Carcani
 
Komunikim Nderkulturor
Komunikim NderkulturorKomunikim Nderkulturor
Komunikim Nderkulturor
Suzana Muja
 
Gjilani - migrimet e popullsisë
Gjilani - migrimet e popullsisëGjilani - migrimet e popullsisë
Gjilani - migrimet e popullsisë
Ismet Azizi
 
Hebrenjte ne Shqiperi Para luftes se dyte boterore KLASA 8B histori.docx
Hebrenjte ne Shqiperi Para luftes se dyte boterore KLASA 8B histori.docxHebrenjte ne Shqiperi Para luftes se dyte boterore KLASA 8B histori.docx
Hebrenjte ne Shqiperi Para luftes se dyte boterore KLASA 8B histori.docx
filanfisteku13
 
Ahmed Zogu vs Fan Noli
Ahmed Zogu vs Fan NoliAhmed Zogu vs Fan Noli
Ahmed Zogu vs Fan Noli
Hektor Jalasi
 
Prejardheja e shiptarve
Prejardheja e shiptarvePrejardheja e shiptarve
Prejardheja e shiptarve
JURIST
 
Histori Shqiptare
Histori ShqiptareHistori Shqiptare
Histori Shqiptare
albioni
 
Kur nisi sllavizmi e myslimanizmi i shqiptarëve - nga Gani Mehmetaj
Kur nisi sllavizmi e myslimanizmi i shqiptarëve   - nga Gani MehmetajKur nisi sllavizmi e myslimanizmi i shqiptarëve   - nga Gani Mehmetaj
Kur nisi sllavizmi e myslimanizmi i shqiptarëve - nga Gani Mehmetaj
Marjan Dodaj
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
Genti Germizi
 

Similar to Hebrenjtë në Shqipëri (20)

projekt ne histori.docxuuuuumenya karinpidhdur
projekt ne histori.docxuuuuumenya karinpidhdurprojekt ne histori.docxuuuuumenya karinpidhdur
projekt ne histori.docxuuuuumenya karinpidhdur
 
HEBREJTE NE SHQIPERI REVISTE.pdf
HEBREJTE NE SHQIPERI REVISTE.pdfHEBREJTE NE SHQIPERI REVISTE.pdf
HEBREJTE NE SHQIPERI REVISTE.pdf
 
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
 
shqiptaret ne greqi
shqiptaret ne greqishqiptaret ne greqi
shqiptaret ne greqi
 
Shqiperia pj2
Shqiperia pj2Shqiperia pj2
Shqiperia pj2
 
Studime shqiptare
Studime shqiptareStudime shqiptare
Studime shqiptare
 
Studime shqiptare
Studime shqiptareStudime shqiptare
Studime shqiptare
 
Studime shqiptare
Studime shqiptareStudime shqiptare
Studime shqiptare
 
Komunikim Nderkulturor
Komunikim NderkulturorKomunikim Nderkulturor
Komunikim Nderkulturor
 
Gjilani - migrimet e popullsisë
Gjilani - migrimet e popullsisëGjilani - migrimet e popullsisë
Gjilani - migrimet e popullsisë
 
Hebrenjte ne Shqiperi Para luftes se dyte boterore KLASA 8B histori.docx
Hebrenjte ne Shqiperi Para luftes se dyte boterore KLASA 8B histori.docxHebrenjte ne Shqiperi Para luftes se dyte boterore KLASA 8B histori.docx
Hebrenjte ne Shqiperi Para luftes se dyte boterore KLASA 8B histori.docx
 
Letersi
LetersiLetersi
Letersi
 
Diploma
DiplomaDiploma
Diploma
 
Diploma
DiplomaDiploma
Diploma
 
Ahmed Zogu vs Fan Noli
Ahmed Zogu vs Fan NoliAhmed Zogu vs Fan Noli
Ahmed Zogu vs Fan Noli
 
Prejardheja e shiptarve
Prejardheja e shiptarvePrejardheja e shiptarve
Prejardheja e shiptarve
 
Histori Shqiptare
Histori ShqiptareHistori Shqiptare
Histori Shqiptare
 
Iliret Ardit Rexhmataj
Iliret  Ardit RexhmatajIliret  Ardit Rexhmataj
Iliret Ardit Rexhmataj
 
Kur nisi sllavizmi e myslimanizmi i shqiptarëve - nga Gani Mehmetaj
Kur nisi sllavizmi e myslimanizmi i shqiptarëve   - nga Gani MehmetajKur nisi sllavizmi e myslimanizmi i shqiptarëve   - nga Gani Mehmetaj
Kur nisi sllavizmi e myslimanizmi i shqiptarëve - nga Gani Mehmetaj
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
 

More from DonikaLici

Pyetsor bullizmi
Pyetsor bullizmiPyetsor bullizmi
Pyetsor bullizmi
DonikaLici
 
Turkey
TurkeyTurkey
Turkey
DonikaLici
 
Turkey
TurkeyTurkey
Turkey
DonikaLici
 
Pyetsor bullizmi
Pyetsor bullizmiPyetsor bullizmi
Pyetsor bullizmi
DonikaLici
 
Vitet e rinise (1)
Vitet e rinise (1)Vitet e rinise (1)
Vitet e rinise (1)
DonikaLici
 
Street animals
Street animalsStreet animals
Street animals
DonikaLici
 
Termetet - Earthquakes
Termetet - EarthquakesTermetet - Earthquakes
Termetet - Earthquakes
DonikaLici
 
New microsoft office power point presentation
New microsoft office power point presentationNew microsoft office power point presentation
New microsoft office power point presentation
DonikaLici
 
Kruja
KrujaKruja
Kruja
DonikaLici
 
Vlora, Albania
Vlora, AlbaniaVlora, Albania
Vlora, Albania
DonikaLici
 
Projekt Durresi
Projekt DurresiProjekt Durresi
Projekt Durresi
DonikaLici
 
Cyberbullying
CyberbullyingCyberbullying
Cyberbullying
DonikaLici
 
The kancer
The kancerThe kancer
The kancer
DonikaLici
 
Kanceri
KanceriKanceri
Kanceri
DonikaLici
 
Bullizmi elektronik
Bullizmi elektronikBullizmi elektronik
Bullizmi elektronik
DonikaLici
 
Europe Union
Europe UnionEurope Union
Europe Union
DonikaLici
 
Obesity presentation
Obesity presentationObesity presentation
Obesity presentation
DonikaLici
 
Primavera di Botticelli
Primavera di BotticelliPrimavera di Botticelli
Primavera di Botticelli
DonikaLici
 
LITERARY TALK
LITERARY TALKLITERARY TALK
LITERARY TALK
DonikaLici
 
LITERARY TALK
LITERARY TALKLITERARY TALK
LITERARY TALK
DonikaLici
 

More from DonikaLici (20)

Pyetsor bullizmi
Pyetsor bullizmiPyetsor bullizmi
Pyetsor bullizmi
 
Turkey
TurkeyTurkey
Turkey
 
Turkey
TurkeyTurkey
Turkey
 
Pyetsor bullizmi
Pyetsor bullizmiPyetsor bullizmi
Pyetsor bullizmi
 
Vitet e rinise (1)
Vitet e rinise (1)Vitet e rinise (1)
Vitet e rinise (1)
 
Street animals
Street animalsStreet animals
Street animals
 
Termetet - Earthquakes
Termetet - EarthquakesTermetet - Earthquakes
Termetet - Earthquakes
 
New microsoft office power point presentation
New microsoft office power point presentationNew microsoft office power point presentation
New microsoft office power point presentation
 
Kruja
KrujaKruja
Kruja
 
Vlora, Albania
Vlora, AlbaniaVlora, Albania
Vlora, Albania
 
Projekt Durresi
Projekt DurresiProjekt Durresi
Projekt Durresi
 
Cyberbullying
CyberbullyingCyberbullying
Cyberbullying
 
The kancer
The kancerThe kancer
The kancer
 
Kanceri
KanceriKanceri
Kanceri
 
Bullizmi elektronik
Bullizmi elektronikBullizmi elektronik
Bullizmi elektronik
 
Europe Union
Europe UnionEurope Union
Europe Union
 
Obesity presentation
Obesity presentationObesity presentation
Obesity presentation
 
Primavera di Botticelli
Primavera di BotticelliPrimavera di Botticelli
Primavera di Botticelli
 
LITERARY TALK
LITERARY TALKLITERARY TALK
LITERARY TALK
 
LITERARY TALK
LITERARY TALKLITERARY TALK
LITERARY TALK
 

Hebrenjtë në Shqipëri

  • 2. HEBRENJTË E LUFTËS SË DYTË BOTËRORE
  • 3. HISTORIA E ARDHJES SE HEBRENJVE NE SHQIPERI Siç është vërtetuar nga dokumentet e gjetura, hebrenjtë janë dukur në trojet shqiptare në shekujt e Mesjetës, por nuk përjashtohet mundësia që ata të kenë ardhur edhe më para se të fillonte dëbimi i tyre nga Spanja më 1492. Në fund të shekullit të XIX, në Shqipëri erdhi një grup hebrenjsh nga Selaniku, të cilët u vendosën në qytetet bregdetare. Por, me kalimin e kohës depërtuan edhe në qytete të tjera si në Gjirokastër, Korçë, Fier etj., ku fituan nënshtetësinë shqiptare, përvetësuan gjuhën, zakonet dhe kulturën shqiptare dhe u shkrinë në përbërjen e popullsisë vendase, duke ruajtur kombësinë dhe lidhjet midis tyre. Individë të veçantë dhe grupe të vogla hebrenjsh kanë ardhur në Shqipëri edhe në vitet 1915 e 1925 dhe në fillim te viteve ’30 të shekullit të kaluar. Gjithsesi, sipas burimeve historike, ata erdhën në Shqipëri në dy mënyra: pjesa me e madhe erdhi me transferim të vendpërqendrimit dhe një pjesë si të arratisur. Gjatë Luftës së Dytë Botërore në Elbasan u strehuan dhjetëra familje hebrenjsh. Mbiemrat e njohur elbasanas kanë qenë edhe pritësit e familjeve hebreje, të cilat kërkonin t’i shpëtonin genocidit nazist. Mes familjeve që strehuan hebrenj përmenden familja e madhe e Biçakçinjve, Shuteriqët,familja Bala (vetë me origjinë të hershme çifute), familja e Vasil Nosit, Adelina Nosi, Qemal Karaosmani, Destan Kurmaku, Besim Zyma, Niko Piluri etj. Banorët e lagjes “Kala” i mirëpritën pasi panë tek hebrenjtë besimin dhe respektin që kishin ata për shqiptarët. Edhe pse pushtuesit gjermanë ishin të rrezikshëm dhe mund të masakronin familjet e tyre, ata sërish ruajtën traditën shqiptare të besës. Gjatë periudhës së luftës hebrenjtë kanë qëndruar brenda katër mureve të shtëpive ku strehoheshin. Jo vetëm familjet ku jetonin, por edhe familjet e tjera të kësaj lagjeje ofronin ndihma materiale dhe ushqimore për hebrenjtë. Pas përfundimit të luftës ata u rikthyen në Elbasan duke ju ofruar ndihmë banorëve të kësaj lagjeje. Hebrenjtë i ndihmuan më pas familjet elbasanase me viza, bursa studimi etj. Miqësia mes familjeve elbasanase dhe hebrenjve ka ekzistuar deri vonë. Hebrenjtë u vlerësuan si njerëz të zgjuar, të suksesshëm dhe të respektuar nga të gjithë.
  • 4. ZHVENDOSJA E HEBRENJVE Gjirokastër, Korçë, Fier , Elbasan.
  • 5. ESE:HEBRENJTE NE SHQIPERI PJESA E PARE Hebrenjtë në Shqipëri Hebrenjtë kanë një histori të trishtë si popull, një histori përbuzjesh, nëpërkëmbjesh, shfarosjesh , zhdukjesh sidomosë nga rregjimi nazistë i Hitlerit. Por për Hebrenjtë në shqipëri nuk shkruhet e njëjta histori, shqipëria dhe shqiptarët kanë patur me hebrenjtë një raport tejet e të veçantë duke patur parasysh dhe vyrtytet e Shqipëtarit si besnikria, bujaria, mikpritja dhe mbrojtja me çdo kushtë e atij që është në rrezik. Hebrenjtë i gjejmë në shqipëri që në periudhën e sundimit osman madje që prej fillimit të vendosjes së shqiptarve në vendbanimet e sotme. Mjaft fakte arkiologjike vërtetojnë praninë e hebrenjve në shqipëri që 2000 vjet më parë. Janë bërë mjaftë studime në lidhje me praninë e hebrenjve në shqipëri ndër të cilat dhe ai i osmanologut të shquar shqiptar Ferit Duka “ Hebrenjte në shqipëri’’. Bashkësit e Vlorës dhe Beratit” ku ky profesorë shtjellon jetën e ktyre bashkësive në shekujt XVI- XVIII. Ai pohon se hebrej kishte në shqipëri dhe para pushtimit osman. Këtë e provojnë dhe autorë të tjerë. Pushtimi osman nuk e kishte tronditur pozitën e hebrenjve në shqipëri madje disa prej tyre i gjejmë të integruar në administratën osmane. Sipas pr. Dukës pozita e hebrenjve gjatë këtij sundimi ishte e njëjtë me atë të bashkësive të tjera jomyslimane një pavarsi e kufizuar. Por ekziston mardhënie midis hebrenjve dhe shqiptarve.
  • 6. ESE:PJESA E DYTE 2_Shteti shqiptar dhe hebrenjtë (shek. XX vitet 30) Me ardhjen në pushtet të Hitlerit e duke pasur parasysh politikën raciste të ndjekur prerj tij e sidomos me Hebrenjtë ata u detyruan të kërkonin një vendbanim tjetër më të sigurtë, donin të shkonin në lindjen e mesme në brigjet e detit të kripur atje ku kishin atdheun por e kishin të vështirë, atyre më parë ju duhet të vendoseshin në vende të tjera e më pas të transferoheshin për në lindjen e mesme, shumë prej këtyre u vendosën në shqipëri dhe ishin me fat ato që u vendosën në vendin tonë. Në vitet 1934-35 dhe në përgjithësi në kohën kur italianët ishin në shqipëri pati një stepje të vendosjes së hebrenjve për shkak të presionit Italian. Ruajtja e mardhënieve me italianët dhe jo motivet raciste i shtynë shqiptarët të shpallin disa ligje kufizuese për Hebrenjtë citon Puto “ Dhe shqipëria njihej në qarqet diplomatike si atdheu
  • 7. ESE:PJESA E TRETE Hebrenjtë në shqipëri gjatë luftës së dytë botërore Pothuajse të gjithë shkrimet që trajtojnë mardhëniet shqiptaro-izrealite më shumë fokusohen tek kontributi shqiptar për shpëtimin e hebrenjve gjatë luftës së dytë botërore. Cili ishte faktori që çoi shqiptarët në mbrojtjen e hebrenjve gjatë vitit të Holokustit. Dhe mbrojtja e hebrenjve në kto vite të tmerrshme për to përbën një rast unikal. Në fakt përveç shqipërisë pati dhe vende të tjera që mbështëtën hebrenjtë si Danimarka e Bullgaria por shqipëtarët nuk mbrojtën vetëm Hebrenjtë e shqipërisë por edhe ato që erdhën nga vende të tjera europiane. Apostol Kotoni citon: ”Pavarsisht faktit se edhe në shqipëri kishte arritur propaganda anti-Semite populli shqiptar i mirëpriti izraelitët e ndjekur dhe të persekutuar u krijoi atyre kushte për tu strehuar e për tu marrë me veprimtari dhe bashkëjetoi miqësisht me ato, si me vëllezërit e vet” shqiptarve nuk u tremb syri nga presioni nazist dhe nga pasojat që do kishin nga strehimi dhe fshehja e izraelitve, i strehuar ndan me to kafshatën e gojës që në ato kohra mungonte dhe për vete dhe i shpëtuan nga rreziku citon Kotani. Ai gjithashtu shprthet se shqiptarët e kanë patur në gen mikepritjen dhe besën ndajë të huajve që vijnë për qëllime të mira. Dhe Kotani në librin e tij “Hebrenjtë në shqipërigjatë shekujve” ka shkruar dhe më tej duke dhënë dhë një listë të familjeve shqiptare që mbrojtën Hebrenjtë. Ndërsa studiues të tjerë si Nevila Niku dhe Liljana Vopsi kanë dhënë dhe ato mendimin e tyre për mardhënien e veçantë të shqiptarve me hebrenjtë ato e lidhin këtë me tolerancën fetare që i karakterizon shqiptarët, ndërsa Shaban Sinani cilёson se hebrenjtë janë mbrojtur prej shqiptarve për shkak të etnotipit të këtyre të fundit që është
  • 8. ESE:PJESA E KATERT Veprimtaritë e hebrenjve në Shqiperi. Hebrenjtë e shqipërisë e sidomos ato të Vlorës zotëronin një pjesë të konsiderueshme të veprimtarisë tregtare dhe u kishte dhënë mundësinë atyre të akumulonin në duart e tyre një pjesë të mirë të pasurisë të luajtshme dhe të pa luajtshme dhe u vunë në rolet e pronarve të tokave, vreshtave dyqaneve etj. Vreshtaria dhe prodhimi i verës ishin dy veprimtari të rëndësishme për Hebrenjtë e Vlorës. Prodhonin verë dhe e eksportonin në Raguzë, në vendet e Danubit e deri në veriun e Detit të zi. Edhe pse më të paktë në numër Hebrenjtë e Beratit dhe ato kishin një rol të konsiderueshëm në jetën e këtij qyteti. Edhe për to tregtia ishte veprimtaria më e rëndësishme. Ato tregonin produkte buqësore dhe u pëlqenin shumë panairet tregtareqë zhvilloheshin në vende të ndryshme të shqipërisë. Kishin lidhje të ngushta me Janinën dhe Kosturin. Me gjithë këto veprimtari Hebrenjtë berates arritën të rendeshin në shtresat e pasura ku madje jepnin dhe hua. Por Hebrenjtë paguanin dhe disa taksa tek osmanët si xhizja, ispenxha dhe e dhjeta. Pra gjithë këto fakte tregojnë se Hebrenjtë e shqipërisë kishin një zhvillim qytetar.
  • 10. SHQIPTARET U TREGUAN SHUME BUJARE,ZEMERMIRE DHE SAKRIFIKUES DUKE STREHUAR HEBRENJTE NE SHTEPITE E TYRE PAVARESISHT NGA FRIKA DHE KERCENIMI QE KRIJOI SHTETI GJERMAN KUNDREJT ATYRE QE STREHONIN HEBRENJTE.DUA T’IU BEJ NJE PYETJE. SIPAS JUSH SI DO TE ISHTE BOTA NESE TE GJITHE DO TE SILLESHIN NE TE NJEJTEN MENYRE SI SHQIPTARET?SI DO TE ISHTE BOTA NESE NUK DO TE KISHTE NE BOTE DISKRIMINIM?NESE NE BOTE DO TE KISHTE MESHIRE DHE DASHURI TE STREHUAR NE ZEMRAT E CDO NJERIU?NESE NJEREZIT DO TE MBRONIN NJERI-TJETRIN DERI NE VDEKJE DHE PA IU DRIDHUR QERPIKU DO TE HIDHNIN VETEN NE ZJARR VETEM PER TE BERE DICKA QESIPAS TYRE DUHET TE JETE ME E DREJTA ?
  • 11. IMAZHE QE SHFAQIN HEBRENJTE NE MBROJTJEN E SHQIPTAREVE