3. Tipos de unidades morfoestruturais Zócalos ou escudos Macizos antigos Cordilleiras de pregamento Depresións Cordilleiras intermedias Cordilleiras alpinas Por afundimento Depresións prealpinas

5. INTRODUCIÓN CRONOLOXÍA XERAL EVOLUCIÓN XEOLÓXICA Prof. Isaac Buzo Sánchez http://personales.ya.com/isaacbuzo Cuaternario 1.8 Cenozoico Neógeno 25 23.2 Paleógeno 65 40 Mesozoico Cretácico 141 76 Jurásico 200 59 Triásico 230 30 Paleozoico Pérmico 280 50 Carbonífero 345 65 Devónico 395 50 Silúrico 435 60 Ordovícico 500 65 Cámbrico 570 70 Precámbrico 3800 3230

7. ESTRUTURA DA TERRA

8. DERIVA CONTINENTAL

9. TECTÔNICA DAS PLACAS

12. EVOLUCIÓN XEOLÓXICA DA PENÍNSULA IBÉRICA Isaac Buzo Sánchez IES Extremadura Montijo (Badajoz) http://personales.ya.com/isaacbuzo O RELEVO

13. -ARCAICA HURONIANO PRIMARIA CALEDONIANO HERCINIANO SECUNDARIA TERCIARIA PREGAMENTO ALPINO CUATERNARIA GLACIACIÓNS TERRAZAS FLUVIAIS

14. EVOLUCIÓN XEOLÓGICA PRECÁMBRICO Prof. Isaac Buzo Sánchez CRONOLOGÍA: 4000-600 millóns de anos ACONTECIMIENTOS: Orogenia Cadomiense. Emerxee unha banda arqueada de noroeste a sureste formada por pizarras y gneis que comprendía a actual Galicia e puntos illados nos actuais Sistema Central e Montes de Toledo. Este macizo precámbrico foi arrasado pola erosión e cuberto case na súa totalidade polos mares paleozoicos. Elaboración propia http://personales.ya.com/isaacbuzo

16. EVOLUCIÓN GEOLÓGICA PALEOZOICO Prof. Isaac Buzo Sánchez CRONOLOGÍA: 600-225 millóns de anos. ACONTECIMIENTOS: Oroxenia herciniana. Os mares que cubrían a peninsula enchéronse con sedimentos procedentes da erosión do macizo precámbrico; estes materiais pregáronse coa oroxenía herciniana, elevándose as cordilleiras hercinianas, formadas por lousas de pizarra e cuarcitas con intrusións graníticas (macizo hespérico ao oeste, macizo de Aquitania e Catalano-balear no noresteestos e Macizo Betico-Rifeño ao Sureste. Todos eles foron transformados en zócalos pola erosión posterior. Macizo hespérico Macizos de Aquitania, Catalano-Balear e do Ebro Macizo Betico-Rifeño Elaboración propia http://personales.ya.com/isaacbuzo

18. EVOLUCIÓN GEOLÓGICA MESOZOICO Prof. Isaac Buzo Sánchez CRONOLOGÍA: 225-68 millóns de anos ACONTECIMIENTOS: Período de calma xeolóxica na que predominou a erosión e a sedimentación. Continuou o arrasamiento das cordilleiras hercinianas.As transgresións e regresións mariñas no Este (xaque naquel momento o zócalo basculaba cara alí) produciron a acumulación no borde oriental dun conxunto de materiais sedimentarios plásticos (calcáreas, areiscas, marga). Tamén nas zonas mariñas máis profundas e afastadas (fosas) depositáronse enormes espesores de sedimentos (actuais Pirineos e Sistemas Béticos). Zonas de regresiones y transgresiones marinas Fosas sedimentarias http://personales.ya.com/isaacbuzo

19. EVOLUCIÓN GEOLÓGICA CENOZOICO Prof. Isaac Buzo Sánchez CRONOLOGÍA: 68-1,7 millóns de anos ACONTECIMIENTOS: Oroxenia alpina: Elevación de cordilleiras alpinas (Pirineos e Sistemas Béticos) ao pregarense os materiai depositados nas fosas Formación das depresións prealpinas (Depresión do Ebro e do Guadalquivir) Influencia sobre a meseta: Inclinación da península cara o Atlántico (determinando a dirección de boa parte da rede hidrográfica Formación dos rebordes montañosos da Meseta: Cordilleira Cantábrica, Sistema ibérico y Serra morena. Fracturación dozócalo, que deu lugar a unha estructura xermánica constituida por bloques levantados (Macizo Galaico, e serras interiores –Sistema Central e Montes de Toledo-) y outros afundidos (depresións interiores da Meseta (submeseta norte e sur). Actividade volcánica nas zonas do Campo de Calatrava, Olot-Ampurdán e Cabo de Gata. http://personales.ya.com/isaacbuzo

20. EVOLUCIÓN GEOLÓGICA CENOZOICO Pregamento dos sedimentos das fosas tectónicas (Estilo tectónico xurásico Fractura do zócalo e elevación e afundimento de bloques (Estilo tectónico xermánico) Fractura do zócalo e pregamento dos sedimentos que se atopan produto das transgresións e regresións mariñas (Estilo tectónico saxónico) Depresións prealpinas Basculación cara o atlántico Prof. Isaac Buzo Sánchez Elaboración propia http://personales.ya.com/isaacbuzo

22. Inclinación do macizo hespérico cara o W O pregamento alpino en Europa

23. EVOLUCIÓN XEOLÓXICA: RESUMEN FINAL, CRONOLOXÍA PRECAMBRICO 4000 ma PALEOZOICO 600 ma MESOZOICO 225 ma CENOZOICO 68 ma CUATERNARIO 1,7 ma ACONTECEMENTO xEOLÓxICO RESULTADO OROXENIA CADOMIENSE OROXENIA HERCINIANA OROXENIA ALPINA EROSIÓN EROSIÓN Macizo Precámbrico (NE-SE) Arrasado pola erosión Cordilleira hercinianas: Macizo Hespérico (O) Macizos de Aquitania, Catalano-balear e do Ebro (NE) Macizo Bético-Rifeño (SE) Arrasamiento de CordilleIras hercinianas Depósitos marinos (E) CordilleIras alpinas: Pirineos Sist. Béticos Depresións Ebro Guadalquivir Fractura do Zócalo: Interior Borde Depresións Glaciarismo Terrazas Prof. Isaac Buzo Sánchez http://personales.ya.com/isaacbuzo

25. Circo glaciar

26. Ibón nos Pirineos Glaciarismo Gredos

27. Gelifracción

28. Glaciar

29. Valle glaciar - Ordesa

30. Valle glaciar - Ordesa

31. Valle glaciar

32. Circo y lago glaciar

33. Ibones

35. Tipos de fallas Relevo xermánico

37. Terrazas

38. Terrazas

39. Rambla

40. Meandros

41. Crater Olot Crater Campos de Calatrava

42. ESPAÑA SILICEA ESPAÑA CALCÁREA ESPAÑA ARXILOSA

43. - Predomina no oeste peninsular (Galicia, León e Estremadura), ramificacións cara a parte oriental da Cordilleira Cantábrica, o Sistema Central, Montes de Toledo e Serra Morena. - Rochas antigas, de época precámbrica e primaria. Predomina o granito, rocha cristalina e ríxida. - Alteracións da rocha - alterado quimicamente en profundidade pola auga, crea areas pardoamaralentas, que alcanza grande profundidade nos vales e nas zonas de pendente pouco pronunciada. - alteracións por fraturas ou diáclases: - nas altas montañas. A auga que se conxela polas fendas das rochas rómpeas provocando a formación de arestas e paredes verticais de rocha viva e a aparición de canchais ou fragmentos de rochas rotas a pé de montaña. - nas zonas menos elevadas, alteracións paralelas á superficie, dá lugar a escamaduras de granito, resultando unha paisaxe suavemente ondulada de formas arredondadas (Domos). Se a alteración se produce en diáclases perpendicualares provoca a formación de bólas, que quedan amoreadas unhas xunto a outras formando tores , pedras cabaleiras , ou pedreiras.

44. Granito

45. Granito Rosa

46. Basalto

47. Pizarra

48. Gneiss

49. Cuarcita

50. Modelado granítico no Sistema central Monte Perdido Pirineos

51. Canchal

52. Domo

53. Berrocal

54. Berrocal

55. Berrocal

56. - Os terreos calcarios forman unha Z invertida que se estende polos Prepirineos, Montes Vascos, o sector oriental da Cordilleira Cantábrica, Sistema Ibérico, parte da Cordilleira Costeiro-catalana e a Cordilleira Subbética. - Son sedimentos de época secundaria pregados durante o terciario. A rocha predominante é a calcaria, unha rocha dura que se fratura formando fendas ou diáclases, pero que se disolve facilmente ca auga da chuvia. - Dá lugar a un relevo complexo, chamado cárstico , na que podemos observar as seguintes formacións: - Lapiás ou lenares sucos ou canles longos e cortantes producidos pola acción de arroios. - Gargantas ou foces vales profundos causados polos rios . - Polxés depresións vales pechados de fondo horizontal, as veces forma lagos permanentes - Dolinas ou torcas depresión ou vales circulares onde a auga se estanca - Covas: - estalacticas ( a partir da auga, rica en carbonato cálcico que pinga do teito) - estalagmitas ( a partir da auga depositada no chan ) - Simas Aberturas estreitas que comunican a superficie coas galerías subterráneas.

57. Caliza

58. Caliza

59. Cidade encantada Cuenca Cova cárstica

60. Cueva con estalactitas

61. Dolina

62. Dolina

63. Dolina en artesa

64. Dolina en pozo

65. Lapiaz

66. El Torcal de Antequera

67. Ciudad Encantada de Cuenca

68. Cañón

69. Cañón

70. Cañón

71. A MANCHA CASTELA: TERRA DE CAMPOS

72. Arcillas

73. - Comprende boa parte das depresións das submesetas norte e sur, das depresións do Ebro e do Guadalquivir e as chairas costeiras mediterráneas. - Son materiais sedimentarios pouco resistentes (arxilas, margas e xesos) depositas a final do terciario ou durante o cuaternario. - Relevo basicamente horizontal, xa que non estiveron afectados por pregamentos de rápida erosión pola brandura dos materiais. Relevos suavemente ondulados, provocados pola erosión dos ríos que abren vales que separan estruturas horizontais que logo son desgastadas. - Cárcavas: no SE de España, zonas secas e cálidas con frecuentes chuvias torrenciais, crean fendas estreitas e profundas separadas por arestas, cando esta paisaxe se prolonga por unha grande superficie chámase banlands

74. Arcillas

75. Colada de barro

76. A erosión actúa de forma diferente dependendo das rochas de distinta orixe e resistencia, dando lugar a distintos relevos segundo a inclinación dos estratos. a. – cando os estratos son horizontais alternativamente duros e brandos a rede fluvial separa plataformas – mesas, moas ou páramos - coincidindo cos estratos duros e flancos suaves, os estratos brandos. Cando se reducen os páramos quedan convertidos en cerros testemuñas. Este tipo de relevo obsérvase nas concas sedimentarias meseteiras e nas depresións do Ebro e do Guadalquivir.

77. b- cando os estratos están suavemente inclinados e alternan materias duros e brandos fórmanse costas, na que se distingue un dorso ou reverso que coincide co estrato duro inclinado e unha fronte que ten a parte superior de forte pendente formada pola capa dura e unha capa inferior cóncova que que coincide cos materias brandos. O retroceso das dorso das costas crea cerros testemuñas e ante-cerros.

79. c.- cando os estratos están pregados da lugar ao relevo apalachense e xurásico: - apalanchese: formado sobre o relevo herciano arrasado pola erosión, que experimenta un anovamento que reactiva a erosión. A erosión deixa en relevo os estratos duros que forman crestas paralelas longas e estreitas separadas por depresións escavadas nos materias máis brandos. Atopamos este tipo de relevo nos vales asturianos dos ríos Éo e do Navia, na comarca de Somiedo, nos Montes de Toledo e en Serra Morena. - xurásico: fórmase por cordilleiras novas, constituído pola alternancia de pregamentos convexos (anticlinais) e cóncavos (sinclinais). Nos anticlinais a erosión dos cursos de auga poder crear vales perpendiculares ó cumio (cluses) e vales paralelos ao cumio (combes) no que no borde do combe queda en resalte o estrato duro. O baleirado dun anticlinal pola erosión deixa en resalte o antigo sinclinal (sinclinal colgado) Formas típicas deste relevo poden verse no Sistema Ibérico e na Cordilleira Cantábrica, Pireneos e Cordilleiras Béticas.

81. Submeseta norte: Avila

85. Serra da Demanda

90. Serra Nevada

91. Sedimento mariños

92. Marismas

94. Delta

95. Estuario

96. Marisma

97. A acción do vento

98. Dunas

99. Dunas

100. O modelado litoral

101. Acantilado

102. Rasa

103. Rasa

104. Tómbolo

105. Tómbolo

106. Frecha litoral

107. Albufeira