μία παρουσίαση για τα κεφάλαια 16-23 με σκοπό την εξ αποστάσεως διδασκαλία

1. ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Βιβλίο 2. Κεφάλαιο 2. §16-23

2. §16, 17 Ο πρωταγωνιστικός
ρόλος του Θηραμένη

4. Μετά την ήττα στους Αιγός ποταμούς και την επικείμενη παράδοση της
Αθήνας, η κατάσταση δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται· από τη μια
μεριά οι νικημένοι και απ' την άλλη οι νικητές, οι Σπαρτιάτες και οι
σύμμαχοι τους. Μέσα στην Αθήνα υπάρχουν εκείνοι που αποκρούουν
οποιονδήποτε συμβιβασμό, εκείνοι που δέχονται τον συμβιβασμό με
διαφοροποιήσεις ως προς τους όρους αλλά και εκείνοι που χαίρονται για
την ήττα (βλ. και §22). Στο στρατόπεδο των νικητών άλλοι θέλουν την
πλήρη συντριβή της Αθήνας και άλλοι έχουν τους λόγους τους να είναι
μετριοπαθέστεροι (§19-20). Αν συνυπολογισθούν και οι προσωπικές
φιλοδοξίες ή τα συμφέροντα διαφόρων από τους πρωταγωνιστές,
δημιουργείται ένα περίπλοκο «πολιτικό σκηνικό», το οποίο επιτρέπει να
δούμε η (σχετικά) απλή αφήγηση του συγγραφέα. Η εξωτερική πολιτική,
τουλάχιστον ως προς τους διαδικαστικούς, οικονομικούς και
στρατιωτικούς εκβιασμούς σε βάρος αυτών που βρίσκονται σε
ασθενέστερη θέση, είχε διαμορφωθεί έτσι, ώστε να μας θυμίζει
πρόσφατα γεγονότα σε πολλές περιοχές της γης.

5. [16]Τοιούτων δὲ ὄντων
Θηραμένης
εἶπεν ἐν ἐκκλησίᾳ ὅτι
εἰ βούλονται αὐτὸν πέμψαι
παρὰ Λύσανδρον, εἰδὼς ἥξει
Λακεδαιμονίους
πότερον ἐξανδραποδίσασθαι
τὴν πόλιν
βουλόμενοι ἀντέχουσι
περὶ τῶν
τειχῶν ἢ πίστεως ἕνεκα.
Πεμφθεὶς δὲ διέτριβε
παρὰ Λυσάνδρῳ τρεῖς μῆνας
καὶ πλείω, ἐπιτηρῶν ὁπότε
Ἀθηναῖοι ἔμελλον
διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τὸν
σῖτον ἅπαντα ὅ τι τις
λέγοι ὁμολογήσειν.
Ρήματα;
Σύνδεσμοι;

6. 16] [Τοιούτων δὲ ὄντων
Θηραμένης
εἶπεν ἐν ἐκκλησίᾳ] ( ὅτι
(εἰ βούλονται αὐτὸν πέμψαι
παρὰ Λύσανδρον,) εἰδὼς ἥξει
Λακεδαιμονίους )
(πότερον ἐξανδραποδίσασθαι
τὴν πόλιν
βουλόμενοι ἀντέχουσι
περὶ τῶν
τειχῶν ἢ πίστεως ἕνεκα. ) [
Πεμφθεὶς δὲ διέτριβε
παρὰ Λυσάνδρῳ τρεῖς μῆνας
καὶ πλείω, ἐπιτηρῶν] (ὁπότε
Ἀθηναῖοι ἔμελλον
διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τὸν
σῖτον ἅπαντα (ὅ τι τις
λέγοι) ὁμολογήσειν.
•Λέγω, ἔλεγον, λέξω, ἐρῶ,
εἶπον, εἴρηκα, εἰρήκειν
•Βούλομαι, ἐ(ἠ)βουλόμην,
βουλήσομαι, βουληθήσομαι,
ἐ(ἠ)βουλήθην, βεβούλημαι:
ἐθέλω, ἐπιθυμῶ
•ἥκω, ἧκον,ἥξω : έχω έρθει
•ἀντέχω, ἀντεῖχον,
ἀνθέξω/ἀντισχήσω, ἀντέσχον,
ἀντέσχηκα : επιμένω
•Διατρίβω, διέτριβον,
διατρίψω, διέτριψα,
διατέτριφα : χρονοτριβώ,
καθυστερώ
•Μέλλω, ἔ(ἤ)μελλον, μελλήσω,
ἐμέλλησα: πρόκειται να

7. [16]Τοιούτων δὲ ὄντων Θηραμένης εἶπεν ἐν ἐκκλησίᾳ ὅτι
εἰ βούλονται αὐτὸν πέμψαι παρὰ Λύσανδρον, εἰδὼς ἥξει
Λακεδαιμονίους
πότερον ἐξανδραποδίσασθαι τὴν πόλιν βουλόμενοι ἀντέχουσι
περὶ τῶν τειχῶν ἢ πίστεως ἕνεκα.
Τοιούτων δὲ ὄντων Θηραμένης εἶπεν ἐν ἐκκλησίᾳ
ὅτι εἰδὼς ἥξει Λακεδαιμονίους
πότερον ἐξανδραποδίσασθαι τὴν πόλιν
βουλόμενοι ἀντέχουσι περὶ τῶν
τειχῶν ἢ πίστεως ἕνεκα
εἰ βούλονται αὐτὸν πέμψαι παρὰ Λύσανδρον
Είδος μετοχής;
Τι εννοεί εδώ;

8. Τοιούτων δὲ ὄντων…
 Η Αθήνα βρίσκεται σε απελπιστική κατάσταση. Έχει
εγκαταλειφθεί από όλους σχεδόν τους συμμάχους
της και είναι αποκλεισμένη από την ξηρά, καθώς ο
βασιλιάς Άγις βρίσκεται οχυρωμένος στη Δεκέλεια
της Αττικής και ο βασιλιάς Παυσανίας έχει έρθει με
σπαρτιατικό και συμμαχικό στρατό έξω από τα τείχη
της ενώ από τη θάλασσα την έχει αποκλείσει ο
Λύσανδρος. Όλος ο πληθυσμός της Αττικής
συνωστίζεται στο εσωτερικό της πόλης και
μαστίζεται από πείνα, καθώς τα τρόφιμα τελειώνουν.

9. Τοιούτων δὲ ὄντων Θηραμένης εἶπεν ἐν ἐκκλησίᾳ
εἰ βούλονται αὐτὸν πέμψαι παρὰ Λύσανδρον
Πώς συντάσσεται το ρήμα
βούλομαι;
Αρχικοί χρόνοι του ρ. πέμπω;
ὅτι εἰδὼς ἥξει Λακεδαιμονίους
• ποια λέξη είναι περιττή σε αυτή την
πρόταση;
•Θα έχει επιστρέψει γνωρίζοντας τι;

10. πότερον ἐξανδραποδίσασθαι τὴν
πόλιν βουλόμενοι ἀντέχουσι περὶ
τῶν τειχῶν ἢ πίστεως ἕνεκα.
Ποιοι επιμένουν;
Πότερον… ἤ …
Εισάγει διμελείς
ερωτηματικές
προτάσεις
Ποιο από τα
δύο… ή
Γιατί;
1. …….
2. …….

11. Τοιούτων δὲ ὄντων
Θηραμένης εἶπεν ἐν
ἐκκλησίᾳ ὅτι εἰ
βούλονται αὐτόν πέμψαι
παρά Λύσανδρον, εἰδὼς ἥξει
Λακεδαιμονίους
πότερον ἐξανδραποδίσασθαι
τὴν
πόλιν βουλόμενοι ἀντέχουσι
περὶ τῶν τειχῶν ἢ πίστεως
ἕνεκα.
 Ενώ τα πράγματα βρίσκονταν σ’
αυτό το σημείο, ο Θηραμένης
υποστήριξε στη συνέλευση του
λαού
ότι, αν θελήσουν να στείλουν
τον ίδιο στον Λύσανδρο,
θα επιστρέψει γνωρίζοντας
τι από τα δύο συμβαίνει, αν
δηλαδή οι Λακεδαιμόνιοι
επιμένουν στο ζήτημα της
κατεδάφισης των τειχών, επειδή
θέλουν να εξανδραποδίσουν την
πόλη ή για να έχουν κάποια
εγγύηση.

14. [17] Ἐπεὶ δὲ ἧκε τετάρτῳ μηνί, ἀπήγγειλεν ἐν ἐκκλησίᾳ ὅτι
αὐτόν Λύσανδρος τέως μὲν κατέχοι, εἶτα κελεύοι εἰς
Λακεδαίμονα ἰέναι· οὐ γάρ εἶναι κύριος ὧν ἐρωτῷτο ὑπ’
αὐτοῦ, ἀλλά τοὺς ἐφόρους. Μετά ταῦτα ᾑρέθη πρεσβευτὴς
εἰς Λακεδαίμονα αὐτοκράτωρ δέκατος αὐτός.
Ρήματα;
Σύνδεσμοι;

15. [17] (Ἐπεὶ δὲ ἧκε τετάρτῳ
μηνί,) [ἀπήγγειλεν ἐν
ἐκκλησίᾳ ] (ὅτι αὐτόν
Λύσανδρος τέως μὲν
κατέχοι,) (εἶτα κελεύοι εἰς
Λακεδαίμονα ἰέναι·) οὐ
γάρ εἶναι κύριος (ὧν
ἐρωτῷτο ὑπ’ αὐτοῦ, )ἀλλά
τοὺς ἐφόρους. [Μετά
ταῦτα ᾑρέθη πρεσβευτὴς
εἰς Λακεδαίμονα
αὐτοκράτωρ δέκατος
αὐτός.]
 ἀπαγγέλλω,
ἀπήγγελλον,
ἀπαγγελῶ, ἀπήγγειλα,
ἀπήγγελκα,
ἀπηγγέλκειν
 ἐρωτάομαι-ῶμαι,
ἠρωτήθην, ἠρώτημαι
 Αἱρέομαι-οῦμαι,
ᾑρούμην, αἱρήσομαι/
αἱρεθήσομαι, εἱλόμην/
ᾑρέθην, ᾕρημαι,
ᾑρήμην.
Ο σύνδεσμος ἐπεί τι είδους δευτερεύουσες
εισάγει;

16. [17] (Ἐπεὶ δὲ ἧκε τετάρτῳ
μηνί,) [ἀπήγγειλεν ἐν
ἐκκλησίᾳ ] (ὅτι αὐτόν
Λύσανδρος τέως μὲν
κατέχοι,) (εἶτα κελεύοι εἰς
Λακεδαίμονα ἰέναι·) οὐ
γάρ εἶναι κύριος (ὧν
ἐρωτῷτο ὑπ’ αὐτοῦ, )ἀλλά
τοὺς ἐφόρους. [Μετά
ταῦτα ᾑρέθη πρεσβευτὴς
εἰς Λακεδαίμονα
αὐτοκράτωρ δέκατος
αὐτός.]
ἰέναι: απαρέμφατο
ενεστώτα του ρημ.
ἔρχομαι/εἶμι
ἔρχομαι, ᾖα/ ᾔειν, εἶμι,
ἦλθον, ἐλήλυθα,
ἐληλύθειν.

17. [17] (Ἐπεὶ δὲ ἧκε
τετάρτῳ μηνί,)
[ἀπήγγειλεν ἐν
ἐκκλησίᾳ ] (ὅτι αὐτόν
Λύσανδρος τέως μὲν
κατέχοι,) (εἶτα κελεύοι
εἰς Λακεδαίμονα ἰέναι·)
οὐ γάρ εἶναι κύριος (ὧν
ἐρωτῷτο ὑπ’ αὐτοῦ, )
ἀλλά τοὺς ἐφόρους.
[Μετά ταῦτα ᾑρέθη
πρεσβευτὴς εἰς
Λακεδαίμονα
αὐτοκράτωρ δέκατος
αὐτός.]
Ουσιαστικά
•ὁ μήν, τοῦ μηνός, …
•ὁ πρεσβευτής, τοῦ
πρεσβευτοῦ, … στον πληθυντικό
οἱ πρέσβεις, τῶν πρέσβεων,
τοῖς πρέσβεσι, τοὺς πρέσβεις,
ὦ πρέσβεις
•ὁ αὐτοκράτωρ, τοῦ
αὐτοκράτορος, τῷ αὐτοκράτορι,
τὸν αὐτοκράτορα, ὦ
αὐτοκράτορ, οἱ αὐτοκράτορες,
τῶν αὐτοκρατόρων, τοῖς
αὐτοκράτορσι, τοὺς
αὐτοκράτορας, ὦ αὐτοκράτορες

18. ερμηνευτικά
 Οι πέντε έφοροι ήταν αξιωματούχοι που είχαν
ευρύτατες δικαιοδοσίες. Ήταν ένα είδος κυβέρνησης
της Σπάρτης. Ήταν αιρετοί με μονοετή θητεία και
είχαν ως καθήκον την εποπτεία των βασιλέων και των
κατοίκων της πόλης, ειδικά σε ό,τι αφορούσε την
τήρηση των παραδόσεων. Ανάμεσα στις αρμοδιότητες
τους ήταν η διατήρηση της δημόσιας τάξης, ενώ
μπορούσαν να επιβάλλουν ποινές που έφταναν μέχρι
και την καταδίκη σε θάνατο. Η εξουσία τους ήταν τόσο
μεγάλη, που ο Αριστοτέλης την παρομοίασε με αυτή
των τυράννων (ἰσοτύραννοι). Υπήρχαν όμως και
περιορισμοί στην εξουσία τους. Δεν μπορούσαν να
εκλεγούν δεύτερη φορά και η θητεία τους
αξιολογούνταν από τους διαδόχους τους, οι οποίοι
μπορούσαν να τους επιβάλουν ακόμη και τη θανατική
ποινή αν διέπρατταν κάποιο σοβαρό αδίκημα.

19. ερμηνευτικά
 πρεσβευτής αὐτοκράτωρ: ήταν από τα
σημαντικότατα αξιώματα που δίνονταν στην
αρχαία Αθήνα σε έκτακτες περιπτώσεις και για
ορισμένο χρονικό διάστημα. Ο πρεσβευτής που
είχε το αξίωμα αυτό λειτουργούσε ως
πληρεξούσιος των Αθηναίων με την εντολή να
χειρίζεται «ἐν λευκῷ», δηλαδή όπως εκείνος
νόμιζε, όλα τα θέματα, ακόμα και τους όρους
σύναψης ειρήνης, αφού δεν ήταν εύκολο να
επικοινωνεί συχνά με την Εκκλησία του δήμου.

20. οὐ γάρ
εἶναι κύριος
ὧν ἐρωτῷτο
ὑπ’ αὐτοῦ,
ἀλλά τοὺς
ἐφόρους.
 οὐ γάρ εἶναι κύριος (εννοείται
εἶπε)
 Υποκείμενο του ρήματος;
 ἀλλά (εἶπε) τοὺς ἐφόρους
(εἶναι κυρίους)
 Υποκείμενο ρήματος;
 Ποια η διαφορά ανάμεσα στις
δύο συντάξεις;

21. ἐρωτῷτο: ρήμα
Υποκ. Ρ:
Λύσανδρος
εννοείται
Αντικ. Ρ: ὧν
Ποιητικό Αίτιο:
ὑπ’ αὐτοῦ

22. Μετά ταῦτα ᾑρέθη πρεσβευτὴς εἰς Λακεδαίμονα
αὐτοκράτωρ δέκατος αὐτός.
•πρεσβευτής: κατηγορούμενο του υποκειμένου
•αὐτοκράτωρ: επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου
•δέκατος: επιθετικός προσδιορισμός στο πρεσβευτής
Θηραμένης

23. κείμενο
 [17] Ἐπεὶ δὲ ἧκε τετάρτῳ
μηνί, ἀπήγγειλεν ἐν
ἐκκλησίᾳ ὅτι αὐτόν
Λύσανδρος τέως μὲν
κατέχοι, εἶτα κελεύοι εἰς
Λακεδαίμονα ἰέναι· οὐ γάρ
εἶναι κύριος ὧν ἐρωτῷτο
ὑπ’ αὐτοῦ, ἀλλά τοὺς
ἐφόρους. Μετά ταῦτα
ᾑρέθη πρεσβευτὴς εἰς
Λακεδαίμονα
αὐτοκράτωρ δέκατος
αὐτός.
μετάφραση
Όταν επέστρεψε τον τέταρτο
μήνα
ανακοίνωσε στη συνέλευση του
λαού
ότι τον κρατούσε ως τότε ο
Λύσανδρος,
και στη συνέχεια τον διέταξε
να πάει στη Λακεδαίμονα,
γιατί δεν ήταν ο ίδιος αρμόδιος
για όσα αυτός τον ρωτούσε,
αλλά οι έφοροι.
Μετά από αυτά εκλέχτηκε μαζί
με άλλους εννέα ως
πρεσβευτής στη Λακεδαίμονα
με απόλυτη εξουσία.

24. Ρήματα; Σύνδεσμοι;
[18]Λύσανδρος δὲ τοῖς ἐφόροις ἔπεμψεν ἀγγελοῦντα
μετ’ ἄλλων Λακεδαιμονίων Ἀριστοτέλην, φυγάδα
Ἀθηναῖον ὄντα, ὅτι ἀποκρίναιτο Θηραμένει ἐκείνους
κυρίους εἶναι εἰρήνης καὶ πολέμου.

25. Αρχικοί χρόνοι;
[18][Λύσανδρος δὲ
τοῖς ἐφόροις ἔπεμψεν
ἀγγελοῦντα μετ’
ἄλλων Λακεδαιμονίων
Ἀριστοτέλην, φυγάδα
Ἀθηναῖον ὄντα,] (ὅτι
ἀποκρίναιτο
Θηραμένει ἐκείνους
κυρίους εἶναι εἰρήνης
καὶ πολέμου.)
 πέμπω
 ἀποκρίνομαι

26. [18]Λύσανδρος
δὲ τοῖς ἐφόροις
ἔπεμψεν
ἀγγελοῦντα μετ’
ἄλλων
Λακεδαιμονίων
Ἀριστοτέλην,
φυγάδα
Ἀθηναῖον
ὄντα, ὅτι
ἀποκρίναιτο
Θηραμένει
ἐκείνους κυρίους
εἶναι εἰρήνης καὶ
πολέμου.
Λύσανδρος
ἔπεμψεν
Ποιον;
Ἀριστοτέλην
Σε
ποιους;
τοῖς
ἐφόροις

27. [18]Λύσανδρος
δὲ τοῖς ἐφόροις
ἔπεμψεν
ἀγγελοῦντα
μετ’ ἄλλων
Λακεδαιμονίων
Ἀριστοτέλην,
φυγάδα
Ἀθηναῖον ὄντα,
Λύσανδρος ἔπεμψε Ἀριστοτέλην
τοῖς ἐφόροις
• με ποιο σκοπό;
• ποιος ήταν ο Αριστοτέλης;

28. Λύσανδρος δὲ τοῖς ἐφόροις
ἔπεμψεν ἀγγελοῦντα μετ’ ἄλλων Λακεδαιμονίων
Ἀριστοτέλην, φυγάδα Ἀθηναῖον ὄντα, ὅτι ἀποκρίναιτο
Θηραμένει ἐκείνους κυρίους εἶναι εἰρήνης καὶ πολέμου.
ἀποκρίναιτο
Θηραμένει
εἶναι
ἐκείνους
κυρίους

29. κείμενο μετάφραση
 [18]Λύσανδρος δὲ
τοῖς ἐφόροις
ἔπεμψεν ἀγγελοῦντα
μετ’ ἄλλων
Λακεδαιμονίων
Ἀριστοτέλην, φυγάδα
Ἀθηναῖον ὄντα, ὅτι
ἀποκρίναιτο Θηραμένει
ἐκείνους κυρίους εἶναι
εἰρήνης καὶ πολέμου.
 [18] Ο Λύσανδρος έστειλε
στους εφόρους, μαζί με
άλλους Λακεδαιμονίους,
τον Αριστοτέλη, ο οποίος
ήταν Αθηναίος εξόριστος,
για να αναγγείλει ότι
απάντησε στο Θηραμένη
πως αυτοί είχαν την
δικαιοδοσία να
αποφασίζουν για πόλεμο
και ειρήνη.

30. [19] Θηραμένης δὲ καὶ οἱ ἄλλοι πρέσβεις ἐπεὶ
ἦσαν ἐν Σελλασίᾳ, ἐρωτώμενοι δὲ ἐπὶ τίνι
λόγῳ ἥκοιεν εἶπον ὅτι αὐτοκράτορες περὶ εἰρήνης,
μετά ταῦτα οἱ ἔφοροι καλεῖν ἐκέλευον αὐτούς.
Ἐπεὶ δ’ ἧκον, ἐκκλησίαν ἐποίησαν, ἐν
ᾗ ἀντέλεγον Κορίνθιοι καὶ Θηβαῖοι μάλιστα,
πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι τῶν Ἑλλήνων, μὴ σπένδεσθαι
Ἀθηναίοις, ἀλλ’ ἐξαιρεῖν.
κρίσιμη συνεδρίαση
στη Σπάρτη

31. 1. Πού
βρίσκονταν ο
Θηραμένης και
οι υπόλοιποι
πρέσβεις;
2. Τι τους
ρώτησαν;
3.Ποιοι
παρευρίσκονταν
στη συνέλευση;
4. Τι πρότειναν;
 [19] Θηραμένης δὲ καὶ οἱ ἄλλοι
πρέσβεις ἐπεὶ ἦσαν ἐν
Σελλασίᾳ, ἐρωτώμενοι δὲ ἐπὶ
τίνι λόγῳ ἥκοιεν εἶπον ὅτι
αὐτοκράτορες περὶ εἰρήνης,
μετά ταῦτα οἱ ἔφοροι καλεῖν
ἐκέλευον αὐτούς. Ἐπεὶ δ’ ἧκον,
ἐκκλησίαν ἐποίησαν, ἐν
ᾗ ἀντέλεγον Κορίνθιοι καὶ
Θηβαῖοι μάλιστα, πολλοὶ δὲ καὶ
ἄλλοι τῶν Ἑλλήνων, μὴ
σπένδεσθαι Ἀθηναίοις,
ἀλλ’ ἐξαιρεῖν.

32. Ρήματα;
Σύνδεσμοι;
 [19] Θηραμένης δὲ καὶ οἱ ἄλλοι
πρέσβεις ἐπεὶ ἦσαν ἐν
Σελλασίᾳ, ἐρωτώμενοι δὲ ἐπὶ
τίνι λόγῳ ἥκοιεν εἶπον ὅτι
αὐτοκράτορες περὶ εἰρήνης,
μετά ταῦτα οἱ ἔφοροι καλεῖν
ἐκέλευον αὐτούς. Ἐπεὶ δ’ ἧκον,
ἐκκλησίαν ἐποίησαν, ἐν
ᾗ ἀντέλεγον Κορίνθιοι καὶ
Θηβαῖοι μάλιστα, πολλοὶ δὲ
καὶ ἄλλοι τῶν Ἑλλήνων, μὴ
σπένδεσθαι Ἀθηναίοις,
ἀλλ’ ἐξαιρεῖν.

33.  [19] Θηραμένης δὲ καὶ οἱ
ἄλλοι πρέσβεις (ἐπεὶ ἦσαν
ἐν Σελλασίᾳ,) ἐρωτώμενοι
δὲ (ἐπὶ τίνι λόγῳ ἥκοιεν)
εἶπον (ὅτι αὐτοκράτορες
περὶ εἰρήνης, ) μετά ταῦτα
οἱ ἔφοροι καλεῖν ἐκέλευον
αὐτούς. (Ἐπεὶ δ’ ἧκον, )
ἐκκλησίαν ἐποίησαν, (ἐν
ᾗ ἀντέλεγον Κορίνθιοι καὶ
Θηβαῖοι μάλιστα, πολλοὶ δὲ
καὶ ἄλλοι τῶν Ἑλλήνων, μὴ
σπένδεσθαι Ἀθηναίοις,
ἀλλ’ ἐξαιρεῖν.)
 εἰμί
 ἥκω
 λέγω
 κελεύω
 ποιέω-ῶ
 ἀντιλέγω

34.  [19] Θηραμένης δὲ καὶ οἱ ἄλλοι πρέσβεις (ἐπεὶ
ἦσαν ἐν Σελλασίᾳ,) ἐρωτώμενοι δὲ (ἐπὶ τίνι
λόγῳ ἥκοιεν) εἶπον (ὅτι αὐτοκράτορες περὶ
εἰρήνης, ) μετά ταῦτα οἱ ἔφοροι καλεῖν ἐκέλευον
αὐτούς. (Ἐπεὶ δ’ ἧκον, ) ἐκκλησίαν ἐποίησαν, (ἐν
ᾗ ἀντέλεγον Κορίνθιοι καὶ Θηβαῖοι μάλιστα,
πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι τῶν Ἑλλήνων, μὴ
σπένδεσθαι Ἀθηναίοις, ἀλλ’ ἐξαιρεῖν.)

35. Μεθοριακή πόλη με μεγάλη στρατηγική
σημασία, στα βόρεια της Λακωνικής.

36. [20] Λακεδαιμόνιοι δὲ οὐκ ἔφασαν πόλιν
Ἑλληνίδα ἀνδραποδιεῖν μέγα ἀγαθόν
εἰργασμένην ἐν τοῖς μεγίστοις
κινδύνοις γενομένοις τῇ Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἐποιοῦντο
εἰρήνην ἐφ’ ᾧ τά τε μακρά τείχη καὶ τόν
Πειραιᾶ καθελόντας καὶ τάς ναῦς πλὴν δώδεκα
παραδόντας καὶ τοὺς φυγάδας καθέντας τόν
αὐτόν ἐχθρόν καὶ φίλον νομίζοντας
Λακεδαιμονίοις ἕπεσθαι καὶ κατά γῆν καὶ κατά
θάλατταν ὅποι ἂν ἡγῶνται.

37. 1. Οι Λακεδαιμόνιοι συμφώνησαν με τους συμμάχους τους να
καταστρέψουν τους Αθηναίους;
2. Γιατί; Ποιο ήταν το επιχείρημά τους;
3. Ποιοι ήταν οι όροι της ειρήνης;
4. Ποιος ήταν ο πιο σημαντικός όρος;
[20] Λακεδαιμόνιοι δὲ οὐκ ἔφασαν πόλιν Ἑλληνίδα
ἀνδραποδιεῖν μέγα ἀγαθόν εἰργασμένην ἐν τοῖς μεγίστοις
κινδύνοις γενομένοις τῇ Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἐποιοῦντο εἰρήνην ἐφ’
ᾧ τά τε μακρά τείχη καὶ τόν Πειραιᾶ καθελόντας καὶ τάς
ναῦς πλὴν δώδεκα παραδόντας καὶ τοὺς
φυγάδας καθέντας τόν αὐτόν ἐχθρόν καὶ φίλον νομίζοντας
Λακεδαιμονίοις ἕπεσθαι καὶ κατά γῆν καὶ κατά θάλατταν
ὅποι ἂν ἡγῶνται.

38. Ερμηνευτικά σχόλια
§20
 Ο Ξενοφών έχει αξιοποιήσει τις δυνατότητες που του
παρέχει η γλώσσα, για να ενσωματώσει τους όρους
του κειμένου της συνθήκης μέσα στην αφήγησή του
έτσι, ώστε να διακρίνεται μια διαβάθμιση ανάμεσα
στον βασικό και στους κάπως δευτερεύοντες όρους.
Ο κύριος όρος δηλώνεται με ένα απαρέμφατο
(ἕπεσθαι), οι προκαταρκτικοί όροι με τέσσερις
μετοχές (καθελόντας, παραδόντας, καθέντας,
νομίζοντας).

39. Ρήματα;
Σύνδεσμοι;
 [20] Λακεδαιμόνιοι δὲ οὐκ
ἔφασαν πόλιν Ἑλληνίδα
ἀνδραποδιεῖν μέγα ἀγαθόν
εἰργασμένην ἐν τοῖς μεγίστοις
κινδύνοις γενομένοις τῇ Ἑλλάδι,
ἀλλ’ ἐποιοῦντο εἰρήνην ἐφ’ ᾧ τά
τε μακρά τείχη καὶ τόν
Πειραιᾶ καθελόντας καὶ τάς
ναῦς πλὴν δώδεκα παραδόντας
καὶ τοὺς φυγάδας καθέντας τόν
αὐτόν ἐχθρόν καὶ φίλον
νομίζοντας
Λακεδαιμονίοις ἕπεσθαι καὶ
κατά γῆν καὶ κατά θάλατταν
ὅποι ἂν ἡγῶνται.

40.  [20] [Λακεδαιμόνιοι δὲ οὐκ
ἔφασαν πόλιν Ἑλληνίδα
ἀνδραποδιεῖν μέγα ἀγαθόν
εἰργασμένην ἐν τοῖς μεγίστοις
κινδύνοις γενομένοις τῇ
Ἑλλάδι, ][ἀλλ’ ἐποιοῦντο
εἰρήνην ] (ἐφ’ ᾧ τά τε μακρά
τείχη καὶ τόν
Πειραιᾶ καθελόντας καὶ τάς
ναῦς πλὴν δώδεκα
παραδόντας καὶ τοὺς
φυγάδας καθέντας τόν αὐτόν
ἐχθρόν καὶ φίλον νομίζοντας
Λακεδαιμονίοις ἕπεσθαι καὶ
κατά γῆν καὶ κατά θάλατταν )
(ὅποι ἂν ἡγῶνται.)
• Φημί, ἔφην, φήσω,
ἔφησα= λέω,
ισχυρίζομαι
•Ποιέομαι- οῦμαι
•ἡγέομαι-οῦμαι,
ἡγούμην,
ἡγήσομαι/ἡγηθήσομαι,
ἡγησάμην/ἡγήθην,
ἥγημαι, ἡγήμην:
οδηγώ, είμαι
επικεφαλής

41. Λακεδαιμόνιοι
δὲ οὐκ ἔφασαν
πόλιν
Ἑλληνίδα
ἀνδραποδιεῖν
μέγα ἀγαθόν
εἰργασμένην
ἐν τοῖς
μεγίστοις
κινδύνοις
γενομένοις τῇ
Ἑλλάδι,
 Ρήμα;
 Υποκείμενο;
 Αντικείμενο;

42. Λακεδαιμόνιοι
δὲ οὐκ ἔφασαν
πόλιν
Ἑλληνίδα
ἀνδραποδιεῖν
μέγα ἀγαθόν
εἰργασμένην
ἐν τοῖς
μεγίστοις
κινδύνοις
γενομένοις τῇ
Ἑλλάδι,
Λακεδαιμόνιοι
οὐκ ἔφασαν
ἀνδραποδιεῖν
Απαρέμφατο ποιου χρόνου
και ποιου ρήματος;
Τι σημαίνει;
Σύνταξη απαρεμφάτου

43. Λακεδαιμόνιοι
δὲ οὐκ ἔφασαν
πόλιν
Ἑλληνίδα
ἀνδραποδιεῖν
μέγα ἀγαθόν
εἰργασμένην
ἐν τοῖς
μεγίστοις
κινδύνοις
γενομένοις τῇ
Ἑλλάδι,
Λακεδαιμόνιοι οὐκ ἔφασαν
ἀνδραποδιεῖν
πόλιν
Ἑλληνίδα εἰργασμένην

44. Λακεδαιμόνιοι
δὲ οὐκ ἔφασαν
πόλιν Ἑλληνίδα
ἀνδραποδιεῖν
μέγα ἀγαθόν
εἰργασμένην
ἐν τοῖς μεγίστοις
κινδύνοις
γενομένοις τῇ
Ἑλλάδι,
 Εἰργασμένην
 Γενομένοις
 Είδος μετοχών;
ἐργάζομαι, εἰργαζόμην, ἐργάσομαι/
ἐργασθήσομαι,
εἰργασάμην/εἰργάσθην, εἴργασμαι,
εἰργάσμην

45. Λακεδαιμόνιοι
δὲ οὐκ ἔφασαν
πόλιν
Ἑλληνίδα
ἀνδραποδιεῖν
μέγα ἀγαθόν
εἰργασμένην
ἐν τοῖς
μεγίστοις
κινδύνοις
γενομένοις τῇ
Ἑλλάδι,
Όταν η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο, τότε
υποκείμενό της είναι μία άλλη λέξη που
συμφωνεί κατά γένος, αριθμό και πτώση.

46. Σύστοιχο αντικείμενο
 Λέγεται το αντικείμενο το οποίο παράγεται από την ίδια
ρίζα με το ρήμα με το οποίο συντάσσεται ή από την ρίζα
άλλου συνώνυμου ρήματος. Αποτελεί ιδιαίτερη
περίπτωση του εσωτερικού αντικειμένου, το οποίο
δηλώνει το ίδιο το περιεχόμενο της ρηματικής ενέργειας.
Με σύστοιχο αντικείμενο μπορεί να συντάσσεται
οποιοδήποτε ρήμα, σε οποιαδήποτε διάθεση κι αν
βρίσκεται. Συχνά το σύστοιχο αντικείμενο
προσδιορίζεται από επιθετικό προσδιορισμό που
εξειδικεύει τη σημασία του.
π.χ. Ἔλεξε τούτους τοὺς λόγους.
(= Είπε αυτά τα λόγια.)

47. Παράλειψη σύστοιχου αντικειμένου
 Το σύστοιχο αντικείμενο, επειδή δεν είναι αναγκαίο συμπλήρωμα του
ρήματος, πολύ συχνά παραλείπεται και παραμένει μόνο ο επιθετικός
προσδιορισμός, ο οποίος τίθεται σε ουδέτερο γένος, σπανιότερα
ενικού και συνηθέστερα πληθυντικού αριθμού και δηλώνει ένα
ουσιώδες χαρακτηριστικό του αντικειμένου.
π.χ. Πολλὰ ψεύδονται οἱ ἀοιδοί.
(= Οι ποιητές λένε πολλά ψέματα)
 Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται επίσης και όταν συνοδεύεται
από ετερόπτωτο προσδιορισμό. Έτσι τίθεται στη θέση του
αντικειμένου και σε πτώση αιτιατική ο ονοματικός ετερόπτωτος
προσδιορισμός, συνήθως γενικής πτώσης, και λέγεται ιδιάζον ή
ιδιόμορφο σύστοιχο αντικείμενο.
π.χ. ἀγωνίζομαι δρόμον = συμμετέχω σε ἀγῶνα δρόμου,
νικῶ ναυμαχίαν = νικῶ νίκην ναυμαχίας.

48. Επίθετο ὁ μέγας, ἡ μεγάλη, τὸ μέγα
ὁ
τοῦ
τῷ
τὸν
ὦ
μέγα-ς
μεγάλου
μεγάλῳ
μέγα-ν
μέγα
ἡ
τῆς
τῇ
τὴν
ὦ
μεγάλη
μεγάλης
μεγάλῃ
μεγάλην
μεγάλη
τὸ
τοῦ
τῷ
τὸ
ὦ
μέγα
μεγάλου
μεγάλῳ
μέγα
μέγα
οἱ
τῶν
τοῖς
τοὺς
ὦ
μεγάλοι
μεγάλων
μεγάλοις
μεγάλους
μεγάλοι
αἱ
τῶν
ταῖς
τὰς
ὦ
μεγάλαι
μεγάλων
μεγάλαις
μεγάλας
μεγάλαι
τὰ
τῶν
τοῖς
τὰ
ὦ
μεγάλα
μεγάλων
μεγάλοις
μεγάλα
μεγάλα

49. ἀλλ’ ἐποιοῦντο
εἰρήνην

50. ἐφ’ ᾧ τά τε μακρά
τείχη καὶ τόν
Πειραιᾶ
καθελόντας καὶ
τάς ναῦς πλὴν
δώδεκα
παραδόντας καὶ
τοὺς
φυγάδας καθέντας
τόν αὐτόν ἐχθρόν
καὶ φίλον
νομίζοντας
Λακεδαιμονίοις
ἕπεσθαι καὶ κατά
γῆν καὶ κατά
θάλατταν
ἕπεσθαι Λακεδαιμονίοις καὶ
κατά γῆν καὶ κατά θάλατταν
νομίζοντας
καθελόντας παραδόντας
τόν αὐτόν
ἐχθρόν
καὶ φίλον
καθέντας

51. πρωτότυπο μετάφραση
[20] Λακεδαιμόνιοι δὲ οὐκ
ἔφασαν πόλιν Ἑλληνίδα
ἀνδραποδιεῖν μέγα ἀγαθόν
εἰργασμένην ἐν τοῖς
μεγίστοις
κινδύνοις γενομένοις τῇ
Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἐποιοῦντο
εἰρήνην ἐφ’ ᾧ τά τε μακρά
τείχη καὶ τόν
Πειραιᾶ καθελόντας καὶ τάς
ναῦς πλὴν δώδεκα
παραδόντας καὶ τοὺς
φυγάδας καθέντας τόν αὐτόν
ἐχθρόν καὶ φίλον νομίζοντας
Λακεδαιμονίοις ἕπεσθαι καὶ
κατά γῆν καὶ κατά θάλατταν
ὅποι ἂν ἡγῶνται.
Οι Λακεδαιμόνιοι, όμως, αρνήθηκαν να
εξανδραποδίσουν πόλη ελληνική, η
οποία είχε προσφέρει πολύ μεγάλες
υπηρεσίες στους πιο μεγάλους κινδύνους
που συνέβησαν στην Ελλάδα,
αλλά θα έκαναν ειρήνη
υπό τον όρο οι Αθηναίοι, αφού
γκρεμίσουν τα Μακρά τείχη και τα τείχη
του Πειραιά και παραδώσουν τα πλοία,
εκτός από δώδεκα και φέρουν πίσω τους
εξόριστους, έχοντας τους ίδιους εχθρούς
και φίλους με τους Λακεδαιμονίους να
τους ακολουθούν και στη στεριά και στη
θάλασσα, όπου τυχόν τους οδηγούν.

52. τά τε μακρά τείχη καὶ
τόν
Πειραιᾶ καθελόντας
τοὺς
φυγάδας καθέντας
τάς ναῦς πλὴν
δώδεκα
παραδόντας
τόν αὐτόν ἐχθρόν
καὶ φίλον
νομίζοντας
Λακεδαιμονίοις ἕπεσθαι
καὶ κατά γῆν καὶ κατά
θάλατταν

53. Από ποια συναισθήματα
διακατέχονταν οι Αθηναίοι κατά
την επάνοδο του Θηραμένη από
τη Σπάρτη και γιατί;
[21] Θηραμένης δὲ καὶ οἱ σὺν αὐτῷ πρέσβεις
ἐπανέφερον ταῦτα εἰς τάς Ἀθήνας. Εἰσιόντας δ’
αὐτοὺς ὄχλος περιεχεῖτο πολύς, φοβούμενοι μὴ
ἄπρακτοι ἥκοιεν· οὐ γάρ ἔτι ἐνεχώρει μέλλειν διά
τό πλῆθος τῶν ἀπολλυμένων τῷ λιμῷ.

54. Ρήματα;
Σύνδεσμοι;
 [21] Θηραμένης δὲ καὶ οἱ
σὺν αὐτῷ πρέσβεις
ἐπανέφερον ταῦτα εἰς τάς
Ἀθήνας. Εἰσιόντας δ’
αὐτοὺς ὄχλος περιεχεῖτο
πολύς, φοβούμενοι μὴ
ἄπρακτοι ἥκοιεν· οὐ γάρ
ἔτι ἐνεχώρει μέλλειν διά τό
πλῆθος τῶν ἀπολλυμένων
τῷ λιμῷ.

55.  [21] [Θηραμένης δὲ καὶ
οἱ σὺν αὐτῷ πρέσβεις
ἐπανέφερον ταῦτα εἰς
τάς
Ἀθήνας.] [Εἰσιόντας δ’
αὐτοὺς ὄχλος
περιεχεῖτο πολύς,
φοβούμενοι ] (μὴ
ἄπρακτοι ἥκοιεν· ) [οὐ
γάρ ἔτι ἐνεχώρει
μέλλειν διά τό πλῆθος
τῶν ἀπολλυμένων
τῷ λιμῷ.]
 ἐπαναφέρω (ἐπί+
ἀνά+φέρω), ἔφερον,
οἴσω, ἤνεγκον,
ἐνήνοχα, ἐνηνόχειν
 Περιχέομαι:
περικυκλώνω
 ἥκω, ἧκον, ἥξω: φθάνω
 ἐγχωρεῖ, ἐνεχώρει,
ἐγχωρήσει, ἐνεχώρησε,
ἐγκεχώρηκε,
ἐνεκεχωρήκει:
επιτρέπεται

56. ἐπανέφερον
Ποιοι;
Θηραμένης καὶ πρέσβεις
Τι;
ταῦτα
Πού;
Εἰς τὰς Ἀθήνας
οἱ σὺν
αὐτῷ

57. περιεχεῖτο
Ποιος; ὄχλος
Ποιους; αὐτοὺς
Πότε; Εἰσιόντας αὐτοὺς
•μὴ ἄπρακτοι ἥκοιεν
Γιατί; φοβούμενοι
εἰσέρχομαι,
εἰσῇα/εἰσῄειν,
εἴσειμι, εἰσῆλθον,
εἰσελήλυθα,
εἰσεληλύθειν

58. Γιατί;
διά τό πλῆθος τῶν ἀπολλυμένων τῷ λιμῷ.
Ποιο;
μέλλειν
ρήμα
Οὐ γάρ ἐνεχώρει

59. κείμενο μετάφραση
 [21] Θηραμένης δὲ καὶ οἱ
σὺν αὐτῷ πρέσβεις
ἐπανέφερον ταῦτα εἰς
τάς
Ἀθήνας. Εἰσιόντας δ’
αὐτοὺς ὄχλος περιεχεῖτο
πολύς, φοβούμενοι μὴ
ἄπρακτοι ἥκοιεν· οὐ
γάρ ἔτι ἐνεχώρει
μέλλειν διά τό πλῆθος
τῶν ἀπολλυμένων
τῷ λιμῷ.
 [21] Ο Θηραμένης και οι
πρέσβεις που ήταν μαζί του
έφεραν αυτό το μήνυμα πίσω
στην Αθήνα.
Καθώς εισέρχονταν (στην
πόλη) τούς περικύκλωνε λαός
πολύς, επειδή φοβόταν
μήπως είχαν επιστρέψει
άπρακτοι·
γιατί δεν χωρούσε πια άλλη
αναβολή εξαιτίας του
μεγάλου αριθμού αυτών που
πέθαιναν από την πείνα.

60. Ρήματα;
Σύνδεσμοι;
[22] [Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἀπήγγελλον οἱ πρέσβεις] (ἐφ’ οἷς οἱ
Λακεδαιμόνιοι ποιοῖντο τὴν εἰρήνην·) [προηγόρει δὲ αὐτῶν
Θηραμένης, λέγων] (ὡς χρὴ πείθεσθαι Λακεδαιμονίοις καὶ τά
τείχη περιαιρεῖν.) [Ἀντειπόντων δέ τινων αὐτῷ, πολὺ δὲ
πλειόνων συνεπαινεσάντων, ἔδοξε δέχεσθαι τὴν εἰρήνην.]

61. [22] [Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ
ἀπήγγελλον οἱ
πρέσβεις] (ἐφ’ οἷς οἱ
Λακεδαιμόνιοι ποιοῖντο τὴν
εἰρήνην·) [προηγόρει δὲ
αὐτῶν Θηραμένης, λέγων]
(ὡς χρὴ πείθεσθαι
Λακεδαιμονίοις καὶ τά
τείχη περιαιρεῖν. )
[Ἀντειπόντων δέ τινων αὐτῷ,
πολὺ δὲ
πλειόνων συνεπαινεσάντων,
ἔδοξε δέχεσθαι τὴν εἰρήνην.]
•Ἀπαγγέλλω
•Ποιέομαι-οῦμαι
•Προηγορέω-ῶ,
προηγόρουν: μιλάω εξ
ονόματος άλλου
•Χρή, (ἐ)χρῆν, χρήσει,
ἔχρησε
•Δοκεῖ, ἐδόκει, δόξει,
ἔδοξε, δέδοκται,
ἐδέδοκτο

62. κείμενο
Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἀπήγγελλον
οἱ πρέσβεις ἐφ’ οἷς οἱ
Λακεδαιμόνιοι ποιοῖντο τὴν
εἰρήνην· προηγόρει δὲ αὐτῶν
Θηραμένης, λέγων ὡς χρὴ
πείθεσθαι Λακεδαιμονίοις
καὶ τά τείχη περιαιρεῖν.
Ἀντειπόντων δέ τινων αὐτῷ,
πολὺ δὲ
πλειόνων συνεπαινεσάντων,
ἔδοξε δέχεσθαι τὴν εἰρήνην.
μετάφραση
 Την επόμενη μέρα οι πρέσβεις
ανακοίνωναν
με ποιους όρους οι
Λακεδαιμόνιοι θα έκαναν
ειρήνη·
και εξ ονόματός τους μιλούσε ο
Θηραμένης λέγοντας
ότι πρέπει να υπακούσουν στους
Λακεδαιμόνιους και να
γκρεμίσουν τα τείχη.
Κι αφού μερικοί διαφώνησαν
μαζί του, ενώ πολύ περισσότεροι
τον επιδοκίμασαν,
αποφασίστηκε να δεχτούν την
ειρήνη.

63. Ρήματα;
Σύνδεσμοι;
[23] Μετά δὲ ταῦτα Λύσανδρός τε κατέπλει εἰς τόν
Πειραιᾶ καὶ οἱ φυγάδες κατῇσαν καὶ τά τείχη
κατέσκαπτον ὑπ’ αὐλητρίδων πολλῇ προθυμίᾳ,
νομίζοντες ἐκείνην τὴν ἡμέραν τῇ Ἑλλάδι ἄρχειν τῆς
ἐλευθερίας.

64.  [23] Μετά δὲ ταῦτα
Λύσανδρός τε
κατέπλει εἰς τόν
Πειραιᾶ καὶ οἱ
φυγάδες κατῇσαν καὶ
τά τείχη
κατέσκαπτον ὑπ’
αὐλητρίδων πολλῇ
προθυμίᾳ, νομίζοντες
ἐκείνην τὴν ἡμέραν τῇ
Ἑλλάδι ἄρχειν τῆς
ἐλευθερίας.
 Καταπλέω, ἔπλεον,
πλεύσομαι, ἔπλευσα,
πέπλευκα, ἐπεπλεύκειν
 Κατέρχομαι, κατῇα/
κατῄειν, κάτειμι,
κατῆλθον, κατελήλυθα,
κατεληλύθειν
 Κατασκάπτω,
κατέσκαπτον,
κατασκάψω,
κατέσκαψα, κατέσκαφα

65. τά τείχη
κατέσκαπτον
ὑπ’
αὐλητρίδων
πολλῇ
προθυμίᾳ,
νομίζοντες
ἐκείνην τὴν
ἡμέραν τῇ
Ἑλλάδι ἄρχειν
τῆς
ἐλευθερίας. τὴν ἡμέραν ἄρχειν τῆς ἐλευθερίας
ἄρχειν
Γιατί;
νομίζοντες
Πώς;
προθυμίᾳ ὑπ’ αὐλητρίδων
κατέσκαπτον
Ποιοι; Οἱ Ἀθηναῖοι Τι; τὰ τείχη

66. κείμενο μετάφραση
 [23] Μετά δὲ ταῦτα
Λύσανδρός τε κατέπλει
εἰς τόν Πειραιᾶ καὶ οἱ
φυγάδες κατῇσαν καὶ
τά τείχη
κατέσκαπτον ὑπ’
αὐλητρίδων πολλῇ
προθυμίᾳ, νομίζοντες
ἐκείνην τὴν ἡμέραν τῇ
Ἑλλάδι ἄρχειν τῆς
ἐλευθερίας.
 Μετά από αυτά ο
Λύσανδρος κατέπλευσε
στον Πειραιά
και οι εξόριστοι
επέστρεψαν στην Αθήνα
και κατεδάφιζαν τα τείχη
με πολλή προθυμία ενώ
αυλητρίδες έπαιζαν αυλό,
γιατί νόμιζαν ότι εκείνη η
ημέρα ήταν η πρώτη της
ελευθερίας στην Ελλάδα.

67. Ασκήσεις λεξιλογικές
 Να σχηματίσετε παράγωγα ουσιαστικά από
ρήματα σύνθετα με τις προθέσεις: περί, ἀπό, διά,
κατά, ἐκ/ἐξ, παρά + ἐξ και το ρήμα ἡγοῦμαι.
 Να γράψετε στη νέα ελληνική έξι σύνθετα
ουσιαστικά με β΄ συνθετικό λέξεις που
παράγονται από το ρήμα ἀγγέλλω και να
σχηματίσετε με αυτά σύντομες φράσεις.
 Να συσχετίσετε ετυμολογικά τις παρακάτω λέξεις
με λέξεις του κειμένου: διάγγελμα, συνήγορος,
ευπειθής, προαίρεση, χρειάζομαι, πλειοψηφία,
δοξασία, αρχικός, ακτοπλοΐα.

68. Ασκήσεις γραμματικής
 Να κλίνετε στον ενικό και πληθυντικό αριθμό τις
συνεκφορές: οἱ ἄλλοι πρέσβεις, τίνι λόγῳ,
Ἑλληνίδα πόλιν, μακρὰ τείχη, μέγα ἀγαθόν.
 Τα παρακάτω ονόματα να μεταφερθούν στον άλλο
αριθμό:
τοῖς ἐφόροις, Λακεδαιμονίων, φυγάδα, ᾿Αθηναῖον,
πρέσβεις, θάλατταν, αὐτοκράτορες

69. Λεξιλογική άσκηση
 Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις με λέξεις
που παράγονται από το ρήμα κρίνω (απλό ή σύνθετο) ή από
παράγωγά του.
1.Το σύνταγμα απαγορεύει τις …………….………. μεταξύ των πολιτών.
2. Η ……………………… του ικανότητα τον ανέδειξε σε αξιόλογο
ηθοποιό.
3. Οι παρατηρήσεις που διατύπωσε έγιναν με …………………. και γι’
αυτό δεν έθιξε κανέναν.
4. Η συμπεριφορά του σε ……….…………… με αυτήν του παρελθόντος
είναι τώρα πολύ βελτιωμένη.
5. Στους …………………. αγώνες η ομάδα πήγε πολύ καλά και θα
αγωνιστεί στους τελικούς.
6. Η ……………………………… επιτροπή έδωσε έπαινο στο ποίημά του.
7. Οι σχέσεις των δύο χωρών έφτασαν σε …………………………. σημείο.

70. Λεξιλογική άσκηση
 Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις με παράγωγα
(απλά ή σύνθετα) από το ρήμα καλῶ ή από παράγωγά του.
1. Απηύθυνε ………………………………… για βοήθεια.
2. Η συμπεριφορά του ήταν …………………… γι’ αυτό
δημιούργησε πολλές εντάσεις.
3. Πήρε …………………. για παράνομη στάθμευση.
4. Η …………………………. ενός ξένου γιατρού κρίθηκε αναγκαία
λόγω της σοβαρότητας της κατάστασής του.
5. Λόγω υπηρεσιακών αναγκών έγινε ……………………. της άδειάς
του.
6. Διατύπωσε την …………………. να τον συνοδεύσουμε εμείς κατά
την επίσκεψή του στα αξιοθέατα της πόλης.
7. Θα γίνει επείγουσα ……………………………… του Συμβουλίου
Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. για εξέταση του θέματος.

71. 1. εἰσιόντας δ' αὐτοὺς … τῶν ἀπολλυμένων τῷ λιμῷ. : Από ποια
συναισθήματα διακατέχονταν οι Αθηναίοι κατά την επάνοδο
του Θηραμένη από τη Σπάρτη και γιατί;
2. Εἰσιόντας δ’ αὐτοὺς ... τῶν ἀπολλυμένων τῷ λιμῷ: Ποια αξία
αποκτά ως προς την εξιστόρηση των γεγονότων η χρήση -στο
χωρίο αυτό- από τον Ξενοφώντα πολλών ρηματικών τύπων
που δηλώνουν διάρκεια;
3. Ποιος ήταν ο καθοριστικός λόγος που συνετέλεσε στο να
δεχτούν τους όρους της ειρήνης οι Αθηναίοι κατά τη
συνέλευσή τους;
4. Ποια πρόσωπα εμπλέκονται στα γεγονότα που αναφέρονται
στις §§ 21-23, σε ποιες ενέργειες προβαίνουν και πώς τα
χαρακτηρίζετε γι’ αυτές τις ενέργειές τους;

72. Ερμηνευτικές ερωτήσεις
5. προηγόρει δὲ αὐτῶν Θηραμένης : Ποια ήταν η γνώμη του
Θηραμένη για τις προτάσεις των Σπαρτιατών και τι πρότεινε
στους συμπολίτες του; Να χαρακτηρίσετε τη στάση του
γενικά ως πρεσβευτή της Αθήνας αλλά και ως απλού
Αθηναίου πολίτη.
6. ἀντειπόντων δέ τινων αὐτῷ, πολὺ δὲ πλειόνων
συνεπαινεσάντων, ἔδοξε δέχεσθαι τὴν εἰρήνην. : Ποια αποδοχή
είχαν οι απόψεις του Θηραμένη από τους Αθηναίους; Να
γράψετε αν συμφώνησαν ή διαφώνησαν μαζί του και να
εκτιμήσετε τους λόγους που υπαγόρευαν τη στάση τους
απέναντι στις προτάσεις των Σπαρτιατών και στην προτροπή
του Θηραμένη.
7. Σε ποια επιχειρήματα νομίζετε ότι στήριξαν τις απόψεις
τους όσοι εξέφρασαν την αντίθεσή τους στο Θηραμένη;
8. οἱ φυγάδες κατῇσαν : Ποια σημασία είχε, κατά τη γνώμη
σας, η επιστροφή των εξόριστων ολιγαρχικών Αθηναίων
στην πόλη τους; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

73. Ερμηνευτικές ερωτήσεις
9. νομίζοντες ἐκείνην τὴν ἡμέραν τῇ Ἑλλάδι ἄρχειν
τῆς ἐλευθερίας : Πώς κρίνετε την εντύπωση που
είχαν πολλοί Έλληνες ότι η ημέρα της παράδοσης
της Αθήνας και της κατεδάφισης των τειχών της
σήμαινε την αρχή της ελευθερίας για την Ελλάδα;
Να αναπτύξετε την άποψή σας.