1. วิชาปฏิบัติการ 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
สารลายอิเล็กโทรไลต์และนอนอิเล็กโทรไลต์
โดย... คุณครูจริยา ใจยศ
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
โรงเรียนสา อาเภอเวียงสา จังหวัดน่าน

2. ผลการเรียนรู้
อธิบายความหมายและความสัมพันธ์ของสาร อิเล็กโทรไลต์ กับความเป็นกรด-เบส ได้

3. ความหมายของสารละลายอิเล็กโทรไลต์
อิเล็กโทรไลต์ (Electrolyte) หมายถึง สารที่เมื่อละลายใน นาจะนาไฟฟ้าได้ เนื่องจากมีไอออนซึ่งอาจจะเป็นไอออนบวก หรือ ไอออนลบเคลื่อนที่อยู่ในสารละลาย สารละลายอิเล็กโทรไลต์นี อาจ เป็นสารละลายกรด เบส หรือเกลือก็ได้
ตัวอย่าง สารละลายกรดเกลือ (HCl)
สารละลายโซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaOH) และ
สารละลายของเกลือ KNO3 เป็นต้น
โดยในสารละลายดังกล่าวประกอบด้วยไอออน H+ , Cl- , OH- , K+ และ NO3- ตามลาดับ

4. ความหมายของสารละลายนอนอิเล็กโทรไลต์
นอนอิเล็กโทรไลต์ (Non-electrolyte) หมายถึง สารที่ไม่ สามารถนาไฟฟ้าได้เมื่อละลายนา ทั งนี เนื่องจาก สารพวกนอนอิ เล็กโทรไลต์ จะไม่สามารถแตกตัวเป็นไอออนได้ เช่น นาบริสุทธิ์ นาตาล แอลกอฮอล์ เป็นต้น

5. ภาพการเป็นอิเล็กโทรไลต์และนอนอิเล็กโทรไลต์ของสาร

6. อิเล็กโทรไลต์แก่และอิเล็กโทรไลต์อ่อน
อิเล็กโทรไลต์แบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท ดังนี
1. อิเล็กโทรไลต์แก่ (strong electrolyte) หมายถึง สารที่ละลาย นาแล้วแตกตัวเป็นไอออนได้มาก อาจจะแตกตัวได้ 100% และนา ไฟฟ้าได้ดีมาก เช่น กรดแก่ และเบสแก่ และเกลือส่วนใหญ่จะแตก ตัวได้ 100% เป็นต้น
2. อิเล็กโทรไลต์อ่อน (weak electrolyte) หมายถึง สารที่ ละลายนาแล้วแตกตัวได้บางส่วน นาไฟฟ้าได้น้อย

7. วิธีการทดสอบหาว่าสารใดจัดเป็นอิเล็กโทรไลต์แก่ อิเล็กโทรไลต์อ่อน หรือ นอนอิเล็กโทรไลต์

8. การทดลอง สมบัติบางประการของสารละลาย
จุดประสงค์
1. ทดสอบความเป็นกรด เบส และการนาไฟฟ้าของสารละลายได้
2.จาแนกประเภทของสารละลายได้

9. วิธีการทดลอง
1. ใส่สารละลาย HCl, CH3COOH, NaCl, NaOH, KI, C2H5OH, และ C12H22O11 ที่มีความเข้มข้น 1 mol/dm3 ปริมาตร 4 cm3 ลงในหลอด ทดลองขนาดเล็กหลอดละชนิด
2.ทดสอบการเปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสทั งสีแดงและสีนาเงินของ สารละลายข้างต้น
3. ทดสอบการนาไฟฟ้าของสารละลายแต่ละชนิด โดยจุ่มลวด ตัวนาของเครื่องตรวจการนาไฟฟ้าให้ลึกเท่าๆกัน สังเกตความ สว่างของหลอดไฟ

10. ที่มา : http://chemicalm5.exteen.com/20120826/entry-2

11. ตารางบันทึกผลการทดลอง
สารละลาย
การเปลี่ยนแปลงที่สังเกตได้
การเปลี่ยนสีของ กระดาษลิตมัส
การนาไฟฟ้า
ความสว่างของ หลอดไฟ
HCl
CH3COOH
NaCl
NaOH
KI
C2H5OH
C12H22O11

12. คาถามท้ายการทดลอง
1. ถ้าใช้สมบัติการเปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสเป็นเกณฑ์ สามารถ จาแนกสารละลายได้กี่ประเภทอะไรบ้าง
2. ถ้าใช้สมบัติการนาไฟฟ้าของสารละลายเป็นเกณฑ์ สามารถ จาแนกสารละลายได้กี่ประเภท อะไรบ้าง
3. สารละลายที่นาไฟฟ้าได้แต่ละชนิด ทาให้หลอดไฟสว่าง เท่ากันหรือไม่ อย่างไร

13. การเขียนรายงานผลการทดลอง (20 คะแนน)
ชื่อการทดลอง ( 1 คะแนน)
จุดประสงค์การทดลอง ( 1 คะแนน)
ปัญหาการทดลอง ( 2 คะแนน)
ตัวแปร (ตัวแปรต้น ตัวแปรตาม และตัวแปรควบคุม) ( 3 คะแนน)
วัสดุ อุปกรณ์ ( 1 คะแนน)
สารเคมี ( 1 คะแนน)
วิธีการทดลอง ( 1 คะแนน)
ตารางบันทึกผล ( 2 คะแนน)
ตอบคาถามท้ายการทดลอง (3 คะแนน )
สรุปผลการทดลอง ( 5 คะแนน)