SlideShare a Scribd company logo
МӨНГӨНИЙ ЗАХ ЗЭЭЛ
/ MONEY MARKET/
1. Мөнгө,түүний үүрэг, хэлбэр
2. Мөнгөний нийлүүлэлт
3. Мөнгөний эрэлт
4. Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр
1. Мөнгө,түүний үүрэг,хэлбэр
Мөнгө нь аливаа ажил гүйлгээнд ашиглаж болох
санхүүгийн актив юм.
Тухайн улсын эдийн засагт дараах гурван үүргийг
гүйцэтгэж байгаа бүх зүйлсийг мөнгө гэж ойлгоно.
Үүнд:
1.Өртгийн хэмжүүр
2.Гүйлгээний хэрэгсэл
3.Хуримтлалын хэрэгсэл
Өртгийн хэмжүүр.
Мөнгө нь зориулалт, шинж чанар, хэлбэр
дүрсээрээ ялгаатай бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг хооронд
нь харьцуулах боломж олгодогоороо өртгийн
хэмжүүр болдог.
Улс орны хэмжээнд байгаа бүх бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээг нэг хэмжүүрт оруулахдаа мөнгөөр
илэрхийлдэг.
Энэ нь мөнгө өртгийн хэмжүүр болж байгаагийн нэг
илэрэл юм.
Гүйлгээний хэрэгсэл.
Мөнгө нь төлбөрийн чадвартай байдаг, энэ
утгаараа гүйлгээний хэрэгслийн үүргийг гүйцэтгэдэг.
Нөгөө талаас мөнгө нь бүх нийтээрээ хүлээн
зөвшөөрсөн онцгой төрлийн хэрэгсэл учраас тухайн
эдийн засагт явагдаж байгаа бүх арилжаа солилцоо
нь мөнгөний тусламжтайгаар явагддаг.
Хуримтлалын хэрэгсэл.
Мөнгө нь хамгийн сайн хөрвөх чадвартай байдаг,
энэ утгаараа хуримтлалын хэрэгслийн үүргийг
гүйцэтгэдэг.
Өөрөөр хэлбэл, мөнгө нь бүх төрлийн
бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээр солигдох чадвартай
учраас эдийн засгийн субъектүүд мөнгөөр
хуримтлал хийдэг.
Үүнээс гадна эдийн засгийн субъектүүд
мөнгөнөөс бусад хэлбэрээр тухайлбал, төрөл
бүрийн үнэт цааснууд болон үл хөдлөх хөрөнгө
хэлбэрээр хуримтлал хийдэг.
Хэрэв мөнгөний нэг үүрэг нь доголдвол нөгөө
хоёр үүргээ гүйцэтгэж чадахгүй болдог. Иймээс
хамтад нь авч үзэх шаардлагатай.
Эрт дээр үеэс өнөөг хүртэл мөнгөний дараах
гурван хэлбэр оршсоор байна.
Үүнд:
1.Эд бараан мөнгө
2.Бэлэн мөнгө
3. Бэлэн бус мөнгө
Эд бараан мөнгө.
Өөрөөр хэлбэл, ямар нэгэн бараа мөнгөний үүргийг
гүйцэтгэж байна гэсэн үг.
Одоогийн бидний хэрэглэж байгаа мөнгө үүсч бий
болохоос өмнө эдийн засгийн субъектүүд арилжаа
наймаа хийхдээ барааг бараагаар худалдан солилцдог
байжээ.
Энэ солилцоог эдийн засагт бартерийн худалдаа
гэж нэрлэдэг.
Бэлэн мөнгө.
Бэлэн мөнгө нь цаасан ба зоосон мөнгөнөөс
бүрдэнэ.
Цаасан ба зоосон мөнгө нь Төв банкны өрийн
бичиг бөгөөд тухайн улсын хэмжээнд арилжаа
солилцооны хэрэгсэл болгон ашиглахыг хуулиар
баталгаажуулж өгдөг.
Мөн цаасан ба зоосон мөнгийг хэвлэх зардал нь
маш бага бөгөөд өөрөөр хэлбэл, хэвлэх зардал болон
худалдан авах чадварын хооронд ямар нэгэн хамаарал
байх ёсгүй.
Бэлэн бус мөнгө.
Бэлэн бус мөнгө нь шууд утгаараа гүйлгээний
хэрэгсэл болдоггүй боловч ямар нэгэн алдагдал,
эрсдэлгүйгээр бэлэн мөнгө болгох боломжтой
санхүүгийн бусад актив юм.
Тухайлбал, хадгаламжууд, төрөл бүрийн картууд гэх
мэт.
Санхүүгийн зах зээл өндөр хөгжсөн улс орнуудад
ихэнх төлбөр, тооцоо нь бэлэн бус хэлбэрээр хийгддэг.
Бэлэн бус хэлбэрээр төлбөр, тооцоо хийх нь
дараах хэд хэдэн давуу талтай. Үүнд:
• Их хэмжээний мөнгө авч явах шаардлагагүй
• Эрсдэл, аюул багатай
• Хүүгийн орлого өгч байдаг
2.Мөнгөний нийлүүлэлт
Мөнгөний нийлүүлэлт нь тухайн улсын хэмжээнд
мөнгөний үүргийг гүйцэтгэж байгаа бүх төрлийн
активын нийлбэрээр тодорхойлогдоно.
Мөнгийг хөрвөх чадвараар нь дараах агрегатуудад
ангилдаг.
 М0
 М1
 М2
М0 нь банкнаас гадуур гүйлгээнд байгаа бэлэн
мөнгөөр тодорхойлогдоно.
М1 = M0 + Харилцах дансны мөнгө + Хугацаагүй
хадгаламж
М2 = M1 + Хугацаатай хадгаламж + Бүх төрлийн
валютын хадгаламж
Монгол улсын хувьд хөрөнгийн зах зээлийн
хөгжил сул байдагтай холбоотойгоор М3, М4-ийг
тооцдоггүй учраас мөнгөний нийлүүлэлтийг М2-оор
тодорхойлдог.
Аль ч улсын хувьд мөнгөний тоо хэмжээг
оновчтой тодорхойлох асуудал чухал байдаг.
Өөрөөр хэлбэл, мөнгөний нийт хэмжээ нь эдийн
засагт хэрхэн нөлөөлөх вэ? гэдгийг судалдаг.
Үүнийг мөнгөний тооны онолын тэгшитгэлийг
ашиглан тайлбарладаг. / И.Фишер /
M – Нийт мөнгөний хэмжээ буюу М2
V – Мөнгөний эргэлтийн хурд
P – Үнийн ерөнхий түвшин
Y – Нийт бүтээгдэхүүн ,үйлчилгээ тоо хэмжээ
(P ∙Y) - Нэрлэсэн ДНБ
M V P Y  
Энэхүү тэгшитгэлийг мөнгөний тооны онолын
тэгшитгэл гэж нэрлэдэг.
Мөнгөний тооны онолын тэгшитгэл нь
тухайн хугацаанд эдийн засагт үйлдвэрлэгдэж буй
эцсийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний өртөг (P ∙Y)
нь нийт мөнгөний тоо хэмжээг мөнгөний
эргэлтийн хурдаар үржүүлсэнтэй (M∙V) тэнцүү
гэдгийг харуулна.
Мөнгөний нийлүүлэлтийг тухайн улсын төв
банкнаас зохицуулдаг.
Мөнгөний нийлүүлэлт хүүгийн түвшнээс
хамаардаггүй бөгөөд графикт босоо тэнхлэгт
хүүгийн түвшинг авбал босоо тэнхлэгтэй
параллелиар дүрслэгдэнэ.
Мөнгөний нийлүүлэлт
r 2
B
Ar 1
M s
r
M s
Тухайн улсын Төв банк мөнгөний тооны онолын
тэгшитгэлийн тэнцвэрийг хангахаар мөнгөний
нийлүүлэлтийг зохицуулахыг зорьдог.
Иймээс мөнгөний нийлүүлэлт нь хүүгийн
түвшнээс хамаарахгүй, харин хүүгийн түвшнийг
тодорхойлдог
3.Мөнгөний эрэлт
Мөнгөний эрэлтийг энгийнээр тодорхойлбол эдийн
засгийн субьектүүдэд зайлшгүй шаардлагатай байгаа
нийт мөнгөний хэмжээ юм.
Мөнгөний гүйцэтгэх үүргүүдтэй холбоотойгоор
мөнгөний эрэлтийг дараах байдлаар ангилдаг.
Үүнд:
1.Арилжаа солилцооны эрэлт
2.Ашиг хонжооны эрэлт
Арилжаа солилцооны эрэлт.
Мөнгө гүйлгээний хэрэгслийн үүрэг гүйцэтгэж
байдагтай холбоотойгоор мөнгөний арилжаа
солилцооны эрэлт үүснэ.
Өөрөөр хэлбэл, мөнгөний арилжааны эрэлт үүсч
байна гэдэг нь бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний эрэлт
үүсч байгаагийн илрэл юм.
Mөнгөний арилжааны эрэлт нь бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээний эрэлтээс шууд хамаарна.
Арилжаа солилцооны эрэлтийг мөнгөний тооны
онолын тэгшитгэлээс тодорхойлж болно.
C
P Y
M V P Y MD
V

    
1
k
V

C C
P Y
MD MD k P Y
V

    
- Mөнгөний арилжаа солилцооны эрэлт
гэвэл мөнгөний арилжаа солилцооны
эрэлтийн тэгшитгэл нь дараах хэлбэртэй
болно.
𝑀𝐷 𝐶
Дээрх тэгшитгэлээс харвал хэрэв үнийн ерөнхий
түвшин өсвөл мөнгөний арилжаа эрэлт өснө.
Нөгөө талаас үйлдвэрлэл өссөнөөр мөнгөний
арилжааны эрэлт мөн өснө.
Ашиг хонжооны эрэлт.
Мөнгө хуримтлалын хэрэгслийн үүрэг
гүйцэтгэдэгтэй холбоотойгоор мөнгөний ашиг
хонжооны эрэлт үүсдэг.
Эдийн засгийн субьектүүд мөнгө болон бусад
санхүүгийн активаар хуримтлал хийдэг.
Ашиг хонжооны эрэлт нь хүүгийн түвшнээс урвуу
хамаарна.
Учир нь хүүгийн түвшин өндөр байхын хэрээр
эдийн засгийн субьектүүдийн гар дээр байгаа
мөнгөний алдагдсан боломжийн өртөг ихэсдэг.
Иймээс хүүгийн түвшин өндөр байхад гар дээр байх
бэлэн мөнгөний хэмжээ багасдаг.
Бусад хүчин зүйл тогтмол байхад мөнгөний ашиг
хонжооны эрэлт болон хүүгийн түвшний/хүү гэдгийн
цаана зээлийн хүү, хадгаламжийн хүү, бондын хүүгийн
аль алийг нь ойлгоно/ хоорондох хамаарлыг
томьёолбол:
Нийт мөнгөний эрэлт нь арилжаа солилцоо болон
ашиг хонжооны мөнгөний эрэлтийн нийлбэрээр
тодорхойлогдоно.
( )
P
P
P
r MD
MD f r
r MD
 
 
 
t C PMD MD MD 
totalMD
ProfitMD
- Нийт мөнгөний эрэлт
- Мөнгөний ашиг хонжооны эрэлт
- Мөнгөний арилжаа солилцооны
эрэлт
CommerceMD
Бусад хүчин зүйл тогтмол байхад мөнгөний
эрэлтийг хүүгийн түвшнээс хамааруулан графикт
дүрсэлбэл дараах хэлбэртэй байна.
Доорх зургийн хувьд нь мөнгөний эрэлтийн урвуу
функцийн график дүрслэл буюу мөнгөний эрэлтийн
муруй юм.
( )r f MD
1 2 1 2
2 1 2 1
r r MD MD
r r MD MD
    
    
Мөнгөний эрэлтэд хүүгийн түвшин нөлөөлөхөөс гадна
хүүгийн бус хүчин зүйлс болох нэрлэсэн ДНБ
нөлөөлнө.
Нэрлэсэн ДНБ (P ∙ Y) өссөнөөр нэг талаас эдийн
засгийн субьектүүдийн эцсийн хэрэглээндээ зарцуулах
зардал өсөх тул мөнгөний эрэлт өснө.
Ингэснээр мөнгөний эрэлтийн муруй баруун дээш
параллелиар шилжилт хийнэ. Эсрэг тохиолдолд
мөнгөний эрэлтийн муруй зүүн доош параллелиар
шилжинэ.
4. Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр
Мөнгөний нийлүүлэлт болон эрэлтийг нэгтгэснээр
мөнгөний зах зээлийн тэнцвэрийг тодорхойлох
боломжтой.
Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэрийг авч үзснээр
тэнцвэрт хүүгийн түвшин болон мөнгөний хэмжээг
тодорхойлж болно.
Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэрийг графикт дүрсэлбэл
дараах байдалтай байна
.
r =f(M d )
M * =M d =M s
E *
M s
r *
M d , M s
r
Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр
Мөнгөний эрэлт, нийлүүлэлтийн тэнцвэрээр
мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр тодорхойлогдоно.
Графикт дүрсэлснээр мөнгөний эрэлтийн муруй ба
мөнгөний нийлүүлэлтийн муруйн огтлолцлоор
мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр болох E* цэг
тодорхойлогдоно.
E* тэнцвэрийн хувьд тэнцвэрт хүүгийн түвшин r* ба
тэнцвэрт мөнгөний тоо хэмжээ M*-оор
тодорхойлогдоно.
Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр нь мөнгөний
эрэлт, нийлүүлэлтийн хүүгийн бус хүчин зүйлээс
хамааран нэг төлвөөс нөгөө төлөвт шилжих бөгөөд
ингэснээр мөнгөний зах зээлийн тэнцвэрт хүүгийн
түвшин болон мөнгөний нийлүүлэлтийн хэмжээ
өөрчлөгдөнө.
Мөнгөний эрэлтийн өөрчлөлт.
Бусад хүчин зүйл тогтмол байхад нэрлэсэн ДНБ
өссөнөөр мөнгөний арилжаа солилцооны эрэлт өсөх
ба өөрөөр хэлбэл, нийт мөнгөний эрэлт өснө.
Мөнгөний эрэлт өссөнөөр мөнгөний эрэлтийн
муруй баруун дээш параллелиар шилжинэ.
r 1 =f(M d )
E 1
*
r
M d , M s
r *
M s
E *
M * =M d =M s
r =f(M d )
𝒓 𝟏
∗
Мөнгөний эрэлтийн өөрчлөлт
Графикт нийт мөнгөний эрэлтийн муруй баруун дээш
параллелиар шилжсэнээр мөнгөний зах зээлийн
тэнцвэр E*цэгээсE1
∗
цэгт шилжих бөгөөд үүний үр
дүнд тэнцвэрт хүүгийн түвшин𝑟∗
→ 𝑟1
∗
болж өснө.
Харин тэнцвэрт мөнгөний хэмжээ тогтмол байна
Бусад хүчин зүйл тогтмол байхад нэрлэсэн ДНБ
буурснаар мөнгөний арилжаа солилцооны эрэлт
буурах ба өөрөөр хэлбэл, нийт мөнгөний эрэлт
буурна .
Мөнгөний эрэлт буурснаар мөнгөний эрэлтийн
муруй зүүн доош параллелиар шилжинэ.
Үүний үр дүнд тэнцвэрт хүүгийн түвшин буурна.
Мөнгөний нийлүүлэлтийн өөрчлөлт.
Мөнгөний нийлүүлэлтийг тухайн улсын Төв
банкнаас зохицуулж байдаг.
Мөнгөний эрэлт тогтмол байхад мөнгөний
нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлсэнээр мөнгөний
нийлүүлэлтийн муруй баруун тийш парраллелиар
шилжинэ.
Үүний дүнд тэнцвэрт хүүгийн түвшин𝑟1 → 𝑟2 болж
буурна./ Зураг 5/
Мөнгөний нийлүүлэлтийн өөрчлөлт
r
М
r2
r1
r3
E1
E2
E3
M1
𝑆
M2
𝑆
M3
𝑆
АНХААРАЛ ТАВЬСАНД БАЯРЛАЛАА

More Related Content

What's hot

Makro l 3
Makro l 3Makro l 3
Makro l 3
ediinzasagonol
 
нийт нийлүүлэлт ба нийт эрэлт
нийт нийлүүлэлт ба нийт эрэлтнийт нийлүүлэлт ба нийт эрэлт
нийт нийлүүлэлт ба нийт эрэлтTuru Turuu
 
Makro l 2
Makro l 2Makro l 2
Makro l 2
ediinzasagonol
 
Online lecture 5
Online lecture 5Online lecture 5
Online lecture 5
ediinzasagonol
 
Maceconl5
Maceconl5Maceconl5
Maceconl5
ssuserca5598
 
Microl14.2019 2020
Microl14.2019 2020Microl14.2019 2020
Microl14.2019 2020
hicheel2020
 
ECON121-20160513
ECON121-20160513ECON121-20160513
Maceconl6
Maceconl6Maceconl6
Maceconl6
ssuserca5598
 
Нямдаваа - МОНГОЛ ОРНЫ ИНФЛЯЦИЙН ТҮВШИН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ ИНФЛЯЦИД НӨЛӨӨЛӨГЧ ХҮ...
Нямдаваа - МОНГОЛ ОРНЫ ИНФЛЯЦИЙН ТҮВШИН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ ИНФЛЯЦИД НӨЛӨӨЛӨГЧ ХҮ...Нямдаваа - МОНГОЛ ОРНЫ ИНФЛЯЦИЙН ТҮВШИН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ ИНФЛЯЦИД НӨЛӨӨЛӨГЧ ХҮ...
Нямдаваа - МОНГОЛ ОРНЫ ИНФЛЯЦИЙН ТҮВШИН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ ИНФЛЯЦИД НӨЛӨӨЛӨГЧ ХҮ...batnasanb
 
Seminar 9 - 12
Seminar 9 - 12Seminar 9 - 12
Seminar 9 - 12
hicheel2020
 
Macro l 6
Macro l 6Macro l 6
Macro l 6
hicheel2020
 
Micro.lecture.12
Micro.lecture.12Micro.lecture.12
Micro.lecture.12Tj Crew
 
Macro L5. 2019 -2020
Macro L5. 2019 -2020Macro L5. 2019 -2020
Macro L5. 2019 -2020
hicheel2020
 
Maceconl7
Maceconl7Maceconl7
Maceconl7
ssuserca5598
 
Лекц 7
Лекц 7Лекц 7
Лекц 7Etugen
 
Maco l10.2019 2020
Maco l10.2019 2020Maco l10.2019 2020
Maco l10.2019 2020
hicheel2020
 
Lecture.4
Lecture.4Lecture.4
Lecture.4Tj Crew
 

What's hot (20)

лекц №8
лекц №8лекц №8
лекц №8
 
Makro l 3
Makro l 3Makro l 3
Makro l 3
 
нийт нийлүүлэлт ба нийт эрэлт
нийт нийлүүлэлт ба нийт эрэлтнийт нийлүүлэлт ба нийт эрэлт
нийт нийлүүлэлт ба нийт эрэлт
 
Niit niiluulelt ba niit erelt
Niit niiluulelt ba niit ereltNiit niiluulelt ba niit erelt
Niit niiluulelt ba niit erelt
 
Makro l 2
Makro l 2Makro l 2
Makro l 2
 
Online lecture 5
Online lecture 5Online lecture 5
Online lecture 5
 
Maceconl5
Maceconl5Maceconl5
Maceconl5
 
Microl14.2019 2020
Microl14.2019 2020Microl14.2019 2020
Microl14.2019 2020
 
ECON121-20160513
ECON121-20160513ECON121-20160513
ECON121-20160513
 
Maceconl6
Maceconl6Maceconl6
Maceconl6
 
Нямдаваа - МОНГОЛ ОРНЫ ИНФЛЯЦИЙН ТҮВШИН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ ИНФЛЯЦИД НӨЛӨӨЛӨГЧ ХҮ...
Нямдаваа - МОНГОЛ ОРНЫ ИНФЛЯЦИЙН ТҮВШИН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ ИНФЛЯЦИД НӨЛӨӨЛӨГЧ ХҮ...Нямдаваа - МОНГОЛ ОРНЫ ИНФЛЯЦИЙН ТҮВШИН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ ИНФЛЯЦИД НӨЛӨӨЛӨГЧ ХҮ...
Нямдаваа - МОНГОЛ ОРНЫ ИНФЛЯЦИЙН ТҮВШИН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ ИНФЛЯЦИД НӨЛӨӨЛӨГЧ ХҮ...
 
Seminar 9 - 12
Seminar 9 - 12Seminar 9 - 12
Seminar 9 - 12
 
Macro l 6
Macro l 6Macro l 6
Macro l 6
 
Micro.lecture.12
Micro.lecture.12Micro.lecture.12
Micro.lecture.12
 
Macro L5. 2019 -2020
Macro L5. 2019 -2020Macro L5. 2019 -2020
Macro L5. 2019 -2020
 
Maceconl7
Maceconl7Maceconl7
Maceconl7
 
Лекц 7
Лекц 7Лекц 7
Лекц 7
 
Maco l10.2019 2020
Maco l10.2019 2020Maco l10.2019 2020
Maco l10.2019 2020
 
Lecture 12
Lecture 12Lecture 12
Lecture 12
 
Lecture.4
Lecture.4Lecture.4
Lecture.4
 

Similar to Econ.l14.2020 2021on

MacroL11.2019 -2020
MacroL11.2019 -2020MacroL11.2019 -2020
MacroL11.2019 -2020
hicheel2020
 
Macrol16. 2019 2020
Macrol16. 2019  2020Macrol16. 2019  2020
Macrol16. 2019 2020
ssuserca5598
 
Lecture 12.2019 2020
Lecture 12.2019  2020Lecture 12.2019  2020
Lecture 12.2019 2020
hicheel2020
 
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханшОлон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
Adilbishiin Gelegjamts
 
Lecture.7
Lecture.7Lecture.7
Lecture.7Tj Crew
 
Микро эдийн засаг-8
Микро эдийн засаг-8Микро эдийн засаг-8
Микро эдийн засаг-8
Ikhzasag SEZS
 
Микро эдийн засаг-7
Микро эдийн засаг-7Микро эдийн засаг-7
Микро эдийн засаг-7
Ikhzasag SEZS
 
Лекц 10
Лекц 10Лекц 10
Лекц 10Etugen
 
Lecture.14
Lecture.14Lecture.14
Lecture.14Tj Crew
 
Macro l 16
Macro l 16Macro l 16
Macro l 16
ediinzasagonol
 
Macrol16..2020 2021
Macrol16..2020  2021Macrol16..2020  2021
Macrol16..2020 2021
ssuserca5598
 
Lekts 9
Lekts 9Lekts 9
Б.Болормаа Б.Чинбаяр - Валютын ханшийг тогтвортой байлгах арга замууд
Б.Болормаа Б.Чинбаяр - Валютын ханшийг тогтвортой  байлгах арга замуудБ.Болормаа Б.Чинбаяр - Валютын ханшийг тогтвортой  байлгах арга замууд
Б.Болормаа Б.Чинбаяр - Валютын ханшийг тогтвортой байлгах арга замуудbatnasanb
 
Macro.Lekts 11
Macro.Lekts 11Macro.Lekts 11
Macro.Lekts 11
hicheel2020
 
Sbeul12.2019 2020 on
Sbeul12.2019 2020 onSbeul12.2019 2020 on
Sbeul12.2019 2020 on
hicheel2020
 
Sbeul12.2019 2020 on
Sbeul12.2019 2020 onSbeul12.2019 2020 on
Sbeul12.2019 2020 on
hicheel2020
 
"Санхүүгийн үндэс" Хичээл - 2
"Санхүүгийн үндэс" Хичээл - 2"Санхүүгийн үндэс" Хичээл - 2
"Санхүүгийн үндэс" Хичээл - 2
E-Gazarchin Online University
 
Econl16 1.2020- 2021on
Econl16 1.2020- 2021onEconl16 1.2020- 2021on
Econl16 1.2020- 2021on
hicheel2020
 

Similar to Econ.l14.2020 2021on (20)

MacroL11.2019 -2020
MacroL11.2019 -2020MacroL11.2019 -2020
MacroL11.2019 -2020
 
Macrol16. 2019 2020
Macrol16. 2019  2020Macrol16. 2019  2020
Macrol16. 2019 2020
 
Lecture 12.2019 2020
Lecture 12.2019  2020Lecture 12.2019  2020
Lecture 12.2019 2020
 
Lecture 12
Lecture 12Lecture 12
Lecture 12
 
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханшОлон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
 
Lecture 11
Lecture 11Lecture 11
Lecture 11
 
Lecture.7
Lecture.7Lecture.7
Lecture.7
 
Микро эдийн засаг-8
Микро эдийн засаг-8Микро эдийн засаг-8
Микро эдийн засаг-8
 
Микро эдийн засаг-7
Микро эдийн засаг-7Микро эдийн засаг-7
Микро эдийн засаг-7
 
Лекц 10
Лекц 10Лекц 10
Лекц 10
 
Lecture.14
Lecture.14Lecture.14
Lecture.14
 
Macro l 16
Macro l 16Macro l 16
Macro l 16
 
Macrol16..2020 2021
Macrol16..2020  2021Macrol16..2020  2021
Macrol16..2020 2021
 
Lekts 9
Lekts 9Lekts 9
Lekts 9
 
Б.Болормаа Б.Чинбаяр - Валютын ханшийг тогтвортой байлгах арга замууд
Б.Болормаа Б.Чинбаяр - Валютын ханшийг тогтвортой  байлгах арга замуудБ.Болормаа Б.Чинбаяр - Валютын ханшийг тогтвортой  байлгах арга замууд
Б.Болормаа Б.Чинбаяр - Валютын ханшийг тогтвортой байлгах арга замууд
 
Macro.Lekts 11
Macro.Lekts 11Macro.Lekts 11
Macro.Lekts 11
 
Sbeul12.2019 2020 on
Sbeul12.2019 2020 onSbeul12.2019 2020 on
Sbeul12.2019 2020 on
 
Sbeul12.2019 2020 on
Sbeul12.2019 2020 onSbeul12.2019 2020 on
Sbeul12.2019 2020 on
 
"Санхүүгийн үндэс" Хичээл - 2
"Санхүүгийн үндэс" Хичээл - 2"Санхүүгийн үндэс" Хичээл - 2
"Санхүүгийн үндэс" Хичээл - 2
 
Econl16 1.2020- 2021on
Econl16 1.2020- 2021onEconl16 1.2020- 2021on
Econl16 1.2020- 2021on
 

More from hicheel2020

Maceconl2.2020 2021
Maceconl2.2020 2021Maceconl2.2020 2021
Maceconl2.2020 2021
hicheel2020
 
Mac ecs1.2021h
Mac ecs1.2021hMac ecs1.2021h
Mac ecs1.2021h
hicheel2020
 
Mac ecs1.2021
Mac ecs1.2021Mac ecs1.2021
Mac ecs1.2021
hicheel2020
 
Maceconl1
Maceconl1Maceconl1
Maceconl1
hicheel2020
 
Macro l1.2020 2021
Macro l1.2020 2021Macro l1.2020 2021
Macro l1.2020 2021
hicheel2020
 
Seminar 10. 2020 2021on
Seminar 10. 2020 2021onSeminar 10. 2020 2021on
Seminar 10. 2020 2021on
hicheel2020
 
Seminar 11. 2020 2021on -h
Seminar 11. 2020 2021on -hSeminar 11. 2020 2021on -h
Seminar 11. 2020 2021on -h
hicheel2020
 
Sbeul16.2020 2021
Sbeul16.2020 2021Sbeul16.2020 2021
Sbeul16.2020 2021
hicheel2020
 
S11a
S11aS11a
Seminar 7a
Seminar 7aSeminar 7a
Seminar 7a
hicheel2020
 
Sbeul6.2020 2021
Sbeul6.2020  2021Sbeul6.2020  2021
Sbeul6.2020 2021
hicheel2020
 
Seminar5aa
Seminar5aaSeminar5aa
Seminar5aa
hicheel2020
 
Seminar5a
Seminar5aSeminar5a
Seminar5a
hicheel2020
 
Seminar3aa
Seminar3aaSeminar3aa
Seminar3aa
hicheel2020
 
Sel5.2020
Sel5.2020Sel5.2020
Sel5.2020
hicheel2020
 
Sel4.2020
Sel4.2020Sel4.2020
Sel4.2020
hicheel2020
 
Sbeu.l1. 2019 2020 on
Sbeu.l1. 2019 2020 onSbeu.l1. 2019 2020 on
Sbeu.l1. 2019 2020 on
hicheel2020
 
Sbeul3.2019 2020
Sbeul3.2019   2020Sbeul3.2019   2020
Sbeul3.2019 2020
hicheel2020
 
Sbeu.l1. 2019 2020 on
Sbeu.l1. 2019 2020 onSbeu.l1. 2019 2020 on
Sbeu.l1. 2019 2020 on
hicheel2020
 

More from hicheel2020 (20)

Maceconl2.2020 2021
Maceconl2.2020 2021Maceconl2.2020 2021
Maceconl2.2020 2021
 
Mac ecs1.2021h
Mac ecs1.2021hMac ecs1.2021h
Mac ecs1.2021h
 
Mac ecs1.2021
Mac ecs1.2021Mac ecs1.2021
Mac ecs1.2021
 
Maceconl1
Maceconl1Maceconl1
Maceconl1
 
Macro l1.2020 2021
Macro l1.2020 2021Macro l1.2020 2021
Macro l1.2020 2021
 
Seminar 10. 2020 2021on
Seminar 10. 2020 2021onSeminar 10. 2020 2021on
Seminar 10. 2020 2021on
 
Seminar 11. 2020 2021on -h
Seminar 11. 2020 2021on -hSeminar 11. 2020 2021on -h
Seminar 11. 2020 2021on -h
 
Sbeul16.2020 2021
Sbeul16.2020 2021Sbeul16.2020 2021
Sbeul16.2020 2021
 
S11a
S11aS11a
S11a
 
S8
S8S8
S8
 
Seminar 7a
Seminar 7aSeminar 7a
Seminar 7a
 
Sbeul6.2020 2021
Sbeul6.2020  2021Sbeul6.2020  2021
Sbeul6.2020 2021
 
Seminar5aa
Seminar5aaSeminar5aa
Seminar5aa
 
Seminar5a
Seminar5aSeminar5a
Seminar5a
 
Seminar3aa
Seminar3aaSeminar3aa
Seminar3aa
 
Sel5.2020
Sel5.2020Sel5.2020
Sel5.2020
 
Sel4.2020
Sel4.2020Sel4.2020
Sel4.2020
 
Sbeu.l1. 2019 2020 on
Sbeu.l1. 2019 2020 onSbeu.l1. 2019 2020 on
Sbeu.l1. 2019 2020 on
 
Sbeul3.2019 2020
Sbeul3.2019   2020Sbeul3.2019   2020
Sbeul3.2019 2020
 
Sbeu.l1. 2019 2020 on
Sbeu.l1. 2019 2020 onSbeu.l1. 2019 2020 on
Sbeu.l1. 2019 2020 on
 

Econ.l14.2020 2021on

  • 1. МӨНГӨНИЙ ЗАХ ЗЭЭЛ / MONEY MARKET/ 1. Мөнгө,түүний үүрэг, хэлбэр 2. Мөнгөний нийлүүлэлт 3. Мөнгөний эрэлт 4. Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр
  • 2.
  • 3. 1. Мөнгө,түүний үүрэг,хэлбэр Мөнгө нь аливаа ажил гүйлгээнд ашиглаж болох санхүүгийн актив юм. Тухайн улсын эдийн засагт дараах гурван үүргийг гүйцэтгэж байгаа бүх зүйлсийг мөнгө гэж ойлгоно. Үүнд: 1.Өртгийн хэмжүүр 2.Гүйлгээний хэрэгсэл 3.Хуримтлалын хэрэгсэл
  • 4.
  • 5.
  • 6. Өртгийн хэмжүүр. Мөнгө нь зориулалт, шинж чанар, хэлбэр дүрсээрээ ялгаатай бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг хооронд нь харьцуулах боломж олгодогоороо өртгийн хэмжүүр болдог. Улс орны хэмжээнд байгаа бүх бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг нэг хэмжүүрт оруулахдаа мөнгөөр илэрхийлдэг. Энэ нь мөнгө өртгийн хэмжүүр болж байгаагийн нэг илэрэл юм.
  • 7. Гүйлгээний хэрэгсэл. Мөнгө нь төлбөрийн чадвартай байдаг, энэ утгаараа гүйлгээний хэрэгслийн үүргийг гүйцэтгэдэг. Нөгөө талаас мөнгө нь бүх нийтээрээ хүлээн зөвшөөрсөн онцгой төрлийн хэрэгсэл учраас тухайн эдийн засагт явагдаж байгаа бүх арилжаа солилцоо нь мөнгөний тусламжтайгаар явагддаг.
  • 8. Хуримтлалын хэрэгсэл. Мөнгө нь хамгийн сайн хөрвөх чадвартай байдаг, энэ утгаараа хуримтлалын хэрэгслийн үүргийг гүйцэтгэдэг. Өөрөөр хэлбэл, мөнгө нь бүх төрлийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээр солигдох чадвартай учраас эдийн засгийн субъектүүд мөнгөөр хуримтлал хийдэг.
  • 9. Үүнээс гадна эдийн засгийн субъектүүд мөнгөнөөс бусад хэлбэрээр тухайлбал, төрөл бүрийн үнэт цааснууд болон үл хөдлөх хөрөнгө хэлбэрээр хуримтлал хийдэг. Хэрэв мөнгөний нэг үүрэг нь доголдвол нөгөө хоёр үүргээ гүйцэтгэж чадахгүй болдог. Иймээс хамтад нь авч үзэх шаардлагатай.
  • 10.
  • 11. Эрт дээр үеэс өнөөг хүртэл мөнгөний дараах гурван хэлбэр оршсоор байна. Үүнд: 1.Эд бараан мөнгө 2.Бэлэн мөнгө 3. Бэлэн бус мөнгө Эд бараан мөнгө. Өөрөөр хэлбэл, ямар нэгэн бараа мөнгөний үүргийг гүйцэтгэж байна гэсэн үг.
  • 12. Одоогийн бидний хэрэглэж байгаа мөнгө үүсч бий болохоос өмнө эдийн засгийн субъектүүд арилжаа наймаа хийхдээ барааг бараагаар худалдан солилцдог байжээ. Энэ солилцоог эдийн засагт бартерийн худалдаа гэж нэрлэдэг. Бэлэн мөнгө. Бэлэн мөнгө нь цаасан ба зоосон мөнгөнөөс бүрдэнэ.
  • 13. Цаасан ба зоосон мөнгө нь Төв банкны өрийн бичиг бөгөөд тухайн улсын хэмжээнд арилжаа солилцооны хэрэгсэл болгон ашиглахыг хуулиар баталгаажуулж өгдөг. Мөн цаасан ба зоосон мөнгийг хэвлэх зардал нь маш бага бөгөөд өөрөөр хэлбэл, хэвлэх зардал болон худалдан авах чадварын хооронд ямар нэгэн хамаарал байх ёсгүй.
  • 14. Бэлэн бус мөнгө. Бэлэн бус мөнгө нь шууд утгаараа гүйлгээний хэрэгсэл болдоггүй боловч ямар нэгэн алдагдал, эрсдэлгүйгээр бэлэн мөнгө болгох боломжтой санхүүгийн бусад актив юм. Тухайлбал, хадгаламжууд, төрөл бүрийн картууд гэх мэт.
  • 15. Санхүүгийн зах зээл өндөр хөгжсөн улс орнуудад ихэнх төлбөр, тооцоо нь бэлэн бус хэлбэрээр хийгддэг. Бэлэн бус хэлбэрээр төлбөр, тооцоо хийх нь дараах хэд хэдэн давуу талтай. Үүнд: • Их хэмжээний мөнгө авч явах шаардлагагүй • Эрсдэл, аюул багатай • Хүүгийн орлого өгч байдаг
  • 16. 2.Мөнгөний нийлүүлэлт Мөнгөний нийлүүлэлт нь тухайн улсын хэмжээнд мөнгөний үүргийг гүйцэтгэж байгаа бүх төрлийн активын нийлбэрээр тодорхойлогдоно. Мөнгийг хөрвөх чадвараар нь дараах агрегатуудад ангилдаг.  М0  М1  М2
  • 17. М0 нь банкнаас гадуур гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөөр тодорхойлогдоно. М1 = M0 + Харилцах дансны мөнгө + Хугацаагүй хадгаламж М2 = M1 + Хугацаатай хадгаламж + Бүх төрлийн валютын хадгаламж
  • 18.
  • 19.
  • 20. Монгол улсын хувьд хөрөнгийн зах зээлийн хөгжил сул байдагтай холбоотойгоор М3, М4-ийг тооцдоггүй учраас мөнгөний нийлүүлэлтийг М2-оор тодорхойлдог. Аль ч улсын хувьд мөнгөний тоо хэмжээг оновчтой тодорхойлох асуудал чухал байдаг. Өөрөөр хэлбэл, мөнгөний нийт хэмжээ нь эдийн засагт хэрхэн нөлөөлөх вэ? гэдгийг судалдаг.
  • 21. Үүнийг мөнгөний тооны онолын тэгшитгэлийг ашиглан тайлбарладаг. / И.Фишер / M – Нийт мөнгөний хэмжээ буюу М2 V – Мөнгөний эргэлтийн хурд P – Үнийн ерөнхий түвшин Y – Нийт бүтээгдэхүүн ,үйлчилгээ тоо хэмжээ (P ∙Y) - Нэрлэсэн ДНБ M V P Y  
  • 22.
  • 23. Энэхүү тэгшитгэлийг мөнгөний тооны онолын тэгшитгэл гэж нэрлэдэг. Мөнгөний тооны онолын тэгшитгэл нь тухайн хугацаанд эдийн засагт үйлдвэрлэгдэж буй эцсийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний өртөг (P ∙Y) нь нийт мөнгөний тоо хэмжээг мөнгөний эргэлтийн хурдаар үржүүлсэнтэй (M∙V) тэнцүү гэдгийг харуулна.
  • 24. Мөнгөний нийлүүлэлтийг тухайн улсын төв банкнаас зохицуулдаг. Мөнгөний нийлүүлэлт хүүгийн түвшнээс хамаардаггүй бөгөөд графикт босоо тэнхлэгт хүүгийн түвшинг авбал босоо тэнхлэгтэй параллелиар дүрслэгдэнэ.
  • 26.
  • 27. Тухайн улсын Төв банк мөнгөний тооны онолын тэгшитгэлийн тэнцвэрийг хангахаар мөнгөний нийлүүлэлтийг зохицуулахыг зорьдог. Иймээс мөнгөний нийлүүлэлт нь хүүгийн түвшнээс хамаарахгүй, харин хүүгийн түвшнийг тодорхойлдог
  • 28. 3.Мөнгөний эрэлт Мөнгөний эрэлтийг энгийнээр тодорхойлбол эдийн засгийн субьектүүдэд зайлшгүй шаардлагатай байгаа нийт мөнгөний хэмжээ юм. Мөнгөний гүйцэтгэх үүргүүдтэй холбоотойгоор мөнгөний эрэлтийг дараах байдлаар ангилдаг. Үүнд: 1.Арилжаа солилцооны эрэлт 2.Ашиг хонжооны эрэлт
  • 29. Арилжаа солилцооны эрэлт. Мөнгө гүйлгээний хэрэгслийн үүрэг гүйцэтгэж байдагтай холбоотойгоор мөнгөний арилжаа солилцооны эрэлт үүснэ. Өөрөөр хэлбэл, мөнгөний арилжааны эрэлт үүсч байна гэдэг нь бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний эрэлт үүсч байгаагийн илрэл юм.
  • 30.
  • 31. Mөнгөний арилжааны эрэлт нь бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний эрэлтээс шууд хамаарна. Арилжаа солилцооны эрэлтийг мөнгөний тооны онолын тэгшитгэлээс тодорхойлж болно. C P Y M V P Y MD V      
  • 32. 1 k V  C C P Y MD MD k P Y V       - Mөнгөний арилжаа солилцооны эрэлт гэвэл мөнгөний арилжаа солилцооны эрэлтийн тэгшитгэл нь дараах хэлбэртэй болно. 𝑀𝐷 𝐶
  • 33. Дээрх тэгшитгэлээс харвал хэрэв үнийн ерөнхий түвшин өсвөл мөнгөний арилжаа эрэлт өснө. Нөгөө талаас үйлдвэрлэл өссөнөөр мөнгөний арилжааны эрэлт мөн өснө. Ашиг хонжооны эрэлт. Мөнгө хуримтлалын хэрэгслийн үүрэг гүйцэтгэдэгтэй холбоотойгоор мөнгөний ашиг хонжооны эрэлт үүсдэг.
  • 34. Эдийн засгийн субьектүүд мөнгө болон бусад санхүүгийн активаар хуримтлал хийдэг. Ашиг хонжооны эрэлт нь хүүгийн түвшнээс урвуу хамаарна. Учир нь хүүгийн түвшин өндөр байхын хэрээр эдийн засгийн субьектүүдийн гар дээр байгаа мөнгөний алдагдсан боломжийн өртөг ихэсдэг.
  • 35. Иймээс хүүгийн түвшин өндөр байхад гар дээр байх бэлэн мөнгөний хэмжээ багасдаг. Бусад хүчин зүйл тогтмол байхад мөнгөний ашиг хонжооны эрэлт болон хүүгийн түвшний/хүү гэдгийн цаана зээлийн хүү, хадгаламжийн хүү, бондын хүүгийн аль алийг нь ойлгоно/ хоорондох хамаарлыг томьёолбол:
  • 36.
  • 37.
  • 38.
  • 39. Нийт мөнгөний эрэлт нь арилжаа солилцоо болон ашиг хонжооны мөнгөний эрэлтийн нийлбэрээр тодорхойлогдоно. ( ) P P P r MD MD f r r MD       t C PMD MD MD 
  • 40. totalMD ProfitMD - Нийт мөнгөний эрэлт - Мөнгөний ашиг хонжооны эрэлт - Мөнгөний арилжаа солилцооны эрэлт CommerceMD
  • 41. Бусад хүчин зүйл тогтмол байхад мөнгөний эрэлтийг хүүгийн түвшнээс хамааруулан графикт дүрсэлбэл дараах хэлбэртэй байна. Доорх зургийн хувьд нь мөнгөний эрэлтийн урвуу функцийн график дүрслэл буюу мөнгөний эрэлтийн муруй юм. ( )r f MD
  • 42. 1 2 1 2 2 1 2 1 r r MD MD r r MD MD          
  • 43. Мөнгөний эрэлтэд хүүгийн түвшин нөлөөлөхөөс гадна хүүгийн бус хүчин зүйлс болох нэрлэсэн ДНБ нөлөөлнө. Нэрлэсэн ДНБ (P ∙ Y) өссөнөөр нэг талаас эдийн засгийн субьектүүдийн эцсийн хэрэглээндээ зарцуулах зардал өсөх тул мөнгөний эрэлт өснө. Ингэснээр мөнгөний эрэлтийн муруй баруун дээш параллелиар шилжилт хийнэ. Эсрэг тохиолдолд мөнгөний эрэлтийн муруй зүүн доош параллелиар шилжинэ.
  • 44.
  • 45. 4. Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр Мөнгөний нийлүүлэлт болон эрэлтийг нэгтгэснээр мөнгөний зах зээлийн тэнцвэрийг тодорхойлох боломжтой. Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэрийг авч үзснээр тэнцвэрт хүүгийн түвшин болон мөнгөний хэмжээг тодорхойлж болно. Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэрийг графикт дүрсэлбэл дараах байдалтай байна
  • 46. . r =f(M d ) M * =M d =M s E * M s r * M d , M s r Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр
  • 47.
  • 48.
  • 49.
  • 50.
  • 51.
  • 52. Мөнгөний эрэлт, нийлүүлэлтийн тэнцвэрээр мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр тодорхойлогдоно. Графикт дүрсэлснээр мөнгөний эрэлтийн муруй ба мөнгөний нийлүүлэлтийн муруйн огтлолцлоор мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр болох E* цэг тодорхойлогдоно. E* тэнцвэрийн хувьд тэнцвэрт хүүгийн түвшин r* ба тэнцвэрт мөнгөний тоо хэмжээ M*-оор тодорхойлогдоно.
  • 53. Мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр нь мөнгөний эрэлт, нийлүүлэлтийн хүүгийн бус хүчин зүйлээс хамааран нэг төлвөөс нөгөө төлөвт шилжих бөгөөд ингэснээр мөнгөний зах зээлийн тэнцвэрт хүүгийн түвшин болон мөнгөний нийлүүлэлтийн хэмжээ өөрчлөгдөнө.
  • 54. Мөнгөний эрэлтийн өөрчлөлт. Бусад хүчин зүйл тогтмол байхад нэрлэсэн ДНБ өссөнөөр мөнгөний арилжаа солилцооны эрэлт өсөх ба өөрөөр хэлбэл, нийт мөнгөний эрэлт өснө. Мөнгөний эрэлт өссөнөөр мөнгөний эрэлтийн муруй баруун дээш параллелиар шилжинэ.
  • 55. r 1 =f(M d ) E 1 * r M d , M s r * M s E * M * =M d =M s r =f(M d ) 𝒓 𝟏 ∗ Мөнгөний эрэлтийн өөрчлөлт
  • 56.
  • 57.
  • 58. Графикт нийт мөнгөний эрэлтийн муруй баруун дээш параллелиар шилжсэнээр мөнгөний зах зээлийн тэнцвэр E*цэгээсE1 ∗ цэгт шилжих бөгөөд үүний үр дүнд тэнцвэрт хүүгийн түвшин𝑟∗ → 𝑟1 ∗ болж өснө. Харин тэнцвэрт мөнгөний хэмжээ тогтмол байна
  • 59. Бусад хүчин зүйл тогтмол байхад нэрлэсэн ДНБ буурснаар мөнгөний арилжаа солилцооны эрэлт буурах ба өөрөөр хэлбэл, нийт мөнгөний эрэлт буурна . Мөнгөний эрэлт буурснаар мөнгөний эрэлтийн муруй зүүн доош параллелиар шилжинэ. Үүний үр дүнд тэнцвэрт хүүгийн түвшин буурна.
  • 60. Мөнгөний нийлүүлэлтийн өөрчлөлт. Мөнгөний нийлүүлэлтийг тухайн улсын Төв банкнаас зохицуулж байдаг. Мөнгөний эрэлт тогтмол байхад мөнгөний нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлсэнээр мөнгөний нийлүүлэлтийн муруй баруун тийш парраллелиар шилжинэ. Үүний дүнд тэнцвэрт хүүгийн түвшин𝑟1 → 𝑟2 болж буурна./ Зураг 5/
  • 61.
  • 63.
  • 64.