HİPOTİROİDİ
TANI VE TEDAVİSİ

        Prof Dr Dilek Yavuz

   Marmara Üniversitesi Tıp fakültesi
   Endokrinoloji ve Metabolizma BD
Hipotiroidi:
  Doku düzeyinde tiroid hormonu yetersizliği veya nadiren
  etkisizliği sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır.




Tersiyer : TRH yetmezliğine bağlı



Sekonder : TSH yetmezliğine bağlı


Primer: Tiroid bezininYetmezliği
Hipotiroidi tanısı

 laboratuara dayalıdır
 Semptomlar nonspesifiktir


      sTSH ve Serbest T4
TSH                                                              FT4




      klinik   subklinik                        subklinik     klinik

                           ötiroidizm
                                TSH
FT4                        4..................0.5 mIU/L           TSH


        Hipotiroidi                                   Hipertiroidi
Alt sınırı   Üst sınırı
  tüm yaşlar     Yaşa göre
  için aynıdır    değişir



0.5 mIU/L          4 mIU/L Sağlıklı erişkin
                   6 mIU/L 70-79 yaş
                   7.5 mIU/L 80 yaş üzeri
                   2.5 mIU/L gebelik 1. trimester
                   3.0 mIU/L gebelik 2.-3. trimester
Aşikar ve subklinik hipotiroidi sıklığı


  Aşikar hipotiroidi prevalansı 0.1-2%



   subklinik hipotiroidi prevalansı 4- 8.5%
  > 60y kadınlarda %14-20
Primer hipotiroidi nedenleri

•   Kronik otoimmün tiroidit (hashimato hastalığı)
•   Radioaktif iyot tedavisi
•   Tiroidektomi sonrası
•   Anti-tiroid ilaçlar (PTU, metimazol)
•   Lityum ,Amiodoron
•   Iyot eksikliği
•   Subakut tiroidit
•   Infiltratif hastalıklar
•   Agenez
Hipotiroidide Semptom ve bulgular

Mekanizma              Semptom                          bulgular
Metabolik yavaşlama Halsizlik ,kas güçsüzlüğü,          Hareketlerde ve
                       soğuk intoleransı, kilo alımı,   konuşmada yavaşlama ,
                       kognitif disfonksiyon,           reflekslerde azalma,
                       konstipasyon, büyüme             bradikardi
                       geriliği
Matriks birikimi       Kuru cilt                        Cillte kalınlaşma
                       Ses kısıklığı                    Yüzde şişkinlik
                       Ödem                             Periorbital ödem
                       Sinir sıkışmaları                Dilde kalınlaşma
diğer                  İşitmede azalma, miyalji         Distolik hipertansiyon, saç
                       parestezi , depresyon,           kaybı, plevral effüzyon,
                       artralji, infertilite            asit,galaktore, ataksi
Hipotiroidide Semptomlar Nonspesifiktir
                                         Halsizlik
                                kas güçsüzlüğü
                             soğuk intoleransı
                                        kilo alımı
                          kognitif disfonksiyon
                                  Konstipasyon
                               büyüme geriliği
                              İşitmede azalma
                              miyalji parestezi
                                     Depresyon
                                          Artralji
                                       İnfertilite
                                         Kuru cilt
                                    Ses kısıklığı
                                           Ödem
                               Sinir sıkışmaları
Hipotiroidide bulgular
               Hareketlerde yavaşlama
                konuşmada yavaşlama
                   reflekslerde azalma
                              Bradikardi
                       Cillte kalınlaşma
                         Yüzde şişkinlik
                      Periorbital ödem
                      Dilde kalınlaşma
                 Distolik hipertansiyon
                               saç kaybı
                  plevral effüzyon, asit
                               Galaktore
                                   ataksi
TSH↑


prolaktin↑


   galaktore
Primer hipotiroidi tanısı

                                   Aşikar hipotiroidi
                                   TSH >4.0 mIU/L, s T4 düşük


                           Subklinik hipotiroidi
                       TSH >4.0 mIU/L, s T4 Normal
         ötiroidi
    TSH 0.5-4.0 mIU/L, sT4 Normal


0                      4                                     10........               TSH, mIU/L



                     Braverman LE, et al. Werner & Ingbar’s The Thyroid. A Fundamental and Clinical Text. 8th ed. 2000.
                                                                 Canaris GJ, et al. Arch Intern Med. 2000;160:526-534.
                                                           Vanderpump MP, et al. Clin Endocrinol (Oxf). 1995;43:55-68.
Sekonder ve tersiyer hipotiroidi tanısı


• TSH düşük veya normal
• sT4 düşük
Hipotiroidi taraması
 Yüksek riskli kişilerde:

 •   kadınlar > 60
 •   Aile öyküsü olan kadınlar
 •   Tiroid hastalığı öyküsü olanlar
 •   Hipotiroidi Semptom ve bulguları olanlar
 •   Guatrı olanlar
 •   Hiperlipidemi
 •   Tip1 diyabet
 •   Hiperprolaktinemi
 •   CPK yükseliği
 •   Otoimmün hastalık öyküsü



                                            Consensus group :ATA, AACE, & ES
Ek tetkikler

• Anti TPO : Etyolojiye yönelik
             Prognozu belirlemede faydalı

• Tiroid USG: muayenede patolojik bulgu varsa
Kimler tedavi edilmelidir ?

 TSH > 10 mIU/L

 TSH >4 mIU/L, T 4 ↓

 TSH 4- 10 mIU/L ve T4 normal ise
        Semptom varlığı
        Tiroid otoantikor pozitifliği varsa (Anti TPo, Anti TG)
 Gebelerde ilk trimesterde TSH > 2.5 mIU/L
  İkinci veya 3. trimesterde TSH > 3 mIU/L
45 y kadın
  Şikayeti yok
  Rutin tetkik
                               TSH : 6.5 mIU/L
                                T4:yapayım?
                                 Ne 7.1ng/dl
  Normal değerler              Ne yapmalıyım?
  TSH : 0.5- 4 mıu/L
  T4 : 8-12 ng/dl



Semptom sorgusu : halsizlik, uykuya eğilim
Açıklanamayan Kilo alımı, depresyon, algıda azalma


 Hasta hipotiroididir
 Levotiroksin replasman tedavisi başlanmalıdır
72 y, Kadın
Konjestif kalp yetmezliği, HT mevcut
Halsizlik yakınması mevcut
TSH: 4.5 mıu/L,T4 :N


     Tedavi başlarmısınız ?


         >70 yaş ,TSH Normal değeri: < 6 mIU/L
              Tedavi başlanmaz.
           Yıllık periodlar ile takibi önerilir
50 y erkek
Şikayeti Kilo alımı
TSH: 11.2 mıu/L
sT4: 9 ng/dl ( N: 8-12 ng/dl)

 Genç erkekte
 TSH Normal aralığı : 0.5- 4 mıu/L



Hasta hipotiroididir
Levotiroksin replasman tedavisi başlanmalıdır
Levotiroksin (LT4) replasman
 tedavisi
 Hipotirodi tedavisi hayat boyu sürer
 LT4: T4 hormonunun sentetik formudur
 Doz ayarlaması kişiye özeldir ve
   TSH düzeyine göre yapılır


Terapötik sınır dardır.
Küçük LT4 dozları ile TSH büyük değişiklik izlenebilir.
Hipotiroidi:Tedavi hedefi

    TSH : o .5 – 2.5 mıu/L

 Yüksek Kardiyovasküler risk
 Osteoporoz                    TSH: 1-4 mıu/L
 Atrail fibrilasyon
LT4 tedavisine başlanması

 kardiyak sorunu olmayan hipotiroid vakalarda:
     1.6 g/kg/gün (1.4-1.8 g/kg/gün)
     8 hafta sonra TSH kontrolü
     gerekirse 25 g doz arttırımı
 Kardiyovasküler riski yüksek vakalarda
   12.5 g/gün başlanmalı
   4-6 haftalık dönemler ile doz ayarlaması

 Subklinik hipotiroidide 25-75 g/gün yeterli olabilir
İlaç dozunun ayarlanması
• İlaç başlandıktan 6 hf sonra TSH ölçülmeli

• Hedef TSH değerlerine varıncaya kadar 6-8 haftalık
  periodlar ile TSH ölçülmelidir

• Hedef TSH değerlerine ulaştıktan sonra 6-12 aylık
  dönemler ile kontrol edilmelidir.

• Gebelerde TSH ölçümü daha sık yapılmalıdır (4 hf)
           Erken TSH ölçümü yapılması gereken durumlar
           •   Cerrahi
           •   Gebelik
           •   İlaç değilimi
           •   VKI hızlı değişim
           •   Tirod metabolizmasını etkileyen ilaç kullanımı

                                           Singer et al. JAMA. 1995;273:808-812.
Levotiroksin (LT4)
          • Sabah aç karnına

          • Günde tek seferde

          • Ezilmeden su ile alınmalıdır

          • Yemek yemeden önce 30 dk
            beklenmeli

          • Asit ortamda çözünür,PPI den
            etkilenir

          • Vitamin, demir, kalsiyum,
            sükralfat ,kolestiramin vb
            preparatla birlikte alınmamalı

          • Bu tür ilaçlar LT4 dozundan en az
            4 saat sonra alınmalıdır
2012 itibarı ile mevcut LT4
preparatları
                   LT4 preparatları
                 aynı dozda aynı etkiyi
                 göstermekdikleri için
                Tedaviye aynı ilaçla
                 devam edilmelidir

                  Doz veya ilaç markası
                    değiştirildiğinde
                  TSH 8-12 hafta sonra
                   kontrol edilmelidir
Türkiye endokrinoloji ve metabolizma derneği resmi web sitesi




   www.turkendokrin.org

   Yayınlar bölümünden
   tam metin pdf ücretsiz
   indirilebilir
Teşekkür
                               ederim
Institute of Medicine Report, November 2010

Hipotiroidi

  • 1.
    HİPOTİROİDİ TANI VE TEDAVİSİ Prof Dr Dilek Yavuz Marmara Üniversitesi Tıp fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD
  • 2.
    Hipotiroidi: Dokudüzeyinde tiroid hormonu yetersizliği veya nadiren etkisizliği sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Tersiyer : TRH yetmezliğine bağlı Sekonder : TSH yetmezliğine bağlı Primer: Tiroid bezininYetmezliği
  • 3.
    Hipotiroidi tanısı  laboratuaradayalıdır  Semptomlar nonspesifiktir sTSH ve Serbest T4
  • 4.
    TSH FT4 klinik subklinik subklinik klinik ötiroidizm TSH FT4 4..................0.5 mIU/L TSH Hipotiroidi Hipertiroidi
  • 5.
    Alt sınırı Üst sınırı tüm yaşlar Yaşa göre için aynıdır değişir 0.5 mIU/L 4 mIU/L Sağlıklı erişkin 6 mIU/L 70-79 yaş 7.5 mIU/L 80 yaş üzeri 2.5 mIU/L gebelik 1. trimester 3.0 mIU/L gebelik 2.-3. trimester
  • 6.
    Aşikar ve subklinikhipotiroidi sıklığı Aşikar hipotiroidi prevalansı 0.1-2% subklinik hipotiroidi prevalansı 4- 8.5% > 60y kadınlarda %14-20
  • 7.
    Primer hipotiroidi nedenleri • Kronik otoimmün tiroidit (hashimato hastalığı) • Radioaktif iyot tedavisi • Tiroidektomi sonrası • Anti-tiroid ilaçlar (PTU, metimazol) • Lityum ,Amiodoron • Iyot eksikliği • Subakut tiroidit • Infiltratif hastalıklar • Agenez
  • 8.
    Hipotiroidide Semptom vebulgular Mekanizma Semptom bulgular Metabolik yavaşlama Halsizlik ,kas güçsüzlüğü, Hareketlerde ve soğuk intoleransı, kilo alımı, konuşmada yavaşlama , kognitif disfonksiyon, reflekslerde azalma, konstipasyon, büyüme bradikardi geriliği Matriks birikimi Kuru cilt Cillte kalınlaşma Ses kısıklığı Yüzde şişkinlik Ödem Periorbital ödem Sinir sıkışmaları Dilde kalınlaşma diğer İşitmede azalma, miyalji Distolik hipertansiyon, saç parestezi , depresyon, kaybı, plevral effüzyon, artralji, infertilite asit,galaktore, ataksi
  • 9.
    Hipotiroidide Semptomlar Nonspesifiktir Halsizlik kas güçsüzlüğü soğuk intoleransı kilo alımı kognitif disfonksiyon Konstipasyon büyüme geriliği İşitmede azalma miyalji parestezi Depresyon Artralji İnfertilite Kuru cilt Ses kısıklığı Ödem Sinir sıkışmaları
  • 10.
    Hipotiroidide bulgular Hareketlerde yavaşlama konuşmada yavaşlama reflekslerde azalma Bradikardi Cillte kalınlaşma Yüzde şişkinlik Periorbital ödem Dilde kalınlaşma Distolik hipertansiyon saç kaybı plevral effüzyon, asit Galaktore ataksi
  • 11.
  • 12.
    Primer hipotiroidi tanısı Aşikar hipotiroidi TSH >4.0 mIU/L, s T4 düşük Subklinik hipotiroidi TSH >4.0 mIU/L, s T4 Normal ötiroidi TSH 0.5-4.0 mIU/L, sT4 Normal 0 4 10........ TSH, mIU/L Braverman LE, et al. Werner & Ingbar’s The Thyroid. A Fundamental and Clinical Text. 8th ed. 2000. Canaris GJ, et al. Arch Intern Med. 2000;160:526-534. Vanderpump MP, et al. Clin Endocrinol (Oxf). 1995;43:55-68.
  • 13.
    Sekonder ve tersiyerhipotiroidi tanısı • TSH düşük veya normal • sT4 düşük
  • 14.
    Hipotiroidi taraması Yüksekriskli kişilerde: • kadınlar > 60 • Aile öyküsü olan kadınlar • Tiroid hastalığı öyküsü olanlar • Hipotiroidi Semptom ve bulguları olanlar • Guatrı olanlar • Hiperlipidemi • Tip1 diyabet • Hiperprolaktinemi • CPK yükseliği • Otoimmün hastalık öyküsü Consensus group :ATA, AACE, & ES
  • 15.
    Ek tetkikler • AntiTPO : Etyolojiye yönelik Prognozu belirlemede faydalı • Tiroid USG: muayenede patolojik bulgu varsa
  • 16.
    Kimler tedavi edilmelidir?  TSH > 10 mIU/L  TSH >4 mIU/L, T 4 ↓  TSH 4- 10 mIU/L ve T4 normal ise Semptom varlığı Tiroid otoantikor pozitifliği varsa (Anti TPo, Anti TG)  Gebelerde ilk trimesterde TSH > 2.5 mIU/L İkinci veya 3. trimesterde TSH > 3 mIU/L
  • 18.
    45 y kadın Şikayeti yok Rutin tetkik TSH : 6.5 mIU/L T4:yapayım? Ne 7.1ng/dl Normal değerler Ne yapmalıyım? TSH : 0.5- 4 mıu/L T4 : 8-12 ng/dl Semptom sorgusu : halsizlik, uykuya eğilim Açıklanamayan Kilo alımı, depresyon, algıda azalma Hasta hipotiroididir Levotiroksin replasman tedavisi başlanmalıdır
  • 19.
    72 y, Kadın Konjestifkalp yetmezliği, HT mevcut Halsizlik yakınması mevcut TSH: 4.5 mıu/L,T4 :N Tedavi başlarmısınız ? >70 yaş ,TSH Normal değeri: < 6 mIU/L Tedavi başlanmaz. Yıllık periodlar ile takibi önerilir
  • 20.
    50 y erkek ŞikayetiKilo alımı TSH: 11.2 mıu/L sT4: 9 ng/dl ( N: 8-12 ng/dl) Genç erkekte TSH Normal aralığı : 0.5- 4 mıu/L Hasta hipotiroididir Levotiroksin replasman tedavisi başlanmalıdır
  • 21.
    Levotiroksin (LT4) replasman tedavisi  Hipotirodi tedavisi hayat boyu sürer  LT4: T4 hormonunun sentetik formudur  Doz ayarlaması kişiye özeldir ve TSH düzeyine göre yapılır Terapötik sınır dardır. Küçük LT4 dozları ile TSH büyük değişiklik izlenebilir.
  • 22.
    Hipotiroidi:Tedavi hedefi TSH : o .5 – 2.5 mıu/L Yüksek Kardiyovasküler risk Osteoporoz TSH: 1-4 mıu/L Atrail fibrilasyon
  • 23.
    LT4 tedavisine başlanması kardiyak sorunu olmayan hipotiroid vakalarda:  1.6 g/kg/gün (1.4-1.8 g/kg/gün)  8 hafta sonra TSH kontrolü  gerekirse 25 g doz arttırımı  Kardiyovasküler riski yüksek vakalarda 12.5 g/gün başlanmalı 4-6 haftalık dönemler ile doz ayarlaması  Subklinik hipotiroidide 25-75 g/gün yeterli olabilir
  • 24.
    İlaç dozunun ayarlanması •İlaç başlandıktan 6 hf sonra TSH ölçülmeli • Hedef TSH değerlerine varıncaya kadar 6-8 haftalık periodlar ile TSH ölçülmelidir • Hedef TSH değerlerine ulaştıktan sonra 6-12 aylık dönemler ile kontrol edilmelidir. • Gebelerde TSH ölçümü daha sık yapılmalıdır (4 hf) Erken TSH ölçümü yapılması gereken durumlar • Cerrahi • Gebelik • İlaç değilimi • VKI hızlı değişim • Tirod metabolizmasını etkileyen ilaç kullanımı Singer et al. JAMA. 1995;273:808-812.
  • 25.
    Levotiroksin (LT4) • Sabah aç karnına • Günde tek seferde • Ezilmeden su ile alınmalıdır • Yemek yemeden önce 30 dk beklenmeli • Asit ortamda çözünür,PPI den etkilenir • Vitamin, demir, kalsiyum, sükralfat ,kolestiramin vb preparatla birlikte alınmamalı • Bu tür ilaçlar LT4 dozundan en az 4 saat sonra alınmalıdır
  • 26.
    2012 itibarı ilemevcut LT4 preparatları LT4 preparatları aynı dozda aynı etkiyi göstermekdikleri için Tedaviye aynı ilaçla devam edilmelidir Doz veya ilaç markası değiştirildiğinde TSH 8-12 hafta sonra kontrol edilmelidir
  • 29.
    Türkiye endokrinoloji vemetabolizma derneği resmi web sitesi www.turkendokrin.org Yayınlar bölümünden tam metin pdf ücretsiz indirilebilir
  • 30.
    Teşekkür ederim Institute of Medicine Report, November 2010