Dinámica Interna. Tectónica de Placas,

1. A DINÁMICA INTERNA DO PLANETA
Profesor: Adán Gonçalves
4º ESO

2. INTRODUCIÓN
En 1492 Cristobal Colón chega a
América tras unha viaje de dous
meses.
En total cruza 4800 Km.
Hoxe en día, o Atlántico é 10
metros máis ancho.

3. INTRODUCIÓN
Así é, algúns océanos crecen...
… e outros estanse a reducir.
Xurden montañas, aparecen illas e os continentes
elévanse ou afunden.
¡A TERRA ESTÁ EN MOVEMENTO!

4. INTRODUCIÓN
O solo que pisamos móvese moi pouco a pouco. Agora mesmo
o está a facer.
Quizás non o notedes porque o fai moi lentamente, máis
lento do que nos crece o pelo ou as unllas.
Pero ese movemento ao longo de millóns de anos (m.a.) é
suficiente para cambiar o aspecto da superficie da Terra.
Nalgunhas ocasións, sen embargo, poden ocorrer
movementos bruscos como os seísmos.

5. AS CAPAS DE LA TIERRA
A Orixe da Terra
Aceptando a hipótese de Hoyle, os astrónomos asumen
unha orixe común para o Sol e os planetas fai uns 4600
M.a.
No centro da nebulosa primixenia que orixinou o Sistema
Solar a gravedade fixo que se depositaron os materiais
máis densos, e os máis lixeiros quedaron no exterior.
(Diferenciación gravitatoria).

6. AS CAPAS DE LA TIERRA
Esto explica porque os planetas exteriores son gasosos e
ricos en elementos lixeiros, mentras que os interiores
como a Terra son rochosos e máis densos.
Se aplicamos este mesmo principio á xoven Terra en
formación, cabería esperar un interior terrestre rico en
elementos pesados e unhas capas externas con materiais
máis lixeiros.

7. AS CAPAS DE LA TIERRA
E de feito, a distribución dos materiais terrestres é así. Os
elementos máis pesados atópanse no núcleo (ferro e niquel) e
os más livianos localízanse na atmósfera.
Esa bola de materiais fundidos que era a Terra nos seus
inicios foise enfriando e solidificando, permitindo a
formación das rochas que estaban xa distribuídas en capas
atendendo, entre outras cousas a súa densidade.
Neste inicios había unha intensa actividade volcánica que
permitíu a formación dunha atmosfera primitiva redutora.
Cando a temperatura descendou formáronse, como xa
comentamos, os mares e océanos, a Hidrosfera.

8. A Terra
Xeosfera Atmosfera Hidrosfera Biosfera
AS CAPAS DE LA TIERRA

9. O ESTUDO DO INTERIOR TERRESTRE
O noso coñecemento sobre o interior terrestre baséase
fundamentalmente en métodos indirectos, de entre estos métodos o máis
importante é o método sísmico que se fundamenta no estudo da
velocidade das ondas sísmicas.
As ondas sísmicas varían a súa velocidade atendendo á estrutura dos
materiais que atravesan.
Atendendo a esto, se estableceron unha serie de descontinuidades
sísmicas, que son as zonas en profundidade onde se produce un cambio na
velocidade das ondas, e polo tanto, de estrutura dos materiais que alí se
atopan.
Estas descontinuidades permitíronos dividir o interior terrestre en
capas.

11. AS CAPAS DE LA TIERRA
Esta división en capas pode facerse dende dous
puntos de vista:
- Segundo a súa composición (Modelo Xeoquímico-
Estático).
- Segundo a estrutura ou estado dos materiais
(Modelo dinámico).
Son modelos que se complementan, non son
excluíntes.

12. MODELO ESTÁTICO (SEGUNDO A COMPOSICIÓN)
 Codia: formada por osíxeno, silicio, carbono...; nela se diferencia a codia
continental (predominio de rochas graníticas) e a codia oceánica (predominio
de rochas basálticas). Grosor entre 30-70 Km.
 Manto: formado por rochas ultrabásicas. Situada baixo a codia e ata o límite
co núcleo a uns 2900 Km. Diferenciamos manto superior (predomina a
peridotita; ata 600-700 Km) e inferior (máis denso; ata os 2900Km). Grosor
duns 10 Km.
 Núcleo: suponse formado sobre todo por ferro (85%), niquel (5%) e
elementos non metálicos (10%) por analoxía cos sideritos. Se diferencia un
núcleo externo fluido que vai dos 2900 Km ata os 5150 Km e un interno sólido
ata o centro da Terra. As correntes de convección no seno do núcleo externo
respecto ao interno sólido son as responsables do campo magnético terrestre.

13. MODELO DINÁMICO (SEGUNDO A ESTRUTURA)
 Litosfera: Está constituída pola codia e unha parte do manto superior. En
zonas continentais pode chegar preto dos 400 Km de espesor.
 Astenosfera: Inmediatamente por baixo da litosfera a unha
profundidade moi variable (habitualmente entre 100 – 200 Km) é unha
capa que sabemos se atopa en estado semifluido como demostra o
comportamento das ondas sísmicas a esta profundidade. É fundamental
para entender o funcionamento da tectónica de placas como veremos
máis adiante.
 Mesosfera: Constituida polo resto do manto.
 Endosfera: Formada polo núcleo externo e interno.

15. Sen embargo, coñecer a estrutura e composición da Terra,
non implica coñecer o seu funcionamento.
Como xa dixemos ao principio, a Terra lonxe de ser unha
masa rochosa inerte que ofrece sempre o mesmo aspecto
dende hai M.a., cambia debido á enerxía que subxace e
perdura no seu interior.
A elo se deben os fenómenos da dinámica terrestre:
terremotos, volcanismo, oroxénese, movemento de
continentes...

16. A medida que descendemos cara o interior terrestre aumenta a temperatura,
nas capas superiores en media 3ºC cada 100 m. Este aumento denomínase
gradiente xeotérmico.
A calor interna da Terra débese a dúas fontes:
 A calor remanente da formación da Terra:
- O choque de asteroides durante a formación do planeta elevou a súa
temperatura ata fundilo na súa maior parte.
- Na terra en formación os materiais metálicos (máis pesados) afundiron
cara o interior liberando calor por rozamento e formando un núcleo
fundamentalmente de ferro.
 A enerxía liberada polos elementos radiactivos do interior terrestre,
principalmente uranio e plutonio.
A CALOR INTERNA DA TERRA

17. Afundamento de
materiais metálicos
Actualidade
Aumento de
tamaño
Fai 4.000 millóns de anos
Meteoritos
Fai 4.600 millóns de anos
Orixe da calor interna da Terra
Millóns de anos
Codia
Manto
Formación
do núcleo
Codia
sólida
Oceáno
Núcleo externo
fundido
Núcleo interno
sólido (5.000 ºC)
Manto sólido

18. Presión e temperatura no interior terrestre
Cara o interior terrestre aumenta a temperatura, pero tamén a
presión.
A presión dificulta o fundido das rochas, esto explica porque hai
rochas sólidas a grande profundidade a pesar de existir nestas zonas
elevadas temperaturas.
Por esta razón o núcleo externo está fundido e o interno é sólido.

19. 2. AS MANIFESTACIÓNS DA CALOR INTERNA
A calor interna da Terra maniféstase na superficie de varias formas:
 Vulcanismo: saída á superficie terrestre de rochas que se fundiron
no interior da codia.
 Terremotos: movementos breves e bruscos da codia terrestre.
 Deriva continental: desprazamentos lentos e horizontais dos
continentes.
 Isostase: movementos verticais lentos da codia terrestre.

20. 2. AS MANIFESTACIÓNS DA CALOR INTERNA
Ademais a calor interna tamén ten outros efectos:
 A atmosfera e a hidrosfera formáronse hai uns 4000 M.a. a partir dos
gases que escaparon dos volcáns.
 O campo magnético orixínase polo movemento do ferro do núcleo externo
fundido.
 As rochas quentes a pouca profundidade en lugares activos, como Islandia
permiten o aproveitamento da calor interna da Terra para xerar auga
quente e calefacción (enerxía xeotérmica)
 Os fenómenos hidrotermais, como géyseres e augas termais débense a o
quecemento da auga que se infiltra cando toma contacto con rochas
quentes.

21. ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS
Durante a maior parte da nosa existencia como especie consideramos á
Terra como un planeta estático.
Pero este punto de vista non permitía explicar fenómenos tan evidentes
como os terremotos ou a actividad volcánica; nin aclaraba a distribución
das cordilleiras no planeta ou a coexistencia na superficie de rochas de
idades moi dispares.
As primeras teorías que pretenden explicar a formación das cordilleiras e
a existencia dos continentes xurden no século XIX.
Estas primeras teorías son denominadas como fixistas o verticalistas
porque tentan explicar a oroxénese só a través de movementos na vertical
e non admiten movementos horizontais.

22. Unha destas teorías verticalistas é a teoría
do enfriamento-contracción proposta a finais
do XIX: a grandes rasgos defendía que como
a Terra se está enfriando desde a súa orixe,
este proceso provoca fendas e agretamentos
que dan lugar ás faias e así mesmo, provoca
pregamentos que orixinan montañas.
De forma similar o que ocorre coa pel dunha
mazá cando estamola a asar.
Esta teoría estivo vixente ata mediados do
século XX.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS
Enfriamento
e
contracción

23. A principios do S. XX xurde un nuevo enfoque para tentar explicar a
formación de cordilleiras e continentes.
Son as teorías movilistas que establecen que non só hai movementos na
vertical, senón tamén na horizontal.
O maior problema para a súa aceptación foi demostar este tipo de movemento
e explicar o seu mecanismo de desprazamento, é decir, o motor que os
provocaba.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

24. A primeira teoría movilista importante é a Deriva
continental proposta polo meteorólogo e aventureiro
alemán Alfred Wegener en 1912.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

25. Na época de Wegener existían entre outros, diversos
enigmas científicos:
 Enigmas Biolóxicos-Paleontolóxicos
 Enigmas Xeolóxicos (Tectónicos e Paleoclimáticos)
 Enigmas Xeográficos
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

26. Enigmas biolóxicos
¿Por qué especies moi similares viven
a miles de Km de distancia?
Marsupiais: América vs. Australia
Aves: Ñandú/Emú/Avestruz
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

27. ¿Por qué aparecen fósiles da
mesma especie en lugares illados
entre sí?
Enigmas biolóxicos
Mesosaurus, en América e África
Lystrosaurus en Antártida, India
e África.
Os científicos falaban de pontes intercontinentais xa desaparecidos!
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

28. Enigmas xeolóxicos
Continuidade de cadeas montañosas.
Estruturas xeolóxicas análogas a ambolos
dous lados do Atlántico.
Restos glaciares en zonas de clima tropical.
Xacementos de carbón en zonas frías.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

29. Enigmas xeográficos
Encaixe dos límites de África e Sudamérica
especialmente, pero tamén doutros continentes.
Ese encaixe é todavía moito maior se en lugar de
considerar as zonas emerxidas, considerase
como límite as plataformas continentales.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

30. En 1915 A. Wegener publica o libro “A orixe dos
continentes e os océanos” onde defende a súa idea da
deriva continental apoiándose en varias probas:
 Probas paleontolóxicas.
 Probas paleoclimáticas.
 Probas xeolóxicas.
 Probas xeográficas.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

31. A distribución de fósiles
(sobre todo réptiles xa
extintos), en continentes
hoxe distantes como
África, Sudamérica, India
ou Australia, induce a
pensar que noutras épocas
estiveron unidos.
Probas paleontolóxicas
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

32. Probas paleoclimáticas
A existencia de depósitos
glaciarios (tillitas) de
idéntica antigüedade en
Sudáfrica, costa este de
Sudamérica, Australia ou Nova
Zelanda mostran que son
restos dun antiguo casquete
glaciario que se extendía por
esos territorios, entón
agrupados.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

33. Probas xeolóxicas
- A continuidade das cordilleiras a ambolos dous
lados do Atlántico é outra prueba da unión en
tempos pasados de ambalas dúas beiras.
- Incluso, determinados xacementos coinciden
(diamantes de Brasil e Sudáfrica).
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

34. Probas xeográficas
A forma dos continentes é
tal que permite un encaixe
casi perfecto (sobre todo si
se ademáis do continente
considérase a súa plataforma
continental) duns noutros.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

35. A deriva continental
Teoría proposta por Alfred
Wegener:
Todos os continentes estaban unidos
nun só: Panxea.
Fai 200 m.a. rompeuse Panxea.
Os continentes comezaron a
moverse: Deriva continental.
 Aporta as probas dese movemento.
 O “efecto proa” deste movemento
levantaría as cordilleiras.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

36. A teoría non foi ben acollida, pois Wegener non poido
explicar o “motor” do movemento dos continentes.
Sen embargo, anos máis tarde á luz de novos
conecementos aportados principalmente polo estudo de
fondos oceánicos (desenvolvemento do sonar) levados a
cabo nos anos 50 e 60 do século pasado, a comunidade
científica poido comprobar que Wegener tiña razón:
Os continentes móvense!
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

37. Datos aportados polo estudo dos fondos oceánicos
Existe unha enorme cordilleira con alturas entre 2.000 e 3.000 m, que
percorre o Atlántico de norte a sur, emerxendo nalgúns puntos como
Islandia e as illas Azores, e que no sur bifurcase cara o océano Índico e o
Pacífico. No Pacífico oriental existe outra cordilleira similar. Son as
chamadas dorsais oceánicas.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

38.  A nivel das dorsais oceánicas hai unha intensa actividade volcánica
que provoca a saída de materiais magmáticos de natureza basáltica cara
o exterior.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS
Datos aportados polo estudo dos fondos oceánicos

39.  Os sedimentos mariños acumúlanse, fundamentalmente, nas
plataformas continentais e o seu espesor disminúe a medida que nos
achegamos ás dorsais.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS
Datos aportados polo estudo dos fondos oceánicos

40.  Entre 1968 e 1983, o buque Glomar Challenger tomou grande número de
mostras da capa de sedimentos situada sobre a capa basáltica que forma a
litosfera oceánica. Observáronse tres feitos:
- Como acabamos de comentar o grosor da capa de sedimentos aumenta coa
distancia ás dorsais; preto delas esa capa é máis fina.
- A idade dos sedimentos aumenta tamén coa distancia ás dorsais. Son máis
recentes en zonas próximas a elas, e máis antigos nos bordos continentais.
- Non se atoparon sedimentos mariños con idade superior a 180 millóns de anos,
aínda que nas zonas continentais temos rochas de preto dos 4.000 millóns de
anos.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS
Datos aportados polo estudo dos fondos oceánicos

41. ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS
Datos aportados polo estudo dos fondos oceánicos

42. Estudos sísmicos e de volcanismo submariño permitíronos completar un mapa
sísmico e de actividade volcánica cunha distribución global destes fenómenos
que non se pode explicar por simple azar.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS
Datos aportados polo estudo dos fondos oceánicos

43. Teoría da Expansión do fondo oceánico:
A partir destes datos Harry Hess (1960) propón a súa teoría
da expansión do fondo oceánico que será reforzada cos
estudos de paleomagnetismo de Vine y Matthews en 1963.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS

44. A través de fendas no fondo dos océanos e por medio de correntes de convección,
(suxeridas por Holmes en 1931) sae magma fluído que, gradualmente, solidifícase nas
marxes destas fendiduras e xera cristas montañosas.
Créase novo solo oceánico.
Pero o magma en fusión
segue derramándose
continuamente, empurrando
os fragmentos da antigua
placa.
 A fronte da placa, a súa
vez, baixa novamente cara o
manto, nas fosas oceánicas,
sendo destruida polo magma
en fusión e realimentando as
corrientes de convección.
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS
Teoría da Expansión do fondo oceánico:

45. Paleomagnetismo (Vine e Matthews):
A Terra sofre inversións periódicas do campo
magnético.
Os elementos férricos das lavas solidificadas en cada
un destes períodos sinalan cara o polo N existente
nese momento.
A ambolos dous lados das dorsais poden observarse
bandas de lavas con polaridade normal alternándose
con outras de polaridade invertida.
Esto indica:
A codia créase a ambolos dous flancos da dorsal e a
medida que se enfría queda rexistrada a polaridade
nese intre. que tenía la Tierra en ese momento
ANTECEDENTES Á TECTÓNICA DE PLACAS
Teoría da Expansión do fondo oceánico:

46. A TECTÓNICA DE PLACAS
A orixe da Tectónica de Placas
Diversos científicos esbozaron as ideas básicas da teoría en artículos
publicados entre 1968 y 1971.
Hoxe, a Tectónica de Placas é unha teoría aceptada maioritariamente polos
xeólogos e xeofísicos.
É unha teoría xeralista e integradora que pretende explicar distintos
fenómenos xeológicos, que antes se explicaban mediante teorías inconexas,
cuns poucos principios básicos. Nela podemos enmarcar os procesos
xeológicos internos: magmatismo, metamorfismo, sismicidade, volcanismo,
deformacións tectónicas e oroxénese.
O seu papel equivale ao da teoría da evolución en Bioloxía ou ao da
relatividade en Física.

47. A teoría xurde dun xeito casi espontáneo a finais dos sesenta
apoiándose nunha serie de precedentes históricos que a lo longo do
século XX foron asentando as bases: deriva continental, correntes
de convección e expansión do fondo oceánico.
Ademais destas teorías xa comentadas, houbo dous aspectos da
investigación xeolóxica que foron de grande importancia:
O desenvolvemento do concepto de astenosfera.
Os datos de localización de volcanes e seísmos.
A TECTÓNICA DE PLACAS
A orixe da Tectónica de Placas

48.  Concepto de astenosfera.
Obtido a partir dos estudos de ondas sísmicas. A dualidade
litosfera ríxida- astenosfera semifluída é un concepto esencial da
tectónica de placas.
 Os datos de localización de volcanes e seísmos.
A coincidencia xeográfica destes fenómenos xa era coñecida dende
antes, falábase do “Cinturón de Fogo do Pacífico”, pero dende
mediados do XX recopílanse numerosos datos que poñen de
manifesto esta coincidencia non atribuible ao chou; e a existencia
de zonas activas e inactivas no planeta.
A TECTÓNICA DE PLACAS
A orixe da Tectónica de Placas

49. CINTURÓN DE
FOGO

50. Principios da Tectónica de Placas
A litosfera terrestre atópase dividida nunha serie de bloques máis o
menos ríxidos denominados placas litosféricas ou placas tectónicas.
Estas placas experimentan un movemento contínuo entre elas
deslizándose sobre a astenosfera plástica grazas ás correntes de
convección do manto.
Nalgúns puntos do planeta as placas tenden a separarse, noutros
colisionan e noutros interaccionan de modo pasivo.
Estas zonas de contacto entre placas, denominadas límites ou bordos
de placas, é donde se concentra a maior actividade xeodinámica do
noso planeta.
A TECTÓNICA DE PLACAS

51. Tipos de placas
Existen tres tipos de placas:
 Placas oceánicas
Só posúen codia oceánica.
 Placas continentais
Só posúen codia continental.
 Placas mixtas
Conteñen codia oceánica e continental.
Respecto ao tamaño podemos falar de grandes placas: Pacífica,
Nortemericana, Suramericana, Africana, Euroasiática, Australoíndica e
Antártica. Xunto a éstas hai un certo número de placas menores como a Nazca
ou a Caribe.
A TECTÓNICA DE PLACAS

52. Tipos de placas
A TECTÓNICA DE PLACAS

53. Os movementos das placas
En xeral, podemos falar de dous tipos de movementos:
 Movementos verticais
Cando unha placa tectónica cárgase de peso, afunde p.e. subsidencia dunha conca
sedimentaria.
Pola contra, cando libera peso, ascende p.e. pola erosión ou as deglaciacións
(Groenlandia, Escandinavia...). Este equilibrio recibe o nome de equilibrio
isostático ou isostase. Os movementos denomínanse epiroxénicos.
 Movementos horizontais
Son os que realizan á deriva as placas litosféricas sobre a astenosfera.
Estos movementos determinan a colisión, a separación ou o contacto pasivo entre
as distintas placas.
A TECTÓNICA DE PLACAS

54. Movimientos horizontales
Son los que realizan a la deriva las placas litosféricas
sobre la astenosfera.
Estos movimientos determinan la colisión, la separación
o el contacto pasivo entre las distintas placas.
Actualmente se ha determinado la velocidad de estos
movimientos y en media es de unos cm/año.
A TECTÓNICA DE PLACAS
Os movementos das placas

55. Límites ou bordos de placas
Os límites de placa poden ser de tres tipos:
Bordos construtivos, diverxentes ou de separación
Bordos destrutivos, converxentes ou de colisión
Bordos pasivos, transformantes ou neutros
Cada un deles ten a súa expresión topográfica:
Dorsais oceánicas e rifts continentais (construtivos)
Zonas de Subdución (fosas tectónicas) e de Obdución
(destrutivos)
Faias transformantes (pasivos)
A TECTÓNICA DE PLACAS

56. Límites ou bordos de placas
Dorsais
oceánicas
Fosas
tectónicas
Faias
transformantes.
A TECTÓNICA DE PLACAS

57. Bordos construtivos, diverxentes ou de separación:
 As dúas placas tenden a separarse.
 Son as dorsais oceánicas e os rift continentais.
 As dorsais presentan unha depresión tectónica central (rift) onde a
delgadeza da litosfera é máxima o que facilita a formación de magmas
astenosféricos por descompresión.
 Intensa actividade magmática.
 A consolidación do magma orixina novo solo oceánico (basalto).
 Son zonas de alta actividade sísmica (faias normais).
A TECTÓNICA DE PLACAS

58. Bordos Diverxentes
 Sitúanse nas dorsais oceánicas e nos rift continentais, como por exemplo no Rift
Valley en África e na dorsal atlántica.
 A actividade volcánica que se produce nestas zonas, como consecuencia da súa
diverxencia, determina a formación de nova codia oceánica e provoca o
ensanchamento dos fondos oceánicos e a separación progresiva das placas
adxacentes.
A TECTÓNICA DE PLACAS

59. Bordos Diverxentes
Rift-Valley africano.
A placa arábiga estase a
separar do resto de
África.
A TECTÓNICA DE PLACAS

60. Bordos converxentes, destrutivos ou de colisión:
 Dúas placas converxen.
 Esta colisión pódese resolver de dous xeitos:
- Zona de subducción: fosa tectónica, arcos illa e oróxenos
pericontinentais (tipo Andes)
- Zona de Obducción: oróxenos tipo Himalaya.
 Destrúese placa e co tempo o límite queda selado (desaparece).
A TECTÓNICA DE PLACAS

61. Bordos destrutivos
Dúas placas chocan. Poden darse
tres situacións:
Choque de placa oceánica contra
oceánica.
Choque de placa oceánica contra
continental.
Choque de placa continental contra
continental.
A TECTÓNICA DE PLACAS

62. Bordes destrutivos-Zona de Subducción
A medida que unha placa oceánica envellece (alonxándose dunha
dorsal) vai adquiriendo maior densidade porque se solda ás capas
superiores do manto. Este aumento de densidade provoca a
subducción, é dicir, o afundimento da placa que pode suceder de dous
modos:
Subdución espontánea
Subdución forzada
A TECTÓNICA DE PLACAS

63. Subdución espontánea
Cando unha placa oceánica ten máis duns 100 M.a. supera a densidade
da astenosfera, sobre a que se despraza, e tende a afundir.
Este proceso de subdución soe darse cunha gran inclinación
orixinando fosas moi profundas (Aleutianas, Marianas)
Ademais como as rochas que subducen están empapadas, a agua
rebaixa o seu punto de fusión e posibilita a formación de magmas que
afloran á superficie como illas volcánicas (Filipinas, Japón)
A TECTÓNICA DE PLACAS

64. Bordos destrutivos-Zona de subdución espontánea
Placa oceánica contra placa oceánica: Arcos
illa. A máis densa subduce por baixo.
A TECTÓNICA DE PLACAS

65. Subdución forzada
Este tipo de subdución sucede cando a placa oceánica (máis densa)
colisiona cunha placa continental (menos densa).
A diferenza de densidade provoca a subdución da placa oceánica
por baixo da continental.
Como o afundimento non é contínuo, senón a saltos, estas zonas son
as de maior actividad sísmica do planeta.
Ademais hai tamén ascenso de magmas e volcanismo, debido ao
aumento de temperatura provocado polo rozamento entre as placas
e a fusión parcial da placa que subduce.
A TECTÓNICA DE PLACAS

66. Bordes destrutivos-Zona de Subdución forzada
Placa oceánica contra placa continental: oróxenos
pericontinentais (Tipo Andes).
A placa oceánica que sempre é máis densa subduce por baixo
da continental.
A TECTÓNICA DE PLACAS

67. Obdución
Cando nun proceso de subdución forzada está implicada unha placa
mixta sempre conleva un proceso de obducción o selado do bordo de
placa.
Esto é así, porque unha vez que subducíu a parte oceánica da placa, a
parte continental da mesma, debido a súa menor densidade, non
subduce.
Prodúcese un cabalgamento (entremesturado dos materiais) entre os
dous continentes que colisionan.
Neste tipo de colisión non hai actividade volcánica porque o grosor da
litosfera é moi grande e impide a saída de magmas ao exterior.
Deste modo orixínanse cordilleiras tipo Himalaya.
A TECTÓNICA DE PLACAS

68. Bordos destructivos-Obducción
Placa continental contra placa continental:
oróxenos tipo Himalaia.
Non hai subdución, os sedimentos entre as dúas
placas mestúranse e elevan. Non hai actividade
volcánica.
A TECTÓNICA DE PLACAS

69. Subdución
forzada e
Obdución
continental

70. Límites ou bordos de placas
Bordos pasivos, transformantes ou neutros
Interación entre dúas placas que se deslizan sen compresión nin distensión
(desprazamento lateral das placas).
 Correspóndense topográficamente coas faias transformantes (orixe:
diferenzas na velocidade de distintos puntos dunha mesma placa)
 No se crea nin se destrúe codia.
 Intensa actividade sísmica.
 A faia transformante máis famosa é a de San Andrés que implica á placa
Pacífica e á Norteamericana.
A TECTÓNICA DE PLACAS

71. Bordos pasivos-Faias transformantes

72. Ciclo de Wilson: A tectónica no tempo
J.T. Wilson propuxo un modelo cíclico de evolución das placas:
1. Un punto quente (plumas convectivas) xera un rift continental: límite
diverxente incipiente. (Rift Valley africano).
2. Fragméntase e provoca o nacemento dun océano (Mar Roxo).
3. O océano esténdese pola formación continua de codia oceánica con marxes
continentais pasivos, é unha xenuina dorsal oceánica. (Océano Atlántico).
4. Por una obdución ou pola aparición no interior da placa dun novo rift
invírtese a tendencia. En consecuencia, a placa fragméntase pola zona máis
débil que é a marxe continental orixinándose unha zona de subdución. (Océano
Pacífico e oróxenos tipo Andes).
5. A subdución e a redución do océano conducen inexorablemente a unha
obdución continental que provoca a sutura entre as placas. (oróxenos tipo
Himalaia).
A TECTÓNICA DE PLACAS

73. A TECTÓNICA DE PLACAS
Ciclo de Wilson: A tectónica no tempo

74. A TECTÓNICA DE PLACAS

75. O motor do movemento das placas
 Xa nos anos 30, Holmes propuxo a existencia de correntes
convectivas no interior terrestre.
 Unha corrente de convección nun fluído débese a que éste, ao
quentarse, dilátase, reduce a súa densidade e ascende, e ao
arrefriar sucede o contrario e descende.
 Parece que no manto terrestre prodúcese un movemento de tipo
convectivo en estado sólido. O seu comportamento a longo prazo
semella ao dun fluído moi viscoso. As correntes veñen definidas
pola diferenza de temperaturas: o material máis quente ascende
(menos denso) e ao ascender arrefría (maior densidade) e de novo
afunde.
A TECTÓNICA DE PLACAS

76. A TECTÓNICA DE PLACAS
 Nos modelos clásicos da Tectónica as correntes de convección do manto
arrastraban, como unha cinta transportadora, as placas situadas enriba.
Están obsoletos!

77. A TECTÓNICA DE PLACAS
 Os modelos actuais indican que esto non é exactamente así, e que hai dous
factores influíntes:
 A enerxía térmica terrestre que xera as correntes de convección que
afectan a todo o manto. Sabemos da existencia dunha “capa D” na base
do manto (xusto enriba do núcleo externo) a alta temperatura
responsable do ascenso de materiais moi quentes (penachos térmicos) e
un descendo máis difuso en forma de cuña, pero sen constituir celdiñas
pechadas.
 A enerxía gravitatoria, de dous xeitos:
 Por deslizamento dende a dorsal, que está a maior altura favorecendo
a caída da litosfera oceánica.
 Polo tirón subductivo, ao subducir a litosfera oceánica arrefría e
faise máis densa nesa zona tirando do resto.

78. A TECTÓNICA DE PLACAS

79. A TECTÓNICA. DEFORMACIÓN DAS ROCHAS
Os esforzos compresivos e distensivos aos que está sometida a codia
producen tres tipos de deformacións:
 Deformación elástica: é reversible.
 Deformación plástica: é irreversible e produce o pregamento das rochas.
 Deformación fráxil: é irreversible e orixina rotura. Diáclases e faias.
Nos pregamentos diferenciamos varios elementos:
 Charneira: zona de máxima curvatura
 Flancos: lados
 Núcleo: parte central
 Plano axial: plano imaxinario que pasa pola charneira e deixa un flanco a
cada lado.
Os pregamentos poden ser anticlinais (as capas máis modernas envolven ás
antigas) ou sinclinais (sucede o revés).

80. Elementos xeométricos dunha dobra ou pregamento
Plano axial
Flanco
Núcleo
Charneira
AnticlinalSinclinal

81. Deformación fráxil: Diáclases e faias
As diáclases son roturas das rochas nas que os fragmentos resultantes non se
desprazan.
As faias son roturas nas rochas nas que hai movemento dos partes resultantes
chamadas bloques ou labios. Hai varios tipos de faias:
• Directas ou normais: debidas a esforzos distensivos. O labio afundido
apóiase no plano de faia.
• Inversas: debidas a compresión. O labio levantado apóiase no plano de faia.
• Transformantes ou esgazamento: orixínase por esforzos de cizalla. Os
bloques móvense horizontalmente.
Deformación das rochas

82. Faias
Bloque ou labio
Plano de faia• Directas• Inversas
• Transformante

83. GRAZAS POR ATENDERME

84. WEBGRAFÍA
 http://cualquierapuedesercientifico.blogspot.com.es/2015/10/el-metodo-sismico.html
 http://65.media.tumblr.com/tumblr_lyo844U3GO1r87i11o1_500.jpg
 http://fisicadhalmar.blogspot.com.es/2011/05/estructura-interna-de-la-tierra-
segun.html
 http://lorena4act.blogspot.com.es/2008/02/tema-5.html
 https://pixabay.com/es/erupci%C3%B3n-volc%C3%A1nica-erupci%C3%B3n-
volc%C3%A1n-67668/
 http://www.profesorenlinea.cl/Ciencias/Placas_tectonicas_Teoria.htm
 http://www.slideshare.net/adaneco/dinmica-terrestre-cmc-pdf
 http://es.slideshare.net/RosiJimenezBarrientos/manifestaciones-dinamica-
terrestre?from_action=save