Ang dokumento ay naglalahad ng mga layunin at tuntunin sa ortograpiyang Filipino, kasama ang pagbabaybay ng mga salita at ang mga makabagong alpabetong Filipino. Ipinapaliwanag nito ang tamang paggamit ng mga dagdag na letra at ang proseso ng pagpapantig ng mga salita. Tinalakay din ang mga isyu sa pagkakakaintindihan sa pagitan ng Filipino at Tagalog bilang mga wikang pambansa.

1. Ortograpiyang Filipino

2. Mga Layunin
 Mailahad ang uri ng palabaybayan at
mga tuntunin nito.
 Maibigay ang maikling kaalaman hinggil
sa Filipino bilang wikang pambansa.
 Matukoy ang mga makabagong
alpabetong Filipino.
 Maisa-isa ang mga gabay tungo sa
ortograpiyang Filipino.
 Mabigyang-kahulugan ang pantig at
pagpapantig.

3. Mga Tuntunin sa Pagbabaybay
Pagbigkas na Pagbaybay
Ang pabigkas o pasalitang
pagbaybay sa Filipino ay patitik
at hindi papantig.Ang ispeling o
pagbaybay ay isa-isang
pagbigkas sa maayos na
pagkakasunud-sunod ng mga
letrang bumubuo sa isang salita,

4. Halimbawa:
Salita
boto
= /bi-o-ti-o/
plano
=/pi-el-ey-en-o/
Fajardo
=/Kapital ef-ey-dzey-ey-ar-

5. Pantig
a = /ey/ la = /el-ey/
bra= /bi-ar-ey /kon=/ key-o-en/
Daglat
Bb. (Binibini) = /Kapital bi-bi/
Gng. (Ginang) = /Kapital ji-en-ji/

6. Inisyal ng Tao
MAR ( Manuel A. Roxas) = /em-
ey-ar/
LKS(Lope K. Santos) = /el-key-
es/
Akronim
GAT(Galian sa Arte at Tula)
= / ji-ey-ti/

7. Inisyal ng Samahan
KWF /key-dobolyu-ef/
NGO /en-ji-o/
Simbolong Pang-
agham/Pangmatematika
Fe (iron) = /ef-i/
Lb (pound) = /el-bi/

8.  Pasulat na Pagbaybay
Mananatili sa pagsulat at
pagbasa ng mga karaniwang salita
ang isa-sa-isang tumbasan ng letra
at makabuluhang tunog na ang ibig
sabihin, isa lamang ang tunog sa
pagbigkas ng bawat letra kapag
naging bahagi ng karaniwang salita.

9. a. Sa pagsulat ng mga katutubong
salita at mga hiram na karaniwang
salita na naasimila na sa sistema ng
pagbaybay sa Wikang Pambansa ay
susunod na rin ang kung ano ang
bigkas ay siyang sulat at kung ano
ang sulat ay siyang basa.
Halimbawa:
bapor (vapor) kotse
(coche)
bangko (banco) kahon (cajon)

10. b. Ang dagdag na walong letra:
C,F,J,N,Q,V,X,Z ay ginagamit sa mga:
1.Pantanging ngalan
Halimbawa:
Tao Lugar
Carmelita Canada
Quirino Texas
Exequil Nueva Vizcaya

11. Pantanging ngalan
Halimbawa;
Gusali Sasakyan
Twin Towers Victory Liner
Grand Villa Hotel Thai Airlines
Certeza BLDG. JAM Line

12. 2. Salitang katutubo mula sa ibang wika
sa Pilipinas
Halimbawa: Kahulugan
Hadji ( lalaking Muslim na
nakarating sa Mecca)
Vakul (panakip sa ulobilang
pananggalang sa ulan at init ng araw
na yari sa isang uri ng palmera
o dahon ng saging)
Ifun ( pinakamaliit na banak)

13. Panumbas sa mga Hiram na
Salita
Pinababagal ng 1987 Patnubay sa
Ispeling ang leksikal na
elaborasyon ng Filipino,
Nililimitahan nito ang panghihiram
ng mga salita dahil sa paghihigpit
sa paggamit ng walong dagdag na
letra(C,F,J,N,Q,V,X,Z) doon lamang
sa mga sumusunod ;

14.  Pantanging ngalan
 Salitang katutubo mula sa ibang
wika sa Pilipinas
 Salitang hindi konsistent ang
ispeling o malayo ang ispeling sa
pagbigkas na kapag binaybay ang
orihinal na ispeling nito.
 Salitang pang-agham at teknikal
 Simbolong pang-agham

15. Kung kaya’t napapanahon lamang
ang pagrebisa sa mga tuntunin sa
ispeling. May mahalagang kraytirya para
matamo ang episyenteng sistema ng
ispeling:
1.Kasimplehan at ekonomiya na kaugnay
ng isa-isang tumbasan ng tunog at letra,
at
2.Fleksibilidad ang pagtanggap ng mga
linggwistikong pagbabago dahil sa

16. Sa paghanap ng panumbas sa mga salita
buhat sa wikang Ingles, maaaring sundin
ang mga sumusunod na paraan:
a. Ang unang pinagkukunan ng mga hiram na
salitang maaaring itumbas ay ang leksikon
ng kasalukuyang Filipino.
Halimbawa:
Hiram na salita Filipino
rule tuntunin
Ability kakayahan
East silangan

17. b. Maaaring kumuha o gumamit ng
mga salitang mula sa ibang
katutubong wika ng bansa.
Hiram na salita Filipino
Imagery
haraya(tagalog)
Husband
bana(hiligaynon)

18. c. Bigkasin sa orihinal na anyo ang
hiniram na salita mula sa Kastila,
Ingles, at iba pang wikang banyaga,
at saka baybayin sa Filipino.
Kastila Filipino
Cheque tseke
Litro litro
Liquid likido

19. Ingles Filipino
Centripetal sentripetal
Commercial komersyal
Advertising advertayzing
Iba pang wika Filipino
Coup d’etat(French) kudeta
Glasnost(Russian) glasnost
Blitzkrieg(German) blitzkrieg

20. d. Kung walang katumbas sa Kastila
o kung mayroon man ay maaaring
hindi nauunawaan ng nakakarami,
hinihiram nang tuwiran ang
katawagang Ingles at binabaybay
ito ayon sa sumusunod na paraan:

21. 1.Kung konsistent ang baybay ng
salita, hiramin ito nang walang
pagbabago.
halimbawa:
Salitang Banyaga Filipino
Reporter reporter
Soprano soprano
Memorandum
memorandum

22. 2.Kung hindi konsistent ang baybay ng
salita, hiramin ito at baybayin nang
konsistent, ayon sa simulain kung
ano ang bigkas ay siyang sulat at
kung ano ang sulat ay siyang basa.
Halimbawa:
Salitang Hiram Filipino
Control kontrol
Meeting miting
Teacher titser

23. Gayunpaman,may ilang salitang
hiram na maaaring baybayin sa
dalawang kaanyuan, ngunit
kailangan ang konsistensi sa
paggamit.
Halimbawa:
Kongregasyon
konggregasyon

24. 3.May mga salita sa Ingles o sa iba
pang banyagang salita na lubhang
di-konsistent ang ispeling o lubhang
malayo ang ispeling sa bigkas na:

25. a.) Maaaring hayaan na muna sa
orihinal na anyo o panatilihin ang
ispeling sapagkat kapag binaybay
ayon sa alpabetong Filipino ay hindi
na mababakas ang orihinal na
ispeling nito.
Halimbawa:
Coach rendezvous
Sandwich sausage

26. Malinaw ang mga lapit sa
panghihiram. Gayunpaman, sa
pagpili ng salitang gagamitin
isaalang-alang din ang mga
sumusunod:
1. Kaangkupan ng salita
2. Katiyakan sa kahulugan ng salita
3.Prestihiyo ng salita

27. FILIPINO Bilang WIKANG
PAMBANSA

28. Kautusang Tagapagpaganap Blg.
134, s. 19737, ipinahayag ng
Pangulong Manuel L. Quezon ang
pagkakaroon ng Wikang Pambansa
ng Pilipinas batay sa Tagalog.
1940 – sinimulang ituro ang wikang
pambansa sa paaralang publiko at
pribado.

29. 1959 – ang wikang pambansa ay
tinawag na Pilipino batay sa Tagalog.
Konstitusyon ng 1986 – ang Wikang
Pambansa ay itinadhanang tawaging
Filipino gaya ng nasasaad:

30.  Artikulo XIV, Sek. 6 . “ Ang wikang
pambansa ng Pilipinas ay Filipino.
 Bilang pag-alinsunod sa nasabing
batas, Filipino ang ngalan ng
wikang pambansa sa
kasalukuyan.Ito ay batay sa
Pilipino, na siyang umiiral na wika.

31. Deskripsyon ng Filipino ayon sa
KWF:
Ang Filipino ang katutubong wika na
ginagamit sa buong Pilipinas bilang wika
ng komunikasyon ng mga etnikong
grupo.Katulad ng iba pang wikang
buhay, ang Filipino ay dumaraan sa
proseso ng paglinang sa pamamagitan
ng panghihiram sa mga wika sa
Pilipinas at mga di-katutubong wika at
ebolusyon ng iba’t ibang barayti ng wika
para sa iba’t ibangsaligang sosyal at

32. Bokabularyo mula sa mga wika
ng ating bansa
jihad(muslim)
Buang(bisayas)
Gurang(bisaya)
Manong/manang(Ilocano)
Pinakbet(Ilocano)

33. Kaibahan ng Filipino sa Tagalog
at Pilipino

34.  Ang tagalog ay isang wikang
natural at may mga katutubo itong
tagapagsalita.
 Isa rin itong partikular na wika na
sinasalita ng isa sa mga
etnolinggwistik na grupo sa bansa
na tinatawag ding
Tagalog(Constantino, sa
Bernales,et al. 2002)

35. 1959- Pumasok ang pangalang
Pilipino bilang wikang pambansa
.Bunga ito ng kalituhang ibinunga
ng pagbatay sa awikang pambansa
sa Tagalog noong 1937.

36. Kautusang Pangkagawaran Bilang
59
-itinakda na tuwing tutukuyin ang
wikang pambansa, ito ay
tatawaging Pilipino.

37. Kaya sa mga eskwelahan noon,
mas tama ang aklat kaysa libro;
ang takdang aralin kaysa
asaynment; ang pamantasan kaysa
unibersidad; ang dalubhasaan
kaysa kolehiyo; ang mag-aaral
kaysa estudyante.Tinatawag ito ni
Prof. Leopoldo Yabes na Tagalog
Imperialismna nagbunga ng mga

38. Sa kasalukuyan, hindi na tama
ang argumentong ang Filipino ay
Tagalog din.Wika nga ni Almario( sa
Bernales, et al. 2006), hini lamang
natin inintinding mabuti.Samantala,
may mga miskonsepsyon pa rin sa
wikang Filipino na kailangan nating
linawin.

39.  Ang pangalang Filipino ng ating
wikang pambansa ay hindi galing
sa Ingles na Filipino na tawag sa
ating mga mamamayan ng
Pilipinas.
 Hindi rin isang akomodasyong
pampulitika ang pagbabago ng
pangalan ng wikang pambansa
mula sa Pilipino sa Filipino.

40. Ano ag pinakaesensya ng konsepto
ng wikang Filipino?
- Pagiging pambansang
LINGUA FRANCA

41. Bilang isang lingua franca, ito ang
nagsisilbing pangalawang wika ng
higit na nakararami sa buong bansa
na ating ginagamit sa
pakikipagtalastasan saisa’t isa lalo
na sa mga syudad, kahit pa
mayroon tayong kani-kaniyang
katutubo at unang wika gaya ng
Cebuano,

42. Nasa kalooban ngayon ng Filipino
ang paglinang sa “sanyata” at “rang-ay”
ng Iloco, sa “usuang” at “bihud” ng
Visaya, sa “Santing” ng mga
Kapampangan, sa “suyad” ng Manobo.
Smantala’y hindi ito hadlang sa
madaliang pagpasok ng “shawarma”,
“sashimi”, “shabu”, “odd-eve”, at iba
pang idargasa ng”satelayt” at “fax” ng
globalisasyon.
- Dr. Virgilio Almario ( sa Bernales:

43. Ang Filipino ay higit pang
palalawakin at payayabungin tungo
sa intelekwalisasyon upang patuloy
na makaagapay sa pag-unlad ng
bansa, at maging epektibong
kasangkapan sa ating
pakikipagtalastasan.

44. Makabagong Alpabetong
Filipino

45. Mga Tiyak na
Tuntunin sa Gamit
ng Walong
(8)Dagdag na

46. A. Letrang C
1. Panatilihin ang letrang C kung ang
salita ay hiniram sa orihinal na
anyo.
Halimbawa:
Calculus
Chlorophyll
Carbohydrates

47. 2. Palitan ang letrang C ng letrang S
kung ang tunog ay )/s/ at ng letrang K
kung ang tunog ay /k/ kapag
binaybay sa Filipino ang hiram na
salitang may letrang C.
Halimbawa:
Participant = partisipant
Central = sentral
Card = kard

48. B. Letrang F
Gamitin ang letrang F para sa tunog
/f/ sa mga hiram na salita.
Halimbawa:
Tofu
Foto
French fries
futbol

49. C. Letrang J
Gamitin ang letrang J para sa tunog /j/
sa mga hiram na salita.
Halimbawa:
Jam
Jaket
Sabjek
Objek

50. D. Letrang n(enye)
1.Panatilihin ang letrang Ñ kung ang
salita ay hiniram sa orihinal na anyo.
Halimbawa:
El Niño
Malacañang
Niño

51. D. Letrang n(enye)
2. Palitan ang letrang Ñ ng mga
letrang NY kapag binaybay sa
Filipino ang hiram na salitang Ñ.
Halimbawa:
Piña = pinya
Cariñosa = karinyosa
Bañera = banyera

52. E. Letrang Q
1. Panatilihin ang letrang Q kung ang
salita ay hiniram sa orihinal na
anyo.
Halimbawa:
Quo vadis
Quantum
Opaque

53. E. Letrang Q
2. Palitan ang letrang Q ng letrang
KW kung ang tunog ay /kw/ at ng
letrang K kung ang tunog ay /k/
kapag binaybay sa Filipino ang
hiram na salitang may letrang Q.
Halimbawa:
Quarter = kwarter
Quorum = korum
Querida = kerida

54. F. Letrang V
Gamitin ang letrang V para sa
tunog /v/ sa mga hiram na salita.
Halimbawa:
Verbatim
Varayti
Video
Vertebrate

55. G. Letrang X
1. Panatilihin ang letrang X kung ang
salita ay hiniram sa orihinal na
anyo.
Halimbawa:
Axiom
Xylem
Exodus

56. G. Letrang X
2. Palitang ang letrang X ng letrang
KS kung ang tunog ay /ks/ kapag
binaybay sa Filipino ang hiram na
salitang may letrang X.
Halimbawa:
Experimental = eksperimental
Taxonomy = taksonomi
Exam = eksam

57. H. Letrang Z
Gamitin ang letrang Z para sa
tunog /z/ sa mga hiram na salita.
Halimbawa:
Zebra
Zinc
Zoo
Bazaar
Magazine

58. Pantig at Palapantigan

59. 1.Pantig
Ang pantig ay isang saltik ng dila
o walang antalang bugso ngtinig sa
pagbigkas ng salita.
Halimbawa:
A-ko sam-bot
i-i-wan mang-ya-ya-ri
It-log ma-a-a-ri

60. 2.Kayarian ng Pantig
Ang pagtukoy sa pantig, gayundin sa
kayarian nito, ay sa pamamagitan ng
paggamit ng simbolong K para sa
katinig at P para sa patinig.
Halimbawa:
Kayarian Halimbawa
P u-pa
KP ma-li
PK is-da

61. Kayarian Halimbawa
KPK han-da
KKP pri-to
PKK eks-per-to
KKPK plan-tsa
KPKK trans-por-ta-syon
KKPKK shorts

62. 3. Paraan ng Pagpapantig
Ang pagpapantig ay paraan ng
pagbaha-bahagi ng salita sa mga pantig.

63. a.Kapag may magkasunod na dalawa o
higit pang patinig sa posisyong
inisyal, midyal at final na salita, ito ay
hiwalay na mga patinig.
Halimbawa:
Aalis a-a-lis
Maaga ma-a-ga
Totoo to-to-o

64. B. Kapag may dalawang magkaibang
katinig na magkasunod sa loob ng isang
salita, maging katutubo o hiram man,
ang una ay kasama sa patinig na
sinusundan, at ang pangalawa ay sa
patinig na kasunod.
Halimbawa:
Buksan buk-san
Pinto pin-to
Sobre sob-re
Kopya kop-ya

65. c. Kapag may tatlo o higit pang
magkakaibang katinig na
magkakasunod sa loob ng isang
salita, ang unang dalawa ay kasama
sa patinig na sinusundan at ang huli
ay sa patinig na kasunod.
Halimbawa:
Eksperimento eks-pe-ri-men-
to
Transkripsyon tans-krip-syon

66. d. Kapag ang una sa tatlong
magkakasunod na katinig ay m o n at
ang kasunod na dalawa ay alinman sa
bl,br,pl,tr ang unang katinig (m o n) sa
sinusundang patinig ay kasama at ang
huling dalawa ay susunod sa patinig.
Halimbawa:
Asembleya a-sem-ble-ya
Alambre a-lam-bre
Balandra ba-lan-dra

67. e. Kapag may apat na magkakasunud-
sunod na katinig sa loob ng isang
salita, ang unang dalawang katinig
ay kasama sa patinig na sinusundan
at ang huling dalawa ay sa patinig na
kasunod.
Halimbawa:
Esktradisyon esk-tra-dis-yon
Eksklusibo eks-klu-si-bo

68. 4.Pag-uulit ng Pantig
a.Kapag ang unang tunog ng
salitang ugat o batayang salita ay
patinig, ang patinig lamang ang
inuulit.
Halimbawa:
A-lis a-a-lis
Am-bon a-am-bon

69. Ang tuntunin ding ito ang sinusunod
kahit may unlapi ang salita.
Halimbawa:
Mag-a-lis mag-a-a-lis
Umam-bon uma-am-bon
Umeks-tra u-me-eks-tra

70. b. Kung ang unang pantig ng salitang-
ugat ay nagsisimula sa KP (Katinig-
Patinig) , ang katinig at ang kasunod
na patinig lamang ang inuulit.
Halimbawa:
Ba-sa ba-ba-sa mag-ba-ba-
sa
La-kad la-la-kad ni-la-la-kad
Tak-bo ta-tak-bo nag-ta-tak-bo
Nars mag-na-nars

71. c. Kung ang unang pantig ng salitang-
ugat ay may KK (klaster ng katinig) na
kayarian, dalawang paraan ang
maaaring gamitin.
1.Inuulit lamang ang unang katinig at
patinig.
Halimbawa:
piso pi-pi-so

72. 2. Inuulit ang klaster na katinig,
kasama ang patinig .
Halimbawa:
Plan-tsa pla-plan-tsa-hin
Pri-to pri-pri-tu-hin
Kwen-to kwe-kwen-tu-han

73. Maraming
salamat
sa pakikinig
at