…Ας θυμηθούμε
Οι 2φωνές δείχνουν το ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ ΤΥΠΟ του
ρήματος. Μας φτάνει η ΚΑΤΑΛΗΞΗ ενός ρήματος για να
καταλάβουμε σε ποια φωνή είναι:
Ενεργητική φωνή: -ω/ώ, παθητική φωνή: -μαι!
δένω, φοριέμαι, αγαπώ, κρέμομαι
Οι μας δείχνουντη του ρήματος.
Πώς θα καταλαβαίνω ποια είναι
η διάθεση ενός ρήματος;
Για να καταλάβω τη
διάθεση ενός
ρήματος, πρέπει να
το δω μέσα σε
πρόταση, μέσα σε
κείμενο.
Δε μου φτάνει η
κατάληξη όπως
συμβαίνει με τη φωνή!
Έπαθε μεγάλη
συμφορά!
«Έπαθε»:
ενεργητική
φωνή, αλλά …
παθητική
διάθεση!!!!!!
6.
Μήτσο, τι είναιη
διάθεση του
ρήματος;
Διάθεση λέγεται η ιδιότητα
που έχει το ρήμα να δείχνει
τι κάνει το υποκείμενο. Αν
δηλαδή αυτό ενεργεί ή
παθαίνει κάτι ή απλώς
βρίσκεται σε μία κατάσταση!
Με ρωτάει οεγγονός μου τι κάνει το
υποκείμενο σε κάθε μία από τις
διαθέσεις. Τι να του απαντήσω;
Λοιπόν, άκου: Στην ενεργητική διάθεση
το υποκείμενο ενεργεί, στην παθητική
διάθεση το υποκείμενο δέχεται ενέργεια
από κάποιον άλλο, στη μέση διάθεση το
υποκείμενο ενεργεί και η ενέργεια γυρίζει
στο ίδιο και στην ουδέτερη διάθεση το
υποκείμενο βρίσκεται σε μία κατάσταση.
9.
Τότε να σαςδώσω ένα
παράδειγμα για κάθε
διάθεση:
Ενεργητική διάθεση: Ο
Βασίλης ζωγραφίζει.
Παθητική διάθεση: Το
δέντρο ξεριζώθηκε από τον
αέρα.
Μέση διάθεση: Το πρωί
σηκώνομαι στις επτά και
ντύνομαι.
Ουδέτερη διάθεση: Ο
Βασίλης κοιμάται.
Άρχισα να
μπερδεύομαι..
10.
Η Ενεργητική διάθεσηδείχνει ότι το υποκείμενο ενεργεί.
Το διαστημόπλοιο μεταφέρει ένα μήνυμα.
Ο αστροναύτης ελέγχει το διαστημόπλοιο.
Η Μέση διάθεση δείχνει ότι το υποκείμενο ενεργεί
και η ενέργεια επιστρέφει στο ίδιο
Οι αστροναύτες ντύνονται.
Το πρωί σηκώνομαι στις 7.
11.
Η Παθητική διάθεσηδείχνει ότι το υποκείμενο δέχεται μια ενέργεια,
δηλαδή παθαίνει κάτι από κάποιον άλλο.
Η φίλη μου έπεσε θύμα τροχαίου.
Το νερό της λίμνης πάγωσε από το κρύο.
Η Ουδέτερη διάθεση δείχνει ότι το υποκείμενο
βρίσκεται σε μια κατάσταση (δεν ενεργεί, δεν παθαίνει κάτι)
Εγώ κοιμάμαι και η τύχη μου δουλεύει!
Ζει σαν ερημίτης και όλη μέρα κάθεται!
Όχι
ενέργεια
12.
(-ω ή –ώ)(-μαι)
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ
(το Υ. ενεργεί)
- Ο γεωργός οργώνει το χωράφι. - Ο αθλητής αγωνίζεται για τη νίκη.
- Ο στρατιώτης πολέμησε γενναία. - Οι υπουργοί ορκίζονται σήμερα.
ΜΕΣΗ
(το Υ. ενεργεί για τον
εαυτό του)
- Η μητέρα έραψε το φόρεμα. - Ο Γιάννης ντύνεται.
- Όλοι έκοψαν τα μαλλιά τους. - Τα κορίτσια σηκώθηκαν όρθια.
- Πλένει τα χέρια του. - Πλένεται με κρύο νερό και το χειμώνα!
- Ο γείτονας έχτιζε το σπίτι του. - Ετοιμάζομαι τώρα αμέσως.
ΠΑΘΗΤΙΚΗ
(το Υ. πάσχει)
- Το βάζο μας έσπασε. - Το σπίτι γκρεμίστηκε.
- Το χρώμα ξεθώριασε από τον ήλιο. - Ο κάμπος φωτίστηκε από τον ήλιο.
- Έσκασε από το κακό του. - Το δέντρο ξεριζώθηκε από τον αέρα.
ΟΥΔΕΤΕΡΗ
(το Υ. βρίσκεται σε μια
κατάσταση)
- Ζει έντονα τη ζωή του. - Ο πολεμιστής ξεκουράζεται.
- Διψάει για μάθηση. - Ο παππούς κοιμάται λίγο.
- Κάθε μέρα ονειροπολώ. -Ο ασθενής αισθάνεται καλύτερα.
13.
Το Υ ενεργείκαι η ενέργεια γυρίζει στο ίδιο –
(Μέσα αυτοπαθή)
• Ο Γιάννης ξυρίζεται.
• Η Μαρία λούζεται.
Τα Υ (είναι περισσότερα από ένα) ταυτόχρονα ενεργούν και
δέχονται μια ενέργεια – (Μέσα αλληλοπαθή)
• Η Μαρία και ο Γιάννης αγαπιούνται.
• Αυτοί οι δύο μισιούνται πολύ.
Το Υ κάνει μια ενέργεια για τον εαυτό του μέσω
κάποιου άλλου - (Μέσα πλάγια)
• Η Ελένη χτενίζεται (στο κομμωτήριο).
Τα ρήματα μέσης διάθεσης
διακρίνονται σε υποκατηγορίες
Σελ.
62
Ο καθηγητής ενεργεί– καμία λέξη δεν δέχεται την ενέργεια του ρήματος
Τα παιδιά ενεργούν – η λέξη τραγούδι δέχεται την ενέργεια του ρήματος
Οι γονείς ενεργούν – τα παιδιά δέχονται την ενέργεια του ρήματος – το Υ δεν ενεργεί
Οι πρόσφυγες ενεργούν – η ενέργεια γυρίζει στους ίδιους
Το υποκείμενο δεν ενεργεί – βρίσκεται σε μια κατάσταση
Και η
παθητική
σύνταξη τι
είναι;
Ότανδιατυπώνουμε ένα
νόημα με ρήμα παθητικής
διάθεσης, έχουμε παθητική
σύνταξη. Στην παθητική
σύνταξη το προθετικό
σύνολο (συνήθως από +
αιτιατική ) που φανερώνει
το πρόσωπο ή το πράγμα
από το οποίο παθαίνει κάτι
το υποκείμενο λέγεται
ποιητικό αίτιο. π.χ Το
βιβλίο εκδόθηκε από το
συγγραφέα.
Ο κλέφτης συνελήφθη
από την αστυνομία.
Σελ.
62
Τα παιδιά καιοι γυναίκες μεταφέρθηκαν στην Τροιζήνα από τους Αθηναίους
Οι μαθητές παρακινούνταν από τον καθηγητή
Με την αλλαγή από την
ενεργητική στην παθητική
διάθεση το υποκείμενο δέχεται
την ενέργεια του ρήματος.
Σελ.
62
όλοι από αυτήν(την εκπαίδευση)
η κοινωνία από την εκπαίδευση των γυναικών
Σελ.
63 Πρέπει να ξεχωρίζουμε το ποιητικό αίτιο από έναν εμπρόθετο επιρρηματικό
προσδιορισμό:
Μαύρισε από τον ήλιο → ποιητικό αίτιο
Χτυπήθηκε από μακριά → εμπρόθετος
επιρρηματικός προσδιορισμός
23.
Να απαντήσετε στιςπαρακάτω ερωτήσεις με ολόκληρες προτάσεις, όπως στο παράδειγμα:
…………………………………………………………………………………….
Τι παθαίνει το χώμα από τη βροχή;
…………………………………………………………………………………….
Τι παθαίνει ο στρατιώτης από τη σφαίρα;
…………………………………………………………………………………….
Τι παθαίνει ο ήλιος από το σύννεφο;
…………………………………………………………………………………….
Τι παθαίνει το σπίτι από τη φωτιά;
Το αμπέλι κλαδεύεται από τον κλαδευτή.
Τι παθαίνει το αμπέλι από τον κλαδευτή;
24.
Να απαντήσετε στιςπαρακάτω ερωτήσεις με ολόκληρες προτάσεις, όπως στο παράδειγμα:
…………………………………………………………………………………….
Τι παθαίνει το χώμα από τη βροχή;
…………………………………………………………………………………….
Τι παθαίνει ο στρατιώτης από τη σφαίρα;
…………………………………………………………………………………….
Τι παθαίνει ο ήλιος από το σύννεφο;
…………………………………………………………………………………….
Τι παθαίνει το σπίτι από τη φωτιά;
Το αμπέλι κλαδεύεται από τον κλαδευτή.
Τι παθαίνει το αμπέλι από τον κλαδευτή;
Το σπίτι (καίγεται) από τη φωτιά.
Ο ήλιος (κρύβεται) από το σύννεφο.
Ο στρατιώτης (τραυματίζεται) από τη σφαίρα.
Το χώμα (λασπώνει) από τη βροχή.
25.
Να σημειώσετε ανοι υπογραμμισμένες φράσεις είναι ποιητικά αίτια ή εμπρόθετοι προσδιορισμοί:
Βρέχει από το πρωί και φυσάει τόσο, που οι γλάστρες αναποδογύρισαν από τον αέρα.
Πετάχτηκε από τη θέση του θυμωμένος από την αυθάδειά της.
Απομακρύνθηκε από κοντά του, επειδή φοβήθηκε μην πληγωθεί από τη βίαιη συμπεριφορά του.
Το δεντράκι ξεριζώθηκε από το δυνατό αέρα που φυσούσε από το πρωί.
Σκέφτηκε από πριν τι θα πει, έβγαλε έναν ωραίο λόγο και καταχειροκροτήθηκε από όλους!
Αδικήθηκε από το διαιτητή, πήρε κόκκινη κάρτα και αποχώρησε από τον αγώνα.
Παρασύρθηκε από ένα αυτοκίνητο που εμφανίστηκε ξαφνικά από τη γωνία του δρόμου.
26.
Να σημειώσετε ανοι υπογραμμισμένες φράσεις είναι ποιητικά αίτια ή εμπρόθετοι προσδιορισμοί:
Βρέχει από το πρωί και φυσάει τόσο, που οι γλάστρες αναποδογύρισαν από τον αέρα.
Πετάχτηκε από τη θέση του θυμωμένος από την αυθάδειά της.
Απομακρύνθηκε από κοντά του, επειδή φοβήθηκε μην πληγωθεί από τη βίαιη συμπεριφορά του.
Το δεντράκι ξεριζώθηκε από το δυνατό αέρα που φυσούσε από το πρωί.
Σκέφτηκε από πριν τι θα πει, έβγαλε έναν ωραίο λόγο και καταχειροκροτήθηκε από όλους!
Αδικήθηκε από το διαιτητή, πήρε κόκκινη κάρτα και αποχώρησε από τον αγώνα.
Παρασύρθηκε από ένα αυτοκίνητο που εμφανίστηκε ξαφνικά από τη γωνία του δρόμου.
Εμπρόθετος προσδιορισμός Ποιητικό αίτιο
Εμπρόθετος προσδιορισμός Ποιητικό αίτιο
Εμπρόθετος προσδιορισμός Ποιητικό αίτιο
Ποιητικό αίτιο Εμπρόθετος προσδιορισμός
Εμπρόθετος προσδιορισμός Ποιητικό αίτιο
Ποιητικό αίτιο Εμπρόθετος προσδιορισμός
Ποιητικό αίτιο Εμπρόθετος προσδιορισμός
27.
1. Ο τεχνίτηςδιορθώνει τη βρύση.
2. Το δωμάτιο φωτίζεται.
3. Ο Γιάννης πλένεται.
4. Το δέντρο ξεριζώνεται.
5. Οι υπουργοί ορκίζονται σήμερα.
6. Ετοιμάζομαι τώρα αμέσως.
7. Έσκασε από το κακό του.
8. Ο ασθενής αισθάνεται καλύτερα.
9. Όλοι έκοψαν τα μαλλιά τους.
10. Το σπίτι γκρεμίστηκε.
11. Διψάει για μάθηση.
12. Ζει έντονα τη ζωή του.
13. Ο στρατιώτης πολέμησε γενναία.
14. Η μητέρα έραψε το φόρεμά της.
15. Ο παππούς κοιμάται λίγο.
16. Πλένεται με κρύο νερό και το χειμώνα.
17. Από τη βροχή χάλασαν τα τηλέφωνα.
18. Ο λογαριασμός πληρώθηκε.
19. Τα παιδιά λερώθηκαν.
20. Ο αθλητής αγωνίζεται για τη νίκη.
28.
1. Ο τεχνίτηςδιορθώνει τη βρύση.
2. Το δωμάτιο φωτίζεται.
3. Ο Γιάννης πλένεται.
4. Το δέντρο ξεριζώνεται.
5. Οι υπουργοί ορκίζονται σήμερα.
6. Ετοιμάζομαι τώρα αμέσως.
7. Έσκασε από το κακό του.
8. Ο ασθενής αισθάνεται καλύτερα.
9. Όλοι έκοψαν τα μαλλιά τους.
10. Το σπίτι γκρεμίστηκε.
11. Διψάει για μάθηση.
12. Ζει έντονα τη ζωή του.
13. Ο στρατιώτης πολέμησε γενναία.
14. Η μητέρα έραψε το φόρεμά της.
15. Ο παππούς κοιμάται λίγο.
16. Πλένεται με κρύο νερό και το χειμώνα.
17. Από τη βροχή χάλασαν τα τηλέφωνα.
18. Ο λογαριασμός πληρώθηκε.
19. Τα παιδιά λερώθηκαν.
20. Ο αθλητής αγωνίζεται για τη νίκη.
29.
Να βρείτε στιςπαρακάτω φράσεις τα ενεργητικά, τα παθητικά, τα μέσα και τα ουδέτερα ρήματα:
α. Το παιδί χαμογέλασε ……………………………………………….
β. Ο Παύλος χαϊδεύει το σκύλο ……………………………………….
γ. Ο κυρ Τάσος πλένεται ……………………………………………...
δ. Η βρύση διορθώνεται από τον υδραυλικό …………………………..
ε. Το δωμάτιο φωτίζεται ………………………………………………
στ. Η γάτα κοιμάται …………………………………………………...
30.
Να βρείτε στιςπαρακάτω φράσεις τα ενεργητικά, τα παθητικά, τα μέσα και τα ουδέτερα ρήματα:
α. Το παιδί χαμογέλασε ……………………………………………….
β. Ο Παύλος χαϊδεύει το σκύλο ……………………………………….
γ. Ο κυρ Τάσος πλένεται ……………………………………………...
δ. Η βρύση διορθώνεται από τον υδραυλικό …………………………..
ε. Το δωμάτιο φωτίζεται ………………………………………………
στ. Η γάτα κοιμάται …………………………………………………...
Μέση διάθεση
Ενεργητική διάθεση
Μέση διάθεση
Παθητική διάθεση
Παθητική διάθεση
Ουδέτερη διάθεση
