Download to read offline
24. Χαρακτηριστικά οικοσυστήματα της Ελλάδας
- 1. Χλωρίδα, πανίδα & οικοσυστήματα 7οςΚύκλος 24ο Κεφάλαιο
- 2. 24ο Κεφάλαιο: Χαρακτηριστικά οικοσυστήματα τηςΕλλάδας Σε αυτό το κεφάλαιο θα μάθετε: ● Τι είναι οικοσύστημα ● Για τα γνωστότερα οικοσυστήματα της χώρας μας ● Γιατί πρέπει να προστατεύουμε τα οικοσυστήματα Δημιουργία Πέτρος Μιχαηλίδης - Δάσκαλος Το video να προβληθεί δυο φορές, την πρώτη χωρίς και την δεύτερη με τους υπότιτλους. Ενδιάμεσα να γίνουν ερωτήσεις όπως: ● Ποια είναι τα θέματα αυτού του κεφαλαίου (οικοσυστήματα) ● Τι είδους πουλί είναι αυτό που εμφανίζεται στην αρχή του video; (πέρδικα) ● Ποια είναι τα “ζωντανά” στοιχεία ενός οικοσυστήματος; (χλωρίδα και πανίδα) ● Ποια είναι τα “μη ζωντανά” στοιχεία ενός οικοσυστήματος (νερό, αέρας, χώμα, βράχια κλπ) ● Τι σχέση μπορεί να έχουν αυτά μεταξύ τους; Όσες ερωτήσεις δεν απαντηθούν μετά την πρώτη προβολή επαναλαμβάνονται μετά την δεύτερη Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα θέματα του κεφαλαίου Το link οδηγεί σε εφαρμογή πολυχάρτη για εκτύπωση
- 3. Παρατηρήστε τις παραπάνωφωτογραφίες και συζητήστε για τον τρόπο ζωής των φυτικών και ζωικών οργανισμών (βιοτικών στοιχείων) που απεικονίζονται Πώς χρησιμοποιούν οι οργανισμοί αυτοί τα άλλα στοιχεία των φωτογραφιών (νερό, χώμα, αέρα κ.λπ.) για να ζήσουν; Οικοσύστημα Εικόνα 24.1α: Λίμνη Κερκίνη Εικόνα 24.1β: Από τη φύση της Φλώρινας Οι εικόνες 24.1α και 24.1β παρουσιάζουν τη ζωή που υπάρχει σε έναν τόπο. Περιλαμβάνουν ζωικούς και φυτικούς οργανισμούς και δείχνουν πώς αυτοί ζουν και αναπτύσσονται μαζί. Επίσης δίνουν πληροφορίες για τον τρόπο που οι οργανισμοί χρησιμοποιούν τα άλλα στοιχεία της περιοχής, τα οποία δεν έχουν ζωή (αβιοτικά), όπως το νερό, το χώμα, ο αέρας, η θερμοκρασία, το φως κ.λπ.. Η κάθε εικόνα παρουσιάζει ένα χαρακτηριστικό οικοσύστημα. Εικόνα 24.2: Λειτουργία Οικοσυστήματος Ας συζητήσουμε μαζί πώς μπορούν οι άνθρωποι να ζήσουν αρμονικά μαζί με τους άλλους οργανισμούς και τα στοιχεία του οικοσυστήματος της διπλανής εικόνας. Δηλαδή να εξετάσουμε πώς πρέπει να χρησιμοποιούν τα υλικά (πόρους) του περιβάλλοντος με τέτοιο τρόπο, ώστε και οι επόμενες γενιές να απολαύσουν τα ίδια οφέλη από αυτά. To link οδηγεί σε video του Φωτόδεντρου με τον τίτλο: “Λίμνη Κερκίνη: ο υγροβιότοπος” Βιοτικά και αβιοτικά στοιχεία και αλληλεξάρτηση Τα βιοτικά στοιχεία, φυτά και ζώα, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό το ένα από το άλλο, καθώς και από τα αβιοτικά στοιχεία της περιοχής τους. Έτσι, τα φυτά χρειάζονται θρεπτικά συστατικά που λαμβάνουν από το έδαφος και το ηλιακό φως για να ζήσουν, τα φυτοφάγα ζώα χρειάζονται τα φυτά ως τροφή και το οξυγόνο της ατμόσφαιρας για να επιβιώσουν και τέλος, τα σαρκοφάγα χρειάζονται τα φυτοφάγα ζώα και το νερό για να συντηρηθούν. Άνθρωπος και περιβάλλον Οι άνθρωποι βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας και χρησιμοποιούν τα βιοτικά και τα αβιοτικά στοιχεία της περιοχής ως πόρους για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Επειδή αυτοί οι πόροι όμως δεν είναι ανεξάντλητοι, πρέπει οι άνθρωποι να σέβονται το περιβάλλον και νην κάνουν ανεξέλεγκτη και αλόγιστη χρήση των υλικών που χρησιμοποιούν από τη φύση. Για να μπορούν και οι επόμενες γενιές να απολαμβάνουν τα οφέλη από τη χρήση των φυσικών πόρων θα πρέπει να εφαρμοστούν μέτρα όπως τα παρακάτω: ● Περιορισμός της χρήσης φυτοφαρμάκων ● Αποφυγή της υπερβόσκησης στα λιβάδια ● Καταπολέμηση των πυρκαγιών και εφαρμογή προγραμμάτων αναδάσωσης ● Θέσπιση νόμων κατά του λαθροκυνηγιού ● Περιορισμός της αλόγιστης υλοτομίας
- 4. ● Απαγόρευση τηςαυθαίρετης ανέγερσης κατοικιών σε ακτές και δασικές εκτάσεις
- 5. Ελληνικά οικοσυστήματα Η χώραμας λόγω του πολύμορφου ανάγλυφού της έχει ποικίλα και ενδιαφέροντα οικοσυστήματα. Ο ταξιδιώτης του ελληνικού χώρου κατά την περιήγησή του συναντά ορεινά, πεδινά, νησιωτικά και θαλάσσια οικοσυστήματα αξεπέραστου κάλλους. Στους τόπους αυτούς τα είδη της χλωρίδας και της πανίδας συμβιώνουν αρμονικά. Πολλά είναι τα σπάνια ζώα και φυτά που προκαλούν το θαυμασμό, αλλά και έχουν ανάγκη προστασίας από την εξαφάνιση. Ο διπλανός χάρτης δείχνει φυσικές ομορφιές της χώρας μας. Ας συζητήσουμε πώς εμείς σήμερα έχουμε υποβαθμίσει αρκετούς από τους τόπους φυσικού κάλλους. Το πρώτο link οδηγεί στον "διαδικτυακό τόπο του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων – Υγροτόπων ο οποίος περιλαμβάνει πλούσιες πληροφορίες για όλους τους βιοτόπους- υγροτόπους της χώρας μας." Η Ελλάδα έχει πολλούς τόπους φυσικής ομορφιάς όπως είναι τα Εθνικά Πάρκα Βόρειας Πίνδου, Σαμαριάς και Δαδιάς, οι Υγρότοποι Δέλτα Έβρου, των λιμνών Βόλβης Κορώνειας και τα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα Ζακύνθου και Αλοννήσου. Οι άνθρωποι επεμβαίνουν και αλλάζουν ριζικά το περιβάλλον για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους με αποτέλεσμα να υποβαθμίζουν τα οικοσυστήματα και να καταστρέφουν τις φυσικές ομορφιές του τόπου μας. Τέτοιες δραστηριότητες που συντελούν στην υποβάθμιση των οικοσυστημάτων και την καταστροφή της φυσικής ομορφιάς της χώρας μας είναι οι πυρκαγιές, η αλόγιστη υλοτομία, το παράνομο κυνήγι, η υπερβόσκηση των κοπαδιών, τα αυθαίρετα κτίσματα στα δάση, η αποξήρανση των λιμνών, η κατασκευή φραγμάτων για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, το ψάρεμα με δυναμίτη κ.ά. Το δεύτερο link οδηγεί σε "Περιβαλλοντικό Χάρτη της Ελλάδας. Περιήγηση στους ελληνικούς βιότοπους, τους εθνικούς δρυμούς, τα θαλάσσια πάρκα ... Περιλαμβάνονται πλούσιες πληροφορίες." Το τρίτο link οδηγεί σε "Χάρτη των εθνικών δρυμών! Πού βρίσκονται οι εθνικοί μας δρυμοί. Περιλαμβάνονται πληροφορίες για τον κάθε δρυμό."
- 6. Αν θέλεις, διάβασεκι αυτό... Για τα παράκτια οικοσυστήματα Και οι επόμενες γενιές έχουν δικαίωμα να απολαύσουν τις ακτές: Κανένας πολίτης δεν έχει δικαίωμα να στερεί από τις επόμενες γενιές το φυσικό πλούτο των ακτών, να χτίζει αυθαίρετα στην ακτή. Ο πλούτος αυτός αποτελεί κοινωνική ιδιοκτησία, κληρονομιά για τις επόμενες γενιές. Δεν εγκαταλείπουμε απορρίμματα στη φύση, ιδιαίτερα στις ακτές και τη θάλασσα. Ας μη γινόμαστε αυτουργοί στον τραυματισμό ή τη θανάτωση χιλιάδων ειδών, την υποβάθμιση του τοπίου, τη ρύπανση της θάλασσας και των ακτών. Όταν αλλάζουμε τα λάδια της μηχανής του αυτοκινήτου ή του σκάφους μας δεν τα ρίχνουμε στον υπόνομο ή στο έδαφος, στο ποτάμι, στην παραλία ή στη θάλασσα. Θα τα βρούμε σίγουρα μπροστά μας, στη θάλασσα. Ας μάθουμε πού μπορούμε να τα δώσουμε για αναγέννηση (ανακύκλωση). Ας διεκδικούμε την εφαρμογή Σχεδίων Περιβαλλοντικής Διαχείρισης από τις τουριστικές εγκαταστάσεις και περιοχές, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι πιέσεις στο παράκτιο και θαλάσσιο οικοσύστημα… ΜΑΡΙΑΝΑ ΒΑΡΒΑΡΕΣΟY ΤΕΕ Λεχαινών νομού Ηλείας Γεωγραφικό γλωσσάριο Αβιοτικό: κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή Βιοτικό: κάθε στοιχείο που έχει ζωή, δηλαδή κάθε φυτικός και ζωικός οργανισμός Οικοσύστημα: όλοι οι φυτικοί και οι ζωικοί οργανισμοί μιας περιοχής, καθώς και οι σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ αυτών και μεταξύ των αβιοτικών στοιχείων (νερό, χώμα, αέρας, θερμοκρασία κ.λπ.) της περιοχής Πόροι: τα βιοτικά και αβιοτικά στοιχεία μιας περιοχής, τα οποία χρησιμοποιεί ο άνθρωπος για να καλύψει τις ανάγκες του Ομαδική δραστηριότητα (προαιρετική) Χωρισμένοι σε τρεις ομάδες συλλέγουμε φωτογραφίες ελληνικών οικοσυστημάτων και φτιάχνουμε κολλάζ ορεινού, θαλάσσιου και λιμναίου οικοσυστήματος. Οι τρεις ομάδες μπορούν να συλλέξουν φωτογραφίες από προστατευόμενα οικοσυστήματα όπως Ομάδα 1η: Εθνικοί δρυμοι πχ Πάρνηθας, Ολύμπου, Βάλια Κάλντα, Δαδιάς, Χελμού κ. ά. Ομάδα 2η: Υγρότοποι πχ Δέλτα Έβρου, Βιστονίδα, Πρέσπες, λιμνοθάλασσα Μεσσολογγίου κ.ά. Ομάδα 3η: Θαλάσσια πάρκα: Ζακύνθου, Σποράδων Το πρώτο link οδηγεί σε video με τον τίτλο: Αμβρακικός κόλπος: Μία εισαγωγή Το δεύτερο link οδηγεί σε video με τον τίτλο:Η λιμνοθάλασσα Τσουκαλιό Το τρίτο link οδηγεί σε video με τον τίτλο:Αμβρακικός Κόλπος: Η λιμνοθάλασσα της Ροδιάς
- 7. Τετράδιο εργασιών -Δραστηριότητα 1η Λάβε κι εσύ μέρος στην εκστρατεία εναντίον της ρύπανσης των θαλασσών και υπέρ της καθαρότητας των ακτών. Ζωγράφισε μία αφίσα και γράψε το δικό σου σύνθημα για καθαρή θάλασσα και καθαρή ακτή. ΣΥΝΘΗΜΑ: ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ Συνθήματα: “Πού θα ήθελες να κάνεις μπάνιο” “Σου αξίζει κάτι καλύτερο”, “Μην αφήνεις τα σκουπίδια σου” κλπ
- 8. Τετράδιο εργασιών -Δραστηριότητα 2η Απάντησε στις ερωτήσεις που ακολουθούν: α) Τι ονομάζουμε αβιοτικά στοιχεία; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . β) Τι ονομάζουμε βιοτικά στοιχεία; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . γ) Τι είναι οικοσύστημα; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Αβιοτικά ονομάζονται όλα τα στοιχεία που δεν έχουν ζωή (π.χ. Νερό, χώμα, αέρας) Βιοτικά στοιχεία ονομάζονται τα στοιχεία που έχουν ζωή (π.χ. Φυτά και ζώα) Οικοσύστημα είναι το σύνολο των φυτικών και ζωικών οργανισμών μιας περιοχής καθώς και οι σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ αυτών και μεταξύ των αβιοτικών στοιχείων της περιοχής. α) Αβιοτικά ονομάζονται όλα τα στοιχεία που δεν έχουν ζωή (π.χ. Νερό, χώμα, αέρας) β) Βιοτικά στοιχεία ονομάζονται τα στοιχεία που έχουν ζωή (π.χ. Φυτά και ζώα) γ) Οικοσύστημα είναι το σύνολο των φυτικών και ζωικών οργανισμών μιας περιοχής καθώς και οι σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ αυτών και μεταξύ των αβιοτικών στοιχείων της περιοχής.
- 9. ................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................. .......................................................................................................................................................... Έχετε αναλάβει ναοργανώσετε μια εκστρατεία διάσωσης του γυπαετού στην Κρήτη, ο οποίος απειλείται με αφανισμό. Γράψτε στις γραμμές που ακολουθούν: α) Ποια είναι τα μέτρα που θα πάρετε για την προστασία του; β) Πώς θα ευαισθητοποιήσετε τους συνανθρώπους σας να συμβάλουν στην προσπάθειά σας αυτή; Τετράδιο εργασιών - 7ο φύλλο αξιολόγησης - Δραστηριότητα 1η α) Μέτρα: Απαγόρευση του κυνηγιού στις περιοχές του Γυπαετού, προστασία και απαγόρευση προσέγγισης από οποιονδήποτε στους τόπους αναπαραγωγής τους και η καταπολέμηση του φαινομένου των δηλητηριασμένων δολωμάτων β) Η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης μπορεί να γίνει μέσω μιας εκστρατεία διάσωσης του Γυπαετού η οποία θα πρέπει να στοχεύει κυρίως στην κατανόηση ότι η μείωση ενός πληθυσμού άγριων ζώων μέχρι την εξαφάνισή του θα έχει δραματικές επιπτώσεις σε πολλά από τα είδη του οικοσυστήματος με τα οποία αλληλοεξαρτώνται μέσω της τροφικής αλυσίδας με συνέπεια την υποβάθμιση του οικοσυστήματος α) Μέτρα: Απαγόρευση του κυνηγιού στις περιοχές του Γυπαετού, προστασία και απαγόρευση προσέγγισης από οποιονδήποτε στους τόπους αναπαραγωγής τους και η καταπολέμηση του φαινομένου των δηλητηριασμένων δολωμάτων β) Η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης μπορεί να γίνει μέσω μιας εκστρατεία διάσωσης του Γυπαετού η οποία θα πρέπει να στοχεύει κυρίως στην κατανόηση ότι η μείωση ενός πληθυσμού άγριων ζώων μέχρι την εξαφάνισή του θα έχει δραματικές επιπτώσεις σε πολλά από τα είδη του οικοσυστήματος με τα οποία αλληλοεξαρτώνται μέσω της τροφικής αλυσίδας με συνέπεια την υποβάθμιση του οικοσυστήματος
- 10. .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... Ο παρακάτω χάρτηςδείχνει τους εθνικούς δρυμούς της χώρας μας. Γράψτε γιατί πρέπει να διατηρήσουμε αυτά τα μνημεία της φύσης. Τετράδιο εργασιών - 7ο φύλλο αξιολόγησης - Δραστηριότητα 2η Σε αυτά τα μνημεία της φύσης διατηρούνται ανεπηρέαστα στο φυσικό τους περοβάλλον σπάια είδη φυτών και ζώων, μακριά από τις ανθρώπινες δραστηριότητες (π.χ., πυρκαγιές, παράνομο κυνήγι, υλοτομία κ.ά.) τα οποία θα είχαν εξαφανιστεί αν δεν είχαν ληφθεί αυτά τα μέτρα προστασίας και δεν είχε δημιουργηθεί το δικό τους “σπίτι” στους εθνικούς δρυμούς της χώρας μας Εθνικός δρυμός είναι ένα οικσύστημα ή βιότοπος με μεγάλη οικολογική αξία, που παραμένει ανεπηρέαστος ή έχει επηρεαστεί ελάχιστα από ανθρώπινες δραστηριότητες και στον οποίο διατηρείται μεγάλος αριθμός και ποικιλία οικολογικών, βιολογικών, γεωμορφολογικών και αισθητικών στοιχείων. Εθνικός δρυμός είναι ένα οικσύστημα ή βιότοπος με μεγάλη οικολογική αξία, που παραμένει ανεπηρέαστος ή έχει επηρεαστεί ελάχιστα από ανθρώπινες δραστηριότητες και στον οποίο διατηρείται μεγάλος αριθμός και ποικιλία οικολογικών, βιολογικών, γεωμορφολογικών και αισθητικών στοιχείων. Στην Ελλάδα καθιερώθηκε ο όρος Εθνικός δρυμός (αντί του όρου Εθνικό Πάρκο που χρησιμοποιείται διεθνώς), επειδή οι περισσότεροι δρυμοί αφορούν δασικές περιοχές (δρυμός - δρυς - βελανιδιά) Σε αυτά τα μνημεία της φύσης διατηρούνται ανεπηρέαστα στο φυσικό τους περοβάλλον σπάια είδη φυτών και ζώων, μακριά από τις ανθρώπινες δραστηριότητες (π.χ., πυρκαγιές, παράνομο κυνήγι, υλοτομία κ.ά.) τα οποία θα είχαν εξαφανιστεί αν δεν είχαν ληφθεί αυτά τα μέτρα προστασίας και δεν είχε δημιουργηθεί το δικό τους “σπίτι” στους εθνικούς δρυμούς της χώρας μας
- 11. Δραστηριότητα Ραδιοφωνικές εκπομπές Είστε έτοιμοιγια έναν νέο κύκλο εκπομπών; Τώρα πια ξέρετε τι να κάνετε. Καλή επιτυχία και πάλι!
- 12. Ώρα για διάβασμα. Καλή συνέχεια!!! ΔημιουργίαΠέτρος Μιχαηλίδης - Δάσκαλος