Download to read offline
Tectonica placas.pdf
- 1. 1º Bach. Culturacientífica IES FRANCISCO AGUIAR A dinámica da Terra
- 2. Antes de empezar Noséculo XVIII os xeólogos preguntábanse cal podería ser a orixe do relevo terrestre Ata ese momento a maioría das explicacións non eran científicas, se non de orixe relixioso fundamentalmente causado por fenómenos catastróficos A idade da Terra calcularase segundo a Biblia sendo de varios miles de anos (6.000)
- 3. A orixe dosrelevos teorías • James Hutton 1795 a calor interna é a orixe dos relevos
- 4. Séculos XIX einicios XX • Orixe relixioso O diluvio universal explicaría a existencia de fósiles mariños nas cordilleiras • Enfriamento da Terra ao contraerse a codia as engurras formarían os relevos • ….. Teorías fixistas orixe cordilleiras Os continentes permanecían fixos dende o inicio dos tempos
- 5. O tempo eos procesos xeolóxicos James Hutton James Hutton 1795 1795 •Deu a idea da noción de tempo tempo xeolóxico de millóns de anos, xeolóxico de millóns de anos, entón……. entón……. «o relevo actual pódese explicar por procesos moi lentos que orixinan ao longo dos anos resultados de gran magnitude»
- 6. A idea duntempo xeolóxico de millóns de anos cambiaba o concepto da bioloxía e xeoloxía A evolución tanto xeolóxica como biolóxica podería explicarse por un proceso lento
- 7. 1 – Estruturae composición 1 – Estrutura e composición da Terra da Terra
- 8. Podemos clasificar ascapas da xeosfera dende 2 puntos de vista:
- 9. Capas da Terra CODIA: CODIA: •Continental Continental granito granito •Oceánica Oceánica basalto e gabro basalto e gabro MANTO: MANTO: peridotita peridotita •Superior Superior •Inferior Inferior NÚCLEO: NÚCLEO: 95% Ferro e 5% Níquel 95% Ferro e 5% Níquel •Externo Externo líquido líquido Campo magnético Campo magnético •Interno Interno sólido (altas presións) sólido (altas presións)
- 10. As descontinuidades sísmicas. Cambioda velocidade e traxectoria das ondas sísmicas ao atravesar dunha capa a aoutra de distintas características
- 11. Formación de capas •Ao fundirse a Terra os materiais ordenáronse por densidades Actualmente os volcáns Actualmente os volcáns seguen emitindo gases e seguen emitindo gases e vapor de auga… vapor de auga…
- 12. Como coñecemos ointerior da Terra? Como coñecemos o interior da Terra? O sondeo mais profundo tivo lugar na antiga URSS na península de Kola entre os anos 1970 e 1992. Este sondeo alcanzou os 12.262 m de profundidade (algo menos dun 0,2% do radio da Terra). MÉTODOS INDIRECTOS MÉTODOS INDIRECTOS • Calor intern ada Terra Calor intern ada Terra •As ondas sísmicas As ondas sísmicas • A densidade da Terra A densidade da Terra • Estudios meteoritos Estudios meteoritos •Estudio do campo magnético Estudio do campo magnético •……… ………. .
- 13. 1- Calor internada Terra: Gradiente xeotérmico • Causa: calor interna da Terra • Calor residual Calor residual da da formación da Terra polos formación da Terra polos i impactos asteroides mpactos asteroides • Desintegración Desintegración elementos elementos radiactivos radiactivos • Decantación materiais Decantación materiais máis densos máis densos
- 14. 2 - Densidadeda Terra d d (Terra) (Terra) = m/V = 5´5 g/ cm = m/V = 5´5 g/ cm3 3 d d (granito *) (granito *) = 2´2 g/ cm = 2´2 g/ cm3 3 * Material mais abundante na codia (“corteza”) terrestre * Material mais abundante na codia (“corteza”) terrestre O interior da Terra O interior da Terra debe ser mais denso debe ser mais denso • O planeta non é homoxéneo O planeta non é homoxéneo •Os materiais internos deben ser moi Os materiais internos deben ser moi densos como o ferro (“hierro”) densos como o ferro (“hierro”)
- 15. 3 - Estudodas Ondas sísmicas Permiten coñecer: Permiten coñecer: - Discontinuidades Discontinuidades: cambios na rixidez e densidade que fan variar a velocidade e dirección das ondas : cambios na rixidez e densidade que fan variar a velocidade e dirección das ondas - Natureza sólida ou fluída Natureza sólida ou fluída das distintas das distintas capas capas Tipo onda Velocidade Propagación nos sólidos Propagación nos fluídos P Mais rápidas si si S Mais lentas si non
- 16. Esquema do comportamentodas diferentes ondas sísmicas ao atravesar o planeta. As traxectorias detectadas so poden explicarse no suposto que a Terra se organice en capas de distinta natureza. Ademais o núcleo externo non pode ser atravesado polas ondas S, que so poden viaxar polos sólidos, o cal significa que esta capa debe estar en estado fluído. Foco do terremoto Núcleo Interno Núcleo externo Manto Ondas P e S Ondas P e S Ondas P
- 17.
- 18. 4 - Estudodos meteoritos • Orixe Orixe restos dun planeta similar ao noso situado entre Marte e Xúpiter restos dun planeta similar ao noso situado entre Marte e Xúpiter • Aparecen Meteoritos moi densos formados por ferro e níquel Aparecen Meteoritos moi densos formados por ferro e níquel poderían poderían pertencer ao núcleo dese planeta pertencer ao núcleo dese planeta O núcleo terrestre está formado por ferro e níquel O núcleo terrestre está formado por ferro e níquel E ten unha parte externa fundida (necesaria para crear un campo magnético) E ten unha parte externa fundida (necesaria para crear un campo magnético)
- 19. 5 - Campomagnético da Terra • Podemos xerar un campo magnético fabricando de modo sinxelo un electroimán: Un electroimán é unha bobina de fío condutor da corrente eléctrica (xeralmente cobre) , polo que se moverán electróns libremente, en cuxo interior introduciuse un núcleo de ferro. A circulación dos electróns arredor do ferro producida cando conectamos ambos extremos do fío a unha pila xerará un intenso campo magnético.
- 20. Campo magnético daTerra • A Terra posúe un intenso campo magnético, o cal fai pensar que a súa estrutura interna sexa moi similar á dun electroimán, cun núcleo interno sólido moi rico en ferro, e un núcleo externo fundido, polo que se desprazan os electróns xerando o campo magnético.
- 21. Litosfera Conxunto ríxido formadopola unión da codia e a parte máis externa do manto
- 22. WEGENER: WEGENER: OS CONTINENTES EN OSCONTINENTES EN MOVEMENTO MOVEMENTO
- 23. Teoría da DerivaContinental 1912 Teoría da Deriva Continental 1912 Os continentes non permanecen fixos, Os continentes non permanecen fixos, se non que se moven. Para Wegener, se non que se moven. Para Wegener, todas as terras emerxidas estarían todas as terras emerxidas estarían unidas antes formando un gran unidas antes formando un gran continente que chamou Panxea. continente que chamou Panxea. Os continentes actuais serían Os continentes actuais serían resultado da división de resultado da división de Panxea Panxea e do e do desplazamento dos fragmentos que a desplazamento dos fragmentos que a formaron. formaron.
- 25. Os Argumentos deWegener para defender esta Os Argumentos de Wegener para defender esta teoría foron: teoría foron: 1-Probas xeográficas 1-Probas xeográficas 2-Probas Paleontolóxicas 2-Probas Paleontolóxicas 3-Probas xeolóxicas e tectónicas 3-Probas xeolóxicas e tectónicas 4-Probas paleoclimáticas 4-Probas paleoclimáticas PROBAS DA DERIVA CONTINENTAL
- 26. 1-Probas xeográficas: 1-Probas xeográficas: Al Algúnsbordos continentais encaixan perfectamente noutros gúns bordos continentais encaixan perfectamente noutros
- 27. 1-Probas xeográficas: 1-Probas xeográficas: Al Algúnsbordos continentais encaixan perfectamente noutros gúns bordos continentais encaixan perfectamente noutros 2-Probas xeolóxicas e tectónicas: 2-Probas xeolóxicas e tectónicas: Existe continuidade física entre as cadeas montañosas Existe continuidade física entre as cadeas montañosas principais se unimos os continentes principais se unimos os continentes
- 28. Glossopteris Glossopteris Mesosaurus Mesosaurus Lystrosaurus Lystrosaurus 3 -Probas paleontolóxicas 3-Probas paleontolóxicas fósiles idénticos en zonas distantes e fósiles idénticos en zonas distantes e incomunicadas incomunicadas 4 - Probas paleoclimáticas 4 - Probas paleoclimáticas Zonas con climas actuais distintos ao que Zonas con climas actuais distintos ao que tiveron no pasado tiveron no pasado
- 29. Problema teoría derivacontinental • Wegener non foi capaz de explicar de forma clara a causa do movemento dos continentes A teoría da deriva A teoría da deriva continental a pesar da continental a pesar da validez das súas probas tivo validez das súas probas tivo pouco crédito na súa época pouco crédito na súa época
- 31. O DESENVOLVEMENTO DO MOVILISMO (teoríasque apoiaban o movemento dos continentes) • A partir da II Guerra mundial o desenvolvemento do sonar con fines bélicos, permitiu elaborar detallados mapas dos fondos mariños
- 32. O aspecto doocéano era radicalmente distinto do que se supoñía • No centro dos océanos existen cordilleras submariñas As dorsais As dorsais oceánicas oceánicas
- 34. A teoría daextensión do fondo oceánico • Idade dos fondos oceánicos: as rochas máis antigas (azul) son as máis próximas aos continentes. As máis recentes (vermello) corresponden coas dorsais oceánicas Os océanos ábrense desprazando ós continentes, debido ó ascenso de magma a nivel das dorsais oceánicas onde se crea nova codia oceánica
- 35. En 1960 sabíase •Fondo oceánico formado por basalto (rocha volcánica) Fondo oceánico formado por basalto (rocha volcánica) • As dorsais oceánicas eran cadeas de volcáns As dorsais oceánicas eran cadeas de volcáns
- 36. 1962 HarryHess • Nas dorsais creábase nova codia oceánica • O Océano Atlántico abríase desprazando os continentes • A litosfera movíase polas correntes de convección do manto propostas por Arthur Holmes en 1929 • …confirmábanse as teorías de Wegener….
- 37. Bandeado dos fondosoceánicos (Vine e Matthews 1963) • Rexeitou definitivamente as teorías fixistas O campo magnético da Terra é inestable e a súa polaridade se inverte cada certo tempo
- 38. DA DERIVA CONTINENTALÁ DA DERIVA CONTINENTAL Á TECTÓNICA GLOBAL TECTÓNICA GLOBAL
- 39. PLACAS LITOSFÉRICAS Tuzo Wilson(1968) A litosfera ao ser arrastrada polos movementos do manto superior fragméntase en grandes bloques: os seus límites coinciden con cintos sísmicos e volcánicos
- 40. A TECTÓNICA DEPLACAS As teoría da deriva continental de Wegener sentou as bases da As teoría da deriva continental de Wegener sentou as bases da TEORÍA DA TECTÓNICA DE PLACAS TEORÍA DA TECTÓNICA DE PLACAS que recolle as aportacións de diversos científicos que recolle as aportacións de diversos científicos e e permite explicar a dinámica terrestre a escala global permite explicar a dinámica terrestre a escala global: : vulcanismo, sismicidade, formación cordilleiras, rochas….
- 41. A TECTÓNICA DEPLACAS E A DERIVA CONTINENTAL
- 42. A ASTENOSFERA • En1914 Joseph Barrell suxeriu a existencia da astenosfera capa sobre a que escorrega a litosfera • 1990 demostrouse que en todo o manto prodúcense os movementos convectivos que moven as placas litosféricas
- 43. Probas da tectónicade placas • 1950 Plano de Benioff
- 47. Fundamentos da Tectónicade placas 1-A litosfera está dividida nun conxunto de fragmentos ríxidos 1-A litosfera está dividida nun conxunto de fragmentos ríxidos chamados placas litosféricas chamados placas litosféricas 2 – As placas litosféricas móvense debido as correntes de 2 – As placas litosféricas móvense debido as correntes de convección dos materiais fluídos do manto terreste convección dos materiais fluídos do manto terreste 3 – A litosfera crece nas dorsais oceánicas onde estase a formar 3 – A litosfera crece nas dorsais oceánicas onde estase a formar debido á saída de materiais fundidos do interior terrestre debido á saída de materiais fundidos do interior terrestre Teoría da extensión do fondo oceánico Teoría da extensión do fondo oceánico. . 4 – A litosfera destrúese nas zonas de subdución onde a litosfera 4 – A litosfera destrúese nas zonas de subdución onde a litosfera oceánica introdúcese por debaixo do manto oceánica introdúcese por debaixo do manto 5 – A maioría dos procesos xeolóxicos prodúcense nos bordos das 5 – A maioría dos procesos xeolóxicos prodúcense nos bordos das placas placas
- 48. 1-A litosfera estádividida nun conxunto de 1-A litosfera está dividida nun conxunto de fragmentos ríxidos chamados placas litosféricas fragmentos ríxidos chamados placas litosféricas
- 49. 2- As placaslitosféricas móvense debido as correntes de convección dos materiais fluídos do manto terreste As rochas do manto móvense de xeito ascendente e descendente dependendo da súa As rochas do manto móvense de xeito ascendente e descendente dependendo da súa temperatura, en correntes de temperatura, en correntes de convección que dan lugar á formación de células convección que dan lugar á formación de células convectivas, moi parecidas ás que aparecen nun líquido sometido a unha convectivas, moi parecidas ás que aparecen nun líquido sometido a unha fonte de calor fonte de calor
- 50. Causas movemento placaslitosféricas Gravidade Gravidade: : arrastre cara o arrastre cara o fondo da placa fondo da placa fría e densa fría e densa Movemento Movemento convectivo do convectivo do manto manto: : produce unha produce unha circulación circulación que arratra a que arratra a litosfera litosfera
- 51. Correntes convección domanto • En 1914 Joseph Barrell suxeriu a existencia da astenosfera capa sobre a que escorrega a litosfera • 1990 demostrouse que en todo o manto prodúcense os movementos convectivos que moven as placas litosféricas
- 52. Evolución punto quente Ospuntos quentes Os puntos quentes (do inglés Os puntos quentes (do inglés hotspot hotspot) son ) son áreas de actividade volcánica alta en relación áreas de actividade volcánica alta en relación aos seus entornos. A diferenza doutras áreas aos seus entornos. A diferenza doutras áreas de vulcanismo como as zonas de subducción ou de vulcanismo como as zonas de subducción ou as dorsais oceánicas, o vulcanismo dos puntos as dorsais oceánicas, o vulcanismo dos puntos quentes non está necesariamente asociado ás quentes non está necesariamente asociado ás partes limítrofes das placas tectónicas partes limítrofes das placas tectónicas
- 53. • Hawai: Punto quenteno océano • Yellowstone: punto quente no interior dos continentes Puntos quentes
- 54. 3 – Alitosfera crece nas dorsais oceánicas onde estase a formar debido á saída de materiais fundidos do interior terrestre Teoría da extensión do fondo oceánico. As dorsais oceánicas son grandes elevacións submarinas que As dorsais oceánicas son grandes elevacións submarinas que percorren percorren os océanos formando longas cordilleiras. Elévanse os océanos formando longas cordilleiras. Elévanse ata os 3000 ata os 3000 m sobre o solo da chaira abisal. Na súa metade m sobre o solo da chaira abisal. Na súa metade presentan unha fenda presentan unha fenda (o rift) pola que sae ao exterior o magma (o rift) pola que sae ao exterior o magma procedente da astenosfera. procedente da astenosfera. Este material forma nova codia oceánica ao tempo que se Este material forma nova codia oceánica ao tempo que se separan separan as dúas placas en contacto. Son zonas con grande as dúas placas en contacto. Son zonas con grande actividade actividade sísmica e volcánica. sísmica e volcánica.
- 55. As dorsais oceánicastamén se chaman: BORDOS DIVERXENTES BORDOS DIVERXENTES a partir deles sepáranse as placas a partir deles sepáranse as placas BORDOS CONSTRUTIVOS BORDOS CONSTRUTIVOS Os materiais procedentes do manto Os materiais procedentes do manto saen e saen e crean nova litosfera crean nova litosfera http://www.bioygeo.info/Animaciones/SeafloorMagnet.swf http://www.bioygeo.info/Animaciones/SeafloorMagnet.swf
- 56. 4 – Alitosfera destrúese nas zonas de subdución onde a litosfera oceánica introdúcese por debaixo do manto
- 57. As ZONAS SESUBDUCCIÓN tamén se chaman: BORDOS CONVERXENTES BORDOS CONVERXENTES neles converxen as placas neles converxen as placas BORDOS DESTRUTIVOS BORDOS DESTRUTIVOS Os materiais procedentes da litosfera Os materiais procedentes da litosfera introdúcense no manto introdúcense no manto destruíndose a destruíndose a litosfera litosfera
- 58. 5 – Amaioría dos procesos xeolóxicos producense nos bordos das placas Volcáns Volcáns activos activos Movementos Movementos sísmicos sísmicos Formación Formación cordilleiras cordilleiras
- 59.
- 60. 1 - BORDOSDIVERXENTES OU CONSTRUTIVOS http://www.bioygeo.info/Animaciones/SeafloorMagnet.swf Os materiais procedentes do manto saen e crean nova litosfera Dorsais oceánicas UN TIPO DE BORDOS DIVERXENTES SON AS: As dorsais oceánicas son grandes elevacións submarinas que percorren os océanos formando longas cordilleiras. Elévanse ata os 3000 m sobre o solo da chaira abisal. Na súa metade presentan unha fenda (o rift) pola que sae ao exterior o magma procedente da astenosfera. Este material forma nova codia oceánica ao tempo que se separan as dúas placas en contacto. Son zonas con grande actividade sísmica e volcánica.
- 61. Dorsais oceánicas Son zonasformadas por unha cordilleira submarina. (Poden ter un surco central chamado Rift) onde: -Emerxe magma do manto formando volcáns submarinos. -Prodúcese a separación de dúas placas. -Se crea novo fondo oceánico a partir do magma
- 62. 2 - BORDOSCONVERXENTES OU DESTRUTIVOS O choque de placas provoca graves deformacións O choque das placas vai a orixinar a formación de cordilleras (Himalaia, Alpes, Andes...) illas (Xapón, Filipinas, Nueva Zelanda) e numerosos fenómenos de vulcanismo e sismos
- 63. Bordos converxentes Converxencia continentaloceánica: - Formación de cordilleras - Vulcanismo - Terremotos 2a. Converxencia oceánica-continental
- 64. 2b. Converxencia oceánica-oceánica Converxenciaoceánica oceánica: - Formación de arcos illa - Vulcanismo - Terremotos
- 65. 2c. Converxencia continental-continental Converxenciacontinental: - Formación de cordilleras - Terremotos
- 66. 3 - BORDOSPASIVOS . Nestes bordos pasivos as placas friccionan lateralmente polo que ocorren abundantes terremotos Forman as Fallas transformantes: Exemplo: Falla de S. Andrés en California
- 67. O ciclo deWilson O ciclo de Wilson • Explica a evolución das distantas zonas litosféricas: Punto quente (Monte Kilimanxaro-Kenia) Rift continental (Rift Valley africano) Mar interior (Mar Vermello) Océano sen bordos de subdución (Atlántico) Océano con bordos de subdución (Pacífico) Converxencia continental (Himalaia) • Na actualidade podemos atopar na Terra zonas que están en distintas fases do ciclo de Wilson
- 68. Punto quente: Kilimanxaro Rift Valley africano Mar interior (M. Vermello) Dorsal oceánica Subduciónlitosfera continental-continental: formación cordillera continental (Himalaia) Subdución litosfera oceánica- oceánica: Arco illa (Xapón) Subdución litosfera oceánica-continental: cordillera no bordo do continente (Rochosas, Andes)
- 72.
- 73.
- 74.
- 75. VOLCANS FAMOSOS CHICHÓN (México). En 1982causó 2.000 muertos y proyectó a la atmósfera gran cantidad de gases. ETNA: Se encuentra en la isla de Sicilia (Italia). Tiene una altura de 3269 m y el perímetro de su base alcanza los 150 Km.Se encuentra en actividad.
- 76. FUJI YAMA: Volcán extintode Japón. Es considerado una montaña sagrada KRAKATOA: Esta isla se encuentra en Indonesia. En 1883 la explosión violenta de este volcán, equivalente a 600 bombas H, hundió la isla más de tres metros y mató a más de 35.000 personas.
- 77. MAUNA LOA: Principal volcán deHawai cuya base está a 5.000 m de profundidad y la cima a 4.205 m. Está en actividad MONTE PELÉ (Martinica). En 1902 destruyó la ciudad de Saint Pierre VESUBIO: Situado cerca de la ciudad de Nápoles, en Italia. Mide 1132 m de altura. En el año 79, su erupción sepultó las ciudades de Pompeya, Herculano y Stabila. Su última erupción importante tuvo lugar en el año1944.
- 78. En resumo: Osfenómenos xeolóxicos que coñecemos (formación de En resumo: Os fenómenos xeolóxicos que coñecemos (formación de montañas, movemento dos continentes, volcáns, terremotos e formación montañas, movemento dos continentes, volcáns, terremotos e formación dalgún tipo de rochas) débense á enerxía interna do noso planeta. dalgún tipo de rochas) débense á enerxía interna do noso planeta. … …se algún día a Terra perdera a calor interna deixarían de producirse novos se algún día a Terra perdera a calor interna deixarían de producirse novos relevos e por efecto da erosión a superficie terrestre sería prácticamente relevos e por efecto da erosión a superficie terrestre sería prácticamente plana….. plana…..