SlideShare a Scribd company logo
JETA E PERDITSHME NE
QYTETET ARBERORE NE
MESJETE
LENDA:HISTORI
PUNOI:ERISELDA LERA
PERMBAJTJA ?
• E kaluara historike mesdhetare e Arbërisë.
• Veshjet e gruas dhe burrit ne qytetet arberore.
• Imazhe te kesaj periudhe.
• Jeta e perditshme ne Arberi. (Foto)
• Arkitekturen e qyteteve ne Arberi.(Foto)
HISTORIA
Koha dhe Ndodhja e ngjarjeve e projektin më poshtë
[100 000 – 30
000 vjet më
parë]
Paleoliti
8000-4000 p.e.s
Neoliti
2500-1200 p.e.s
Epoka e bronzit
Shekullit XII dhe
XI para erës sonë.
Ilirët
Arbërit
VESHJET E GRAVE NE ARBERI
• Gjatë shekullit XIV, në veshjen e tyre fisnikët e kohës
ndiqnin botën bizantine, për të cilën mund të krijojmë një
përfytyrim deri-diku të qartë nga afresket e ruajtura ende
nga disa nga kishat më të vjetra të vendit, sidomos nga
portretet e ktitorëve. Ata janë paraqitur të veshur së pari,
me një rrobë të gjatë deri te nyjet e këmbëve, të mbyllur
përpara, me mëngë të gjata, por fare të ngushta mbi të cilën
vjen sakoja e rëndë, e kopsitur përpara, po aq e gjatë sa
rrobja e brendshme. Sakoja ka mëngë të shkurtra gjer te
bërryli që përfundojnë në ca lapa të gjata që varen poshtë.
Kjo është një veshje e rëndë, ende plotësisht bizantine, e
drejtë, e gjerë, e ngrirë nga zbukurimet e shumta me fije
ari e gurë të çmuar, ku forma e trupit humbet krejt.
• Veshja e grave përbëhej gjithashtu nga një rrobë e
brendshme e gjatë. Sipër saj vishej një sako e gjatë dhe kjo
deri për tokë dhe shumë luksoze. Gratë mbështillnin kokën
me një pëlhurë të hollë, që u mbulonte qafën e pjesërisht
supet, gjurmët e së cilës do t’i ndeshim deri vonë në
mbulesat e kokës të grave në disa krahina të vendit (p.sh në
Dropull, Has etj).
VESHJET E BURRAVE NE ARBERI
• Shekulli XIV është shekulli i flokëve të gjata për burrat, që i
mbajnë të lëshuara supeve e prapa ose të thurura gërshet.
Përveç figurave të paraqitura në freska ktitorësh të kohës, një
dëshmi tjetër për këtë e kemi tek pohimi i fisnikut shqiptar
Gjon Muzaka, i cili në testamentin e vet drejtuar të bijve,
tregon se Teodor Muzaka(që jetoi në shek. XIV) mbiquhej
”Chiscetis”, se i mbante flokët e gjata ”ksheta”, ashtu si ishte
zakoni përgjithshëm në atë kohë, zakon që vazhdoi edhe në
kohën e rinisë së Gjon Muzakës, pra në shek.XV. Gratë
gjithashtu i mbanin flokët e gjata thurur gërsheta. Shumë të
pakta e të paplota janë të shënat që gjejmë nëpër dokumente
për veshjen e njerëzve të thjeshtë. Më i rëndësishmi ndër ta
është një dokument i vitit 1335, që tregon se një marinari në
portin e Drinit pranë Shkodrës, i marrin ndër të tjera këto
plaçka: tunikën, mantelin, fustanin, këmishën etj. Kjo është
dëshmia më e hershme që njohin deri tani, ku ”fustani”
përmendet tashmë si një pjesë e veshjes, krahas këmishës.
FOTO NE ARBERI
QYTETI I DRISHTIT DHE KALAJA E
TIJ.
JETA E PERDITSHME NE ARBERI
• Në shek. XII-XV,qytetet arberore dhe pronat e
fisnikëve arber morën pamjen e plotë të qendrave
ekonomike. Ata filluan të merrnin përsipër
veprimtari të tilla me interes të përgjithshëm, si
ndërtime kishash e manastiresh, hapje e
meremetime rrugësh, ndërtim veprash me
karakter mbrojtës, veçanërisht në dobi të qyteteve
e manastireve të mëdha. Oborret e aristokratëve të
tillë të mëdhenj, si Balshët, Topiajt, Arianitët etj.,
filluan të konkurrojnënjeri tjetrin ne shume zeje te
ekonomise se kohes.
ARKITEKTURA E QYTETEVE NE ARBERI
• Shumica e vendbanimeve gjendeshin në zonat kodrinore, në
shpatet e maleve a rrëzë tyre dhe përgjatë luginave të lumenjve. Ka
zona në Shqipëri ku mjaft fshatra janë shtrirë me kohë në dy ose
tri nivele banimi, gjithnjë brenda kufijve të fshatit të tyre ose të
malit a të vendbanimit që u përkiste.Me moshë nga mesjeta e
hershme, në mos edhe më përpara, duhen konsideruar fshatrat që
mbajnë emrin e një shenjti, si Shëngjergj, Shëmri, Shënjak,
Shënkoll etj., ose thjesht një emër të krishterë, si Damian, Dedaj, ,
Kolgecaj, Lekas, , Lleshan, Markaj, Martanesh, Petran, Petrelë,
Simon, Sotirë etj.
Përveç vendbanimeve të hapura, në mesjetë ka pasur edhe
vendbanime të fortifikuara ose kështjella. Sipas arkeologëve të
kësaj periudhe, në Shqipëri njihen rreth 70 kështjella që nga
mesjeta e hershme deri në pushtimin osman.
• Monumentet kryesore të arkitekturës civile në Shqipëri janë
kështjellat. Tipa më interesantë paraqesin kështjellat e
Beratit, Shkodrës, Lezhës, Shurdhahut, Krujës, Rodonit,
Petrelës, Kaninës etj. Për një pjesë të mirë ato janë ndërtuar
mbi themelet e kohës antike të herët ose të vonët, por janë
rindërtuar gjatë shekujve të mesjetës. Kështjellat kryesore të
vendit në gjendjen e tyre të sotme në themel u përkasin shek.
XII-XV.
Mjaft kështjella dhe qytete të fortifikuara të vendit tonë
ruajnë edhe sot tiparet arkitektonike të shek. XIII-XIV, kur
ato u ndërtuan apo patën periudhën e lulëzimit më të madh
gjatë mesjetës.
• Fortifikimet më të rëndësishme janë pa dyshim muret
rrethuese të Durrësit që i takojnë periudhës së sundimit të
perandorit Anastasi I dhe qe ,me pak riparime ,vazhduan te
ishin ne kembe edhe gjate mesjetes se mesme . Ato janë
ndërtuar krejtësisht me tulla dhe kanë një gjerësi prej 3,50
metrash. Çdo 60-65 metra janë ndërtuar kulla të fuqishme
pesëkëndëshe, të cilat kanë patur një lartësi prej 18 m dhe
ndaheshin në tri kate me dysheme druri.
ARKITEKTURA E QYTETEVE NE ARBERI
• Banesa, oborri, magazinat dhe stallat e kafshëve (që ngriheshin larg banesës),
madje edhe kopshti bashkë me gropën e gëlqeres, zakonisht ishin të qarkuara
me një mur të përbashkët e të lartë guri. Kur burimet e ujit të pijshëm ishin
larg vendbanimeve, në oborrin e banesës hapej një pus. Paretet e tij visheshin
me gurë cilësorë dhe puset lartësoheshin nga niveli i tokës me një grykë guri,
që mbulohej me kapakë druri. Në mjediset e banesës ose në oborrin e saj ishte
edhe furra familjare për pjekjen e bukës, të mishrave etj. Në oborrin e banesës
kultivoheshin trandafila dhe lule të tjera.. Banesat natën ato ndriçoheshin me
qirinj dylli, të vendosur në shandanë argjendi, me dy, tri ose me më shumë
llambadha. Shandanët ishin të zbukuruar me gdhendje artistike.
Banesat fshatare ndërtoheshin me gurë të lidhur ose jo me llaç dhe nuk kishin
dritare por vetëm frëngji. Në shtëpitë përdhese dyshemeja përbëhej nga trualli
i ngjeshur mirë; ato nuk kishin ende tavanë dhe mbuloheshin ose me tjegulla,
ose me rrasa guri ose me fluga pishe, atje ku kishte lëndë të mjaftueshme
drusore.
• Shumica e fshatrave ishin të ndërtuara në terren të thyer, kështu që pjesa
përdhese përdorej për kafshë dhe në katin e sipërm banonte familja. Muret
ishin të pasuvatuara, dritaret të ngushta si frëngji nga jashtë, por të gjera nga
brenda. Në mure nuk kishte dollapë me flegra, por kishte kamare si në
antikitet (p.sh. në Kamenicë). Vatra e zjarrit nuk ishte krejt në mes, por disi
më pranë njërit mur. Banesa e vjetër e Tiranës, në format e saj më fshatarake,
duket se ruante mjaft tipare nga banesa mesjetare.
ARKITEKTURA E QYTETEVE NE ARBERI

More Related Content

What's hot

Trashegimia kulturore arberore
Trashegimia kulturore arberoreTrashegimia kulturore arberore
Trashegimia kulturore arberore
joni pashaj
 
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptareNdikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Exhitah Vasija
 
Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!
#MesueseAurela Elezaj
 
Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!
#MesueseAurela Elezaj
 
Rajoni perendimor i Shqiperise
Rajoni perendimor i ShqiperiseRajoni perendimor i Shqiperise
Rajoni perendimor i Shqiperise
inescela
 
PROJEKT : SKENDERBEU
PROJEKT : SKENDERBEU PROJEKT : SKENDERBEU
PROJEKT : SKENDERBEU
#MesueseAurela Elezaj
 
Veriu i shqiperise
Veriu i shqiperiseVeriu i shqiperise
Veriu i shqiperise
#MesueseAurela Elezaj
 
Ngrohja globale
Ngrohja globaleNgrohja globale
Ngrohja globale
Kristjana Llolli
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Ke Keiss
 
Komunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne ShqiperiKomunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne Shqiperi
Denis Lezo
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historie
S Gashi
 
Jeronim De Rada
Jeronim De RadaJeronim De Rada
Jeronim De Rada
Muki Huduti
 
Projekt ne fizike
Projekt ne fizikeProjekt ne fizike
Projekt ne fizike
Daniela Ela
 
Kuvendi i lezhes
Kuvendi i lezhesKuvendi i lezhes
Kuvendi i lezhes
Xhesika Merko
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
Flamur Guasi
 
Shqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeShqiperia e mesme
Shqiperia e mesme
Arlinda
 
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
irena kotobelli
 
Rilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareRilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare Shqiptare
Olsi Sita
 
Huazimet ne gjuhen shqipe
Huazimet ne gjuhen shqipeHuazimet ne gjuhen shqipe
Huazimet ne gjuhen shqipe
businessforlife
 

What's hot (20)

Trashegimia kulturore arberore
Trashegimia kulturore arberoreTrashegimia kulturore arberore
Trashegimia kulturore arberore
 
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptareNdikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
 
Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!
 
Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!
 
Rajoni perendimor i Shqiperise
Rajoni perendimor i ShqiperiseRajoni perendimor i Shqiperise
Rajoni perendimor i Shqiperise
 
PROJEKT : SKENDERBEU
PROJEKT : SKENDERBEU PROJEKT : SKENDERBEU
PROJEKT : SKENDERBEU
 
Veriu i shqiperise
Veriu i shqiperiseVeriu i shqiperise
Veriu i shqiperise
 
Ngrohja globale
Ngrohja globaleNgrohja globale
Ngrohja globale
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
 
Komunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne ShqiperiKomunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne Shqiperi
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historie
 
Jeronim De Rada
Jeronim De RadaJeronim De Rada
Jeronim De Rada
 
Mjedisi
MjedisiMjedisi
Mjedisi
 
Projekt ne fizike
Projekt ne fizikeProjekt ne fizike
Projekt ne fizike
 
Kuvendi i lezhes
Kuvendi i lezhesKuvendi i lezhes
Kuvendi i lezhes
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
 
Shqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeShqiperia e mesme
Shqiperia e mesme
 
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
 
Rilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareRilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare Shqiptare
 
Huazimet ne gjuhen shqipe
Huazimet ne gjuhen shqipeHuazimet ne gjuhen shqipe
Huazimet ne gjuhen shqipe
 

Similar to Jeta e perditshme ne qytetet arberore ne mesjete.pptx

Kalaja e Krujes
Kalaja e KrujesKalaja e Krujes
Kalaja e Krujes
Ke Keiss
 
“Kush ka vizituar Krujen, ka vizituar Shqiperine”
“Kush ka vizituar Krujen, ka vizituar Shqiperine”“Kush ka vizituar Krujen, ka vizituar Shqiperine”
“Kush ka vizituar Krujen, ka vizituar Shqiperine”
#MesueseAurela Elezaj
 
vendlindja ne kohet me te hershme
vendlindja ne kohet me te hershmevendlindja ne kohet me te hershme
vendlindja ne kohet me te hershme
koralda
 
Berati, Albania
Berati, AlbaniaBerati, Albania
Berati, Albania
Lili Liljana
 
rrugetimi i shqiperise ne be
rrugetimi i shqiperise  ne berrugetimi i shqiperise  ne be
rrugetimi i shqiperise ne be
klerina
 
Guide turistike kukes
Guide turistike kukesGuide turistike kukes
Guide turistike kukes
Genti Germizi
 
Trashegimia historiko-kulturore e nje qyteti te vendit ...
Trashegimia historiko-kulturore e                       nje qyteti te vendit ...Trashegimia historiko-kulturore e                       nje qyteti te vendit ...
Trashegimia historiko-kulturore e nje qyteti te vendit ...
orestsaliu
 
Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë
Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë
Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë
Lingua culture
 
Shkodra.pptx1234
Shkodra.pptx1234Shkodra.pptx1234
Shkodra.pptx1234
Senada Alia
 
Histori Ekonomike Kalaja e Prezes
Histori Ekonomike Kalaja e PrezesHistori Ekonomike Kalaja e Prezes
Histori Ekonomike Kalaja e Prezes
olalegisi
 
ESE QYTETI ANTIK …Durresi !!
ESE QYTETI ANTIK …Durresi !!ESE QYTETI ANTIK …Durresi !!
ESE QYTETI ANTIK …Durresi !!
#MesueseAurela Elezaj
 
ESSE...QYTETI ANTIK DURRESI
ESSE...QYTETI ANTIK DURRESI ESSE...QYTETI ANTIK DURRESI
ESSE...QYTETI ANTIK DURRESI
#MesueseAurela Elezaj
 
Trashgimia kulturorrre
Trashgimia kulturorrreTrashgimia kulturorrre
Trashgimia kulturorrre
Klodjan Hoxha
 
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptareTrazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
Klodjan Hoxha
 
Gjeo 140112115646-phpapp02
Gjeo 140112115646-phpapp02Gjeo 140112115646-phpapp02
Gjeo 140112115646-phpapp02
Eri Cakoni
 
Algita
AlgitaAlgita
Historia e trevave shqiptare nepermjet kalave
Historia e trevave shqiptare nepermjet kalaveHistoria e trevave shqiptare nepermjet kalave
Historia e trevave shqiptare nepermjet kalave
Alimerko Brunilda
 
Guida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersiGuida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersi
Xhesika Merko
 

Similar to Jeta e perditshme ne qytetet arberore ne mesjete.pptx (20)

Berati qytet
Berati qytetBerati qytet
Berati qytet
 
Kalaja e Krujes
Kalaja e KrujesKalaja e Krujes
Kalaja e Krujes
 
“Kush ka vizituar Krujen, ka vizituar Shqiperine”
“Kush ka vizituar Krujen, ka vizituar Shqiperine”“Kush ka vizituar Krujen, ka vizituar Shqiperine”
“Kush ka vizituar Krujen, ka vizituar Shqiperine”
 
vendlindja ne kohet me te hershme
vendlindja ne kohet me te hershmevendlindja ne kohet me te hershme
vendlindja ne kohet me te hershme
 
Berati, Albania
Berati, AlbaniaBerati, Albania
Berati, Albania
 
rrugetimi i shqiperise ne be
rrugetimi i shqiperise  ne berrugetimi i shqiperise  ne be
rrugetimi i shqiperise ne be
 
Guide turistike kukes
Guide turistike kukesGuide turistike kukes
Guide turistike kukes
 
Trashegimia historiko-kulturore e nje qyteti te vendit ...
Trashegimia historiko-kulturore e                       nje qyteti te vendit ...Trashegimia historiko-kulturore e                       nje qyteti te vendit ...
Trashegimia historiko-kulturore e nje qyteti te vendit ...
 
Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë
Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë
Scutari d'Albania - Shkodra e Shqipënisë
 
Shkodra.pptx1234
Shkodra.pptx1234Shkodra.pptx1234
Shkodra.pptx1234
 
Histori Ekonomike Kalaja e Prezes
Histori Ekonomike Kalaja e PrezesHistori Ekonomike Kalaja e Prezes
Histori Ekonomike Kalaja e Prezes
 
ESE QYTETI ANTIK …Durresi !!
ESE QYTETI ANTIK …Durresi !!ESE QYTETI ANTIK …Durresi !!
ESE QYTETI ANTIK …Durresi !!
 
ESSE...QYTETI ANTIK DURRESI
ESSE...QYTETI ANTIK DURRESI ESSE...QYTETI ANTIK DURRESI
ESSE...QYTETI ANTIK DURRESI
 
Trashgimia kulturorrre
Trashgimia kulturorrreTrashgimia kulturorrre
Trashgimia kulturorrre
 
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptareTrazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
 
Gjeo 140112115646-phpapp02
Gjeo 140112115646-phpapp02Gjeo 140112115646-phpapp02
Gjeo 140112115646-phpapp02
 
Algita
AlgitaAlgita
Algita
 
Historia e trevave shqiptare nepermjet kalave
Historia e trevave shqiptare nepermjet kalaveHistoria e trevave shqiptare nepermjet kalave
Historia e trevave shqiptare nepermjet kalave
 
Guida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersiGuida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersi
 
Projekt av
Projekt avProjekt av
Projekt av
 

Jeta e perditshme ne qytetet arberore ne mesjete.pptx

  • 1. JETA E PERDITSHME NE QYTETET ARBERORE NE MESJETE LENDA:HISTORI PUNOI:ERISELDA LERA
  • 2. PERMBAJTJA ? • E kaluara historike mesdhetare e Arbërisë. • Veshjet e gruas dhe burrit ne qytetet arberore. • Imazhe te kesaj periudhe. • Jeta e perditshme ne Arberi. (Foto) • Arkitekturen e qyteteve ne Arberi.(Foto)
  • 3. HISTORIA Koha dhe Ndodhja e ngjarjeve e projektin më poshtë [100 000 – 30 000 vjet më parë] Paleoliti 8000-4000 p.e.s Neoliti 2500-1200 p.e.s Epoka e bronzit Shekullit XII dhe XI para erës sonë. Ilirët Arbërit
  • 4. VESHJET E GRAVE NE ARBERI • Gjatë shekullit XIV, në veshjen e tyre fisnikët e kohës ndiqnin botën bizantine, për të cilën mund të krijojmë një përfytyrim deri-diku të qartë nga afresket e ruajtura ende nga disa nga kishat më të vjetra të vendit, sidomos nga portretet e ktitorëve. Ata janë paraqitur të veshur së pari, me një rrobë të gjatë deri te nyjet e këmbëve, të mbyllur përpara, me mëngë të gjata, por fare të ngushta mbi të cilën vjen sakoja e rëndë, e kopsitur përpara, po aq e gjatë sa rrobja e brendshme. Sakoja ka mëngë të shkurtra gjer te bërryli që përfundojnë në ca lapa të gjata që varen poshtë. Kjo është një veshje e rëndë, ende plotësisht bizantine, e drejtë, e gjerë, e ngrirë nga zbukurimet e shumta me fije ari e gurë të çmuar, ku forma e trupit humbet krejt. • Veshja e grave përbëhej gjithashtu nga një rrobë e brendshme e gjatë. Sipër saj vishej një sako e gjatë dhe kjo deri për tokë dhe shumë luksoze. Gratë mbështillnin kokën me një pëlhurë të hollë, që u mbulonte qafën e pjesërisht supet, gjurmët e së cilës do t’i ndeshim deri vonë në mbulesat e kokës të grave në disa krahina të vendit (p.sh në Dropull, Has etj).
  • 5. VESHJET E BURRAVE NE ARBERI • Shekulli XIV është shekulli i flokëve të gjata për burrat, që i mbajnë të lëshuara supeve e prapa ose të thurura gërshet. Përveç figurave të paraqitura në freska ktitorësh të kohës, një dëshmi tjetër për këtë e kemi tek pohimi i fisnikut shqiptar Gjon Muzaka, i cili në testamentin e vet drejtuar të bijve, tregon se Teodor Muzaka(që jetoi në shek. XIV) mbiquhej ”Chiscetis”, se i mbante flokët e gjata ”ksheta”, ashtu si ishte zakoni përgjithshëm në atë kohë, zakon që vazhdoi edhe në kohën e rinisë së Gjon Muzakës, pra në shek.XV. Gratë gjithashtu i mbanin flokët e gjata thurur gërsheta. Shumë të pakta e të paplota janë të shënat që gjejmë nëpër dokumente për veshjen e njerëzve të thjeshtë. Më i rëndësishmi ndër ta është një dokument i vitit 1335, që tregon se një marinari në portin e Drinit pranë Shkodrës, i marrin ndër të tjera këto plaçka: tunikën, mantelin, fustanin, këmishën etj. Kjo është dëshmia më e hershme që njohin deri tani, ku ”fustani” përmendet tashmë si një pjesë e veshjes, krahas këmishës.
  • 6. FOTO NE ARBERI QYTETI I DRISHTIT DHE KALAJA E TIJ.
  • 7. JETA E PERDITSHME NE ARBERI • Në shek. XII-XV,qytetet arberore dhe pronat e fisnikëve arber morën pamjen e plotë të qendrave ekonomike. Ata filluan të merrnin përsipër veprimtari të tilla me interes të përgjithshëm, si ndërtime kishash e manastiresh, hapje e meremetime rrugësh, ndërtim veprash me karakter mbrojtës, veçanërisht në dobi të qyteteve e manastireve të mëdha. Oborret e aristokratëve të tillë të mëdhenj, si Balshët, Topiajt, Arianitët etj., filluan të konkurrojnënjeri tjetrin ne shume zeje te ekonomise se kohes.
  • 8. ARKITEKTURA E QYTETEVE NE ARBERI • Shumica e vendbanimeve gjendeshin në zonat kodrinore, në shpatet e maleve a rrëzë tyre dhe përgjatë luginave të lumenjve. Ka zona në Shqipëri ku mjaft fshatra janë shtrirë me kohë në dy ose tri nivele banimi, gjithnjë brenda kufijve të fshatit të tyre ose të malit a të vendbanimit që u përkiste.Me moshë nga mesjeta e hershme, në mos edhe më përpara, duhen konsideruar fshatrat që mbajnë emrin e një shenjti, si Shëngjergj, Shëmri, Shënjak, Shënkoll etj., ose thjesht një emër të krishterë, si Damian, Dedaj, , Kolgecaj, Lekas, , Lleshan, Markaj, Martanesh, Petran, Petrelë, Simon, Sotirë etj. Përveç vendbanimeve të hapura, në mesjetë ka pasur edhe vendbanime të fortifikuara ose kështjella. Sipas arkeologëve të kësaj periudhe, në Shqipëri njihen rreth 70 kështjella që nga mesjeta e hershme deri në pushtimin osman. • Monumentet kryesore të arkitekturës civile në Shqipëri janë kështjellat. Tipa më interesantë paraqesin kështjellat e Beratit, Shkodrës, Lezhës, Shurdhahut, Krujës, Rodonit, Petrelës, Kaninës etj. Për një pjesë të mirë ato janë ndërtuar mbi themelet e kohës antike të herët ose të vonët, por janë rindërtuar gjatë shekujve të mesjetës. Kështjellat kryesore të vendit në gjendjen e tyre të sotme në themel u përkasin shek. XII-XV. Mjaft kështjella dhe qytete të fortifikuara të vendit tonë ruajnë edhe sot tiparet arkitektonike të shek. XIII-XIV, kur ato u ndërtuan apo patën periudhën e lulëzimit më të madh gjatë mesjetës. • Fortifikimet më të rëndësishme janë pa dyshim muret rrethuese të Durrësit që i takojnë periudhës së sundimit të perandorit Anastasi I dhe qe ,me pak riparime ,vazhduan te ishin ne kembe edhe gjate mesjetes se mesme . Ato janë ndërtuar krejtësisht me tulla dhe kanë një gjerësi prej 3,50 metrash. Çdo 60-65 metra janë ndërtuar kulla të fuqishme pesëkëndëshe, të cilat kanë patur një lartësi prej 18 m dhe ndaheshin në tri kate me dysheme druri.
  • 9. ARKITEKTURA E QYTETEVE NE ARBERI • Banesa, oborri, magazinat dhe stallat e kafshëve (që ngriheshin larg banesës), madje edhe kopshti bashkë me gropën e gëlqeres, zakonisht ishin të qarkuara me një mur të përbashkët e të lartë guri. Kur burimet e ujit të pijshëm ishin larg vendbanimeve, në oborrin e banesës hapej një pus. Paretet e tij visheshin me gurë cilësorë dhe puset lartësoheshin nga niveli i tokës me një grykë guri, që mbulohej me kapakë druri. Në mjediset e banesës ose në oborrin e saj ishte edhe furra familjare për pjekjen e bukës, të mishrave etj. Në oborrin e banesës kultivoheshin trandafila dhe lule të tjera.. Banesat natën ato ndriçoheshin me qirinj dylli, të vendosur në shandanë argjendi, me dy, tri ose me më shumë llambadha. Shandanët ishin të zbukuruar me gdhendje artistike. Banesat fshatare ndërtoheshin me gurë të lidhur ose jo me llaç dhe nuk kishin dritare por vetëm frëngji. Në shtëpitë përdhese dyshemeja përbëhej nga trualli i ngjeshur mirë; ato nuk kishin ende tavanë dhe mbuloheshin ose me tjegulla, ose me rrasa guri ose me fluga pishe, atje ku kishte lëndë të mjaftueshme drusore. • Shumica e fshatrave ishin të ndërtuara në terren të thyer, kështu që pjesa përdhese përdorej për kafshë dhe në katin e sipërm banonte familja. Muret ishin të pasuvatuara, dritaret të ngushta si frëngji nga jashtë, por të gjera nga brenda. Në mure nuk kishte dollapë me flegra, por kishte kamare si në antikitet (p.sh. në Kamenicë). Vatra e zjarrit nuk ishte krejt në mes, por disi më pranë njërit mur. Banesa e vjetër e Tiranës, në format e saj më fshatarake, duket se ruante mjaft tipare nga banesa mesjetare.