Μετά τη μελέτητης ενότητας θα
πρέπει να μπορώ:
✓ Να ορίζω τι είναι οικοσύστημα, βιοκοινότητα, πληθυσμός, είδος, βασίλειο.
✓ Να αναφέρω τα είδη σχέσεων μεταξύ ατόμων του ίδιου πληθυσμού και
διαφορετικών πληθυσμών.
✓ Να διακρίνω τους οργανισμούς σε αυτότροφους και ετερότροφους
ανάλογα με τον τρόπο που εξασφαλίζουν την τροφή τους.
✓ Να κατατάσσω οργανισμούς από το περιβάλλον μου σε αυτότροφους,
αποικοδομητές, καταναλωτές 1ης, 2ης, 3ης τάξης κ.τ.λ.
✓ Να περιγράφω τις τροφικές σχέσεις μεταξύ διαφόρων οργανισμών.
✓ Να διακρίνω τους όρους τροφική αλυσίδα, τροφικό πλέγμα και τροφικό
επίπεδο.
✓ Να περιγράφω μια τροφική πυραμίδα.
Οικολογία είναι οκλάδος της
Βιολογίας που μελετά τους
τρόπους με τους οποίους
οργανώνονται οι ζωντανοί
οργανισμοί και τις σχέσεις που
αναπτύσσουν μεταξύ τους και
με το άβιο περιβάλλον τους.
Μια ομάδα οργανισμώνμε
παρόμοια εξωτερική μορφή
και εσωτερική οργάνωση που
όταν αναπαράγονται μεταξύ
τους και δίνουν γόνιμους
απογόνους λέμε ότι ανήκουν
στο ίδιο είδος.
8.
Μουλάρι ή ημίονοςονομάζεται το ζώο που προέρχεται
από τη διασταύρωση φοράδας και γαϊδάρου. Το μουλάρι
προέρχεται από γονιμοποίηση φοράδας από γάιδαρο. Ένα
διαφορετικό είδος, το γαϊδουρομούλαρο προκύπτει όταν
γίνει γονιμοποίηση θηλυκού γαϊδουριού από άλογο.
Μορφολογικά το μουλάρι ομοιάζει στο σώμα και το δέρμα
με γάιδαρο, ενώ στις περιοχές του λαιμού και του κεφαλιού
περισσότερο με άλογο. Το μουλάρι δεν μπορεί να
αναπαραχθεί και είναι στείρο. Το μουλάρι είναι πιο
μεγαλόσωμο και έχει το σώμα ενός αλόγου και τα πόδια
ενός γαϊδουριού. Το γαϊδουρομούλαρο έχει το σώμα
γαϊδουριού και τα πόδια ενός αλόγου. Είναι πιο μικρόσωμο
από το μουλάρι.
Πλήθος κόσμου συρρέει στο καταφύγιο άγριων ζώων
«Chestatee» στη Τζόρτζια των ΗΠΑ, για να δει τον Πίπι,
ένα πανέμορφο ζώο, διασταύρωση γαιδουριού και
ζέβρας. Ο Πίπι γεννήθηκε στο καταφύγιο στις 21
Ιουλίου 2011. Μητέρα του είναι η Σάρα το γαϊδουράκι
και πατέρας του είναι ο Ζικ η ζέβρα.
Τα πόδια του έχουν λωρίδες άσπρου και μαύρου
χρώματος, όπως οι ζέβρες, ενώ η πλάτη του είναι καφέ.
μουλάρι
άλογο
γαιδούρι
9.
Πληθυσμός είναι τοσύνολο ζωντανών
οργανισμών του ίδιου είδους που ζουν
στον ίδιο τόπο την ίδια χρονική περίοδο.
Οικοσύστημα είναι τοσύνολο βιοτικών
(ζωντανών οργανισμών) και αβιοτικών
παραγόντων μιας περιοχής καθώς και οι
μεταξύ τους σχέσεις. Βιοτικοί παράγοντες
είναι όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί που ζουν
σε μία περιοχή και αβιοτικοί παράγοντες
είναι τα χαρακτηριστικά της περιοχής (π.χ.
θερμοκρασία, υγρασία , παρουσία νερού,
ανάγλυφο και χημική σύσταση εδάφους
κ.α.).
Oι λειχήνες είναιάλλη μια πρωτόγονη κατηγορία
οργανισμών, οι οποίοι αποτελούν μια παράδοξη
συμβίωση δύο ειδών που ανήκουν σε διαφορετικά
βασίλεια, αλλά λειτουργούν ως μία βιολογική μονάδα.
Η συμβίωση γίνεται από ένα φύκος και ένα μύκητα.
Βακτήρια στο έντερο του
ανθρώπου που παράγουν
βιταμίνη Κ. .
2)Συμβίωσης ή
αμοιβαίας
προσφοράς
3) Ανταγωνισμού ή
παρασιτισμού
20.
Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύτων παραγόντων ενός
οικοσυστήματος ελέγχουν την ισορροπία του.
Λειτουργούν ως ρυθμιστικοί μηχανισμοί μιας
ισορροπίας η οποία δεν είναι στατική, διότι οι
αβιοτικοί παράγοντες όπως και ο αριθμός των
οργανισμών μεταβάλλεται συνεχώς. Όσο οι μεταβολές
κυμαίνονται σε κάποια όρια, η ισορροπία μπορεί να
αποκαθίσταται.
22.
Ζωντανοί οργανισμοί
Αυτότροφοι ή
Παραγωγοί
Ετερότροφοι
ΚαταναλωτέςΑποικοδομητές
Φυτά και φύκη παράγουν την τροφή τους με
τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης
Πρωτόζωα,
μύκητες και
βακτήρια
τρέφονται με
«νεκρή»
οργανική ύλη
και τη
μετατρέπουν
σε ανόργανη
Φυτοφάγα ή σαρκοφάγα ζώα που τρέφονται
από άλλους οργανισμούς.
23.
Οι καταναλωτές διακρίνονταισε καταναλωτές 1ης
τάξης που είναι τα φυτοφάγα ζώα ή οι οργανισμοί
του ζωοπλαγκτόν στα υδάτινα οικοσυστήματα, σε
σαρκοφάγα ζώα που τρώνε φυτοφάγα και
ονομάζονται καταναλωτές 2ης τάξης κ.τ.λ.
Είμαι καταναλωτής
1ης τάξης, γιατί τρώω
νοστιμότατα
μπαμπού
Είμαι καταναλωτής 1ης
τάξης, γιατί τρώω
νοστιμότατο
φυτοπλακτόν στα
υδάτινα οικοσυστήματα.
Είμαι κορυφαίος καταναλωτής
γιατί δεν έχω εχθρούς παρά μόνο
τον άνθρωπο!!
24.
Η «νεκρή» οργανικήύλη με την οποία τρέφονται οι
αποικοδομητές μπορεί να είναι τμήματα φυτών (π.χ.
πεσμένα φύλλα, κλαδιά, κορμοί δέντρων κ.τ.λ., άχρηστες
ουσίες της τροφής (περιττώματα), άχρηστα προϊόντα
μεταβολισμού όπως διάφορες εκκρίσεις π.χ. ιδρώτας, ούρα,
αλλά και ολόκληροι νεκροί οργανισμοί.
25.
Κύρια πηγή ενέργειαςσε ένα οικοσύστημα είναι ο
ήλιος. Η διανομή της ενέργειας στους
οργανισμούς του οικοσυστήματος που
πραγματοποιείται μέσω των τροφικών σχέσεων
των οργανισμών καλείται ροή ενέργειας.
ενέργεια
Καταναλωτές: δεν
φτιάχνουν τηντροφή
τους και εξασφαλίζουν
την ενέργεια που
χρειάζονται για την
επιβίωση τους
τρώγοντας άλλους
οργανισμούς.
Παραγωγοί (φυτά ή
φυτοπλαγκτόν): φτιάχνουν την
τροφή τους με τη φωτοσύνθεση
και εξασφαλίζουν την ενέργεια
που χρειάζονται. Αποτελούν
πάντα τη βάση μιας τροφικής
αλυσίδας.
30.
ενέργεια
Αυτότροφος ή
παραγωγός
χόρτα
Καταναλωτής 1ηςτάξης
ακρίδα
Καταναλωτής 2ης τάξης
βάτραχος
Καταναλωτής 4ης τάξης
(κορυφαίος
καταναλωτής)
Γεράκι
Τελικά όλοι οι οργανισμοί
πεθαίνουν και η νεκρή οργανική
ύλη αποσυντίθεται από τους
αποικοδομητές π.χ. βακτήρια,
μύκητες, πρωτόζωα, σκουλήκια
κ.τ.λ..
Καταναλωτής 3ης τάξης
φίδι
Θρεπτικά
συστατικά
32.
Σε ένα οικοσύστημαένας
οργανισμός συνήθως τρέφεται
με άλλους οργανισμούς που
ανήκουν σε διαφορετικούς
πληθυσμούς π.χ. η αλεπού
τρώει λαγούς, κότες κ.τ.λ..
Έτσι, στην πραγματικότητα οι
τροφικές σχέσεις είναι πιο
περίπλοκες και απεικονίζονται
καλύτερα με ένα πιο σύνθετο
διάγραμμα που λέγεται τροφικό
πλέγμα.
Τροφικό πλέγμα είναι ένα σύνθετο διάγραμμα που
απεικονίζει το σύνολο των τροφικών σχέσεων σε ένα
οικοσύστημα.
33.
• Ένα γενικόσχήμα για τα τροφικά πλέγματα είναι το παρακάτω:
Παραγωγός
Καταναλωτής
(φυτοφάγο)
Καταναλωτής
(σαρκοφάγο)
Καταναλωτής
(παμφάγο) Αποικοδομητές
Προσοχή: οι
αποικοδομητές
προσλαμβάνουν
ενέργεια από
όλους
τους άλλους
οργανισμούς του
οικοσυστήματος
Η θέση ενός
οργανισμούστην
τροφική αλυσίδα
δηλώνει και το
τροφικό επίπεδο.
Έτσι, όλα τα φυτά
κατατάσσονται στο
πρώτο τροφικό
επίπεδο, όλα τα
φυτοφάγα ζώα στο
δεύτερο κ.τ.λ.
1ο τροφικό
επίπεδο
2ο τροφικό
επίπεδο
3ο τροφικό
επίπεδο
4ο
τροφικό
επίπεδο
5ο
τροφικό
επίπεδο
37.
Σε ένα οικοσύστημαο αριθμός των
οργανισμών μειώνεται καθώς προχωράμε
από το κατώτερο τροφικό επίπεδο στο
ανώτερο κι έτσι σχηματίζεται μία
πυραμίδα που στην περίπτωση αυτή
ονομάζεται τροφική πυραμίδα
πληθυσμού.
38.
10% της αρχικής
ενέργειας!1% της αρχικής
ενέργειας!
Aν τα φυτά έχουν
100% ενέργειας
θερμότητα
90%
θερμότητα
90%
Όταν ένας οργανισμός π.χ. κατσίκα τρώει έναν άλλο
οργανισμό π.χ. φυτό λαμβάνει μόνο το 10% της ενέργειας
που είχε το φυτό που έφαγε. Το υπόλοιπο χάνεται με τη
μορφή θερμότητας στο περιβάλλον.
Βιομάζα ονομάζεται ηξηρή μάζα που προκύπτει αν αφαιρέσουμε το νερό ενός οργανισμού. Έτσι
αν θελήσουμε να κατασκευάσουμε μια τροφική πυραμίδα βιομάζας παρατηρούμε ότι ισχύει ό,τι
ακριβώς ισχύει και στην τροφική πυραμίδα ενέργειας στα χερσαία οικοσυστήματα.
3ης τάξης καταναλωτές
2ης τάξης καταναλωτές
1ης τάξης
καταναλωτές
Παραγωγοί
10% βιομάζας
10% βιομάζας