1. LITOLOXÍA

2. DEFINICIÓNS: LITOLOXÍA e EDAFOLOXÍA LITOLOXÍA: ciencia que estudia as características físicas e químicas das rochas. Forma parte da Xeoloxía. EDAFOLOXÍA: estudio do solo, a súa composición, estrutura, clasificación, formación e potencialidades agrícolas.

3. CLASIFICACIÓN DE ROCHAS Carbóns (hulla, antracita, lignito) Petróleo Orgánicas Calcárea Dolomia Xeso Sales Químicas Conglomerados, brechas Areísca Areas, arxilas, grixos Clásticas ou Detríticas SEDIMENTARIAS Maior Metamorfismo Mármore Lousa Micacita Xisto Cuarcita Gneis Anfibolita Granulita Ecloxita Migmatita Menor METAMÓRFICAS Basalto Andesita Piroclastos Riolitas Extrusivas ou volcánicas (cristalizan no exterior) Granito Granodiorita Gabros Peridotita Pegmatita Aplito Intrusivas ou plutónicas (cristalizan no interior) ÍGNEAS

4. LITOLOXÍA PENINSULAR TERREOS SILICEOS: GRANITOS, GNEIS, CUARCITAS E LOUSAS TERREOS CALIZOS: CALIZAS, ARENISCAS E CONGLOMERADOS TERREOS ARXILOSOS: ARXILAS, MARGAS E XESOS

5. MAPA LITOLÓXICO DA PENÍNSULA IBÉRICA Fuente: http://www.aularagon.org/files/espa/Atlas/relieveespanaindex.htm# A evolución xeolóxica determina que na península Ibérica poidan distinguirse tres áreas de acordo coa natureza do rochedo: áreas siliceas , calizas e arxilosas . En cada unha moldeanse distintos tipos de relevo en función das características da rocha e do seu comportamento fronte á erosión.

6. A ESPAÑA SILÍCEA Integrada por rochas antigas (precámbrico e paleozoico) Localización : Zona Oeste peninsular (Galicia, León, Extremadura e Huelva) con ramificacións no occidente da Cordilleira Cantábrica, o Sistema Central, os Montes de Toledo e Serra Morena. Illadamente pódese atopar noutras áreas de orixe antigo: Pireneo Axial, sectores do Sistema Ibérico, Cordilleira Costeiro Catalana e Cordilleira Penibética. Rocha predominante o Granito (Tamén hai lousa, cuarcitas e gneis ). Paisaxes: A alteración química en profundidade pola auga produce a descomposición dos seus cristais e a transformación en areas pardoamarelas que poden alcanzar grandes espesores en vals e zonas de escasa pendente. Alteración física mediante a rede de diáclases: En áreas de montaña mediante a xelifracción, resultando cristas agudas , escarpadas e dentadas e acumulación dos fragmentos en pedreiras (de lousa e cuarcita). En zonas pouco elevadas: prodúcese a escamación ou disgregación lenta do granito a partir da rede perpendicular de diáclases, co resultado de penedos (cando aparecen con certo orde unhas bolas encima das outras ( pedra cabaleira ) ou de caos granítico cando aparecen de forma caprichosa nas ladeiras montañosas.

7. GRANITO

8. GRANITO: PENEDOS MONTE PINDO

9. GRANITO FERVENZAS DO XALLAS

10. GRANITO XALLAS (ÉZARO.DUMBRÍA)

11. GRANITO MODELAXE: PILANCÓNS (FERVENZAS DO XALLAS)

12. A ESPAÑA SILÍCEA: Meteorización do granito As diáclases son os lugares máis débiles do granito, por onde poden actuar os axentes erosivos. Neste caso trátase dun arbusto que enraizou no interior dunha diáclase, actuando como unha cuña que exerce presión sobre os bloques da rocha ata producir a súa fractura definitiva

13. A ESPAÑA SILÍCEA: Alteración química Solo arenoso procedente da descomposición do granito

14. A ESPAÑA SILÍCEA: Canchais ou pedreiras Canchal o pedreira. Acumulación de materiais arrancados no cumio por xelifracción e crioclastia, que se depositaron por gravidade.

15. USO DO GRANITO NA ARQUITECTURA RÚA DO VILLAR.SANTIAGO

16. GRANITO PENEDOS DE PASARELA (Vimianzo-Laxe)

17. PENEDOS MONTE PINDO

18. APLICACIÓNS DO GRANITO MINA. O PORRIÑO

19. APLICACIÓN DO GRANITO BAR BOO. CLÍNICA POVISA.VIGO

20. LOUSA E XISTO PRAIA DAS CATEDRAIS

21. CANTEIRA DE LOUSA CARBALLEDA DE VALDEORRAS

22. LOUSA

23. LOUSA APLICACIÓNS NA CONSTRUCCIÓN

24. CANTÍS DE GNEIS PRAIA DE AREA (VIVEIRO)

25. GNEIS “OLLO DE SAPO” PRAIA DE BARES (MAÑÓN)

26. CUARCITA: PICO SACRO EROSIÓN DIFERENCIAL: CRESTAS

27. CUARCITA NO COUREL

28. BASALTO NA GOMERA

29. BASALTO DE ESPASANTE

30. CANTIL DE BASALTO.CANARIAS

31. APLICACIÓNS DO BASALTO

32. A ESPAÑA CALCARIA Formadas por sedimentos marinos da era secundaria plegados durante o terciario. Localízanse seguindo unha Z invertida :Prepirineos, Montes Vascos, o sector oriental da Cordilleira Cantábrica, o Sistema Ibérico, parte da Cordilleira Costeiro-Catalana e a Cordilleira Subbética A rocha predominante é a Calcaria , rocha dura que se fractura formando grietas o diáclases, pero que se disolve fácilmente coa auga de choiva, dando lugar ó relevo karstico , cuxas formas son: Lapiás ou lenares na superficie, ben sexan surcos ou xa formen cavidades. Gargantas ou foces (canóns) (vales estreitos e profundos escavados polos ríos) Dolina pequena depresión de fondo horizontal. Cando se unen varias dolinas fórmase unha uvala. Cando a depresión é máis grande fórmase un polxé - (véxase máis adiante) Covas: Cando se infiltra o auga polas fisuras e circula de forma soterránea vai excavando covas, nas que pode depositarse a caliza disolta en forma de estalactitas (colgantes do teito), estalagmitas (depositada no solo) ou columnas cuando se unen ambas. Simas : aberturas estreitas que comunican a superficie coas galerías soterráneas.

33. A ESPAÑA CALCARIA Bloque-diagrama

34. ROCA CALCARIA PROCESO DE DISOLUCIÓN

35. ROCA CALCARIA MODELAXE Modelado kárstico : nome derivado da rexión de Karst que indica o modelado sobre rochas calizas producido pola disolución da mesma ante augas con alto contido en CO2, e por tanto disolvendo a cal en bicarbonatos cálcicos e creando formas peculiares como dolinas, uvalas, lapiaces ou poljes. Dolina : depresión pechada, máis ou menos circular, de profundidade e diámetro variables (dende uns poucos metros ata un centenar), propia das rexións calcárias e asociada a procesos de disolución. No seu fondo acumúlanse materiais coluviales, especialmente terra rossa, arxilas avermelladas de descalcificación.

36. A ESPAÑA CALCARIA Superficie: dolina Fuente: http://sapiens.no.sapo.pt/m-carsico/model-carsico-estruturas.htm y wikipedia Prof. Isaac Buzo Sánchez

37. CALCARIA MODELAXE: Gran Dolina (Atapuerca. Burgos)

38. A ESPAÑA CALCÁRIA Normalmente orixínase a partir dun sumidoiro, punto no que unha corrente superficial fíltrase cara ao interior da terra nun terreo calizo. Cando varias dolinas únense dan lugar ás chamadas uvalas , que presentan unhas maiores dimensións e un contorno sinuoso. En España algúns autores fan sinónimos os termos dolina e torca , aínda que outros prefiren reservar este segundo para aludir a dolinas de afundimento, algunhas ocupadas por charcas permanentes ou temporais no seu fondo. Constitúen formas típicas do relevo cárstico (véxase Modelado calizo).

39. A ESPAÑA CALCARIA Superficie: uvala Fuente: http://sapiens.no.sapo.pt/m-carsico/model-carsico-estruturas.htm Prof. Isaac Buzo Sánchez

40. ROCA CALIZA MODELAXE Lapiás: superficies rochosas con numerosas canalizacións e sucos. Polxé: depresión de tipo cárstico delimitada por barrancos abruptos. Na península Ibérica pódense atopar numerosos exemplos de torcas escavadas sobre material calizo, como no Parque natural Cidade Encantada, nas Torcas (ambos os situados na provincia de Cuenca, en Castela-A Mancha) ou na Paraxe natural do Torcal de Antequera (na provincia de Málaga, Andalucía).

41. CALCARIA MODELAXE: LAPIÁS Lenar o lapiaz, superficie na que a rocha caliza non tiene ninguna cobertera edáfica ni vegetal por la que los agentes atmosféricos, especialmente el agua, le erosiona formando canales mas o menos profundos y anchos por los que el agua se infiltra.

42. CALCARIA MODELAXE: POLXÉ VAL DE MATIENZO (CANTABRIA) POLXÉ

43. CALIZA ROCA CALCARIA DESFILADEIRO DO CARES

44. ROCA CALCARIA PAISAXE.KÁRSTICO. CIDADE ENCANTADA

45. CALIZA MODELAXE: ESTALACTITAS E ESTALAGMITAS e COLUMNAS

46. FOUCES DO RÍO DURATÓN Unha f oz é un val fluvial cuxo fondo é o mesmo cauce do río. Como consecuencia, as súas paredes son moi verticais. Son típicas de terreos calcarios. É característico que no trazado dos canóns formense fouces, alí onde o río flúe máis encaixado.

47. A ESPAÑA ARXILOSA Os materiais son sedimentarios continentais pouco resistentes: arxilas, margas e xesos, depositados a finais do terciario e no cuaternario. Localización : depresións da submeseta norte y sur, as depresións do Ebro e do Guadalquivir e as chairas costeiras. Relevo horizontal, xa que non se viron afectados por pregamentos posteriores. A súa erosión é rápida debido ó brando dos seus materiais. Os ríos abren vales que separan estruturas horizontais , que cando se erosionan dan lugar a campiñas suavemente onduladas. Nas zonas áridas con períodos curtos de choivas torrenciais, nos que non hai cobertera vexetal, prodúcese un desgaste das vertentes dando lugar ás cárcavas . Si se desenvolven de xeito amplo por unha zona dan lugar á paisaxe chamado badlands .

48. A ESPAÑA ARXILOSA Localización Fuente: google.maps modificado

49. A ESPAÑA ARXILOSA Relevo: a erosión actúa de xeito diferencial , dependendo da orixe e resistencia da rocha, dando lugar a distintos relevos: Cos estratos horizontais : mesas ou páramos (grandes extensións coa cima horizontal, coincidindo cun estrato duro). O flanco será suave, si o estrato é brando ou recto si é duro. As mesas coa erosión acaban reducidas a cerros testemuñas e antecerros . Cos estratos lixeiramente inclinados e con alternancia de materiais duros e brandos, temos as paisaxes en costa , onde o dorso ou reverso está formado polo estrato duro e a fronte que terá a parte superior con forte pendente (polo estrato duro) seguiralle unha parte inferior cóncava coincidindo coa parte branda. A erosión das costas tamén dá lugar a cerros testemuñas e antecerros.

50. ARXILA

51. ARENITO APLICACIÓN CONSTRUCIÓN

52. CONGLOMERADOS MONTSERRAT (BARCELONA)

53. TRATAMENTO DE ARXILA

54. APLICACIÓNS DE ARXILA

55. MARGAS (Marganell. Barcelona)

56. XESOS Barbastro. Huesca

57. A ESPAÑA ARXILOSA Modelaxe: Cárcavas Fuente: wikipedia

58. A ESPAÑA ARXILOSA Modelaxe: badlands (Monegros) Fuente: wikipedia

59. A ESPAÑA AXILOSA Modelaxe: relevos horizontais Son relevos que non sufriron presións. Situados en concas sedimentarias amplas que permiten a distribución dos sedimentos en capas. Cada estrato, dependendo da súa litoloxía, actúa de xeito diferente á erosión (erosión diferencial), o que dá lugar a unha variedade de formas: páramos, mesas, pilares, cerros testemuña.... Fuente: http://club.telepolis.com/geografo/geomorfologia/aclinal.htm y http://roble.cnice.mecd.es/~imaj0003/geomorf/geomorf.htm

60. A ESPAÑA AXILOSA Modelaxe: relevos horizontais DORSO FRONTE Estrato duro Estratos brandos Fuente: elaboración propia