Somatostatin
• Antrumdaki Dhucrelerince uretilir
• Asid sekresyonunu inhibe eder
• ST2 reseptorleri ile etki olusturur
• Gastrik lumen PH sinin 3 ten az
olması salınımını uyarır
Mukus Sekresyonu
• Gastrikepitel hucrelerince uretilir
• PGI2 ve PDE2 ile uyarılır
• Alkol, aspirin, NSAİ ilaçlar mukus
sekresyonunu azaltır
15.
Non-Steroidal
Antiinflamatuvar İlaçlar
• Siklooksijenaz 1 (COX 1) enziminin
inhibisyonu sonucu PGE2 ve PGI2
üretimini azaltırlar
• Bu prostaglandinlerin mukus
üretimini artırıcı ve gastrik asiditeyi
azaltıcı etkileri vardır
16.
Non-Steroidal
Antiinflamatuvar İlaçlar
• Peptik ülser vakalarının % 60 ında
sebep NSAİ ilaç kullanımıdır
(özellikle kanamalı hastalarda)
• Sürekli NSAİ ilaç kullanan hastalarin
%2-4 ünde ülser, kanama ve
perforasyan gelişmektedir
• Bu ilaçlara bağlı gelişen ülserler
%10-20 hastada asemptomatik olabilir
H2 Reseptör Antagonistleri
•Yarı ömürleri 1-3 saattir
• Buna rağmen, yan etkileri az olduğu
için yüksek dozda verilip tek doz ile
12-24 saat etki elde edilebilir.
• Kardiyovasküler ve mast
hücrelerindeki H2 reseptörleri de
bloke ederler ama bunun
klinik önemi yoktur
21.
H2 Reseptör Antagonistleri
•Noktürnal asid sekresyonu
üzerine etkileri belirgindir
• Yemeğin uyardığı asid sekresyonunu
daha az baskılarlar
• Gatroözefageal reflüde, peptik ülser
hastalığında, dispepside (plaseboya
üstünlükleri kanıtlanamamıştır)
kullanılırlar
• Yoğun bakımdaki hastalarda gastrik
kanamaların önlenmesinde intavenöz
yolla kullanılırlar
22.
H2 Reseptör Antagonistleri
•Yan etkiler %3 den az hastada
görülür,
• Diyare, kabızlık
• Yorgunluk, kas ağrısı
• Baş ağrısı yapabilirler
• İntravenöz uygulamada kardiyak H2
reseptörlerinin blokajından dolayı
bradikardi ve hipotansiyon
görülebilir
23.
H2 Reseptör Antagonistleri
•Famotidin dışında diğerleri alkolün
ilk geçiş eliminasyonunu azaltıp kan
düzeyini yükseltebilir
• Simetidin mikrozomal enzimleri
inhibe eder, endokrin yan etkilere
sahiptir
• Simetidin Türkiye de
pazarlanmamıştır
24.
Proton Pompası İnhibitörleri
•Dünyada en sık satılan ilaçlardandır
• Etkinlikleri fazladır, yan etkileri
azdır
• Omeprazol
• Esomeprazol
• Lansoprazol
• Pantoprazol
• Rabeprazol
25.
Proton Pompası İnhibitörleri
•Aside dayanıksız oldukları için
enterik kaplı tablet ya da enterik
kaplı kapsüller şeklinde uygulanırlar
• Ön ilaçtırlar, parietal hücre
kanaliküllerinde yoğunlaşırlar ve
burada aktif ilaca dönüşürler
• Besinler ile birlikte alındığında
biyoyararlanımları yarı yarıya azalır
26.
Proton Pompası İnhibitörleri
•Proton pompalarının aktivitesi
yemekle beraber artar
• PPI lerin Tmax ı yaklaşık 1-2
saattir
• Bu ilaçlar yemekten 1 saat önce
verilirlerse ilaç konsantrasyonunun
fazla olduğu zaman asid salgısının
fazla olduğu zamana denk gelir
27.
Proton Pompası İnhibitörleri
•Yarı ömürleri 1-2 saattir, ama
proton pompalarını geri dönüşümsüz
inaktive ettikleri için etki 24 saati
bulabilir
• Yeni pompa sentezi ile ilacın etkisi
ortadan kalkar
• Etkinin tam olarak ortaya çıkması
3-4 günü bulur, ilaç kesilince de
etki 3-4 gün sonra ortadan kalkar
28.
Proton Pompası İnhibitörleri
•İlk geçiş eliminasyonuna uğrarlar
• Karaciğerde metabolize olarak
elimine edilirler
• Böbrek yetmezliğinde doz azaltmaya
gerek yoktur
• Ciddi karaciğer yetmezliğinde doz
azaltılmalıdır
29.
Proton Pompası İnhibitörleri
•H2 reseptör antagonistlerinin aksine
hem açlık hem de yemeğin uyardığı
asid sekresyonunu baskılarlar
• PPI lerin etkinliğinde birbirleri
arasında önemli bir fark yoktur
30.
Proton Pompası İnhibitörleri
•Gastroözefageal reflüde, peptik
ülserde kullanılırlar
• Helicabacter Pylori ye bağlı
ülserlerin tedavisinde çeşitli
antibiyotikler (amoksisilin,
klaritromisin ve metronidazol gibi)
ile kombine edilerek kullanılırlar
31.
Proton Pompası İnhibitörleri
•Antiinflamatuvar analjezik (aspirin
ve diğer NSAİ ilaçlar) kullanan
hastalarda ülser iyileşmesini
kolaylaştırırlar ve ülser
komplikasyonlarını azaltırlar
• H2 res.ant. NSAİ ler bırakılınca
etkili iken PPI ler NSAİ kullanmaya
devam eden hastalarda da etkilidir
32.
Proton Pompası İnhibitörleri
•Peptik ülserden dolayı kanama olan
hastalarda tekrar kanama olmaması
için intravenöz olarak kullanılırlar
• Yoğun bakımdaki hastalarda gastrik
kanamaların önlenmesi için de
kullanılırlar
• Ülsere bağlı olmayan dispepside
etkilidirler ama plaseboya
üstünlükleri kanıtlamamamıştır
33.
Proton Pompası İnhibitörleri
•Oldukça güvenilir ilaçlardır
• %1-5 hastada diyare, karın ağrısı ve
baş ağrısı oluşabilir
• Mide asiditesi azaldığı için
gastrointestinal ve solunum infeksiyonu
riskinde küçük bir artışa neden olurlar
34.
Proton Pompası İnhibitörleri
•Emilim için mide asiditesine ihtiyaç
gösteren ilaçların emilimi azalabilir
– Vit B12, demir, kalsiyum, digoksin,
ketokonazol gibi
• Omeprazol ve esomeprazol varfarin,
diazepam ve fenitoinin metabolizmasını
inhibe edebilir
– Ama yarı ömürlerinin kısa olmasından dolayı
klinik olarak önemli etkileşim azdır
35.
Mizoprostol
• PGE1 analoğudur,mukozal korumayı
artırır, asid sekresyonunu azaltır
• NSAİ İlaç kullanan hastalarda
ülserlerin önlenmesi ve tedavisi amacıyla
kullanılır
• %10-20 hastada diyare ve kramp
şeklinde karın ağrısı yapabilir
• Vajinal kanama yapabilir
36.
Mizoprostol
• Uterus kontraksiyonlarınıuyarır,
(tıbbi abortus amacıyla da
kullanılan bir ilaçtır)
• Bu yüzden gebelerde ve gebe kalma
ihtimali olan hastalarda
kullanılmamalıdır
37.
Mizoprostol
• Yarı ömrükısa olduğu için günde 3-4
kere verilmesi gerekir.
• Misoprostolün yan etkilerinden ve sık
kullanılması gerektiğinden dolayı NSAİ
ile ilişkili ülserlerde PPI ler daha çok
tercih edilir.
38.
Selektif COX2 İnhibitörleri
•Gastrik problemi olan hastalarda COX 2
selektif NSAİ İlaçlar bir alternatiftir
ama bu ilaçlar ile tromboz riski
mevcuttur.
• Selekoksib (Celebrex kap)
• Etorikoksib
• Lumirakoksib
40.
Bizmut Bileşikleri
• Ülserinüzerinde koruyucu tabaka
oluştururlar
• Mukozal koruyucu olayları uyarırlar.
• H.Pylori ye karşı antimikrobiyal etkisi
vardır
• Gaytayı siyaha boyarlar
• Uzun süre kullanımda, özellikle böbrek
yetmezliğinde ensefalopati oluşabilir
41.
Sukralfat
• Ülserin üzerindekoruyucu tabaka
oluşturur
• Emilimi çok az olduğu için yan etkileri
azdır
• Günde 4 kez alınması gerekir
42.
Antasidler
• Mide asidininötralize eden bazik yapıda
ilaçlardır.
• Tek başlarına ya da diğer antasidler ile
kombine olarak kullanılırlar.
• Doğrudan bağlanarak veya gastrik PH yı
yükselttikleri için bazı ilaçların emilimini
bozarlar
– Tetrasiklinler, kinolonlar, demir
bileşikleri gibi
43.
Antasidler
• Magnezyum hidroksidinlaksatif etkisi
vardır
• Aliminyum hidroksid kabızlık yapabilir
• Bu iki antasidin emilimi azdır
• Yinede, böbrek yetmezliğinde uzun
süreli kullanımından kaçınılmalıdır
44.
Antasidler
• Kalsiyum karbonatve sodyum
bikarbonat emilir, sistemik etkilerinden
dolayı pek tercih edilmezler
• Sodyum kalp yetmezliği, hipertansiyon
ve böbrek yetmezliğindeki su
tutulumunu artırır
• Kalsiyum içerenler süt ürünleri ile
birlikte alındığında hiperkalsemi ve
metabolik alkaloz yapabilir
Patofizyoloji
• Bulantı-kusma çokçeşitli durumlara
bağlıdır
• İlaç yan etkisi
• GI Hastalıklar
• Sistemik hastalıklar, infeksiyonlar
• Vestibüler bozukluklar
• Gebelik
• MSS infeksiyonu, basınç artışı
• Radyasyon, Kemoterapi
47.
Patofizyoloji
• Kusma merkezindeyüksek
konsantrasyonda M1, H1, 5-HT3
(serotonin 3 ) reseptörü mevcuttur
• Kusma merkezine çeşitli kaynaklardan
uyarı gelir:
– Kemoreseptör bölge
– Vestibüler sistem
– Farinksin uyarılması
– Vagal ve GI sistemin aferent sinirleri
– Stres gibi psikolojik uyarılar
48.
Patofizyoloji
• Kemoreseptör bölge(chemoreceptor
trigger zone, CTZ) kan beyin
bariyerinin dışındadır ve kandaki ve
BOS taki zararlı maddeleri farkeder
• CTZ de D2, 5-HT3, opioid ve nörokinin
reseptörleri bulunur
• Vestibüler sistem taşıt tutmasında
önemlidir ve muskarinik ve H1
reseptörlerden zengindir
49.
Patofizyoloji
• Vagal veGI sistemin aferent sinirleri
5-HT3 reseptörlerden zengindir.
• Distansiyon, infeksiyon, zararlı
maddeler, kemoterapi ve radyoterapinin
GI mukozayı rahatsız etmesi mukozadan
serotonin (5-HT) salınımına yol açar.
50.
Antihistaminikler
• Bir çokbozukluktan ileri gelen
durumlarda kullanılabilirler
• Prometazin gebelikte görülen bulantı-
kusmada kullanılır
• Dimenhidrinat (dramamine tab.) taşıt
tutmasında kullanılır
• Sinarizin vestibüler kaynaklı durumlarda
kullanılır
• Bazı antihistaminikler sedasyon ve
antimuskarinik yan etkiler oluşturabilir
51.
5-HT3 Antagonistleri
• Genelanesteziye, kemoterapi ve
radyoterapiye bağlı bulantı-kusmada
etkilidirler
• Ondansetron
• Granisetron
• Tropisetron
• Dolasetron
• Palonosetron
52.
5-HT3 Antagonistleri
• Yanetkileri azdır, başağrısı, baş
dönmesi ve kabızlık oluşabilir
• QT mesafesini uzatırlar, kalıtsal QT
uzunluğu olan hastalarda ve QT
mesafesini uzatan diğer ilaçlarla
birlikte kullanılmamalıdırlar, ciddi
kardiyak aritmiler oluşabilir
53.
Antipsikotikler
• Fenotiyazinler vehaloperidol dopamin
antagonistidir, genel anesteziye,
kemoterapi ve radyoterapiye bağlı
bulantı-kusmada kullanılır.
• Özellikle çocuklarda olmak üzere
şiddetli distonik reaksiyonlar
(kas spazmı gibi) oluşabilir
• Parkinson benzeri belirtiler görülebilir
54.
Metoklopramid
• Fenotiyazinlere benzerbir ilaçtır, etkili
bir antiemetiktir
– (metpamid tab,amp; primperan amp)
• Gastrointestinal sistem kaynaklı
durumlarda etkilidir
• Mide ve barsak motilitesini artırır,
özefagus sifinkterinin tonusunu artırır
• Parkinson belirtileri, distonik
reaksiyonlar oluşabilir
55.
Trimetobenzamid
• Fenotiyazinlere benzerbir ilaçtır,
antihistaminik etkisi vardır
(Emedur draje, supozituvar)
• Zehirlenme ve mide-barsak bozukluğu
ile ilgili durumlarda tavsiye edilir, ama
etkinliği tartışmalıdır
• Taşıt tutmasına ve vestibüler kaynaklı
durumlara etkisi yeterli değildir
• Parkinson belirtileri, distonik
reaksiyonlar, konvulziyon oluşabilir
56.
Domperidon
• Metoklopramid gibibir dopamin
antagonistidir (motilium tab)
• Metoklopramid ve fenotiyazinlerden
üstünlüğü (kan beyin bariyerini kolayca
geçemediği için) sedasyon ve distonik
reaksiyon gibi merkezi etkiler oluşturma
riskinin az olmasıdır
• Gastrointestinal sistem kaynaklı ve
kemoterapiye bağlı bulantıda etkilidir
• Mide ve barsak motilitesini artırır,
özefagus sifinkterinin tonusunu artırır
57.
Skopolamin (Hiyosin)
• Antimuskarinikbir ilaçtır
• Taşıt tutmasının önlenmesi için en
etkili ilaçdır
• Transdermal olarak kullanılabilir
• Türkiyede pazarlanmamıştır
58.
Diğer İlaçlar
• Kortikosteroidler(deksametazon,
metilprednizolon) kemoterapiye bağlı
bulantı-kusmada kullanılır
• Aprepitant nörokinin reseptör
antagonistidir, kemoterapiye bağlı
durumlarda kullanılır
• Nabilon sentetik bir kanabinoid (esrar
benzeri) maddedir, kemoterapiye bağlı
durumlarda kullanılır
59.
Laksatif İlaçlar
• Barsakhareketlerini artıran
ilaçlardır.
• Yüksek dozda verildiğinde purgatif
etki gösterirler.
• Kullanmadan önce kabızlığın altta
yatan tanı konmamış bir nedene
bağlı olmadığı kesinleştirilmelidir.
Laksatif İlaçlar
• Bazılarırektal yolla verilebilir.
• Bu şekilde kullanılan 100 ml den küçük
hacimli solüsyonlara enema daha büyük
hacimli solüsyonlara lavman denir.
• Lavmanlar kabızlık tedavisinde
kullanılmaz, ameliyat veya radyolojik
inceleme için kolonu boşaltmak amacıyla
kullanılır.
62.
Laksatif İlaçlar
• Laksatiflerhipopotasemiye, kolonda
tonus ve işlev kaybına yol açabilir.
• Bundan dolayı ıkınmanın bir sorunu
(anjina gibi) alevlendirebileceği, veya
hemoroidde olduğu gibi rektal kanamaya
yol açabileceği durumlar dışında laksatif
kullanımından kaçınılmalıdır.
63.
Antidiyareik İlaçlar
• Barsakmotilitesini azaltan ilaçlardır.
• Komplikasyonsuz akut ishallerin
tedavisinde kullanılırlar.
– Ancak sıvı ve elektrolit kaybının yerine
konması birincil önceliktir.
• Küçük çocuklarda kullanımları uygun
değildir.
64.
Antidiyareik İlaçlar
• Enetkili antidiyareik ilaçlar opioid ve
opioid türevleridir
• Bu endikasyonda MSS etkileri az olan
opioidler kullanılır
• Difenoksilat, loperamid
• Difenoksilat suistimalin önlenmesi
amacıyla atropinle beraber kullanılır.
65.
Antispazmodik İlaçlar
• Antimuskarinikilaçlar ve barsak düz
kasını doğrudan gevşettiği düşünülen
ilaçlardır.
• İritabl kolon sendromu ve divertikül
hastalığında yararlı olabilirler.
• Paralitik ileusta kullanılmamalıdırlar.
66.
Antispazmodik İlaçlar
• Antimuskariniklerbarsak motilitesi ve
mide salgılarını da azaltır.
– Faydaları tarışmalıdır, yanıt kişiden kişiye
değişir.
– Atropin, oksifensiklimin, hiyosin
butilbromür,pipenzolat
– Kabızlık, taşikardi, yakın görme bozukluğu,
ağız kuruluğu, idrar retansiyonu
oluşturabilirler.
– Dar açılı glokom, paralitik ileus ve prostat
büyümesinde kontrendikedirler.
68.
Antispazmodik İlaçlar
• Antimuskarinikilaçlardan kuvarterner
amanyum bileşikleri (hysosin butilbromür
gibi) lipidlerde atropinden daha az
çözünür
• Bu yüzden emilimleri daha azdır ve
kan beyin bariyerini daha az geçerler
69.
Antispazmodik İlaçlar
• Alverin (meteospazmyl kap),
• mebeverin (duspatalin draje),
• trimebutin (debdridat tab)
• ve nane yağı
düz kasları doğrudan gevşettiği
düşünülen ilaçlardır
• Ciddi yan etkileri yoktur
Tegaserod
• 5-HT4 reseptörlerininparsiyel
agonistidir.
• Klor sekresyonunu arırdığı için dışkı
yumuşatıcı etkisi de vardır.
• Kardiyovasküler olaylara yol açabilir.
• Bu yüzden kullanımı sınırlanmıştır
• Kadınlarda irritabl kolon sendromunda
kısa süre ile kullanılır.
72.
Safra ile İlişkiliİlaçlar
• Kenodeoksikolik asid, ursodeoksikolik
asidin safra kesesi fonksiyonları iyi
olan bazı safra kesesi taşlarında
çözücü etkileri vardır
• Yararları tartışmalıdır, karaciğer
bozukluğu yapabilirler.
• Kolestiramin safra asidlerini bağlar
73.
Kolestiramin
• Barsaklardan emilmeyenbir anyon
değiştirici reçinedir.
• Safra asidleri ile çözünmeyen bir
kompleks oluşturarak ishali ve kaşıntıyı
giderir.
• Hiperlipidemide de kullanılır.
• Bir çok ilacın emilimini bozar.
– Diğer ilaçlar kolestiraminden en az 1 saat
önce ve 5 saat sonra alınmalıdır
74.
Pankreatik Enzimler
• Pankreatin(pankreatik lipaz)
• Pankreas enzim eksikliği sonucu
steatore (yağ absorbsiyonunun
bozulması) oluşur
• Bu tür durumlarda pankreatin
kullanılabilir, nişasta, yağ ve
proteinlerin sindirilmesine yardımcı
olur
