Hipogonadizm Tanı ve Tedavi
Dr.Perviz HACIYEV
• Hipogonadizm: Androjen eksikliği sonucu
oluşan hayatın çoklu organ fonksiyonlarını ve
kalitesini etkileyen bir klinik sendromdur
Sınıflandırma
• Primer Hipogonadizm (Testis)
• Sekonder Hipogonadizm(Hipofiz, Hipotalamus)
• Geç başlayan Hipogonadizm(Primer+Sekonder)
• Androjen Hedef Organları (Androjen
yetersizliği/duyarsızlığı)
Primer Hipogonadizm
• Testesteron ↓
• FSH, LH ↑
• Spermatogenezis bozukluğu
En sık
• Klinefelter sendromu
• Testis Tümörleri
Primer Hipogonadizm
• İnmemiş/ektopik testis
• Orşit
• Anorşi
• Sekonder Testiküler disfonksiyon
• İdiopatik Testiküler Atrofi
• Konjenital anorşi
• 46 XY, DSD (testosteron sentez enzim defektleri)
• Gonadal Disginezis
• Genetik Malformasyonlar
– 46 XX erkek sendromu
– 47 XYY
– Noonan sendromu
Primer Hipogonadizm
• Klinefelter Sendromu:
– 1/500 erkek (%0,2)
– 47 XXY (%90)
– Mozaik formları (46XY
47XXY, 48XXXY, 48XXYY)
– Azospermili erkeklerin
%14’ünde görülür
– Hipogonadizm’in
en sık sebebi
Primer Hipogonadizm
• Testis Tümörleri:
– Üreme çağındaki genç erkeklerde en sık görülen
kanser tipidir.
– %25 hastada tümör tedavi sonrası testiküler
yetmezlik gelişmekte
Sekonder Hipogonadizm
• Testesteron ↓
• FSH, LH ↓, ↔
• Hipotalamus /Hipofiz bozukluklar
– Hiperprolaktinemi (adenoma,ilaç)
– İzole Hipogonadotropik Hipogonadizm
– Kallmann Sendromu
Sekonder Hipogonadizm
• Hiperprolaktinemi (Prolaktinoma, ilaç indüklenmesi)
• İzole Hipogonadotropik Hipogonadizm (GnRH
yetmezliği)
• Kallmann Sendromu
• Hipopituitarizm
(Radyoterapi,travma,enfeksiyon,hemokromatozis)
• Hipofiz Adenomları
• Prader Willi Sendromu
• Konjenital Adrenal Hipoplazi (X, Resesif)
Sekonder Hipogonadizm
İzole Hipogonadotropik Hipogonadizm /Kallmann Send.
– yetersiz GnRH salınımı
– pubertal gecikme veya inkomplet pubertal gelişme
Kallmann sendromu
– (+ anozmi)
– 1/86000
– Sporadik, dominant, resesif, X’e bağlı kalıtım
– Hipogonadizm formu ve sebebi tedavi takibi ve
düzenlenmesi ayrıca hastaya, varsa infertilite hakkında
bilgilendirmesi amacıyla belirlenmelidir
Tanı
• Libido kaybı(Düşük cinsel
arzu)
• Yorgunluk
• Kas kaybı (atrofi)
• Erektil Disfonksiyon
• Artan abdominal yağ
• Glikoz intoleransı
• Yetersiz uyku
• Konsantrasyon güçlüğü
• Psikolojik sorunlar
• Jinekomasti
• Sıcak basması
• Sakal ve vücut kıllarında
azalma
• Kemik kütlesi kaybı
• Sinirlilik
• İnfertilite
• Testislerde küçülme
• Sık sık idrara çıkma ( poliüri,
enfeksiyon olmaksızın)
• Myalji
• Gece terlemeleri
• Kuru hassas cilt veya
çatlama
• Kalp hastalıkları
• Yüksek tansiyon
• Önkoid vücut yapısı (kol ve
bacakların gövdeye göre
uzun olması)
Tanı
Prepubertal Hipogonadizm
• Küçük Testisler
• Kriptorşidizm
• Jinekomasti
• İnce ses
• Kıllanma
• İnfertilite
• Düşük kemik kitlesi
• Sarkopeni
• Azalmış seksüel aktivite
Tanı
Geç başlayan Hipogonadizm(Late – Onset )
• Libido kaybı
• Erektil Disfonksiyon
• Sarkopeni
• Düşük Kemik Kitlesi
• Depresyon
• Halsizlik
• Vücut kıllanmasında azalma
• Sıcak Basması
• Cinsel istek/aktivite kaybı
Tanı
• Testosteron analizi belirtilen şikayetleri olan
hastalarda bakılmalı
• Ayrıca ciddi hipogonadizm durumlarında
osteoporoz açısından hastalar
değerlendirilmeli
Tanı
• Sekonder seks karakterlerinin durumu
• Dış genital muayene (testis, penis,)
• Serum gonadotropin düzeyleri
• Testis fonksiyonlarının değerlendirilmesi; sperm analizi
• Diğer hipofiz fonksiyonlarının düzeyleri
• Testislerin görüntülenmesi
• Hipofiz ve hipotalamik bölge görüntülenmesi(CT,MRI)
Tanı
40-79 yaş arası erkeklerde Total Testosteron
– Azalmış aktivite/libido için 374 mg/dL
– Sabah ereksiyon sıklığının azalması için 317 mg/dL
– Erektil Disfonksiyon için 244 mg/dL
– Cinsel düşünceler için 230 mg/dL
eşik değerlerdir
Tanı
Klinik
– Azalmış cinsel istek
– Zayıflamış sabah ereksiyonu
– Erektil disfonksiyon
(eau: The strongest predictor for hypogonadism in this age
group was three sexual symptoms)
Tanı
– T.Testosteron < 8 mmol/L (<230 ng/dL)
Tanı
• Düşük T.Testosteron değerlerinde Test tekrar edilmeli
• Seks Hormonu Bağlayıcı Globulin eksikliği biliniyorsa veya
şüpheleniliyorsa Serbest Testosteron istenmeli
Tedavi
Bazı hastalık durumlarında Testosteron
Değerlendirilmeli
• Hipofiz Kitlesi
• Son Dönem Böbrek Yetmezliklerinde
• Testosteron seviyesini baskılayacak medikal tedavi
durumlarında (kortikosteroid, opiatlar)
• Kronik Obstrüktif AC Hastalıklarında
• Osteoporoz veya hafif travma sonucu kırıklarda
• Sarkopeni
• Tip 2 DM
Tanı
Tedavi
Testosteron Tedavi endikasyonları
• Geçikmiş puberte (idiopatik, Kallmann)
• Klinefelter sendromu
• Seksüel disfonksiyon ve ↓ Testosteron
• Osteoporozis
• Hipopitüitarizm
• Testiküler disgenezis ve hipogonadizm
Tedavi
• Azalmış kas gücü ve kitlesi
• Azalmış kemik kitlesi
• Azalmış ereksiyon ve libido
Tedavi
Testesteron Yerine Koyma Tedavisinin Çeşitleri:
• Enjeksiyon: Her iki haftada bir IM enjeksiyon.
• Testosteron Bantları
• Testosteron Jelleri
• Dilatlı ve bukkal testosteron
• Subdermal preparatlar
Tedavi
Hipogonodizme infertilite eşlik ediyorsa
• Ekzojen Testosteron negatif feedback ile
hipotalamus-hipofiz-gonad aksına etki ederek
endojen testosteron üretimi baskılar
• Tedavide hCG gerekmektedir
Tedavi
Sekonder Hipogonadizm tedavisi
İnfertilite sorun teşkil ediyorsa
• hCG: Leydig hücrelerinden Testesteron
üretimini stimule eder
– Haftada 2 kez 1500-5000 IU sc/im hCG
• FSH : Spermatogenezi stimüle eder
– Haftada 3 kez 150 IU sc/ım
Tedavi
Klomifen Sitrat
• Primer,hipotalamus,hipofiz ve testis yetersizliği olmayan
infertil hastalarda sperm sayısının artırılması amacıyla
kullanılır.
• Azospermisi ve testiküler patolojisi olmayan
normogonadotropikler ile parsiyel androjen eksikliği ve hafif
hipogonadotropik hipogonadizmi olanlar klomifene iyi yanıt
vermektedirler.
• Seminal früktoz seviyesi düşük (seminal vezikül
disfonksiyonlu) ve sperm kromatin stabilitesi yüksek olgularda
5 günlük klomifen tedavisi früktoz seviyesinde artış ve sperm
kromatin stabilitesinde azalma sağlamıştır.
Tedavi
İlaç Adı Hormon İçeriği Türü SGK
Etki
Süresi Fiyatı
Sustanon
Testosteron Propiyonat +
Testosteron
Fenilpropiyonat İğne * 21 Gün 6.50
Testogel Testosteron Jel * Günlük 93.74
Nebido Testosteron Undekanoat İğne 3 Ay 243.55
Pregnyl HCG İğne * Haftalık 9.97
Ovitrelle r-HCG İğne * Haftalık 84.69
Gonal-F r- FSH İğne Haftalık 340.99(450iu)
Menogon LH-FSH İğne Haftalık 132.7(225iu)
Puregon r-FSH İğne Haftalık 493.68(600iu)
Menopur LH-FSH İğne Haftalık 229.12(225iu)
Merional LH-FSH İğne * Haftalık 28.24(75iu)
Fostimon FSH
Tedavi
• Hastalar tedavi süreci ve görülebilecek yan etkiler
konusunda bilgilendirilmeli
• Tedavi başlangıç aşamasında kısa etkili testosteron
preparatları tercih edilmeli
• İnfertil hipogonadizm hastalara HCG tedaviye
eklenmeli
Tedavi
Testesteron Tedavi kontraendikasyonları
• Prostat Kanseri
• PSA > 4 ng/mL
• Erkek meme kanseri
• Ağır uyku apnesi
• İnfertilite
• Hematokrit > %50
• Ciddi BPH’a bağlı AÜSS
Tedavi
Testesteron Tedavi kontraendikasyonları
Tedavi
Testesteron Tedavi Takibi
GİRİŞ 1 3 6 9 12 YILLIK
Semptomların
tedaviye cevabı
- - + + + + +
KC fonk. testleri + - + + + + +
Lipit profili ve
kardiyoloji
+ - - - - - +
Prostat kontrolü
(PSA ve PRM)
+ - + + + + +
Hematoloji + + + + + + +
Tedavi
Testesteron Tedavi Takibi
Take to Home
HASTA DEĞERLENDİRME
Hipogonadizm

Hipogonadizm

  • 1.
    Hipogonadizm Tanı veTedavi Dr.Perviz HACIYEV
  • 2.
    • Hipogonadizm: Androjeneksikliği sonucu oluşan hayatın çoklu organ fonksiyonlarını ve kalitesini etkileyen bir klinik sendromdur
  • 4.
    Sınıflandırma • Primer Hipogonadizm(Testis) • Sekonder Hipogonadizm(Hipofiz, Hipotalamus) • Geç başlayan Hipogonadizm(Primer+Sekonder) • Androjen Hedef Organları (Androjen yetersizliği/duyarsızlığı)
  • 7.
    Primer Hipogonadizm • Testesteron↓ • FSH, LH ↑ • Spermatogenezis bozukluğu En sık • Klinefelter sendromu • Testis Tümörleri
  • 8.
    Primer Hipogonadizm • İnmemiş/ektopiktestis • Orşit • Anorşi • Sekonder Testiküler disfonksiyon • İdiopatik Testiküler Atrofi • Konjenital anorşi • 46 XY, DSD (testosteron sentez enzim defektleri) • Gonadal Disginezis • Genetik Malformasyonlar – 46 XX erkek sendromu – 47 XYY – Noonan sendromu
  • 9.
    Primer Hipogonadizm • KlinefelterSendromu: – 1/500 erkek (%0,2) – 47 XXY (%90) – Mozaik formları (46XY 47XXY, 48XXXY, 48XXYY) – Azospermili erkeklerin %14’ünde görülür – Hipogonadizm’in en sık sebebi
  • 10.
    Primer Hipogonadizm • TestisTümörleri: – Üreme çağındaki genç erkeklerde en sık görülen kanser tipidir. – %25 hastada tümör tedavi sonrası testiküler yetmezlik gelişmekte
  • 13.
    Sekonder Hipogonadizm • Testesteron↓ • FSH, LH ↓, ↔ • Hipotalamus /Hipofiz bozukluklar – Hiperprolaktinemi (adenoma,ilaç) – İzole Hipogonadotropik Hipogonadizm – Kallmann Sendromu
  • 14.
    Sekonder Hipogonadizm • Hiperprolaktinemi(Prolaktinoma, ilaç indüklenmesi) • İzole Hipogonadotropik Hipogonadizm (GnRH yetmezliği) • Kallmann Sendromu • Hipopituitarizm (Radyoterapi,travma,enfeksiyon,hemokromatozis) • Hipofiz Adenomları • Prader Willi Sendromu • Konjenital Adrenal Hipoplazi (X, Resesif)
  • 15.
    Sekonder Hipogonadizm İzole HipogonadotropikHipogonadizm /Kallmann Send. – yetersiz GnRH salınımı – pubertal gecikme veya inkomplet pubertal gelişme Kallmann sendromu – (+ anozmi) – 1/86000 – Sporadik, dominant, resesif, X’e bağlı kalıtım
  • 16.
    – Hipogonadizm formuve sebebi tedavi takibi ve düzenlenmesi ayrıca hastaya, varsa infertilite hakkında bilgilendirmesi amacıyla belirlenmelidir
  • 17.
    Tanı • Libido kaybı(Düşükcinsel arzu) • Yorgunluk • Kas kaybı (atrofi) • Erektil Disfonksiyon • Artan abdominal yağ • Glikoz intoleransı • Yetersiz uyku • Konsantrasyon güçlüğü • Psikolojik sorunlar • Jinekomasti • Sıcak basması • Sakal ve vücut kıllarında azalma • Kemik kütlesi kaybı • Sinirlilik • İnfertilite • Testislerde küçülme • Sık sık idrara çıkma ( poliüri, enfeksiyon olmaksızın) • Myalji • Gece terlemeleri • Kuru hassas cilt veya çatlama • Kalp hastalıkları • Yüksek tansiyon • Önkoid vücut yapısı (kol ve bacakların gövdeye göre uzun olması)
  • 18.
    Tanı Prepubertal Hipogonadizm • KüçükTestisler • Kriptorşidizm • Jinekomasti • İnce ses • Kıllanma • İnfertilite • Düşük kemik kitlesi • Sarkopeni • Azalmış seksüel aktivite
  • 19.
    Tanı Geç başlayan Hipogonadizm(Late– Onset ) • Libido kaybı • Erektil Disfonksiyon • Sarkopeni • Düşük Kemik Kitlesi • Depresyon • Halsizlik • Vücut kıllanmasında azalma • Sıcak Basması • Cinsel istek/aktivite kaybı
  • 20.
    Tanı • Testosteron analizibelirtilen şikayetleri olan hastalarda bakılmalı • Ayrıca ciddi hipogonadizm durumlarında osteoporoz açısından hastalar değerlendirilmeli
  • 21.
    Tanı • Sekonder sekskarakterlerinin durumu • Dış genital muayene (testis, penis,) • Serum gonadotropin düzeyleri • Testis fonksiyonlarının değerlendirilmesi; sperm analizi • Diğer hipofiz fonksiyonlarının düzeyleri • Testislerin görüntülenmesi • Hipofiz ve hipotalamik bölge görüntülenmesi(CT,MRI)
  • 22.
    Tanı 40-79 yaş arasıerkeklerde Total Testosteron – Azalmış aktivite/libido için 374 mg/dL – Sabah ereksiyon sıklığının azalması için 317 mg/dL – Erektil Disfonksiyon için 244 mg/dL – Cinsel düşünceler için 230 mg/dL eşik değerlerdir
  • 23.
    Tanı Klinik – Azalmış cinselistek – Zayıflamış sabah ereksiyonu – Erektil disfonksiyon (eau: The strongest predictor for hypogonadism in this age group was three sexual symptoms)
  • 24.
    Tanı – T.Testosteron <8 mmol/L (<230 ng/dL)
  • 25.
    Tanı • Düşük T.Testosterondeğerlerinde Test tekrar edilmeli • Seks Hormonu Bağlayıcı Globulin eksikliği biliniyorsa veya şüpheleniliyorsa Serbest Testosteron istenmeli
  • 26.
    Tedavi Bazı hastalık durumlarındaTestosteron Değerlendirilmeli • Hipofiz Kitlesi • Son Dönem Böbrek Yetmezliklerinde • Testosteron seviyesini baskılayacak medikal tedavi durumlarında (kortikosteroid, opiatlar) • Kronik Obstrüktif AC Hastalıklarında • Osteoporoz veya hafif travma sonucu kırıklarda • Sarkopeni • Tip 2 DM
  • 27.
  • 28.
    Tedavi Testosteron Tedavi endikasyonları •Geçikmiş puberte (idiopatik, Kallmann) • Klinefelter sendromu • Seksüel disfonksiyon ve ↓ Testosteron • Osteoporozis • Hipopitüitarizm • Testiküler disgenezis ve hipogonadizm
  • 29.
    Tedavi • Azalmış kasgücü ve kitlesi • Azalmış kemik kitlesi • Azalmış ereksiyon ve libido
  • 30.
    Tedavi Testesteron Yerine KoymaTedavisinin Çeşitleri: • Enjeksiyon: Her iki haftada bir IM enjeksiyon. • Testosteron Bantları • Testosteron Jelleri • Dilatlı ve bukkal testosteron • Subdermal preparatlar
  • 31.
    Tedavi Hipogonodizme infertilite eşlikediyorsa • Ekzojen Testosteron negatif feedback ile hipotalamus-hipofiz-gonad aksına etki ederek endojen testosteron üretimi baskılar • Tedavide hCG gerekmektedir
  • 32.
    Tedavi Sekonder Hipogonadizm tedavisi İnfertilitesorun teşkil ediyorsa • hCG: Leydig hücrelerinden Testesteron üretimini stimule eder – Haftada 2 kez 1500-5000 IU sc/im hCG • FSH : Spermatogenezi stimüle eder – Haftada 3 kez 150 IU sc/ım
  • 33.
    Tedavi Klomifen Sitrat • Primer,hipotalamus,hipofizve testis yetersizliği olmayan infertil hastalarda sperm sayısının artırılması amacıyla kullanılır. • Azospermisi ve testiküler patolojisi olmayan normogonadotropikler ile parsiyel androjen eksikliği ve hafif hipogonadotropik hipogonadizmi olanlar klomifene iyi yanıt vermektedirler. • Seminal früktoz seviyesi düşük (seminal vezikül disfonksiyonlu) ve sperm kromatin stabilitesi yüksek olgularda 5 günlük klomifen tedavisi früktoz seviyesinde artış ve sperm kromatin stabilitesinde azalma sağlamıştır.
  • 34.
    Tedavi İlaç Adı Hormonİçeriği Türü SGK Etki Süresi Fiyatı Sustanon Testosteron Propiyonat + Testosteron Fenilpropiyonat İğne * 21 Gün 6.50 Testogel Testosteron Jel * Günlük 93.74 Nebido Testosteron Undekanoat İğne 3 Ay 243.55 Pregnyl HCG İğne * Haftalık 9.97 Ovitrelle r-HCG İğne * Haftalık 84.69 Gonal-F r- FSH İğne Haftalık 340.99(450iu) Menogon LH-FSH İğne Haftalık 132.7(225iu) Puregon r-FSH İğne Haftalık 493.68(600iu) Menopur LH-FSH İğne Haftalık 229.12(225iu) Merional LH-FSH İğne * Haftalık 28.24(75iu) Fostimon FSH
  • 35.
    Tedavi • Hastalar tedavisüreci ve görülebilecek yan etkiler konusunda bilgilendirilmeli • Tedavi başlangıç aşamasında kısa etkili testosteron preparatları tercih edilmeli • İnfertil hipogonadizm hastalara HCG tedaviye eklenmeli
  • 36.
    Tedavi Testesteron Tedavi kontraendikasyonları •Prostat Kanseri • PSA > 4 ng/mL • Erkek meme kanseri • Ağır uyku apnesi • İnfertilite • Hematokrit > %50 • Ciddi BPH’a bağlı AÜSS
  • 37.
  • 38.
    Tedavi Testesteron Tedavi Takibi GİRİŞ1 3 6 9 12 YILLIK Semptomların tedaviye cevabı - - + + + + + KC fonk. testleri + - + + + + + Lipit profili ve kardiyoloji + - - - - - + Prostat kontrolü (PSA ve PRM) + - + + + + + Hematoloji + + + + + + +
  • 39.
  • 40.
  • 41.