Dokumen ini membincangkan pelbagai jenis alat menanda dan mengukur yang penting dalam bidang kejuruteraan, termasuk kegunaannya dan kriteria pemilihan alat. Ia menerangkan alat seperti penebuk, penggarit, pembaris keluli, angkup vernier, dan mikrometer yang digunakan untuk menanda, mengukur, dan memotong bahan. Penerangan terperinci diberikan mengenai setiap jenis alat, termasuk fungsi dan ciri-ciri spesifiknya.

1. Modul 4 :-
MARKING TOOLS
Prepared by :- Md hafizi bin mohamad
Tek. Baikpulih badan kenderaan
KUCHING

2. ISI KANDUNGAN
1
2
3
4
5

3. 1. Nyatakan jenis-jenis alat menanda.
2. Nyatakan jenis-jenis alat
mengukur.
3. Terangkan mengenai alat menanda.
4. Terangkan mengenai alat mengukur.
Objektif Pembelajaran

4. Dalam bidang kejuruteraan yang berkaitan
dengan bidang pembuatan dan penghasilan
sesuatu projek, peranan alat tangan adalah
sangat penting untuk kerja kerja asas seperti :-
◦Menanda
◦Memotong
◦Memegang
◦Menguji
◦Mengukur
Pengenalan

5. Alatan tangan mestilah sesuai dengan
bahan dan tujuan alat digunakan.
Kriteria pemilihan alatan tangan ialah :
1. Kesesuaian alatan tangan dengan
bahan.
2. Kemahiran mengendalikan alatan.
3. Kemudahan mendapatkan alatan.
4. Faktor keselamatan semasa
menggunakan alatan.
PEMILIHAN ALATAN

6. Alat menanda dan mengukur
Alat menanda merupakan alat yang digunakan untuk menanda
pada benda kerja samaada mengaris, membuat tanda titik dan
sebagainya. Ini adalah sebagai permulaan untuk memulakan
kerja.
PENEBUK FEELER GAUGE
PENGGARIT (SCRIBER) DRILL GAUGE
NUMBER / LETTER PUNCH THREAD PITCH
GAUGE
DIVIDER THICKNESS GAUGE
PEMBARIS KELULI VERNIER
CALIPER
PITA PENGUKUR MICROMETER
SESIKU L
ANGKUP LUAR
ANGKUP DALAM
ANGKUP JENNY

7. penebuk
Digunakan untuk membuat tanda pada bahan
kerja terutama membuat tanda permulaan
untuk kerja kerja menebuk lubang
mengunakan drill
Tiga jenis penebuk yang selalu digunakan
ialah :-
1. Penebuk cucuk
2. Penebuk pusat
3. Penebuk cemat
Ketiga tiga jenis penebuk ini berbeza dari segi
bentuk dan sudut dan matanya.

8. Jenis jenis penebuk pusat
• Menanda pada garisan objek
sebelum kerja memotong.
Penebuk
cucuk
• Menanda pusat bulatan sebelum
kerja mengerudi
Penebuk
pusat
• Menanggalkan atau membuang
cemat atau rivet pada benda kerja.
Penebuk
cemat

10. penggarit
Diperbuat daripada keluli alat yang dikeraskan
dibahagian matanya.
Kegunaan :-
1. Kerja menanda dan membuat garisan pada permukaan
logam.
Alat ini mempunyai dua hujung mata yang tajam bagi
memudahkan kerja menanda pada permukaan logam.
Digunakan bagi menanda dan melakar bahan logam
sebelum kerja kerja pemotongan dilakukan.
Diperbuat daripada keluli karbon yang dikeraskan.
Bahagian hujung ditajamkan bagi tujuan menanda dan
bahagian hujung yang bengkok digunakan untuk
menanda tempat yang sukar.

11. penggarit
Straight ScriberBent Scriber atau
Hook Scriber

12. Diperbuat daripada keluli alat yang dikeraskan
dibahagian nombor atau hurufnya.
Kegunaan :-
1. Kerja menanda bagi memberi nombor atau huruf
tertentu pada benda kerja.
Sebarang tanda yang dihasilkan tidak akan hilang
kerana ia meninggalkan kesan terbenam dan
timbul.
number / letter punch

13. number / letter punch
Letter Punch Number Punch

14. Pembahagi pegas (divider)
Mempunyai sepasang kaki dengan bahagian matanya
yang tajam.
Pegas yang terdapat dibahagian kakinya adalah untuk
membolehkannya dilaraskan dengan mudah.
Kegunaan :-
1. Membuat lengkok dan bulatan pada permukaan
benda kerja.
2. Mengambil dan memindahkan ukuran.

15. Pembahagi pegas

16. Pembaris keluli
Diperbuat daripada keluli tahan karat dan keras.
Permukaan pembaris keluli ditandai dengan ukuran
sentimeter, milimeter atau inchi.
Boleh didapati dalam tiga saiz iaitu :-
I. 150mm
II. 300mm
III. 1000mm
Kegunaan :-
1. Mengukur dan memindahkan ukuran.
2. Menguji kerataan permukaan benda kerja
3. Membina garisan lurus pada permukaan

17. Pembaris keluli

18. Tape ruler (pitapengukur)
Bilah pengukur diperbuat daripada keluli
lembut tetapi boleh dilentur dan digulung
ke dalam housing.
Ada juga diperbuat daripada kain.
Dibuat berbagai saiz yang lebih panjang.
Tujuan utamanya ialah mengukur
panjang, tinggi dan lebar bagi ukuran
lebih besar.

19. Sesiku l (square)
Terdiri daripada 2 bahagian utama iaitu :-
1. Bilah
2. Badan
Saiz ditentukan berdasarkan panjang bilahnya.
Kegunaan :-
1. Menguji sudut 90 darjah
2. Menguji kerataan permukaan benda kerja
3. Membuat garisan tegak dan bersudut tepat dari
permukaan benda kerja
4. Menguji ketepatan dua permukaan

20. Sesiku l (square)

21. Angkup luar
Mempunyai sepasang kaki yang tajam melenkung ke
dalam
Terdapat dua jenis :-
1. Angkup luar tanpa pegas
2. Angkup luar berpegas
Kegunaan :-
1. Untuk mendapatkan ukuran garisan pusat luar
benda kerja yang berbentuk silinder atau rata

22. Angkup luar

23. Angkup dalam
Mempunyai bentuk yang hampir sama seperti angkup
luar tetapi kakinya melengkung kedalam
Terdapat dua jenis angkup dalam :-
1. Angkup dalam tanpa pegas
2. Angkup dalam berpegas
Kegunaan :-
1. Untuk mendapatkan ukuran garis pusat benda kerja
yang berbentuk silinder

24. Angkup dalam

25. Mempunyai satu kaki angkup
dan satu lagi adalah kaki
jangko tolok.
Kegunaan :-
1. Membuat garisan yang
selari dengan tepi sebelah
luar atau dalam benda
kerja.
2. Mencari pusat pada
hujung bar bulat.
Angkup jenny

26. Merupakan bilah-bilah keluli nipis yang
mempunyai ukuran dan diletakkan di dalam
satu bekas.
Kegunaan :-
1. Untuk mengambil ukuran yang kecil
seperti lurah-lurah sempit.
2. Digunakan untuk menetapkan telusan
atau kelegaan bagi injap atau palam
pencucuh.
3. Mengukur kelegaan atau sela sempit yang
wujud di antara dua komponen.
Tolok perasa (feeler gauge)

27. Tolok perasa (feeler gauge)

28. Ia boleh diperbuat daripada besi,
aluminium, kayu atau plastik yang
mengandungi lubang yang dibuat secara
siri mewakili pelbagai saiz mata gerudi.
Setiap lubang ditandakan dengan ukuran
berdasarkan saiz mata gerudi.
Digunakan untuk menentukan saiz mata
gerudi.
Drill gauge

29. Drill gauge
METRIC IMPERIAL

30. Digunakan untuk mengukur jarak
bebenang bolt.
Thread pitch gauges juga digunakan
sebagai alatan rujukan dalam
menentukan jarak atau kedudukan
bebebang pada bolt dan skru atau
bebenang di dalam lubang.
THREADPITCH GAUGE

31. THREADPITCH GAUGE

32. Alat yang digunakan untuk menguji dan
mengukur ketebalan kepingan logam
Thickness GAUGE

33. Angkup vernier / vernier caliper
Salah satu alat pengukuran jitu yang boleh digunakan
untuk mengukur.
Kegunaan :-
1. Mengukur ketebalan objek
2. Mengukur garis pusat luar silinder
3. Mengukur garis pusat dalam selinder
4. Mengukur ke dalaman
5. Menguji ketepatan
Mempunyai ketepatan dua senggatan berukuran :-
1. 0.02mm
2. 0.05mm

34. Mempunyai skala iaitu :-
1. Skala Utama (Beam Scale)
2. Skala Vernier (Vernier Scale)
Ukuran yang paling kecil di Beam Scale adalah
ukuran yang paling besar pada Vernier Scale.
Perbezaan antara Beam Scale dan Vernier Scale
merupakan bacaan paling kecil yang boleh dibuat.
Angkup vernier / vernier caliper

35. 1. Out Side Main Jaw – Mengukur garis pusat luar
2. Out Side Slider Jaw – Mengukur garis pusat luar
3. Beam Scale – Bacaan sebelum titik perpuluhan
4. Vernier Scale – Bacaan selepas titik perpuluhan
5. In Side Main Jaw – Mengukur garis pusat dalam
6. In Side Slider Jaw – Mengukur garis pusat dalam
7. Clam screw – Pengunci setelah bacaan diperolehi
8. Depth gauge – Mengukur kedalaman lubang
Angkup vernier / vernier caliper
BAHAGIAN – BAHAGIAN VERNIER CALIPER

36. Angkup vernier / vernier caliper

37. mikrometer
Satu lagi alat pengukuran yang sangat jitu
Boleh mengukur dengan tepat sehingga 0.01 atau
0.001mm
Terdapat 2 jenis iaitu :-
1. Outside micrometer
2. Inside micrometer
Kegunaan :-
1. Mengukur garis pusat silinder
2. Mengukur ketebalan objek
3. Mengukur jarak antara tepi objek

38. mikrometer
INSIDE MICROMETER OUTSIDE MICROMETER

39. mikrometer
BAHAGIAN-BAHAGIAN MIKROMETER LUAR

41. mikrometer
KAEDAH MEMBACA
1. SLEEVE SCALE
Iaitu bacaan sebelum titik perpuluhan
Ianya di tentukan oleh kedudukan muka Thimble yang mengenai
Sleeve Scale
2. THIMBLE SCALE
Bacaan selepas titik perpuluhan
Bacaan pada Thimble Scale yang setentang dengan garis lurus
pada Sleeve Scale