Downloaded 500 times
พฤติกรรมของสิ่งมีชีวิต - Behaviore
- 1.
- 2.
- 3. พฤติกรรม (Behavior) การตอบสนองของสิ่ งมีชีวตต่ อการ ิ เปลียนแปลงของสภาพแวดล้ อม ทั้งภายนอก ่ ร่ างกาย และภายในร่ างกายเพือการอยู่รอด ่ Gene Behavior Environment * โดยมีระบบประสาทและฮอร์โมนเป็ นตัวควบคุม
- 4. สรุป พฤติกรรมของสั ตว์ เป็ นผลจาก การทางานร่ วมกันระหว่ างปัจจัยทาง พันธุกรรมและสภาพแวดล้ อม
- 5. Gene - ควบคุมพฤติกรรมซึ่งพัฒนาให้ เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมโดย Natural selection - ควบคุมระดับการเจริญของ ระบบประสาท ฮอร์ โมน กล้ ามเนือ ้
- 6. ตัวอย่ าง :งู (Garter snake) - พวกอยู่บนบกไม่ กนทากิ - พวกอยู่ใกล้ ชายฝั่งกินทาก Environment Experience Stimulus
- 7. ขั้นตอนการเกิดพฤติกรรม : Integrated Stimulus Recepter (สิ่ งเร้ า) Center (หน่ วยรับความรู้สึก) (สมอง, ไขสั นหลัง) คาสั่ ง Behavior Effector (หน่ วยตอบสนอง) - พฤติกรรมจะสลับซับซ้ อนมากหรือน้ อยขึนกับระดับการเจริญของ ้ ปัจจัยต่ าง ๆ ในขั้นตอนการเกิดพฤติกรรมนี้
- 8. กลไกการเกิดพฤติกรรม สิ่ งเร้ า สั ตว์ กลไกการปลดปล่อยพฤติกรรม (Releasing mechanism) แสดงพฤติกรรม เหตุจูงใจ(ความพร้ อมทางร่ างกาย)
- 9. อธิบาย แสดงพฤติกรรมออกมา แสดงพฤติกรรมออกมา เหตุจูงใจสู ง ตัวกระตุ้นปลดปล่อยตา ่ เหตุจูงใจตา ่ ตัวกระตุ้นปลดปล่อยสู ง
- 10. ประเภทพฤติกรรม(behavior) พฤติกรรม พฤติกรรมที่มีมาแต่ กาเนิด พฤติกรรมทีเ่ กิดจากการเรียนรู้ โทรปริซึม การฝังใจ ไคเนซีส ความเคยชิน แทกซีส การมีเงือนไข ่ รีแฟลกซ์ การลองผิดลองถูก รีแฟลกซ์ ต่อเนื่อง การใช้ เหตุผล
- 11. พฤติกรรมจาแนกได้ ออกเป็ น2 ชนิดใหญ่ ๆ คือ (โดยแสดงพฤติกรรมออกมาได้ ในช่ วงชีวตของสิ่ งมีชีวต) ิ ิ 1. Innate Behavior : พฤติกรรมที่มีมาแต่ กาเนิดและ ไม่ เปลียนแปลง ่ 2. Learned Behavior : พฤติกรรมที่เกิดจากการ เรียนรู้ปรับเปลียนได้ ขนกับ Experience ในช่ วงชีวต ่ ึ้ ิ
- 12. Innate Behavior (Autometic responses to the environment) เป็ นพฤติกรรมง่ าย ๆ มีลกษณะเฉพาะตัวทีใช้ ในการ ั ่ ตอบสนองต่ อสิ่ งเร้ าชนิดใดชนิดหนึ่ง และพฤติกรรมนีสัตว์ ้ ใน species เดียวกันจะตอบสนองต่ อสิ่ งเร้ าอย่ างหนึ่ง เหมือนกัน (Fixed - action pattern) ตัวอย่ าง : การกลืนอาหาร, การตวัดลินจับแมลง ้ - พฤติกรรมนีได้ มาจากกรรมพันธุ์เท่ านั้น ไม่ จาเป็ นต้ องเรียนรู้ มาก่ อน ้ - พบในสั ตว์ ช้ันต่าซึ่งมีระบบประสาทยังไม่ เจริญดี เช่ น Protozoa
- 13. 1. Orientation : พฤติกรรมการวางตัวของสั ตว์ซึ่งจะเกียวข้ องกับ ่ การเคลือนทีแบ่ งได้ 2 แบบ ่ ่ 1.1 Kinesis พฤติกรรมการเคลือนทีโดย ่ ่ ตอบสนองต่ อสิ่ งเร้ าด้ วยการเคลือนทีหนีหรือเข้ าหา ่ ่ โดยไม่ มีทศทาง ิ
- 14. • การเคลื่อนที่ของพารามีเซียมหนีออกจากก๊าซคาร์ บอนไดออกไซด์ •พฤติกรรมการเคลื่อนที่ของแมลงสาบในที่โล่ง ้ • พฤติกรรมการเคลื่อนที่ของตัวกุงเต้น(wood lice)เมื่อความชื้น น้อยลง • การเคลื่อนที่เข้าหาแสงของยูกลีนา * เชื่อว่ า ไคนีซีส พัฒนาการเป็ นพฤติกรรมการลองผิดลองถูก
- 15. Kinesis รู ปพารามีเซี ยมKinesis Taxis Schooling
- 16. 1.2 Taxis พฤติกรรมการเคลือนทีเ่ข้ าหาสิ่งเร้ า ่ อย่ างมีทศทางทีแน่ นอน ิ ่ เช่ น หนอนแมลงวัน, เห็บ, ยุง - สั ตว์ จะต้ องมี Sensory receptor ทีเ่ หมาะสมกับสิ่ งเร้ า - ช่ วยให้ ให้ สัตว์ หาตาแหน่ งของบ้ านได้ ถูกต้ อง
- 17. • การบินเข้าหาแสงไฟของแมลงดานาในเวลากลางคืน • การเคลื่อนที่หนีแสงสว่างแต่เข้าหาความมืดของหนอนแมลงวัน • การเคลื่อนที่เข้าหาแสงสว่างของเห็บ(Ixodes ricinus) • การเคลื่อนที่ของพลานาเรี ยเข้าหาแสงและเข้าหาอาหาร • การเคลื่อนที่เข้าหาหรื อออกจากวัตถุ โดยใช้แสงเป็ นเข็มทิศ ยกตัวอย่างเช่นผึ้ง มด โดยใช้ดวงอาทิตย์เป็ นเข็มทิศ • การบินตรงเข้าหาดวงอาทิตย์ ขณะหนีศตรู ของผีเสื้ อ grayline ั betterflies • การเคลื่อนที่เข้าหาหรื อหนีออกจากแรงดึงดูดโลกของวงชีวตผีเสื้ อ ิ • การเคลื่อนที่เข้าหาหรื อหนีออกจากเสี ยง(phonotaxis) เข้าหาได้แก่จิ้งหรี ด และหนีได้แก่ผเี สื้ อหนีเสี ยงอุลต้าโซนิค
- 18. • การบินเข้าหาแสงสว่างของแมลงเม่า • การบินของค้างคาวเข้าหาแหล่งอาหาร • ผีเสื้ อกลางคืนบินเข้าหาแสง • ท่าการว่ายน้ าของปลา • การที่กบตัวเมียว่ายน้ าเข้าหาเสี ยงกบตัวผูเ้ พื่อผสมพันธุ์ • ลูกไก่วงเข้าหาเสี ยงร้องของแม่ไก่ ิ่
- 21. พฤติกรรมแบบรี แฟลกซ์ (Reflexarcs) ตอบสนองสิ่ งเร้ า 1. การกระพริบตา -รวดเร็ว 2. การกระตุกเท้ าหนีตะปู -หลีกเลียงอันตราย ่ 3. การกระตุกหัวเข่ า -ส่ วนใดส่ วนหนึ่งของร่ างกาย 4. การบิดตัวหนีปลายเข็มของไส้ เดือน -เกียวข้ องกับระบบประสาทส่ วนกลาง 5. การไอการจามของคน ่ สาระสาคัญ - พบในสั ตว์ แทบทุกชนิด รวมทั้งคนด้ วย - พฤติกรรมทีเ่ กียวข้ องกับระบบประสาท ่ - ไม่ ต้องมีการเรียนรู้
- 22. พฤติกรรมแบบรี แฟลกต่อเนื่อง(chain ofreflexes) • มีแบบแผนแน่นอนในสัตว์แต่ละสปี ชีส์ • มีผลมาจากกรรมพันธุ์ มากกว่าสิ่ งแวดล้อม • เกิดจาก simple reflex + simple reflex * เป็ นพฤติกรรมที่เกิดจากรี แฟลกซ์สามารถไปกระตุนรี แฟลกซ์อื่นๆของ ้ ระบบประสาทให้ทางานทาให้เกิดพฤติกรรย่อยๆหลายพฤติกรรม
- 23. • การสร้างรังของนก • การชักใยของแมงมุม • การแทะมะพร้าวของกระรอก • การฟักไข่และการเลี้ยงลูกอ่อนของไก่ • พฤติกรรมการเกี้ยวพาราสี ของสัตว์ • การปกป้ องอาณาบริ เวณที่ได้รับการคุมครองของกิ้งก่า ้ • การสร้างปลอกหุมไขของแมงมุม ้ • การสร้างรังและหาอาหารมาไว้ในรังของพวกต่อและหมาล้า • การดูดนมของทารกการค้นหาหัวนมของแม่และการดูดนมของลูกปลาวาฬ • การเต้นราของผึ้ง • การนาไข่กลับรังของห่ านเกรย์แลก • การจาศีลของสัตว์ เช่น กบและหมีข้ วโลก และการอพยพย้ายถิ่นของสัตว์ ั • การกาสิ่ งของในมือเด็ก
- 24. การชักใยของแมงมุม การสร้างรังของนก การใช้ลิ้นตวัดจับแมงของคางคก
- 25. การว่ายน้ าของปลาวาฬ การเต้นราของผึ้ง การดูดนมของลูกปลาวาฬ
- 26. การนาไข่ กลับรังของห่ านเกรย์แลก การเกี้ยวพาราสี ของปลาสติกเกิลสามหนาม
- 27. สาระสาคัญ • สามารถดารงชีวตและดารงเผ่าพันธุ์ไว้ได้ ิ • สามารถแสดงพฤติกรรมออกมาได้ แม้จะเลี้ยงแยกสปี ชีส์ • เปลี่ยนแปลงตามสภาพแวดล้อมและประสบการณ์ • แมลงมีพฤติกรรมแบบรี แฟลกซ์ต่อเนื่องมากที่สุด
- 28. Learned Behavior Learning เป็ นการเพิม fitness (การอยู่รอด ่ และสื บพันธุ์) ให้ แก่สัตว์ พฤติกรรมที่ต้องอาศัยประสบการณ์ ที่มีในอดีต มาปรับปรุ งในพฤติกรรมทีเ่ กิดขึน แบ่ งออกได้ ้ หลายแบบ ดังนี้
- 29. 1. Imprinting (ความฝังใจ):การเรียนรู้ทจากัดโดยเวลา ี่ เป็ นพฤติกรรมทีสัตว์ สามารถจดจาและผูกพันกับแม่ ่ หรือพ่ อได้ พฤติกรรมความฝังใจนีจะเป็ นการทางานร่ วมกัน ้ ระหว่ างกรรมพันธุ์และการเรียนรู้ โดยกรรมพันธุ์จะเป็ น ตัวกาหนดช่ วงเวลาทีจาเป็ น ซึ่งจะเกิดความฝังใจขึน ส่ วน ่ ้ การเรียนรู้ ความผูกพันระหว่ าง สั ตว์ กบพ่ อแม่ หรือวัตถุที่ ั จะทาให้ เกิดความฝังใจขึน ้
- 30.
- 31. • การเดินตามวัตถุแรกที่เคลื่อนที่ได้และส่ งเสียงได้ของลูกสัตว์ เช่น ลูกนก ลูกห่าน ลูกวัว ลูกควาย หลังจากฝักออกจากไข่หรื อหลัง คลอดแล้ว และเดินได้แล้ว • การฝังใจต่อกลิ่นต่อพืชชนิดหนึ่งที่แมลงหวี่ฟักออกจากไข่ที่แม่ แมลงหวี่วางไข่ทิ้งไว้ • การฝังใจที่เกิดจากการได้ยนเสี ยงของลูกเป็ ด ิ • การฝังใจที่เกิดจากกลิ่นในปลาแซลมอน • การผสมพันธุ์ของสัตว์ในสปี ชีส์เดียวกัน • การเกี้ยวพาราสี ของนกในต่างสปี ชีส์ • การเดินไปกอดวัตถุที่อ่อนนุ่มและมีขวดนมของลูกลิงชิมแพนซี
- 32. 2. Habituation (ความเคยชิน) เป็ นการลดภาระการตอบสนองของสั ตว์ ทาให้ ประหยัดพลังงาน พฤติกรรมที่สัตว์ เพิกเฉยที่จะตอบสนอง ต่ อสิ่ งเร้ าที่ มิได้ มีผลต่ อการดารงชีวตเมื่อ ิ ได้ รับการกระตุ้นจากสิ่ งเร้ านั้นเป็ นเวลานาน
- 34. • การหลบของลูกนก ต่อสิ่ งที่บินอยูเ่ หนือหัว • การหนีของกา ที่มีต่อหุ่นไล่กา • กบที่เลี้ยงไว้ในบ่อ • สุ นขที่เลี้ยงไว้ในบ้าน ที่ใกล้สนามบิน ั • ในเวลาสงคราม เมื่อมีการเปิ ดสัญญานเตือนภัย • ่ นกที่สร้างรังอยูริมถนน หรื อหากินตามแหล่งถนน • การฝ่ าสัญญาไฟแดงของนักขับรถ • การกินอาหารสุ กๆ ดิบๆ • ่ การที่คางคกตวัดลิ้นจับแมลงทุกชนิดที่ผานหน้า • การหนีเรี ยน การโดดเรี ยน การนอนในเวลาเรี ยน การหนีเที่ยว การ โกหกครู /อาจารย์
- 35. 3.Conditioning (การเรียนรู้ แบบมีเงือนไข) ่ เป็ นพฤติกรรมที่สิ่งเร้ าตัวหนึ่งเข้ าแทนสิ่ งเร้ าที่ แท้ จริง (สิ่ งเร้ าเดิม) แล้ วชักนาให้ เกิดการตอบสนอง ชนิดเดียวกัน ตัวอย่ าง หมา + เนือ( Stimulus I ) ้ นาลายไหล ้ หมา + เสี ยงกระดิง + เนือ( Stimulus II ) ่ ้ นาลายไหล ้ หมา + เสี ยงกระดิง ่ นาลายไหล ้
- 36.
- 37.
- 38.
- 39. • การที่เด็กไม่กินผักสี เขียวหันฝอยที่โรยบนอาหารเพราะคิดว่าเป็ น ่ ต้นหอมที่เขาไม่กิน • การฝึ กสัตว์ให้แสดงพฤติกรรมที่เราต้องการ โดยการให้รางวัลและ การลงโทษ • การเห็นภาพวิวทิวทัศน์แล้วทาให้เกิดความสุ ข • การได้ยนคาว่า มะม่วง หรื อ มะยมแล้วทาให้เกิดน้ าลายไหล ิ • การฝึ กหนูให้กระโดดหนีเมื่อหลอดไฟสว่าง
- 40. 4. Trial andError : (การลองผิดลองถูก) ซับซ้ อนมากกว่ า Habituation เป็ นพฤติกรรมที่สัตว์ แสดงออกโดยบังเอิญ แล้ วถ้ าได้ รางวัลก็จะชักนาให้ ทาพฤติกรรมเช่ นนั้นอีก : การตอบสนอง (Response) ถูกต้ องทาให้ อยู่รอด และประสบผลสาเร็จในการสื บพันธุ์ - Reward (ให้ รางวัล) - Punishment (การลงโทษ)
- 41. • การเคลื่อนที่แบบลองผิดลองถูกของไส้เดือน ในกล่องพลาสติกที่มี ความมืดและชื้น • การเคลื่อนที่ของมดในทางวกวน • การเคลื่อนที่ของหนูในเขาวงกต • ความพยายามของสุ นขที่จะไปกินอาหาร โดยมีเชือกอ้อมเสาไม้อยู่ ั
- 42. 5. Insight Learning(การรู้ จกใช้ เหตุผล) : ั เกิดในพวก Primates เป็ นพฤติกรรมทีมีการดัดแปลงมาจากการลองผิด ่ ลองถูก โดยการเรียนรู้ นีจะเกิดขึนอย่ างรวดเร็วโดยสั ตว์ ้ ้ ตอบสนองได้ ถูกต้ องเลยในครั้งแรก สรุป Fixed-action pattern Insight (Innate) (Learned) มีเป้ าหมาย เพิมโอกาสอยู่รอด + โอกาสสื บพันธุ์ ่
- 43. การแก้ เชือกของกาทีผูกอาหารไว้ ่ การใช้ ไม้ สอยกล้ วยทีอยู่ทสูงโดยใช้ ลงต่ อกัน ่ ี่ ั
- 44.
- 45. พฤติกรรมทางสั งคม Communication 1.Sound (การสื่อสารโดยใช้ เสียง) เสี ยงของสั ตว์ ใช้ ในการติดต่ อสื่ อสารระหว่ างกัน และก่ อให้ เกิดการตอบสนองถือว่ าเป็ นการเรียนรู้ อย่ าง หนึ่ง
- 47. การสื่ อสารด้วยเสี ยงมีจุดมุ่งหมายคล้ายกันดังนี้ 1. ่ ใช้ในการบอกชนิดสัตว์ ซึ่ งอยูในสปี ชีส์เดียวกัน 2. ใช้บอกเพศว่าเป็ นเพศผูหรื อเพศเมีย ้ 3. บอกตาแหน่งตนเองให้ทราบว่าอยูจุดใด่ 4. เป็ นการประกาศเขตแดนให้สตว์ตวอื่นๆรู้ ั ั 5. บอกสัญญาณเตือนภัยหรื อข่มขู่ 6. บอกความรู ้สึกต่างๆและเกี้ยวพาราสี
- 48. เสี ยงมีความหมายที่แตกต่างกันออกไปคือ 1. เสี ยงเรี ยกติดต่อ (contact calls) 2. เสี ยงเรี ยกเตือนภัย (warning calls) 3. เสี ยงเรี ยกคู่ (mating calls) 4. เสี ยงเรี ยกกาหนดสถานที่ของวัตถุ (echolocation)
- 49. Communication 2. Visual Signal(การสื่อสารโดยใช้ ท่าทาง) ตัวอย่ าง Bee Language
- 50. การสื่ อสารของผึ้ง 1. การเต้นรา * แบบวงกลม (round dance) ่ - อาหารอยูใกล้ ประมาณ 50 เมตร ไม่เกิน 80 เมตร * แบบเลข 8 (wagging dance) ่ - อาหารอยูไกล เกิน 80 เมตร ขึ้นไป 2. การส่ ายท้อง ่ - อาหารอยูไม่ไกล อัตราการเต้นราแบบส่ ายท้องจะเร็ วและสั้น ่ - อาหารอยูไกล อัตราการเต้นราแบบส่ ายท้องจะช้าและนาน
- 51. Communication 3. Chemical Communication(การสื่อสารโดยใช้ สารเคมี) เช่ น การปล่อยฟี โรโมน
- 52. ฟี โรโมน (pheromone) •ฟี โรโมนที่ทาให้เกิดพฤติกรรมทันที(releaser pheromone) เช่น สารดึงดูดเพศตรงข้าม ได้แก่ ฟี โรโมนที่ผเี สื้ อไหมตัวเมียปล่อยออกมาเพื่อ ดึงดูดความสนใจของผีเสื้ อตัวผู ้ • ฟี โรโมนที่ไม่ทาให้เกิดพฤติกรรมทันที(primer pheromone) เช่น ฟี โรโมนของหนูตวผูปล่อยออกมาชักนาให้หนูตวเมีย เป็ นสัดและพร้อมที่ ั ้ ั จะผสมพันธุ์
- 53. ประเภทฟี โรโมน • ฟีโรโมนเพศ (sex pheromone) เช่น ผีเสื้ อไหม • ฟี โรโมนปลุกระดม (aggregation pheromone) เช่นด้วง ที่ทาลายเปลือกไม้ • ฟี โรโมนเตือนภัย (alarm pheromone) เช่น ผึ้ง • ฟี โรโมนตามรอย (trail pheromone) เช่น สุ นขั • ฟี โรโมนนางพณา (queen-substance pheromone) เช่นแมลงสังคม ได้แก่ มด ผึ้ง ต่อ แตน ปลวก
- 54. Communication 4. Physical Communication(การสื่อสารโดยการสัมผัส) เช่ น การสั มผัสเป็ นสื่ อเพือขออาหาร ของลูกนกนางนวลบางชนิด โดยใช้ จงอยปาก ่ จิกทีจุดสี แดงบริเวณจงอยปากของแม่ เพือกระตุ้นให้ แม่ ไปหาอาหารมาให้ ่ ่
- 55. Communication 5. luminous Communication (การสื่อสารโดยใช้ รหัสแสง) ตัวอย่ าง สั ตว์ ทอาศัยอยู่ในทะเลลึก และ ี่ หิ่งห้ อยโดยเกิดกระบวนการ bioluminescence ดังนี้ Luciferase (E) Luciferin (L) + O2 E-L E + L + hv (แสง)