1. Փարիզի Մարինյի պա-
լատին մէջ աւարտած
են Ֆրանսայի Նախագահ
Ֆրանսուա Հոլլանտի նա-
խաձեռնութեամբ Հոկտեմ-
բեր 27-ին ԼՂ հիմնահարցի
կարգաւորման ուղղուած
բանակցութիւնները: Այս
մասին կը հաղորդեն ՀՀ
նախագահի գրասենեակէն:
Ֆրանսայի նախագահի
հետ առաւօտեան կայացած
առանձնազրոյցներէն ետք՝
Հայաստանի եւ Ատրպէյ-
ճանի նախագահները բա-
նակցութիւններ վարած են
ԵԱՀԿ Մինսկի խումբի
համանախագահներու եւ
ԵԱՀԿ գործող նախագահի
անձնական ներկայացուցիչ
Անճէյ Գասպրշիկի մասնակ-
ցութեամբ, ապա տեղի ունե-
ցած է Սերժ Սարգսեանի եւ
Իլհամ Ալիեւի առանձնա-
զրոյցը:
Բանակցութիւններուն
արդիւնքները ուշ երեկոյեան
ամփոփուած են նախագահ-
ներ Ֆրանսուա Հոլլանտի,
Սերժ Սարգսեանի, Իլհամ
Ալիեւի եւ ԵԱՀԿ Մինսկի
խումբի համանախագահներ
Իգոր Պոպովի (Ռուսաս-
տան), Ճէյմս Ուորլիքի (ԱՄՆ),
Փիեռ Անտիոյի (Ֆրանսա) եւ
ԵԱՀԿ գործող նախագահի
անձնական ներկայացուցիչ
Անճէյ Գասպրշիկի համա-
տեղ հանդիպման ժամա-
նակ:
Խաղաղ բանակցութիւն-
ներուն մէջ յառաջընթաց
արձանագրելու համար՝
հանդիպման մասնակից-
ները կարեւոր համարած են
ԵԱՀԿ Մինսկի խումբի հա-
մանախագահութեան ծիրէն
ներս երկխօսութեան շա-
րունակումը եւ վստահու-
թեան ամրապնդման ուղ-
ղութեամբ ջանքերը: Ընդ-
գըծուած է հակամարտու-
թեան խաղաղ կարգաւոր-
ման այլընտրանքի բացա-
կայութիւնը: Կողմերը հա-
մաձայնած են շարունակել
բարձր մակարդակի բա-
նակցութիւնները:
Հոկտեմբեր 27-ի երեկոյ-
եան Ելիսէյեան պալատին
մէջ՝ Ֆրանսայի նախագահի
անունով՝ ի պատիւ Հա-
յաստանի եւ Ատրպէյճանի
նախագահներուն՝ տրուած
է ընթրիք:
Հրաւէրովը Յորդանանի
Թագաւոր Ապտիւլլա II Իպն
Հիւսսէյնի, Հոկտեմբեր 29-ին
ՀՀ Նախագահ Սերժ Սար-
գըսեան այցելեց Յորդանան
ուր Հայաստանի Նախա-
գահը նախ առանձին հան-
դիպում մը ունեցաւ Թագա-
ւորին հետ եւ ապա ընդ-
լայնուած հանդիպում մը
պատուիրակութիւններու եւ
համապատասխան իշխա-
նութիւններու հետ: Քննար-
կըւած բազմաթիւ նիւթերու
կողքին համաձայնագրեր
ստորագրուեցան երկու եր-
կիրներու միջեւ զարգաց-
նելու համագործակցութիւնը ուժանիւթերու
օգտագործման, առողջապահութեան, զբօ-
սաշրջութեան, հողամշակման, օդային ճա-
նապարհներու հաստատման եւ այլ ոլորտ-
ներէ ներս, ինչպէս նաեւ հաստատելու
համար Հայաստան-Յորդանան գործառ-
նութիւններու խորհուրդի մը կազմու-
թիւնը:
Նախագահ Սարգսեան գնահատանքով
արժեւորեց Յորդանանը՝ որպէս ապահո-
վութեան, կայունութեան եւ արդիականաց-
ման օրինակելի երկիր Միջին Արեւելքի եւ
աշխարհի մէջ: Ապտիւլլա Թագաւորը
Շար. էջ 4
A X G A | I N % M < A K O U J A | I N : U F A S A R A K A K A N < A B A J A J : R J
L X & T A R I J I U 1 9 6 0 : R K O U < A B J I % 1 0 N O | : M B : R 2 0 1 4
• V O L . X X X V I , N O 1 9 6 0 • L U N D I , 1 0 N O V E M B R E 2 0 1 4 • M O N D A Y , N O V E M B E R 1 0 , 2 0 1 4
Արթուր Մոսիեան ընտրուեցաւ
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան
գլխաւոր դատախազ
Չորեքշաբթի՝ 29 Հոկտեմբեր 2014-ին,
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան
Ազգային ժողովը փակ գաղտնի քուէարկու-
թեամբ ընտրեց հանրապետութեան գլխաւոր
դատախազ եւ հանրապետութեան վերահսկիչ
պալատի նախագահ: Քուէարկութեան կը
մասնակցէին 28 պատգամաւորներ 24 թեր, 2
դէմ եւ 2 անվաւեր ձայներով Լեռնային Ղա-
րաբաղի Հանրապետութեան գլխաւոր դատա-
խազ ընտրուեցաւ Արթուր Արմէն Մոսիեան:
Փարիզի մէջ՝ Սարգսեան – Հոլլանտ – Ալիեւ
եռակողմ հանդիպում
«Ղարաբաղեան տագնապի խաղաղ կարգաւորումը
այլընտրանք չունի»
ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսեանի
պաշտօնական այցելութիւնը Յորդանան
ԼՂՀ արտաքին գործերու
նախարարի այցելութիւնը
Գանատաhայոց Առաջնորդարան
}a.hn^ Tiar Armhn :gan;an% tiar Karhn Mirxo;an%
fog,& Abgar wrd& |owakim;an% Arv& T& waxghn Poay;an
;u prn& Andranik <irin;an
Ուրբաթ, 31 Հոկտեմբեր 2014-ի կէսօրին, Գանատա-
hայոց Առաջնորդ Հոգշ. Տ. Աբգար Վրդ. Յովակիմեան
Առաջնորդարան հիւրընկալեց, Լեռնային Ղարաբաղի
Հանրապետութեան Արտաքին Գործերու Նախարար՝
Վսեմաշուք Տիար Կարէն Միրզոյեանին եւ Հայաստանի
Հանրապետութեան Արտակարգ եւ Լիազօր Դեսպան՝
Վսեմաշուք Տիար Արմէն Եգանեանին։
Ի պատիւ պատուարժան հիւրերու տեղի ունեցաւ
ճաշկերոյթ մը, որուն մասնակից եղան նաեւ Մոնթրէալի Ս.
Գրիգոր Լուսաւորիչ Առաջնորդարանիստ Եկեղեցւոյ
Հոգեւոր Հովիւ՝ Արժանապատիւ Տ. Վազգէն Քհնյ. Պո-
յաճեան, Բարեշնորհ՝ Արամ Սրկ. Պէսքիսիզեան, Թեմականի
Խորհուրդի Գանձապահ՝ Պրն. Անդրանիկ Շիրինեան, «Հայ
Տուն»՚-ի Ատենապետուհի՝ Տիկ. Նայիրի Թավլեան եւ
Տնօրէնուհի՝ Տիկ. Նարօտ Օտապաշեան։
Ճաշկերոյթի սրտալից խօսակցութեան ընթացքին
Առաջնորդ Հայր Սուրբը հիւրերուն ներկայացուց թէ
ինչպիսի կարեւորութեամբ Գանատաhայոց կեանքէն ներս
կ՚արժեւորուի Հայրենիքի, Արցախ Աշխարհի ինչպէս նաեւ
Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի դերը։
ԱՌԱՋՆՈՐԴՈՒԹԻՒՆ ՀԱՅՈՑ ԳԱՆԱՏԱՅԻ
Եպիսկոպոսական Ձեռնադրութիւն եւ Օծում
Հոգշ. Տ. Աբգար Վրդ. Յովակիմեանի
Առաջնորդ Գանատահայոց Թեմի
Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի մէջ
Կիրակի, 16 Նոյեմբեր 2014
Սիրելի հաւատացեալներ,
Յանուն Գանատահայոց Թեմի Թեմական խորհուրդի,
կ՛ուզենք Ձեզ տեղեկացնել, որ Կիրակի, 16 Նոյեմբեր 2014
թուականին, ազգիս Վեհափառ Հայրապետ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ.
Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի բարձր տնօրի-
նութեամբ, Թեմիս նորընտիր Առաջնորդ՝ Հոգշ. Տ. Աբգար
Վրդ. Յովակիմեան, Վեհափառ Հայրապետի ձեռամբ, Մայր
Աթոռ Ս. Էջմիածնի Իջման Ս. Սեղանի առջեւ պիտի արժա-
նանայ եպիսկոպոսական ձեռնադրութեան եւ օծման:
Թեմական խորհուրդն իր որդիական սէրն ու երախ-
տագիտութիւնը կը յայտնէ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ամենայն
Հայոց Կաթողիկոսին իր ցուցաբերած այս բարձր տնօ-
րինութեան առթիւ՝ հրաւիրելով Գանատահայոց Թեմի հա-
ւատացեալները իրենց աղօթքներուն մէջ յիշելու Առաջնորդ
Հայր Սուրբը՝ մաղթելով իրեն շարունակելու ծառայութիւնը
ի փառս Աստուծոյ եւ ի շինութիւն Հայաստանեայց Առա-
քելական մեր Ս. Եկեղեցւոյ:
Օգտուելով պատեհ առիթէն, Թեմական խորհուրդը
շնորհակալական իր զգացումները կը յայտնէ հաւատաց-
եալներուն՝ Թեմին ցուցաբերած իրենց օժանդակութեանց
համար:
Գանատահայոց Թեմի Թեմական խորհուրդ

2. Թուրքիոյ մէջ ոչ-իսլամ փոքրամասնութիւններուն
նկատմամբ պետութեան վերաբերմունքը զգալիօրէն
ճկունացած, մեղմացած է վերջին շուրջ տասնհինգ
տարուան ժամանակաշրջանին։ Զուգահեռաբար
ապրուած են մեր համայնքին տեսանկիւնէն նպաս-
տաւոր, շատ դրական զարգացումներ։ Թրքահայու-
թեան տասնամեակներէ ի վեր կուտակուած շարք մը
խնդիրները մտած են լուծման հունի մէջ,
ինչ որ յոյս կը ներշնչէ նաեւ մնացեալ ծով խնդիր-
ներու կարգաւորման հեռանկարներուն տեսանկիւնէն։
Առաջին հայեացքով, անմիջապէս, կարելի է դի-
տարկել քանի մը հիմնական օրինակ. Սուրբ Խաչ դպրե-
վանքի իրաւական կարգավիճակի վերահաստատումը,
բոլորովին վերջերս մեր վարժարաններուն համար
նախատեսուած ելեւմտական օժանդակութիւնը, որոնց
վրայ կուգան աւելնալ ազգապատկան կալուածներու
սեփականութեան իրաւունքին կամ արժեւորման
վերաբերեալ կարգադրութիւնները։ Որպէս բարոյական
գործօն՝ այս օրինակներու շարքին կարելի է դասել
նաեւ Աղթամարի եկեղեցւոյ վերականգնումը, թէեւ սա
ուղղակիօրէն աւելի սահմանափակ առնչութիւն մը ունի
մեր համայնքին հետ։ Օրինակներու այս ցուցակին վրայ
ընդգրկուած են այն պարագաները, որոնց շուրջ յառա-
ջընթացը շօշափելի է եւ անվիճելի։
Այս վերյիշումը կը կատարենք՝ անդրադառնալու
համար ի շարունակութիւն ապրուած զարմանալի
կացութեան եւ համայնքային կեանքէն ներս ստեղ-
ծըւած ցաւալի երեւոյթներուն համար, ինչ որ արձա-
նագրուեցաւ նաեւ VADİP-ի (Վաքըֆ) վերջին ժողովին
ընթացքին։ Դպրեվանքի հարցին լուծումը, դպրոց-
ներուն համար ապահովուած օժանդակութիւնը, նաեւ
Աղթամարի եկեղեցւոյ վրայ գմբէթի խաչին տեղադ-
րումը… Ներկայիս համայնքէն ներս յառաջացած է
ճգնաժամ մը, որովհետեւ կարգ մը գործիչներ կամ
լծակներ կը պնդեն, թէ իրենց իսկ պետութեան մօտ
կատարած նախաձեռնութիւններուն շնորհիւ է, որ
իրականութիւն դարձած են այդ արդիւնքները։
Թրքահայութիւնը, որպէս համայնք, պէտք է
յստակօրէն տարանջատէ՝ պետութեան կողմէ հայկա-
կան արմատներով քաղաքացիներուն համար առնուած
քայլերն ու արտաքին քաղաքական նկրտումներով՝
հայկական հարցին շուրջ կատարուած նախաձեռնու-
թիւնները։ Հոգ չէ, թէ երբեմն որքան որ ալ համայնքին
համար առնուած քայլերը եւս օգտագործուին ար-
տաքին քաղաքական նպատակներով…
Համայնքը, այդ երկուքը պէտք է տարանջատէ
սկզբունքօրէն, այլապէս յարափոփոխ իրավիճակներու
մէջ չի կրնար ինքզինքը պաշտպանել՝ մանրուքի մը
նման ծախսուելու վտանգէն։ Յետո՛յ, Աղթամարի
վերանորոգութիւնը այսօր ինչո՞ւ կռուախնձոր կը
դառնայ մեր համայնքէն ներս։
Եթէ չհաշուենք բարոյական նշանակութիւնը, ապա
սա եկեղեցի մը չէ, որ կը պատկանի մեր համայնքին։ Ան
չի տնօրինուիր Պատրիարքական Աթոռին կողմէ եւ
այսօր վերածուած է թանգարանի։ Ե՛ւ այդ բարոյական
նշանակութիւնը նկատի ունենալով՝ պետութիւնը
հնարաւորութիւն կ՚ընձեռէ, որպէսզի տարին անգամ մը
պաշտամունք կատարուի այնտեղ։ Այսքան… Մենք
ներքին կռիւ կամ տարակարծութիւն յառաջացնելու
ի՛նչ ունինք այդ տեղ։
Հայկական հարցին շուրջ Թուրքիա միջազգային
գետնի վրայ կը դիմագրաւէ լուրջ մարտահրաւէր։ Սա
ունի քաղաքական, տնտեսական, դիւանագիտական,
նաեւ քարոզչական ծալքեր։ Հետեւաբար, այդ քարոզ-
չական նախաձեռնութիւններուն ծիրին մէջ փայլուն
օրինակ մը, նպատակասլաց քայլ մըն է Աղթամարի
վերականգնումը։ Սա շատ հասկնալի, շահապաշտ
նախաձեռնութիւն մըն է։ Թուրքիա փափաքած է
միջազգային հանրութեան ցոյց տալ, թէ տէր կը կանգնի
իր տարածքի պատմամշակութային ժառանգութեան,
առանց խտրականութեան, եթէ նոյնիսկ խնդրոյ
առարկայ ըլլան հայկական նմոյշներ։
Հանճար ըլլալու պէտք չկայ այս բոլորը յստակ
դիտարկելու համար։ Այստեղ հաշուի առնուած են
նաեւ ներքին լսարանի զգայնութիւններ, հայկական
Շար. էջ 4
Գանատայի Հայ Առաքելական
Եկեղեցւոյ Թեմական Խորհուրդը
այսու կը տեղեկացնէ թեմիս հա-
ւատացեալ ժողովուրդին, թէ երկար,
դժուարին եւ տքնաջան աշխա-
տանքներէ վերջ, թեմիս Լաւալի Ս.
Խաչ Եկեղեցւոյ Souvenir փողոցի
վրայ անկատար շինարարութեան
մատնուած կալուածին տագնա-
պալից լուրջ հարցը լուծուած է:
Դժբախտաբար անցնող 4-5 տա-
րիներուն ընթացքին եկեղեցաշինու-
թեան այս ծրագրին ընդհանրապէս
անխորհուրդ եւ անյաջող հետա-
պընդումը, օրուայ պատասխանա-
տուութիւն ստանձնողներուն կողմէ,
Ս. Խաչի ծուխը եւ ամբողջ թեմը
առաջնորդեց նիւթական եւ հո-
գեբանական աննախընթաց տագ-
նապի մը, որուն հետեւանքով ոչ
միայն շինութեան ծրագիրը խրուե-
ցաւ անլուծելի վիճակի մը մէջ, այլ
նաեւ եկեղեցին եւ թեմը իրենք
զիրենք գտան հսկայական պարտ-
քերու եւ զանազան դատական
հետապնդումներու առջեւ, որոնք
այլեւս կը սպառնային մինչեւ իսկ
գործող Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ գո-
յութեան:
Այս ծանրակշիռ կացութեան
առջեւ, հետեւելով այս կապակցու-
թեամբ թեմիս Մայիս 31-ի Պատգա-
մաւորական Ժողովի տուած ուղ-
ղութեան, եւ թեմիս ծրագիր-կա-
նոնագրի թիւ 106 յօդուածի պա-
հանջին, Թեմական Խորհուրդը եւ
Կալուածոց Աւանդապահ Մարմինը,
խորհրդակցելով Ս. Խաչ եկեղեցւոյ
ծխական խորհուրդի եւ պատգա-
մաւորներու հետ, ամենայն պա-
տասխանատուութեամբ ձեռնարկե-
ցին լուրջ միջոցառումներու: Բազ-
մաթիւ հանդիպումներէ, խորհրդակ-
ցութիւններէ, տրամաբանական
բոլոր կարելի լուծումները ուսում-
նասիրելէ ետք, որպէս միակ գոր-
ծադրելի եւ նպատակայարմար
լուծում, որոշուեցաւ ցաւ ի սիրտ
վաճառել Souvenir-ի հողը եւ նրա
վրայ գտնուող կիսակառոյցը: Թե-
մական Խորհուրդի, Կալուածոց
Մարմնի, Սուրբ Խաչ Եկեղեցւոյ
Ծխական Խորհուրդի եւ Պատգա-
մաւորներու համատեղ որոշումով,
2014 թուականի Սեպտեմբեր 25-ին
կալուածը եւ անկատար շինութիւնը
լաւագոյն սակարկուած գինով մը
վաճառուեցաւ տեղւոյն Ղպտի հա-
մայնքին եկեղեցւոյ մը շինութեան
նպատակի համար:
Այս լուծումը կը ձերբազատէ Ս.
Խաչ ծուխը եւ Թեմը վերջին տա-
րիներու ընթացքին ստեղծուած
աննախադէպ պարտքերու խոշոր
տագնապէն, վերահաստատելով Ս.
Խաչ ծուխի առաքելութիւնը եւ
նիւթական առողջ դիրքը, հնարա-
ւորութիւն տալով իրատեսութեամբ
եւ լաւատեսութեամբ շարունակել
նոր եկեղեցի մը ունենալու իր տա-
րիներու բաղձանքը:
Արդարեւ, կը հաստատենք, թէ
այս վաճառման գործունէութեան
իբրեւ արդիւնք, բոլոր պարտքերը
փակելէ ետք, եւ դատական հետա-
պընդումները չէզոքացնելէ ետք,
մնացեալ գումարը հաստատապէս
պիտի տրամադրուի Ս. Խաչ եկե-
ղեցւոյ ծուխին նախատեսուած
նպատակի համար:
Այս առիթով Թեմական Խորհուր-
դը իր խոր գնահատանքը կը յայտնէ
բոլոր անոնց, որոնք տարիներու
ընթացքին Ս. Խաչ եկեղեցւոյ
եկեղեցաշինութեան ծրագրին ի
նպաստ կատարած են փոքր թէ մեծ
նուիրատուութիւններ, եւ կը վստա-
հեցնէ, որ այդ նուիրատուութիւն-
ները ամբողջութեամբ պիտի ծա-
ռայեն միմիայն նոր եկեղեցի մը
ունենալու սրբազան նպատակի
համար:
Առ ի գիտութիւն, Թեմական
Խորհուրդը եւ Կալուածոց Մար-
մինը, Լաւալի Սուրբ Խաչ Հայց.
Առաք. Եկեղեցւոյ Տարեկան Ընդ-
հանուր Անդամական եւ Թեմական
Պատգամաւորական Ժողովներուն
պիտի ներկայացնեն մանրամասն
նիւթական եւ բարոյական տեղեկա-
տըւութիւն:
Յաջողութիւն կը մաղթենք Ս.
Խաչ եկեղեցւոյ Ծխական Խոր-
հուրդին եւ Յարակից Մարմին-
ներուն եկեղեցանուէր եւ ազգօգուտ
առաքելութեան մէջ:
Հայաստանեայց Առաքելական
Եկեղեցւոյ Գանատայի Թեմի
Թեմական Խորհուրդ,
Կալուածոց Աւանդապահ
Խորհուրդ եւ
Լաւալի Ս. Խաչ եկեղեցւոյ
Ծխական Խորհուրդ
Նախագահ
Բակօ Սահակեան
Արցախ հրաւիրեց
նախագահներ
Օպաման, Փութինը
եւ Հոլանտը
Արցախի Հանրապետութեան
նախագահ Բակօ Սահակեան
Մինսքի խումբի համանախա-
գահ երկիրներու ներկայացու-
ցիչներուն հետ Ղարաբաղ այ-
ցելելու հրաւէրներ ուղարկեց
Պարաք Օպամայի,Վլատիմիր
Փութինի եւ Ֆրանսուա Հոլան-
տի:
«Ամերիկայի Ձայն»ին տուած
հարցազրոյցին ընթացքին Լեռ-
նային Ղարաբաղի նախագահը
նշեց. «Մեր կարծիքով, համա-
նախագահ երկրների ղեկա-
վարները չեն կարող լրջագոյն
յաջողութիւնների հասնել զբաղ-
ւելով մի երկրի, մի ժողովրդի
ճակատագրով՝ առանց անմիջա-
կան շփումներ ունենալու այդ
երկրի հետ: Այսօր էլ գտնում
ենք, որ սա միջազգային հան-
րութեան կողմից իրականաց-
ւող աշխատանքներում ամենա-
մեծ բացերից մէկը հէնց կայա-
նում է դրանում»:
<abajaj;rj
ABAKA
Hebdomadaire Arménien
Armenian Weekly ISSN 0382-9251
Publié par /Published by
Le Centre de Publication Tékéyan
825 rue Manoogian, Saint-Laurent,
Québec H4N 1Z5
Tél: (514) 747-6680 • FAX: (514) 747-6162
e-mail: abaka@bellnet.ca
www.tekeyanmontreal.ca
Patas.anatou .mbagir^
AU:TIS PAGGAL:AN
’anouzoumn;rou%
nouiratououjiunn;rou ;u
gras;n;aki patas.anatou^
SALBI MARKOS:AN
Joronjoi patas.anatou^
MATAJ B& MAMOUR:AN
PM40015549R10945
TPS/GST – R119209294 • TVQ/PST #1006268699
2 • ABAKA • LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014
Canada
2nd Class $80 (QC & ON)
1ère classe/first class $90
U.S.A. 1st class (US)$90
Autres pays/Other countries:
1st class (US)$120
Per issue $1.75
Dépôt légal: Bibliothèque du Québec
“We acknowledge the financial
support of the Government of
Canada through the Canada
Periodical Fund (CPF) for our
publishing activities.”
ԱՌԱՋՆՈՐԴՈՒԹԻՒՆ ՀԱՅՈՑ ԳԱՆԱՏԱՅԻ
ՅԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹԻՒՆ
Վնասակար քաշքշուքներ

3. «ԱՊԱԳԱՅ»Ի 39-ԱՄԵԱԿԻ ՏՕՆԱԿԱՏԱՐՈՒԹԻՒՆԸ ՀԱՆԴԻՍԱՑԱՒ
ԱՆԶՈԻԳԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՓԱՌԱՏՕՆ ՄԸ
Երիտասարդ տաղանդաւոր երաժիշտ-յօրինող եւ
կախարդական դաշնակահար Կարէն Յակոբեան հրապուրեց ներկաները
Օտար երաժշտական քննադատ
մը կը գրէր թէ Կարէն Յակոբեանի
նուագածութիւնը յուզումի ար-
ցունքներ եւ երջանկութեան պոռթ-
կումներ յառաջացուցած էր իր մէջ,
երբ երկար տարիներու երաժշտա-
կան ունկդրութիւնները այլեւս
բթացուցած պիտի ըլլային քննա-
դատին զգայարանքները:
Արդարեւ, համերգէն ետք շա-
տերէն լսեցինք թէ յուզուած էին
Կոմիտասի հրեշտակային «Գարուն
ա» մեղեդիի հոգեյոյզ ալեկոծու-
թիւններէն ու Պէթովէնի խելացնոր
«Ափասիոնաթա»-ի սրընթաց խո-
յանքներէն: Ահա իսկական արուես-
տի փաստը՝ երբ արուեստագէտը կը
կարողանայ յօրինողին եւ ի’ր զգա-
ցումները ամբողջութեամբ եւ հա-
րազատութեամբ արթնցնել ուն-
կընդիրին կամ հանդիսատեսին մէջ:
Սրահին մթնոլորտը ձեռնտու էր
այսպիսի բարձրարուեստ յայտագրի
մը. կարմրաւոյն եւ նարընջագոյնի
մեղմ երանգներով միաձուլուած
սեղաններու ճոխ ու գեղեցիկ յար-
դարումը արդիւնքն էր երկար ժա-
մերու եւ օրերու համբերատար ու
բծախնդիր աշխատանքի, որ կը
ցոլացնէր Ֆլօրիտա Պալեանի եւ
զինք օժանդակող իր մօր՝ Տիկին
Սվետլանայի բարձր ճաշակի, ար-
ւեստի, սիրոյ ու նուիրումի խառ-
նուածքը: Վստահաբար Մոնթրէալի
Թէքէեան Մշակութային Միութեան
սրահը երբեք այդքան գեղեցկու-
թեամբ չէր բարեզարդուած:
Մինչ Հոկտեմբեր 25-ի երեկոյեան
հանդիսականներու հոծ ներկայու-
թիւնը կ’ամբողջանար ճշդուած
ժամանակին, կը սկսէր ճաշերու
սպասարկութիւնը եւ հանդիսու-
թեան Նախագահ, Գանատահայոց
Թեմի նորընտիր Առաջնորդ՝ Հոգշն.
Տ. Աբգար Վրդ. Յովակիմեան կը
հրաւիրուէր իր սրտի խօսքն ու
սեղաններու օրհնութիւնը կատա-
րելու: Իր խրախուսիչ պատգամին
մէջ Առաջնորդ Հայր Սուրբը ող-
ջունեց եւ շնորհաւորեց Գանատայի
հայկական առաջին շաբաթաթերթի
39-րդ տարեդարձը, գնահատանքով
արտայայտուեցաւ հիմնադիրներու
եւ անձնուէր ծառայողներու աշխա-
տանքին մասին, անդրադարձաւ
հայ մամուլի կենսական կարեւո-
րութեան ու կոչ ուղղեց հանրու-
թեան նեցուկ կանգնելու «Ապա-
գայ»ին որպէսզի ան կարենայ շա-
րունակել իր առաքելութիւնը, ու
բաշխեց իր օրհնութիւններն ու
բարեմաղթութիւնները:
Նորութիւն մըն էր մեր հայկական
ձեռնարկներու մէջ, յայտագրի
սկզբնաւորութեան կարճ, խոր-
հըրդանշական «էսքիզ»-ով մը հրա-
ւիրել հանդիսավարը եւ ընթացք
տալ յայտագրին: Պատրաստու-
թեամբ Հայ Բեմ թատերախումբի
բեմադրիչ տիկին Նանսի Իսսա
Թորոսեանի, թատերախումբի ան-
դամներէն պրն. Յակոբ Րէճէպեան,
անցեալ դարու Եւրոպական ար-
ւեստագէտի «պէրէ»ով եւ վզնոցով,
«Ապագայ»ի էջերով կարուած շա-
պիկով հանդերձուած, հանդարտ ու
LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014 • ABAKA • 3
մտածկոտ քայլերով մուտք գործեց
սրահ եւ խօսեցաւ որպէս «Ապա-
գայ»-ն մարմնացնող ինքնութիւն
մը, անդրադարձաւ իր կտրած
դժուարին ճամբուն, քայլ պահելով
միջավայրի փոփոխութիւններուն եւ
լաւատեսօրէն նայելով ապագային:
Օրուան հանդիսավարուհի Տիկին
Սալբի Հալաճեան Մարկոսեան նոր
յայտնութիւն մը եղաւ մեր հան-
րութեան: «Ապագայ»ի գրասենեակի
վարիչ, Միջին Արեւելեան հայա-
տրոփ համայնքներէ վերջերս եկած
Սալբին մաքրամաքուր ու հեզասահ
հայերէնով կատարեց բացման
խօսքը եւ ողջունելէ ետք հան-
դիսականներն ու հիւրերը, ներ-
կայացուց օրուան աստղը՝ երի-
տասարդ արուեստագէտ երաժիշտ
Կարէն Յակոբեանը, որ յատկապէս
այս առիթով հրաւիրուած էր Նիւ
Եորքէն: Ծնած Երեւան, ան ման-
կութեան տարիներէն յայտնաբերած
էր երաժշտական բնածին յատ-
կութիւններ, աշակերտած էր հայ-
րենի երաժիշտ-դաստիարակներու
ու 15 տարեկանին Նիւ Եորքի Քար-
նըկի Հոլի մէջ մասնակցելով դաշ-
նամուրի մրցանքի մը, շահած էր
կրթաթոշակ եւ անցած էր Եութայի
համալսարանը ուր կատարելա-
գործած էր իր երաժշտական ուսու-
մը, վկայուելով Մագիստրոսի (Mas-ters)
աստիճանով: Հաստատուելով
Նիւ Եորքի մէջ ան արագօրէն նուա-
ճած էր միջազգային համբաւ եւ
արժանացած բազմաթիւ մրցանակ-
ներու:
Միշտ ժպտադէմ ու ինքնա-
վըստահ, Կարէնը կարճ ներածա-
կանով մը յայտնեց թէ պիտի սկսի
Կոմիտասի մէկ գործով ու հաս-
տատեց թէ Կոմիտաս ոչ միայն հայ
երաժշտութեան մեծագոյն դէմքը կը
հանդիսանայ, այլ նաեւ ան իր
ժամանակակից միջազգային համ-
բաւաւոր երաժիշտներու կողմէ կը
վայելէր մեծ յարգանք. նոյնիսկ
անոնցմէ ոմանք, ինչպէս Տէպիւս-
սին, ազդուած էին Կոմիտասի
յօրինումներէն: Կոմիտասի «Գարուն
ա»-ն արժանացաւ յոտընկայս բուռն
ծափահարութեան: Յաջորդիւ Կա-
րէնը ներկայացուց Պէթովէնը եւ
գտաւ առնչութիւն մը Կոմիտասի
հետ, ու խոր զգացումով եւ ան-
հաւատալի ճարտարութեամբ կա-
տարեց «Ափասիոնաթա»-ի երեք
մասերը, յատկապէս գերազանցելով
անոր չափազանց արագ ու բուռն
բաժինները: Ներկաները գնա-
հատական բացագանչութիւններով
եւ յոտընկայս երկարատեւ ծափա-
հարութիւններով արտայայտեցին
իրենց զգացումները:
Դադարին հրաւիրուեցաւ «Ապա-
գայ»ի խմբագիր պրն. Աւետիս
Պագգալեանը իր սրտի խօսքերը
ներկայացնելու: Ան նախ բարձ-
րօրէն գնահատեց Կարէն Յակոբ-
եանի արուեստը եւ անցնելով
օրուան խորհուրդին, շեշտեց հայ
մամուլի կարեւոր դերը գանա-
տահայութեան կենսունակութեան
մէջ եւ շնորհակալութիւն յայտնեց
բոլոր անոնց որոնք նոյն հաւատքով
իրենց գործնական եւ նիւթական
օժանդակութիւնները բերած էին:
Ան նաեւ աւելցուց թէ ինչպէս որ
Շար. էջ 13
}a.hn^ Ara Pal;an% Karhn |akob;an% Arv& T& Waxghn qfn& Poay;an%
Fog,& T& Abgar wrd& |owakim;an ;u Տoqj& |aroujiun Arxouman;an
}a.hn^ Tik& Natia Khøny;an% Տoqj& ;u t& Arjø ;u Sona Thmiry;an%
Դokt& Ar,auir Khøny;an ;u t& ;u t& Armhn ;u F;rminh Pcaqy;an
Au;tis Paggal;an
Fog,& T& Abgar wrd& |owakim;an
A®a=nord Ganatafaoz j;mi
Salbi Falay;an Markos;an
|akob Rhyhp;an

4. Վնասակար...
Շար. էջ 2-էն
կողմի հաւասարակշռութիւննե-
րուն վրայ ներազդելու հաւանակա-
նութիւններ, եւայլն…
Մեր համայնքին տեսանկիւնէն
կռուախնձոր դարձնելու բան մը
կա՞յ այստեղ։ Պետութիւնը, օրի-
նակ, որեւէ միջամտութիւն ունե-
ցա՞ծ է Տիարպագըրի եկեղեցւոյ
նորոգութեան, անոր գմբէթի խաչին
կամ զանգակատան։ Ո՛չ, որովհե-
տեւ ան սրբավայրի կարգավիճակը
կը պահէ ու կը պատկանի համայն-
քին։ Իսկ Աղթամարը արդէն դար-
ձած է թանգարան։
Քանի-քանի տարիներ, իր ամ-
բողջին մէջ, ի՛նչ վիթխարի աշխա-
տանք տարուած է, որքա՛ն աներե-
ւակայելի ուժանիւթ վատնուած է,
ինչպիսի՛ հետեւողականութիւն
ցուցաբերուած է այդ հարցերու
լուծման համար։ Եղա՞ծ է արդիւնք.
ո՛չ… Ե՛ւ ահա այսօր այդ արդիւնքը
կա՛յ ու կա՛յ պարզապէս այն պատ-
ճառով, որ հասունցած է քաղա-
քական պահը։ Համայնքէն ներս
աշխատանքի բաժին ստանձնած-
ներուն վարձքը անշուշտ թէ կա-
տար, սակայն եկէք ընդունինք, թէ
ոեւէ մէկը կարելիութիւն չէր ունե-
նար քար մը տեղէն շարժելու՝ եթէ
քաղաքական պահը հասունցած
չըլլար ու պետութիւնը չունենար
համապատասխան տրամադրու-
թիւն։ Նայեցէ՛ք, յոյները յաջողա՞ծ
են վերաբանալ իրենց դպրեվանքը,
հակառակ անոր, որ նոյնիսկ Միաց-
եալ Նահանգներու նախագահը կը
միջնորդէ այդ գործին համար։
Այսպիսի վէճերը չունին լուրջ
հիմքեր ու միայն կը ջլատեն մեր
ժողովուրդը։ Պարզ է, որ կռուա-
խնձոր դարձուած արդիւնքները
բխած են պետութենէն։ Մեզի կը
մնայ համախումբ ու յամառ աշ-
խատանքով ապահովել բարի
արգասիքներ՝ այդ արդիւնքներով
պայմանաւորուած միջավայրին
մէջ։ Իսկ եթէ այստեղ կայ պատուի
բաժին մը, ապա զայն պէտք է
վերագրել միայն ու միայն մեր
համայնքին, որու անդամները
տիպար քաղաքացիները կը հան-
դիսանան Թուրքիոյ Հանրապետու-
թեան եւ իրենց արմատներուն
փարած՝ կը մասնակցին ազգային-
եկեղեցական կեանքին, վառ կը
պահեն մեր աղօթատուներուն
կանթեղը ու բաց՝ մեր տարաբնոյթ
հաստատութիւններուն ներուժը։
Հայ համայնքը Թուրքիոյ ամենա-
բազմանդամ ոչ-իսլամ փոքրա-
մասնական հաւաքականութիւնն է,
բայց մեծ հարցական մըն է, թէ ի՛նչ
համեմատութեամբ կրցած է օգտը-
ւիլ երկրի բարեփոխումներու մի-
ջավայրէն։ Եթէ ոմանց համար
անհրաժեշտ է մրցակցութեան
դաշտ մը, ապա արդէն պէտք չկայ
տատամսումի։
Խնայեցէք մեր համայնքը ներքին
վնասակար քաշքշուքներէ։
Իսթանպուլ
«Ժամանակ»
ՀՀ նախագահ Ս. Սարգսեանի պաշտօնական...
Շար. էջ 1-էն
հաւաստիացուց թէ գործակցութեամբ շրջանի երկիրներու, կը ձգտի
արգիլել ծայրայեղական եւ ահաբեկչական զարգացումներ: Երկու
պետական ղեկավարները քննարկեցին Սուրիոյ տագնապալի վիճակը եւ
ջատագովեցին քաղաքական լուծումի մը կարելիութիւնները:
Նախագահ Սարգսեան նոյնպէս մասնակցեցաւ Յորդանանի հայկական
Ս. Կարապետ նորակերտ եկեղեցւոյ օծման ու հանդիսաւոր բացման
արարողութիւններուն: Եկեղեցին կառուցուած է Յորդանան գետի
Արեւելեան ափին, Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարքութեան եւ Ամմանա-
հայութեան միացեալ ճիգերով: Եկեղեցւոյ հիմնարկէքը կատարուած էր
2009 թուականին:
Սրբազան Պապը Թուրքիա պիտի այցելէ
Հռոմէական Կաթոլիկ Եկեղեցւոյ
քահանայապետ Ֆրանսիսքոս Ա.
Սրբազան Պապը, ըստ Վատիկանի
աղբիւրներու, Նոյեմբեր 28-30 պիտի
այցելէ Թուրքիա: Առաջին օրը
Սրբազան Պապը պիտի այցելէ Ան-
գարա, ուր ան պիտի ընդունուի
նախագահ Րէճէպ Թայյիպ Էրտո-
ղանի եւ Վարչապետ Ահմէտ Տաւու-
տօղլուի կողմէ: Յաջորդ օրը Սրբա-
զան Պապը պիտի ուղեւորուի
Իսթանպուլ, ուր որպէս հիւրը Ուղ-
ղափառ Տիեզերական Պատրիարք
Պարթոլոմէոս Ա.-ի, պիտի հիւրըն-
կալուի Ֆէնէրի յունաց Պատրիար-
քարանին մէջ ու պիտի մասնակցի
պատրիարքական աթոռի հաստատ-
ման տարեդարձի արարողութիւննե-
րուն:
Ֆրանսիսկոս Ա. Պապը պիտի հանդիսանայ Թուրքիա այցելող չորրորդ
Կաթոլիկ Սրբազան Քահանայապետը: Ըստ նախընթացին, շատ
հաւանաբար, Սրբազան Պապը պիտի այցելէ նաեւ Հայոց Պատ-
րիարքարանը, մանաւանդ որ վերջերս Պատրիարքական Ընդհանուր
Փոխանորդ Տ. Արամ Արք. Աթէշեան Քահանայապետի այցելութեան
նախապատրաստական աշխատանքներուն շուրջ խորհրդակցութիւն մը
ունեցած է յունաց պատրիարքին հետ:
Տիգրան Մանսուրեանի նոր ստեղծագործութիւնը
Երգահան Տիգրան Ման-
սուրեան այժմ կ’աշխատի
ստեղծագործութեան մը
վրայ, որ պիտի հնչէ Պոլսոյ
մէջ 2015 թուականին:
Լրագրողներու հետ հան-
դիպման ժամանակ ըսաւ
երգահանը: «Սթամպուլի
միջազգային երաժշտական
փառատօնն առաջարկել է
գրել մի գործ, որ հնչելու է
եկող տարի ամրանը»,-
ըսաւ ան:
Ստեղծագործութիւնը կը գրէ համաշխարհային ճանաչում ունեցող
ամերիկահայ ջութակահար, Նոր Անգլիոյ երաժշտանոցի (Պոսթօն)
փրոֆէսոր Քիմ Քաշքաշեանի համար, որ պիտի կատարէ Պոլսոյ հայկական
վերանորոգուած եկեղեցւոյ մէջ:
Ահմետ Տաւութօղլու կը պատճառաբանէ
Մահճուպեանի խորհրդական նշանակուիլը
Թուրքիոյ վարչապետ Ահմետ Տաւու-
թօղլու անդրադարձած է պոլսահայ
յայտնի լրագրող Էթիէն Մահճուպեանը
իր գլխաւոր խորհրդականը նշանակելու
հարցին, որ քննարկման նիւթ դարձած է
թրքական ազգայնական շրջանակ-
ներուն մէջ: Տաւութօղլու ըսած է.
«Էթիէն Մահճուպեանը խորհրդական
նշանակած եմ ոչ թէ անոր հայկական
ինքնութեան համար, այլ անոր համար,
որ ան իսկական մտաւորական է եւ
իրապէս խիղճի տէր մարդ է:
Ան պիտի ըլլայ հանրապետութեան
պատմութեան մէջ պետական համա-
կարգի բարձրաստիճան պաշտօն ստա-
ցած անձերէն մէկը»:Ան աւելցուցած է,
որ այդ նշանակումը պէտք է դիտել իբրեւ
Թուրքիոյ «բարենորոգման գործընթացին» մէջ առնուած քայլ մը:
Ըստ անոր՝ քրտական հարցի լուծման ու հաշտութեան գործընթացին
մէջ միայն քրտական հարցը չէ, որ կը քննարկուի: «Նախապէս, ասորիները,
հայերը, ուղղափառ յոյներն ու ալաուիները իրեն հաւանական սպառնալիք
կը տեսնէր պետութիւնը։ Պետութիւնը հարկադրուած է հաշտուելու բոլոր
նշեալներուն հետ», ըսած է թուրք վարչապետը:
Մահճուպեանի նշանակումը խստօրէն քննադատած է այսպէս կոչուած՝
«Հայկական անհիմն պնդումներու դէմ կազմակերպութիւն»ը, իսկ
ազգայնամոլ այդ կազմակերպութեան ղեկավար Կէօքսել Կիւլպէյ կոչ ըրած
է Տաւութօղլուին, որ «ունքը դարմանելու փոխարէն՝ աչքն ալ չհանել» եւ
հրաժարիլ որոշումէն:
64-ամեայ Մահճուպեան Թուրքիոյ մէջ առաջին ոչ իսլամն է, որ նման
բարձր պաշտօնի վրայ կը նշանակուի:
Hjihn Mafyoup;an
4 • ABAKA • LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014
ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԷՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ ԴՐԱՄԱԿԱՆ
ՀՈՍՔԸ ՍԿՍԱԾ Է ՆՈՒԱԶԻԼ
Հայաստանի մէջ Միջազգային Դրամական Ֆոնտի (International
Monetary Fund) ներկայացուցիչ Թերեզա Սանչէզհը կը հաղորդէ թէ Ռու-
սիայէն Հայաստան ուղարկուած գումարները վերջին երկու տարիներուն
սկսած են նուազիլ: Հայաստանի Կեդրոնական Դրամատան տուեալներու
համաձայն Ռուսիայէն Հայաստան դրամական փոխանցումները այս
տարուայ Սեպտեմբեր ամսուան ընթացքին նուազած են 7 տոկոսով,
բաղդատմամբ 2013 տարուան Սեպտեմբեր ամսուան: Պատճառը, ըստ
Սանչէզի, Ռուսաստանի ռուբլիին արժեքազրկումն է, որպէս հետեւանք
Ռուսիոյ հանդէպ կիրարկուած միջազգային տնտեսական ճնշումներու եւ
համաշխարհային տնտեսական անորոշութիւններու:

5. Վահան Թէքէեանի հատորները ներկայացուեցան Թորոնթոյի մէջ
Մատաթ Բ. ՄաՄուրեան
Թորոնթոյի Թէքէեան Մշակու-
թային Միութեան վարչութիւնը,
Ուրբաթ 17 Հոկտեմբեր 2014-ին,
միութեան սրահին մէջ երեկոյեան
ժամը 8-ին, կազմակերպած էր
բանաստեղծներու իշխան Վահան
Թէքէեանի բանաստեղծութիւններու
երկու հաւաքածոներու «Հատըն-
տիր» եւ «Selected Poems»-ի ներ-
կայացման երեկոյ մը: Ներկայ էին
գրասէր հասարակութիւն մը:
Այս առթիւ իբր օրուայ բանախօս,
Տիթրոյթէն յատկապէս հրաւիրուած
էր ազգային գործիչ եւ ծանօթ
մտաւորական Երուանդ Ազատեան.
Բացման խօսքով հանդէս եկաւ
Թ.Մ.Միութեան Թորոնթոյի վար-
չութեան Ատենապետ Գէորգ Թիւ-
թիւնճեան. Բարի գալուստ մաղթեց
ներկաներուն, երեկոյին կազմա-
կերպումին առիթը բացատրեց,
ներկաներուն ներկայացուց հիւր
բանախօս Երուանդ Ազատեանը, որ
խմբագրած եւ հրատարակած էր
«Հատընտիր» բանաստեղծութեանց
հաւաքածոն, Տիկ. Մատլէն Սահակ-
եան խոր ապրումով ասմունքեց
Վահան Թէքէեանի քերթուածներէն
«Մէկ հատիկս», «Հաշուեյարդար» եւ
«Եկեղեցին Հայկական»:
Հանդիսավարը հրաւիրեց խմբա-
գիր Ժիրայր թիւթիւնճեանը (տալով
կենսագրական ամփոփ գիծերը), որ
ներկայացնէ «Selected Poems»
հատորը, սոյն հատորը Վ. Թէքէ-
եանի 23 բանստեղծութիւններու
անգլերէնի թարգմանուած գիրքն է,
ատենին Ճոն Բաբազեան (Եգիպ-
տոս) թարգմանած էր Թէքէեանի
կարգ մը գործերը, թատրոնի բե-
մադրիչ Ժիրայր Բաբազեան վերա-
մշակած է եւ պատրաստած է հրա-
տարակութեան, հատորին յառա-
ջաբանը «Vahan Tekeyan. The Time-less
Classic of Armenian Poetry»
ստորագրած է Երուանդ Ազատեան:
Պրն. Ժիրայր Թիւթիւնճեան, անգ-
լերէնով եւ սահուն ոճով մեկնա-
բանեց անգլիատառ գիրքը, եւ
գնահատեց կատարուած թարգ-
մանութիւնը, մէջ ընդ մէջ կարդալով
հայերէն եւ անգլերէն տարբե-
րակները:
Վահան Թէքէեան բանաստեղծը
տխուր ամպի մը նման պարզուեցաւ
հայ գրականութեան երկնակա-
մարին վերեւ, եւ անոր վճիտ տե-
ղումներով արգասաւորուեցաւ հայ
բանաստեղծութեան անդաստանը՝
ընծայելով իւրայատուկ բերք մը, որ
Յակոբ Օշականի բնորոշումով կը
համադրէր արեւելքի կենսասի-
րութիւնը, համն ու հոտը եւ արեւ-
LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014 • ABAKA • 5
մուտքի զուսպ ու կարգապահ մտա-
ծողութիւնը:
Այսպէս սկսաւ Պրն. Երուանդ
Ազատեան իր խօսքը. «Վահան
Թէքէեան Անժամանցելի Բանաս-
տեղծը» ներածական բաժնին այն
գիրքին որ կը կրէ «Վահան Թէքէ-
եան, Բանաստեղծութիւններու
Հատընտիր», անունը Հայաստանի
Թէքէեան Մշակութային Միութեան
նախաձեռնութեամբ եւ Երուանդ
Ազատեանի ներածականով եւ
խմբագրութեամբ հրատարակուած:
Ան անդրադարձաւ նաեւ «Ինք-
ներգութիւն», «Սեռ են Սէրեր Ան-
կարելի», «Հայերգութիւն», «Ահաւոր
Բան մը այնտեղ», «Կեանքէն ու
մահէն անդին» եւ կենսագրական
կարգ մը տուեալներու մասին:
Ներկաներ մեծ հետաքրքրու-
թեամբ ունկնդրեցին Պրն. Ազատ-
եանին, որ գոհացում տուաւ նաեւ
անոնց խնդրանքին անդրադառ-
նալով Հայաստանի քաղաքական
ներկայ իրավիճակին եւ արտաքին
քաղաքականութեան մասին:
Ապա Թորոնթոյի Թէքէեան Մշա-
կութային Միութեան ատենապետ
Պրն. Գէորգ Թիւթիւնճեան ջերմ
շնորհակալական խօսքեր արտա-
սանեց Տիար Երուանդ Ազատ-
եանին, Պրն. Ժիրայր Թիւթիւնճ-
եանին, Տիկ. Մատլէն Սահակեանին
եւ բոլոր ներկաներուն, որոնց
հրաւիրեց ունենալու օրինակներ
ներկայացուած գիրքերէն, զորս
սիրով մակագրեց Պրն. Ե. Ազատ-
եան:
Սուրճի եւ խմորեղէններու սպա-
սարկութեան միջոցին շարունակ-
ւեցան հաճելի զրոյցները Պրն.
Ազատեանին հետ:
Prn& :rouand Axat;an ;loji
pafoun
Joronjoi JMMiouj;an
At;nap;t^ Prn& Ghorg
Jiujiuny;an ;loji pafoun
Angliata® girqe ke
n;rkaaznh Prn& Virar
Jiujiuny;an
Հաճնոյ գոյամարտի 94-ամեակին առթիւ հոգեհանգիստ եւ մատաղօրհնութիւն
Ս. Երրորդութիւն Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցւոյ մէջ
Նոր Սերունդ Մշակութային Միութեան վարչութեան խնդրանքով
Կիրակի, 19 Հոկտեմբեր 2014, յաւարտ Ս.
Պատարագի, Թորոնթոյի Ս. Երրորդութիւն
Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցւոյ մէջ
կատարուեցաւ հոգեհանգստեան պաշտօն եւ
մատաղօրհնութիւն Հաճնոյ գոյամարտի 94-
ամեակին առթիւ, տեղւոյս Նոր Սերունդ Մշա-
կութային Միութեան վարչութեան խնդրանքով:
Ս. Պատարագը մատոյց թեմիս բարեխնամ
առաջնորդ Հոգշ. Տ. Աբգար վրդ. Յովակիմեան:
Իր քարոզին մէջ պատարագիչ Հայր Սուրբը
հանգամանօրէն արտայայտուեցաւ Հայց. Եկե-
ղեցւոյ տօնը՝ Քրիստոսի կեանքն ու քարոզչու-
թիւնը պատմող աւետարաններու հեղինակնե-
րուն՝ Սուրբ Աւետարանիչներ՝ Մատթէոսի,
Մարկոսի, Ղուկասի եւ Յովհաննէսի մասին, ապա
անդրադարձաւ Հաճնոյ հերոսամարտի մասին
զայն բնութագրելով մեր գոյապայքարի բազ-
մաթիւ խորհրդանշաններէն մին:
94-ամեակի յիշատակելի այս օրը, լսենք մեր
նահատակներուն կոչը հայօրէն ապրելու, զօ-
րանալու, պահանջելու մեր լեզուն, մշակոյթն ու
աւանդութիւնները: Անոնց արժանի յաջորդները
կրնանք կոչուիլ երբ կը հետեւինք անոնց
շաւիղներուն ու կը պահենք անոնց աւանդոյթը:
Անցեալը վերագնահատելով նայինք ապագային
ու կերտենք զայն հզօր ու ծաղկուն:
Այսօր մենք վերապրեցանք անմիջական մեր
անցեալ հերոսական մէկ դրուագը եւ հաղոր-
դուեցանք անոր մեզի ժառանգ ձգած պատգա-
մով՝ միշտ յաղթանակելու եւ աննկուն կամքով
վերապրելու:
Ցեղասպանութեան արհաւիրքէն ետք վերապ-
րած Հաճընցին վերադարձաւ իբրեւ փիւնիկ
վերաշինելու իր աւերուած բոյնը, բայց աւաղ,
դարձեալ ենթարկուեցաւ տեղահանութեան,
սակայն Հաճընցիի վերապրելու, գոյատեւելու
անկոտրում կամքն ու վճռականութիւնը Նոր
Հաճըններ կառուցեց...
Եկէք այսօր վերանորոգենք մեր ուխտը ու
վճռենք որ անցեալը դարձնենք մեր առօրեայի
անբաժան մասնիկը եւ մեր հանապազօրեայ
ապրումի անսպառ աղբիւրն ու ներշնչարանը:
Ս. Պատարագի աւարտին հոգեւորականաց,
Սարկաւագաց ու Դպրաց Դասի առաջնորդու-
թեամբ հաւատացեալները ուղղուեցան Մակա-
րոս Արթինեան սրահ, ուր տեղի ունեցաւ աւան-
դական ճիտապուրի, պատրաստուած Նոր
Սերունդ Մշակութային Միութեան Տիկնանց
ժրաջան վարչութեան կողմէ, օրհնութիւնը եւ
բաշխումը ներկաներուն:
Կը մէջբերեմ Աւետիս Ռազմիկի «Արծիւները
դեռ կը Սաւառնին» յօդուածին (Լուսաբաց 33-րդ
Տարի թիւ 1051) վերջին քանի մը իմաստալից
տողերը.- «Այսօր, 94 տարիներ ետք երբ
ցեղասպանը կ՛ուրանայ իր հրէշային արարքը,
երբ կը խուսափի փոխ-հատուցման հարկադ-
րանքէն, երբ իրճիրաններուն մէջ կը վանդակէ
մեր շէներն ու աւանները, մեր վանքերն ու
ոստանները, երբ Հաճըն անունը չարափոխելով
կը վերածէ Սայիմպէյլիի, ուրեմն՝ Արծուեբոյնին
արծիւները դեռ կատարելիք ունին, ըսելիք եւ
պահանջելիք ունին:
1920 Հոկտեմբեր 15-ին Արծուեբոյնը ինկաւ,
բայց արծիւները դեռ կը սաւառնին...:
Այսօր Արծուեբոյնի հերոսներուն յիշատակման
օրն է:
Խունկ ու աղօթք անմահ նահատակներուն:
Փառք ու պատիւ սաւառնող արծիւներուն»:
ԹՂԹԱԿԻՑ

6. 6 • ABAKA • LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014
Մոլիէռի երեւակայական Հիւանդը
Տարօրինակ նկարագիր մը որ կը զզուեցնէ ագահ բժիշկներն ու
դեղագործները, ահա՛ ծիծաղը: Խնամող ու գուրգուրացող ձեւացուցած իր
կինը կը ջանայ պարտադրել իր փափաքը, ահա՛ ծիծաղաշարժութիւնը,
այսինքն գոմէտին: Եւ վերջապէս ծառային միմոսութիւնը որ իր տիրոջ
հիւանդութեան քմահաճոյքներուն չդիմանար, ահա՛ կատակը:
Կ’ըսեն թէ Երեւակայական Հիւանդը իսկական հիւանդ մըն է, յոռետես եւ
ջղագրգիռ: Սակայն ջղագրգռութեան մէջ կէտ մը կայ ուր հիւանդը հաճոյք
կը զգայ չափազանցելով իր ցաւերը եւ դիմացինին տխրութիւն ցոյց տալով,
ինչպէս հոս. ուրեմն հիւանդը երեւակայութեան հիւանդութիւն մը ունի.
Մոլիէռի ըսածը այս է՝ ֆրանսական գրականութեան հմուտ բանասէրներու
բացատրութեամբ:
Ինչպէ՜ս տիտանական աշխատանք չնկատենք նման գործ մը,
նախապէս հայերէնի թարգմանուած, ապա մշակուած ու բեմադրուած
Նանսի Իսսա Թորոսեանի կողմէ, մասնաւորաբար հայ հասարակութեան
զարգացման ու զուարճութեան համար: Չմոռնանք, Մոլիէռ հիանալի կը
պարէր, նաեւ Արեւծագ թագաւորը Le Roi Soleil Louis XIV, որուն
արքունիքը շրջապատուած էր երաժիշտներով: Թատրոնին երաժիշտը մեծ
բաժին ունի այս ներկայացումին մէջ. Ան ալ մեր աննման Արտէնն է, Արտէն
Արապեան, որ յօրինեց ստանձնելով լրիւ երաժշտութիւնը:
Թէքէեան Մշակութային Միութեան Հայ Բեմի մեր դերասանները, բեմի ու
տարազային, ձայնական ու դիմայարդարութեան, մասնագէտ կամ
օգնական թատրոնի խենթերուն, ու մանաւանդ մշակութասէր բարերար
հանդիսացող բոլորին ու բոլորին յայտնենք մեր սրտագին
շնորհակալութիւնները:
Ք. ՏրդԱՏեԱՆ ԳույուՄճեԱՆ
Մայէսթրօ Լոռի Անդունեան Կը խմբավարէ Վենետիկի մէջ
Անգլիոյ Royal Academy of Music-
ի հռչակաւոր LONDON CONDUCT-ING
WORKSHOP-ը տարին երեք
անգամ՝ երեք տարբեր երկիրներու
մէջ՝ կը կազմակերպէ «Խմբա-
վարութեան արհեստանոցներ»
(Workshop-ներ), աշխարհի չորս
ծագերէն բծախնդրօրէն ընտրելով
նուագախումբի տասը խմբավար-
ներ: Առաջին անգամ ըլլալով, չոր-
սօրեայ արհեստանոցը տեղի ունե-
ցաւ Իտալիոյ Վենետիկ քաղաքը:
Զայն կառավարեցին երկու պա-
տասխանատու նշանաւոր մայէսթ-
րօներ՝ John Farrer եւ Neil Thomson,
որոնք իրենց ցուցմունքներով
առաջնորդեցին մասնակցող նո-
րավարժ թէ փորձառու խմբավար-
ները: Մոնթրէալաբնակ Մայէսթրօ
Լոռի Անդունեան մաս կը կազմէր
այս արհեստանոցի ընտրուած տա-
սը խմբավարներուն, դառնալով
այսպէս նման արհեստանոցի մը
մասնակցող առաջին հայուհին:
9 Հոկտեմբեր 2014-ին, երկու
պատասխանատու մայէսթրօներու
տուած բացատրութիւններէ եւ
ցուցմունքներէ ետք, իւրաքանչիւր
խմբավար պարտէր խմբավարել
երեւակայական նուագախումբ մը՝
կատարելով խմբավարական շար-
ժուձեւերը, որոշուած սիմֆոնիի մը
եղանակը մտքին մէջ ունենալով:
Այս շատ դժուար հանգրուանին,
Մայէսթրօ Լոռի Անդունեան ուշադ-
րութիւնը գրաւեց երկու պատաս-
խանատուներուն՝ որոնք, բոլոր
խմբավարները դիտելէ ետք, ներ-
կաներուն առջեւ իրեն ըսին.
«Խմբավարած իւրաքանչիւր երա-
ժըշտական նկարագիրն ու յատ-
կութիւնները հասկնալի դարձուցիր
յստակօրէն»:
Ամէն խմբավար օրական երկու
անգամ պարտէր խմբավարել: Իտա-
լական Orchestra dell’Accademia
Vivaldiana di Venezia-ն մասնակ-
ցեցաւ այս չորսօրեայ արհեստանո-
ցին: Մինչ մէկը կը խմբավարէր,
նուագախումբին ետին նստած միւս
ինը խմբավարները՝ ուշի ուշով կը
հետեւէին նուագախումբը խմբա-
վարողին ու կը նօթագրէին երկու
առաջնորդներու անոնց տուած
ցուցմունքները:
10 Հոկտեմբերին, խմբավարուե-
ցաւ MOZART- ի Symphony No. 29-
ը, սիմֆոնիք նուագախումբով: 11
Հոկտեմբերին՝ DVORAK-ի Wind
Serenade in D, Op. 44-ը, փողային
նուագախումբով: Իսկ 12 Հոկտեմ-
բերին՝ խմբավարուեցաւ RESPIGHI-
ի Ancient Airs and Dances Suite No.
3-ը, լարային նուագախումբով:
Լոռի Անդունեան մեծ յաջողու-
թիւն արձանագրեց Վենետիկի
խմբավարական այս արհեստա-
նոցին մէջ: Իր իւրաքանչիւր խմբա-
վարութենէն ետք՝ ներկաները,
նուագախումբ թէ խմբավարներ,
ծափահարելով կը գնահատէին իր
խմբավարական ձեւը: Քանիցս,
բոլոր մասնակցողներու դիմաց,
երկու պատասխանատուները գո-
վեցին Լոռիի խմբավարական «թեք-
նիք»ն ու վարպետութիւնը:
Արհեստանոցի վերջին օրը,
բաժնուելէ առաջ, Մայէսթրօ Ճոն եւ
Նիյլ պատասխանատուները ինծի
մօտեցան՝ որպէս Լոռիին գործա-
վար (manager)՝ եւ ըսին. «Կը շնոր-
հաւորենք ձեզ, հիանալի եւ տա-
ղանդաւոր խմբավարուհի մըն է
Լոռին. Ան ճիշդ ասպարէզը ընտրած
է. Շատ փայլուն ապագայ ունի»:
ՀԱՄբԱրձուՄ ԱՆդուՆեԱՆ
Անգութ Մոլիէռը
Մոլիէռ, իրական անունով՝ Ժան-Պադիստ Բոքլէն, որ կը նկատուի
“Բարձր Կատակերգութեան” ժանրի հիմնադիրը, իր մահէն երեք ու կէս
դարեր յետոյ կը շարունակէ գրաւել աշխարհի բեմերը եւ սիրաշահիլ
հանդիսատեսներու համակրանքը:
Ինչու՞: Որովհետեւ իր նիւթերը կարելի են համարուիլ այժմէական
այնքան ժամանակ որքան մարդկային տկարութիւնները կը շարունակեն
գոյատեւել նոյնութեամբ, թէեւ նոր ընդունուած ձեւերով:
Կեղծիք, խարդաւանք, պղծութիւն, կը մոլորեցնեն Մոլիէռի սուր
տրամաբանութիւնը եւ ան, այս անողոք թատերագիրը, իր գրիչի բոլոր
զօրութեամբ, եւ իր ստեղծագործութեան կախարդական գիտութեամբ,
անվերահսկելի ջրվէժի մը նման կը գրաւէ բեմեր եւ մտածումներ,
կ’արթնցնէ տարբեր տեսակէտեր եւ պայքարներ:
Ինչպէս՞: Մոլիէռ կը փորձէ արթնցնել երիտասարդութիւնը, զանոնք
ազատ արձակելու համար անհեթեթ սահմանափակումներէ:
Ան կը յաջողի գա-
հընկէց ընել՝ կեղծ գիտ-
նականներ, տգէտ բժիշկ-
ներ, կաշառակեր մաս-
նագէտներ, նաեւ դա-
ւաճանական յարաբե-
րութիւններ եւ նիւթա-
պաշտութենէ մղուած
սիրային կեղծարարու-
թիւններ:
Բայց... Մոլիէռ գիտէ
թէ միայն մէկ ճամբայ
կայ այս յաջողութեան
համար՝ զուարճացնել,
խնդացնել: Եւ ահա՛ մեզ
կը հրամցնէ կատակերգութիւնը:
Արդէօ՞ք կարելի է չծիծաղիլ մարդկութեան զաւեշտին դիմաց: Անկարելի՝
երբ Մոլիէռն է կատակասէրը:
Երեւակայական հիւանդը կը ներկայացնէ այս բոլորը եւ կը կեդրոնանայ
նաեւ մարդ արարածի վախերուն եւ ցաւերուն վրայ: Երեք ու կէս դարեր
աւելի ուշ, ոչ միայն նոյնն ենք այլ չափազանցուած վիճակի մէջ հիւանդ
ենք... հիւանդ ընկերութեան մը մէջ, առանց այդ հաւատքին թէ կարելի է
փրկուիլ:
Բայց Մոլիէռ, որ արդէն ինքը հիւանդ էր, կը որոշէ դարմանումի յոյս մը
ժառանգ թողուլ իր հետեւողներուն: Այսպէս՝ ան կը յանձնէ իր վերջին
թատերախաղը, կատակախօս սրամտութեամբ, խանդավառ, զուարթ
նայուածքով եւ քրքիջներով լի:
Հայ Բեմ թատերախումբը, դերակատարներ, օգնականներ եւ բեմադրիչ,
մեծ հաճոյքով պատրաստեցինք այս նոր թատերախաղը:
Այն վստահութեամբ որ մեզի չափ դուք ալ պիտի զուարճանաք, կը
սպասենք ձեր բոլորին
Ներկայութեան, Նոյեմբեր 22, 23, 29 եւ 30-ին, Beau bois սրահին մէջ:
ՆԱՆսի իսսԱ ԹորոսեԱՆ
Բեմադրիչ

7. LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 / MONDAY NOVEMBER 10, 2014 • ABAKA • 7
Joindre l’acte à
la parole
Editorial écrit en anglais
par Edmond Y. Azadian
et publié dans The Armenian
Mirror-Spectator en date
du 25 octobre 2014
Je dédie l’éditorial de cette semaine
à Haroutioune Essayan, un bienfaiteur
qui au début des années 90, a contri-bué
à hauteur de 325 000$ à la
construction d’un hôpital en Arménie.
M. Essayan m’a abordé, la semaine
dernière à Toronto, avec un exemplai-re
de ma dernière chronique de cet
hebdomadaire et m’a demandé de
mettre l’accent sur certaines actions
positives en Arménie. Je suppose qu’il
voulait avoir l’assurance que les contri-butions
des organismes et des indivi-dus
de la diaspora ne sont pas desti-nées
à combler les gouffres financiers
d’Arménie, mais contribuent aux fon-dations
solides du pays.
Il est un fait historique clair, et nul
ne peut le nier, que chaque fois que
l’Arménie a perdu son indépendance,
et est tombée sous domination étran-gère,
les conflits internes ont contri-bué
à son effondrement final.
En effet, les Seldjoukides étaient
des barbares des plaines d’Asie centra-le,
qui ont envahi l’Arménie, mais si les
Arméniens avaient été forts, la ville
médiévale d’Ani, avec ses 1 001 églises,
ne se serait pas effondrée aux mains
de ces envahisseurs barbares.
Les Mamelouks étaient également
féroces. Ils sont arrivés directement
d’Egypte à la conquête du royaume
arménien de Cilicie, et ont capturé
notre dernier roi, Levon VI. Mais si nos
princes de l’époque avaient eu la vision
de consolider le royaume, plutôt que
de se battre entre eux, et pire encore,
être de connivence avec l’ennemi, les
Arméniens auraient probablement
conservé leur état de Cilicie, Mihran
Damadian n’aurait pas eu recours à un
malheureux coup d’état en 1920, et
Aram Ier, Catholicos du Saint-Siège de
Cilicie, n’aurait pas eu à saisir les tri-bunaux
de Turquie ou la Cour interna-tionale
des droits humains afin de
réclamer notre centre religieux légiti-me
de la ville historique de Sis.
Traditionnellement, nos egos indivi-duels
sont si exacerbés que nous
n’avons aucune vision d’avenir par
défaut d’agir collectivement.
Aujourd’hui n’est pas différent; nous
avons plus de détracteurs que de réels
partisans. Nous recueillons plus de cri-tiques
que de contributions.
L’Arménie est située dans une zone
géostratégique et ses ennemis exté-rieurs
se sont empressés de prioriser
leurs activités avant que des orga-nismes
de bienfaisance puissent
l’atteindre. Un organisme médiatique
bien financé est déjà prêt à amplifier
toute erreur ou défection d’une popu-lation
au désespoir.
A la suite des dernières élections
législatives, une partie de l’aide des
Etats-Unis du programme Millennium
a été mis de côté, touchant le secteur
agricole, qui est déjà mal en point.
Comme excuse, les Etats-Unis ont sug-géré
que les élections n’étaient ni
justes ni démocratiques. L’Azerbaïdjan,
lui, est le pire violeur des droits de la
personne, avec le plus grand nombre
de journalistes en prison, et pourtant
chaque article de loi est oublié (soit
l’article 907 du Freedom Support Act)
afin de remettre l’aide économique et
militaire à la dynastie Aliev.
De nombreux organes étrangers
prévoient des révolutions orange ou
rose en Arménie et des flammèches
d’instabilité politique dans le pays. Ils
sont appuyés par des bien-pensants de
la diaspora, qui sont engagés dans
l’introduction de réformes démocra-tiques
en Arménie en créant un parle-ment
contrôlé à distance.
Chaque personne, chaque groupe, a
sa propre recette pour sauver
l’Arménie, admettant rarement que la
seule médecine efficace serait de don-ner
un coup de main aux secteurs
vitaux de l’économie ce qui maintien-drait
la santé du pays.
Je pense à ce médecin d’Istanbul,
écoutant l’hymne national d’Arménie
sur son lit de mort, qui face à la finalité
de la vie a une conscience claire
d’avoir contribué avec toutes ses éco-nomies
à la création d’un département
de sciences politiques à l’Université
d’Erévan, destiné à former de jeunes
diplomates afin de diriger leur pays.
Je pense à cet homme d’affaires de la
diaspora arménienne qui a construit
une usine d’un million de dollars au
Karabagh, en disant : « Si nous per-dons
le Karabagh, au diable mon mil-lion.
»
Je pense à Levon Kebabjian et sa
femme, qui laissent derrière eux leur
appartement luxueux de Paris, et pas-sent
des mois dans les montagnes du
Karabagh à offrir des vaches aux
familles vivant au-dessous du niveau
pauvreté.
Je pense à Herman Hintirian, bijou-tier
au coeur d’or, des États-Unis, qui à
lui seul finance l’orphelinat
Terchounian de Gumri.
Je pense au projet Un arbre pour
l’Arménie qui aide l’Arménie écolo-gique.
Heureusement que tant de per-sonnes
et de groupes contribuent
financièrement et technologiquement à
sauver le pays.
Kirk Kerkorian est l’un de ceux qui
a versé des centaines de millions pour
reconstruire les routes et rénover les
institutions culturelles vénérables tom-bées
en ruine, malgré les opposants
qui continuent de frapper à sa porte.
L’architecte Osep Sarafian a
recueilli plus d’un million de dollars
pour des projets parrainés par le
Fonds d’investissement social armé-nien
(FISA), tout en veillant à ce que le
pays reçoive 95% des fonds équivalent
aux sommes remises par la Banque
mondiale. À ce jour, près de 18 mil-lions
de dollars en projets ont été
achevés, et bénéficient à 122 villages
d’Arménie, grâce à des projets d’aque-ducs,
d’irrigation et des centres cultu-rels.
Le problème primordial de
l’Arménie est la fuite de ses cerveaux.
Durant la période soviétique, la répu-blique
faisait partie d’une unité
Suite à la page 8
S E C T I O N F R A N Ç A I S E
LUNDI 10 NOVEMBRE 2014
Serge Sargissian : « Le peuple
arménien a pour mission exclusive
de prévenir la répétition
de génocides »
Serge Sargissian, dans une entrevue
au New York Times, a déclaré, « nous
croyons que l’ensemble de l’humanité
doit reconnaitre, condamner et exclure
le déni de ce crime des crimes. »
« Ceci est notre message à la commu-nauté
internationale, y compris au gou-vernement
et à la société des États-
Unis, à la veille du centenaire du géno-cide
arménien. Le génocide arménien
est un fait incontestable, documenté
par la communauté internationale qui a
fourni un refuge à des centaines de mil-liers
d’Arméniens qui ont fui les mas-sacres
commis par l’Empire ottoman.
Aujourd’hui, même les milieux instruits
de la société turque se sont réconciliés avec leur propre passé, s’opposant à la
position négationniste officielle de leur état. »
Selon Serge Sargissian, la commémoration du 100e anniversaire du génocide
arménien est une étape importante vers la reconnaissance et la condamnation
internationale, mais ne constitue pas un critère d’évaluation. Elle marque un
nouveau départ dans le cadre d’efforts conjoints pour éviter que l’histoire ne se
répète.
Edward Nalbandian : « Ce n’est pas un
hasard si la politique de zéro problème
de la Turquie ne mène à rien »
Le 23 octobre dernier, le ministre
arménien des Affaires étrangères
Edouard Nalbandian répondait aux
questions des journalistes lors d’une
conférence de presse conjointe avec le
ministre allemand des Affaires étran-gères
Frank-Walter Steinmeier.
Interrogé sur la récente déclaration
de M. Erdogan selon laquelle la
recherche sur les événements de 1915
devrait être basée sur les livres des
bibliothèques et des archives turques,
et que les chercheurs turcs citant ces
archives concluent que le génocide a
été perpétré non par les Turcs, mais
contre eux, Nalbandian a notamment
déclaré :
« Il est étrange que les ouvrages consa-crés
au génocide arménien dans les
bibliothèques et archives turques sont
différents dans leur contenu, des
documents d’archives et de biblio-thèques
partout dans le monde. Si les
décideurs en Turquie comptent sur ces
documents, ce n’est pas un hasard si la
politique de zéro problème ne mène à
rien. Il y a peu, j’ai transmis à mon
homologue allemand, M. Steinmeier,
un nouveau livre contenant près de
240 documents attestant du génocide
arménien dans les archives alle-mandes.
»

8. 8 • ABAKA • LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 / MONDAY NOVEMBER 10, 2014
Joindre l’acte...
Suite dans la page 7
économique mondiale ayant
d’immenses ressources et des marchés
à la hauteur. Les scientifiques gravi-taient
en Arménie, l’avant-garde de
nombreuses réalisations scientifiques.
L’Institut Mergelian était la plaque
tournante de tout projet scientifique et
militaire. Avec l’effondrement de
l’empire soviétique, de nombreux
scientifiques se sont dispersés à tra-vers
le monde et ont obtenu des
emplois lucratifs. Quelque soit leur
patriotisme, l’économie de l’Arménie
ne leur permet pas de revenir en
Arménie, où les opportunités et les
salaires élevés sont rares.
De plus, le pays est pauvre en res-sources
naturelles. Certaines mines
d’uranium, d’or et de molybdène sont
exploitées principalement par des
entreprises étrangères, parfois au
détriment de l’environnement.
Pourtant, la principale ressource
reste la jeunesse bien éduquée et
exceptionnellement intelligente, et les
initiatives pour lutter contre la fuite
des cerveaux sont les avenues les plus
viables à la survie de l’Arménie.
Tout au long du blocus, les scienti-fiques
arméniens ont réussi à exporter
leurs produits en ligne, à contribuer à
l’économie et à aider les jeunes talents
à vivre et créer dans leur pays d’origi-ne.
Dans ce domaine particulier, un
projet visionnaire a été la fondation du
Centre pour les technologies créa-trices
Tumo. Un bâtiment de 75 000
pieds carrés construit sur 50 acres
d’espaces verts dans le centre
d’Erévan, conçu pour éduquer quoti-diennement
plus d’un millier d’étu-diants
aux technologies informatiques
sans frais. Le campus est la création
de Sam et Sylva Simonian, de Dallas.
On estime que plus de 50 millions de
dollars ont été investis dans le projet,
avec des millions prévus pour l’entre-tien
du site et des salaires pour le per-sonnel.
Un autre projet de classe mondiale
est le bureau des rayons cosmiques
(CRD) sur le mont Aragats. Il fait par-tie
de l’Institut de Physique d’Erévan,
fondé en 1943 par le physicien Artem
Alikhanian. Malgré la perte des inves-tissements
soviétiques, le bureau, diri-gé
par Ashot Chilingarian, emploie 80
physiciens, ingénieurs, techniciens et
étudiants, dans des conditions
navrantes. En hiver, ils sont bloqués
dans la montagne pendant des
semaines. Le CRD a deux rayons cos-mique
et solaire de haute altitude sur
le Mont Aragats: la station Aragats à 3
200 mètres d’altitude et la station de
Nor-Ambert à 2 000 mètres.
Les deux observatoires du CRD
recueillent des données, analysées en
utilisant un logiciel mathématique
sophistiqué développé par le CRD lui-même.
Leur recherche possède donc
un intérêt théorique et pratique. Les
éruptions solaires et les éruptions de
masses, lorsque dirigées l’une vers
l’autre, provoquent des effets négatifs
sur les réseaux électriques de la terre,
peuvent endommager les satellites, et
mettre en danger les astronautes. Les
scientifiques travaillent actuellement à
un prototype de système d’alerte pré-coce
qui pourrait informer les opéra-teurs
de satellites jusqu’à 30 minutes
avant que les effets néfastes des érup-tions
solaires n’atteignent la terre. Ce
service pourrait permettre des mil-liards
d’économies.
Les scientifiques du CRD représen-tent
l’Arménie à un certain nombre de
conférences scientifiques internatio-nales
et sont largement récompensés
pour leurs efforts.
Ce projet est soutenu par Guiragos
et Haroutioune Vaporciyan et leurs
familles des États-Unis, avec des
contributions de centaines de milliers
de dollars. Anahid Yeremian, physi-cienne
de Stanford, contribue à partir
de la côte Pacifique avec un zèle mis-sionnaire,
et fait la promotion du CRD
dans les milieux scientifiques. En fait,
elle, et quelques autres, ont formé le
groupe des Amis du CRD, dont la
seule mission est de recueillir des
fonds afin que le CRD emploie ses
mêmes cerveaux brillants.
Une autre initiative importante est
la création de l’Ecole Internationale de
Dilijan. Parfois, on peut entendre des
plaintes accusant les oligarques
d’Arménie et de Russie de ne pas aider
leurs pairs. Rouben Hayrapetian, qui
attend dans une prison russe, a contri-bué
par des centaines de millions à
son Artzakh natal. Malgré le pessimis-me
rampant, Rouben Vardanian et son
épouse, Veronika Zonabend de Russie,
ont investi 115 millions de dollars à
l’École Dilijan, 13e membre de l’Union
internationale des collèges, et le pre-mier
pensionnat international
d’Arménie. Outre Vardanian, les fonda-teurs
sont Gagik Adibekian (Russie),
Noubar et Anna Afeyan (États-Unis),
Vladimir et Anna Avetissian (Russie)
et Oleg Mkrtchian (Ukraine).
Une fois certains projets et initia-tives
exposés, il devient dangereux de
laisser de côté de nombreux projets
similaires. Mais ces contributions per-tinentes
feront parler positivement des
autres.
Bien sûr, le Fonds Arménie, et nos
organismes traditionnels poursuivent
leur soutien. L’UGAB, ARS, AMAA,
l’Association Culturelle Tékéyan, les
Chevaliers de Vartan et de nombreux
autres groupes ont fait de la survie de
l’Arménie leur priorité.
Il existe de nombreux héros mécon-nus
qui contribuent à des organismes
de bienfaisance ou initient les entre-prises
à garder l’Arménie en vie. Les
difficultés sont énormes, certains
d’entre eux sont créés artificiellement.
Des fonctionnaires corrompus
essaient d’obtenir leur part, avant que
l’Arménie ne bénéficie de la générosité
de la diaspora. Plusieurs personnes
bien intentionnées ont tourné le dos
pour de bonnes raisons. Mais d’autres
trouvent le moyen de contourner les
obstacles et poursuivent leur travail
positif.
L’Arménien a de nombreux diplo-mates,
des experts et des philosophes,
répartis dans le monde entier ayant
une profusion d’idées et de sugges-tions.
Certains d’entre eux sont bien
intentionnés tandis que d’autres sont
malhonnêtes et égoïstes.
Au-delà de toutes les idées et sugges-tions,
l’Arménie survivra grâce à des
contributions positives et matérielles.
L’Arménie survivra et prospérera
lorsque nous joindrons l’acte à la paro-le.
Traduction N.P.
Un Arménien sculpte le monument
Wikipédia de Pologne
Selon la radio polonaise, le premier
monument du monde consacré à
l’encyclopédie en ligne Wikipédia a été
dévoilé dans la ville de Słubice, près
de la frontière allemande.
Le monument, de 2,5 mètres de haut,
se compose de quatre personnes éle-vant
un puzzle en forme de globe, le
symbole de Wikipédia.
La sculpture elle-même a été créée par
l’Arménien Mihran Hakobian, qui a
étudié au Collegium Polonicum de
Słubice.
Les autorités de la ville ont financé le
monument, qui a coûté 11 800 €, à la
suite d’une proposition du Dr
Krzysztof Wojciechowski, directeur
administratif du collège.
Wojciechowski a fait valoir que la
sculpture était un symbole approprié
pour la ville, étant donné que le collè-ge
lui-même est une institution trans-frontalière.
Le Collegium Polonicum est financé
conjointement par l’Université euro-péenne
Viadrina, de Frankfurt, en
Allemagne, et de l’Université Adam
Mickiewicz de Poznan.
Les branches allemandes et polonaises
de Wikipédia sont parmi les plus dyna-miques,
avec la version allemande, la
quatrième (sur 287 langues), tandis
que la version polonaise est douzième
au nombre de pages.
Inauguration d’une
stèle commémorative
du génocide arménien
Afin de célébrer la « Journée internationa-le
de la paix », le 21 septembre dernier, la
ville de Roquebrune sur Argens, dans le Var,
en présence d’une centaine d’Arméniens,
sous l’égide de l’Alliance générale des
Arméniens du Var, et sous le haut parrainage
de l’ambassade d’Arménie à Paris, ont com-mémoré
le génocide arménien par le dévoile-ment
d’une stèle, à l’oliveraie de la chapelle
Saint-Pierre, rebaptisée espace Saint-Pierre
et Père Komitas.
Le dévoilement du « khatchkar », conçu
par l’architecte Antranik Zakarian et réalisé
par le sculpteur Odino Prete, a eu lieu en
présence du vice-consul arménien Levon
Davtian, représentant l’ambassadeur armé-nien
Viguen Tchitetchian.
Le maire de Roquebrune, Luc Jousse, a terminé son allocution par une cita-tion
du Général De Gaulle : « Je m’incline devant les victimes des massacres per-pétrés
à l’encontre de votre peuple par les gouvernements turcs dans le but de
l’exterminer. Crime barbare condamnable que la conscience humaine doit ban-nir,
ne jamais accepter, ni oublier. Vous êtes un petit peuple, riche de culture et
d’histoire ; l’humanité vous doit beaucoup et je suis persuadé aujourd’hui que de
ce petit nombre de rescapés, demain une jeunesse vaillante fera resurgir une
Arménie en sécurité, libre et indépendante. »

9. LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 / MONDAY NOVEMBER 10, 2014 • ABAKA • 9
Edward Nalbandian Described Presidents’
Meeting as Constructive, Helpful
and Sincere
In an interview with Times.am, RA
Minister of Foreign Affairs Edward
Nalbandian said he would describe the
meeting in Paris as constructive, help-ful
and sincere.
“We express our gratitude to
President of the Republic of France
Francois Hollande for organizing the
meeting of the Presidents for the set-tlement
of the Nagorno-Karabakh con-flict
in Paris. This was the third meet-ing
of the Presidents devoted to the
Nagorno-Karabakh conflict settlement
in the past three months, and it goes to
show that the co-chairing countries are
committed to continue to work active-ly
for the settlement of the conflict.
Today’s meeting in Paris was also in that context,” RA Minister of Foreign
Affairs Edward Nalbandian declared last evening, reports Times.am.
“We highly appreciate all initiatives aimed at organizing meetings, especially
at the highest level. They provide the sides with the opportunity to become more
familiar with each other’s approaches and the opportunity to try to bring the
approaches together,” the minister said, reports ArtaskhPress.
“I would describe today’s meeting as constructive, helpful and sincere.
Several issues related to the Nagorno-Karabakh conflict settlement were dis-cussed
during this meeting, including the confidence-building measures which
Francois Hollande had proposed during his visit to the region in May and which
were welcomed by the Co-Chairs. Armenia’s approaches are the Co-Chairs’
approaches. The confidence-building measures may create good conditions for
making progress in the process of negotiations. Azerbaijan has a different
approach. Azerbaijan is approaching from another point because it believes
progress in the negotiations may create conditions for building confidence.
That’s obviously a little different approach, but it’s known and has existed in the
past.
During today’s meeting, the Presidents also had the opportunity to discuss
other regional and international issues. The discussions were interesting and
showed that Armenia and Azerbaijan might have similar approaches to certain
issues,” Minister of Foreign Affairs Edward Nalbandian emphasized.
E N G L I S H S E C T I O N
MONDAY NOVEMBER 10, 2014
Armenia Reoriented
or Disoriented?
BY EDMOND Y. AZADIAN
October 10, 2014 will become an
important date for Armenia, since on
that day, two significant events took
place, not necessarily coincidentally.
The first event was the signing of the
Eurasian Economic Union (EEU) by
President Serge Sargisian in Minsk,
and the second one was the opposi-tion
rally at the Republic Square.
Since Armenia broke off negotia-tions
with the European Union in
September 2013, it has been waiting at
the door of the Russian-led Customs
Union, which Russia, Belarus and
Kazakhstan had formed.
Although Armenia was coerced into
relinquishing its economic ties with
the European Union, it could not
become a founding member of the
Customs Union; instead, Yerevan was
kept waiting for 13 more months to
join the Customs Union, with dubious
benefits in the prospect. Despite those
intimidating circumstances, the speak-ers
at the opposition rally recognized
that it was an unavoidable act to
which Armenian had to commit itself.
That was the reorientation of
Armenia away from Europe and fur-ther
into Russia’s embrace.
Armenia’s destiny is locked in place
by certain determinants, which no
administration — new or the status
quo — can change; the Russian
geostrategic position is one determi-nant
which is forced by historic rela-tions
and geographic proximity. The
other determinant is the economic
blockade by Turkey and Azerbaijan
stifling the country to compromise its
future. A third determinant may be the
sending of funds by Armenia’s citizens
abroad to their families in Armenia.
That is in steady decline and one day it
may be reduced to catastrophic levels.
The last determining factor is the
corruption endemic in all former
Soviet republics and any single coun-try
cannot stamp it out it because the
entire region is engulfed in the system.
Mikhail Saakashvili tried to uproot
corruption in Georgia while he was
president and today he is a wanted
man by the Tbilisi authorities.
Therefore, as unsavory as it may
sound, corruption cannot be con-trolled,
especially in a poor country.
This does not mean that the country
should give up hope in fighting corrup-tion.
But it means one thing: that no
opposition can deliver it overnight, no
matter how loudly it may claim it can.
Armenia’s foreign policy is reorient-ed
by outside forces, but its domestic
policies could be directed through the
interaction of political forces. That
interaction, however, thus far has only
led the country to disorientation.
During the last presidential and par-liamentary
elections, Sargisian’s
Republican Party was able to decimate
the opposition and come out on top.
The election was also approved with
reservations by international
observers. The method was all too
familiar — an election system that
every previous administration has
implemented and perhaps, every
future political force will continue as
well.
A case in point is the reappointment
of Syunik governor Sourik
Khatchatryan, despite claims he has
criminal ties. Similar appointments
were made in Shirak and elsewhere.
As long as these kingpins deliver
votes, they can break any law with
impunity.
The opposition can rightfully cry
wolf and call the current regime crimi-nal
and oligarchic, but how many
political assassinations were commit-ted
during Levon Ter-Petrosian’s
watch?
The time in office of Robert
Kocharian, who is waiting in the wings
to throw his hat in the presidential
race, was marred by the massacre at
the parliament, as well as the March 1
killings at Freedom Square.
Both during and after the last elec-tions,
many defections took place in
the ranks of Ter-Petrosian’s HAK
coalition, weakening it significantly.
But he did not give up hope. He con-tinued
courting the Prosperous
Armenia Party and its leader Gagik
Zaroukyan, a prominent oligarch who
was in the coalition with Sargisian’s
Republican Party. He gradually shifted
towards the opposition and October
10 could become a victory day for LTP
because that day Zaroukyan joined
him on the podium at the opposition
rally. He also was able to lure Raffi
Hovannisian’s Heritage Party to form
the “magnificent” trio of opposition
parties in the parliament. That trio
may become the “magnificent quartet,”
if the ARF (Dashnag) party eventually
decides to join. The ruling party has
offered ambassadorial posts and other
lucrative position to keep the ARF on
a short leash. That is why the party did
not participate in the October 10 rally,
where Ter-Petrosian announced that
“we understand and respect their posi-tion,”
although during his presidency,
he jailed the ARF leadership, harassed
their members and destroyed their
publication facilities.
The October 10 rally and the rallies
preceding it in the provinces were well
attended and were conducted in an
Cont’d on page 10
Armenia to Continue to Provide
Economic Assistance to the NKR in 2015
The Republic of Armenia will con-tinue
to provide economic assistance
to the Nagorno-Karabakh Republic in
2015. This is what RA Prime Minister
Hovig Aprahamian said during a dis-cussion
on the 2015 RA State Budget
held as part of the National Assembly’s
Standing Committees’ joint session.
“By the 2015 State Budget of
the Republic of Armenia, nearly
45,500,000,000 drams will be provided
as an interstate loan to the Nagorno-
Karabakh Republic,” the RA Prime
Minister mentioned, reports
Armenpress.am.
Aprahamian stressed the fact that
the actions for the development of for-eign
economic relations will be aimed
at raising the level of economic com-petition
and deepening integration
into the world economy. “Necessary
measures will be taken to ensure the
continuation of special trade regime of
the European Union, and major
emphasis will be placed on the effec-tive
implementation of actions for
Armenia’s accession to the Eurasian
Economic Union,” Hovig Aprahamian
mentioned.
Warlick Positively Assesses Armenian and
Azerbaijani Presidents’ Meeting in Paris
U.S. Co-Chair of the OSCE Minsk
Group James Warlick has positively
assessed the meeting of Armenian and
Azerbaijani Presidents Serj Sarksian
and Ilham Aliyev in Paris.
Warlick posted the following com-ment
in his microblog on Twitter:
“I think that the Armenian and
Azerbaijani Presidents’ agreement to
meet in Paris was an important step.
Thank you, President Hollande,” the
U.S. Co-Chair wrote.

10. 10 • ABAKA • LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 / MONDAY NOVEMBER 10, 2014
Armenia reoriented...
Cont’d from page 9
orderly manner. One truth was proven
at the rally, that contrary to claims,
there was no tyranny in Armenia.
Otherwise, 10,000 people could not
gather in one place and harangue “the
criminal oligarchy” to give up the rule
or chant “we want an Armenia without
Sergik.”
The other topics were poverty, cor-ruption,
emigration and lawlessness,
which are on the minds of every citi-zen.
Ter-Petrosian vowed to continue
the campaign in an orderly fashion,
based on the constitutional rights of
the citizens.
Aram Manukyan provided statistics
about the dire situation in the country
and cited the causes which were dri-ving
citizens to leave the country in
droves
The opposition has submitted a list
of 12 demands to the government for
reform.
It would benefit the country if a
healthy opposition is formed to fight
on political grounds to take over the
rule. But the irony in this case is that
one of the presidential candidates is a
prominent oligarch, Gagik Zaroukian,
a kind-hearted benefactor with a
wrestler’s demeanor. One could argue
why not Zaroukian as president, if a
former wrester, Jesse Ventura, was
able to become the governor of
Wisconsin?
Recaping the EEU Treaty, there are
at least two caveats which will con-cern
every Armenian, regardless of
their political affiliation. One is eco-nomic
prospects in joining the
Customs Union with Russia. The for-mer
director of Armenia’s Central
Bank, Bagrat Asatryan, sees a 2-3 per-cent
decline in transfers from Russia
while Armenia needs a 10-percent
AGBU, Gulbenkian Foundation and
Government of Armenia Will Provide
The Tuitions Of Syrian Armenian
Students
As the number of Syrian Armenian students arriving in Armenia con-tinues
to grow, AGBU, Calouste Gulbenkian Foundation as well as the
government of Armenia are taking measures to ensure that their educa-tion
does not suffer as a result of their displacement.
AGBU and Gulbenkian will each provide $130,000 each year starting
with the 2014-2015 academic year, while the government of the Republic
of Armenia has agreed to offer additional funds as well as significantly
reduce tuition for Syrian Armenian students.
AGBU Armenia’s interim director Hovig Eordekian says, “This important
educational initiative will help Syrian Armenian youth continue their
education in their homeland and not leave Armenia for other countries.”
During the 2013-2014 academic year, the tuition fees for 380 Syrian
Armenian undergraduate and graduate university students studying in
Armenia were covered by this joint project.
The parties have now agreed to give preference to undergraduates, who
now make up the majority of university applicants. However, in order to
allow as many Syrian Armenian students as possible to continue their
education in Armenia within the budget allocated, the parties are cur-rently
discussing the possibility of covering the tuition of graduate stu-dents
who meet certain criteria.
increase in transfers for growth. But a
more ominous concern, according to
Asatryan is “In case of a 3-percent eco-nomic
growth, no social problems can
be solved. Three percent-growth will
even serve as stimulus for emigration.
To preserve this situation in Armenia a
6-8 percent economic growth is neces-sary.
And unfortunately, there are no
prerequisites for the situation to
improve in 2015, 2016, and 2017.”
Asatryan mentioned that Armenia’s
major partner, Russia, to which we
turn nowadays, will have 0-percent
growth, since sanctions will have a
negative impact.
Under the above conditions, it looks
like Armenia is linking its economic
fortune to a sinking ship, unless a
political development comes to rectify
the situation.
Another caveat is the issue of
Karabagh. Kazakhstan’s President
Nazarbayev delayed Armenia’s partici-pation
in the treaty, arguing that
Armenia should join the union with its
“internationally recognized bound-aries,”
excluding Nagorno Karabagh,
to satisfy President Aliyev in
Azerbaijan. No such condition ham-pered
Russia’s role questioning the
inclusion of Crimea.
As the treaty is signed by Armenia,
there is no explanation whatsoever, if
customs system will be implemented
on Armenia—Karabagh border. Only
Mr. Aliyev is elated that if and when
Azerbaijan joins the Customs Union,
the signatories may admit Baku with
Nagorno Karabagh as part of its terri-tory.
As we can see the problems are way
above the power of any party to
resolve. Unity and concerted efforts by
the ruling party and opposition may
yield some results. Otherwise, no one
can safely identify Armenia’s course,
whether its reorienting or disorien-ting.
Armenian Family Support Services
Celebrates 10th Anniversary with
“A Night to Shine”
Saturday September 27, 2014 was a “Night To Shine” for Toronto’s Armenian
Family Support Services (AFSS) as they celebrated their 10th Anniversary toge-ther
with members of Toronto’s Canadian-Armenian community. AFSS is a
registered non-profit community organization and part of the Holy Trinity
Armenian Church of Toronto. The organization provides emergency support,
settlement and referral services for the Greater Toronto Area with a focus on
Armenian Canadians.
The evening was full of fun and festivities. MP Roxanne James opened the
program with praise for the work carried out by AFSS for the community. She
brought greetings and read a message from the Honourable Chris Alexander,
Canada’s Citizenship and Immigration Minister, congratulating AFSS for their 10
years of service.
Mrs. Maida Icliates, chair of AFSS was recognized for her passionate dedica-tion
to the Armenian Community of Toronto by Reverend Archpriest Zareh
Zargarian and Holy Trinity Armenian Church’s Parish Council with a commemo-rative
plaque. Father Zareh thanked Maida for her leadership and unswerving
dedication, saying that through her efforts, together with the AFSS Board of
Directors and team of volunteers, she has shown the true meaning of what it
means to be a Christian.
Master of Ceremonies was our very own Saro Khatchadourian, who skillfully
hosted the evening’s events. In her speech, Maida spoke of the countless hours
that the AFSS Board, volunteers and people in the community have given to
create a tapestry of love and caring for those in need. She also thanked all those
who contributed financially to help the numerous initiatives that AFSS has
undertaken over the years. Mr. and Mrs Levon and Silva Mermer were presented
with an award as an expression of appreciation for their ongoing and uncondi-tional
financial support to AFSS. The program included a video presentation by
a community member who had approached AFSS for financial help towards his
tuition. A couple in the audience also spoke of their gratitude to AFSS for having
been there for them when they first arrived in Toronto, helping them to settle
into their new lives in Canada.
After dinner, guests were entertained by the graceful dancing of Mrs. Joy
Bedrosyan and her dance partner Mr. Egor Shalvarov, as well as the lively music
of Gary Sahsuvar’s jazz trio. DJ Armo Kidd kept the crowd dancing into the late
hours of the night. Throughout the night guest enjoyed the Hollywood style step
and repeat photo corner, complete with red carpet and velvet ties. Attendees
paused to take many memorable photos with friends. A silent auction and
numerous valuable lottery gifts made the evening a resounding success!
Armenian journalist appointed chief
advisor to Turkish Prime Minister
Turkish-Armenian journalist and
writer Etyen Mahcupyan will serve
as a chief advisor to Turkish Prime
Minister Ahmet Davutoglu.
Davutoglu offered the post to
Mahcupyan last week, on the side-lines
of a meeting of the intellectu-als’
council. Mahcupyan accepted
the offer, according to Sabah daily.
Davutoglu stressed that Etyen
Mahcupyan made an important
contribution to Turkey’s democra-tization
and the formation of civil
society.
It is noted that Mahcupyan will
deal with the settlement of the
Armenian issues.
He headed Agos weekly for
some time after Hrant Dink’s assas-sination,
and gained wide public
recognition.

11. LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014 • ABAKA • 11
ԹՄՄիութեան «Հայկաշէն Ուզունեան» մրցանակաբաշխութիւնը
իւրօրինակ կամուրջ է Հայաստանի եւ Սփիւռքի միջեւ
Լոնտոնում Կոմիտասի 145-ամեակին նուիրուած համերգ
Հոկտեմբերի 18-ին Լոնտոնի
Սուրբ Եղիշէ եկեղեցում տեղի
ունեցաւ դասական երաժշտութեան
համերգ: Լոնտոնի Թէքէեան հիմ-
նադրամը կազմակերպել էր հայ
երաժշտութեան երեկոն՝ Մեծ Բրի-
տանիայում առաջին հայկական՝
«Կոմիտաս» երգչախմբի մաս-
նակցութեամբ՝ տօնելու Մեծն Կո-
միտասի 145-ամեակը:
Հայկական երգչախմբի ստեղծ-
ման գաղափարը, որը պատկանում
էր Թէքէեան հիմնադրամի պատ-
ւաւոր քարտուղար Վ. Ուզունեանին
եւ թենոր Ս. Յակոբեանին, մեծ
խանդավառութեամբ ողջունուեց
հիմնադրամի կողմից, եւ 2013թ.
Նոյեմբերին պաշտօնապէս ստեղ-
ծըւեց «Կոմիտաս» երգչախումբը՝
Վարդան Ուզունեանի նախագահու-
թեամբ եւ գեղարուեստական ղե-
կավար ու տիրիժոր, թենոր Սիփան
Յակոբեանի գլխաւորութեամբ,
որոնց դերն ու աջակցութիւնը նշա-
նակալից են երգչախմբի ստեղծման
օրուանից:
Տիրիժոր Ս. Յակոբեանը, ինչպէս
նաեւ երգչախմբին նուագակցող
Էլլա Բաբայեանը ամիսներ շարու-
նակ ջանք չխնայեցին եւ անգնա-
հատելի աշխատանք կատարեցին
երգչախմբի 30 երգիչներին մար-
զելու երգային վարպետութեան մէջ
եւ նախապատրաստելու այս աշ-
նանային կարեւոր ելոյթին, որին
ներկայ էին Բրիտանահայ հա-
մայնքի բոլոր կազմակերպութիւն-
ների ներկայացուցիչներ, Լորտե-
րի Պալատի խօսնակ Պարոնուհի
Քարոլայն Քոքսը, երաժիշտներ,
քննադատներ եւ երաժշտասէր
հանրութիւնը:
Համերգը բացուեց Թէքէեան
հիմնադրամի պատուաւոր քար-
տուղար եւ «Կոմիտաս» երգչախմբի
նախագահ Վարդան Ուզունեանի
ողջոյնի խօսքով, որը յաւելուեց
հիմնադրամի 39-ամեայ մշակու-
թային եւ մարդասիրական գոր-
ծունէութեան ակնարկով: Նախա-
գահը նաեւ անդրադարձաւ երգ-
չախմբի հայապահպան նշանա-
կութեանը, այն է՝ պահպանել եւ ողջ
աշխարհով տարածել հայ երա-
ժըշտութեան անգնահատելի ժա-
ռանգութիւնը:
Համերգը յագեցած էր կոմի-
տասեան լաւագոյն եւ հանրայայտ
ստեղծագործութիւններով: Բացի
«Կոմիտաս» երգչախմբի ելոյթ-
ներից, հանդիսատեսը վայելեց նաեւ
տաղանդաւոր անգլիաբնակ հայ
երաժիշտներ՝ Անի Պատիկեանի,
Թերեզա Գէորգեանի, Քրիստինա
Առաքելեանի կատարումները:
Առաջին կոմիտասեան երկու
ստեղծագործութիւնները՝ դաշնա-
մուրային պարեր, կատարեց խոս-
տումնալից դաշնակահարուհի եւ
կոմպոզիտոր Քրիստինա Առա-
քելեանը: Յաջորդ ելոյթը մատուց-
ւեց թենոր Սիփան Յակոբեանի
կողմից, որ իր թաւշեայ ձայնով
կատարեց Կոմիտասի (Հայաստան»
«Ես առուն» «Ալագեազ» եւ «Խնկի
Ծառ» երգերը: Այնուհետեւ կոմի-
տասեան «Կռունկ» եւ «Քելեր-
Ցոլեր» ստեղծագործութիւնները
վարպետօրէն կատարեց ջութա-
կահարուհի Անի Պատիկեանը:
Տպաւորիչ էր Թերեզա Գեւորգեանի
հնչեղ սոփրանօն Կոմիտասի «Ծի-
րանի ծառ» եւ «Ծիծեռնակ» ստեղ-
ծագործութիւններում: Մենակա-
տարների ելոյթը եզրափակեց
Կոմիտասի «Հապրպան» ստեղ-
ծագործութիւնով, որի ժամանակ
այս չորս տաղանդաշատ երաժիշտ-
ները իրենց վարպետօրէն մատու-
ցումով հմայեցին հանդիսատեսին՝
համահունչ, լիրիկական կատա-
րումով եւ գերզգացմունքայնու-
թեամբ, ինչպէս նաեւ բարձրա-
ճաշակ արտիստիզմով:
Համերգի յաջորդ հատուածը «Կո-
միտաս» երգչախմբի ելոյթն էր:
Ստեղծման օրուանից դեռ մէկ
տարին անգամ չբոլորած երգչա-
խումբն իր առաջին լայնամաս-
շտապ ելոյթը ցուցաբերեց, հանդէս
գալով 9 հայրենասիրական եր-
գերով, որոնց թւում նաեւ կոմի-
տասեան երեք երգեր՝ «Անձրեւն
եկաւ», «Էս գիշեր», «Իմ չինարի
եարը»: Բարձր ուշադրութեան
արժանացաւ Արփի Քասապեանի
մենակատար ելոյթը երգչախմբի եւ
դաշնամուրի նուագակցութեամբ
«Ծաղկած պալէնի» երգում:
Համերգի վերջում ողջոյնի խօս-
քերով հանդէս եկան Միացեալ
Թագաւորութիւնում Հայաստանի
դեսպանատան ներկայացուցիչ Արա
Մարգարեանը, Հայ Առաքելական
Եկեղեցու Վարդապետ Արէն Շա-
հինեանը՝ բարձր գնահատանքի
արժանացնելով երգչախմբին եւ
մաղթելով նրան նորանոր յաջո-
ղութիւններ եւ ձեռքբերումներ:
Թէքէեան հիմնադրամի պատ-
ւաւոր քարտուղար եւ «Կոմիտաս»
երգչախմբի նախագահ Վարդան
Ուզունեանն եզրափակեց մշակու-
թային այս ձեռնարկը՝ խրախու-
սական պատուոգրեր եւ երախտիքի
խօսք ուղղելով համերգի բոլոր
մասնակիցներին, նուիրատուներին,
աջակիցներին եւ բոլոր հիւրերին:
Յասմիկ Յարութիւնեան-
սէՅմուր /Լոնտոն/
սեդա Խաչատուրեան
/երեւան/
Հոկտեմբեր 27-ին Երեւանի Թէ-
քէեան կենտրոնի դահլիճում ընտիր
հասարակութիւն էր հաւաքուել
կրկին. Շնորհւում էր Թէքէեան
Մշակութային Միութեան «Հայկա-
շէն Ուզունեան» մրցանակը, որը
մեր գրողներին եւ ուսումնասի-
րողներին է տրւում 1966 թուա-
կանից ի վեր երկամեայ հերթա-
կանութեամբ, խթանելու համար
հեղինակներին սփիւռքում եւ,
յատկապէս վերջին տասնամեակնե-
րին, Հայաստանում:
Ժիւրին գլխաւորութեամբ յայտնի
հրապարակագիր եւ հեղինակ Վաչէ
Սեմերճեանի (Գալիֆորնիա), խղճա-
միտ աշխատանք է կատարել՝ մրցա-
նակի ներկայացուած աւելի քան 50
գրքերից առանձնացնելով լաւա-
գոյնները, որոնցից երեքն արժա-
նացան մրցանակի համապատաս-
խան տիպլոմներով եւ դրամական
պարգեւներով:
Բացման խօսքով հանդէս եկաւ
«Ազգ» օրաթերթի գլխաւոր խմբա-
գիր Յակոբ Աւետիքեանը: Շնոր-
հաւորելով հեղինակներին փայլուն
աշխատանքի համար՝ նա մաս-
նաւորապէս նշեց. «1966 թուա-
կանից հայ մտաւորականութեան
լաւագոյն ներկայացուցիչներին
շնորհւում է «Հայկաշէն Ուզունեան»
մրցանակը, որը սահմանել է սփիւռ-
քահայ- նշանաւոր հասարակական-
քաղաքական գործիչ Հայկաշէն
Ուզունեանը: Այն մեր ամէնաեր-
կարակեաց մրցանակն է, որը
ստեղծուել է սփիւռքի ստեղծա-
գործողների համար՝ առանց գաղա-
փարական, կուսակցական եւ դա-
ւանանքի խտրականութեան:
Այնուհետեւ ելոյթ ունեցաւ
Սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յա-
կոբեանը:
Շնորհաւորելով հեղինակներին
գրքերի լոյս ընծայման կապակ-
ցութեամբ՝ նա մասնաւորապէս
նշեց. «Հայկական Բարեգործական
Ընդհանուր Միութեան, Ռամկավար
Ազատական Կուսակցութեան, Թէ-
քէեան Մշակութային Միութեան
հեղինակաւոր ղեկավարի անունը
կրող «Հայկաշէն Ուզունեան» մրցա-
նակաբաշխութիւնը իւրօրինակ
ջերմութեամբ է ընկալւում Հա-
յաստանում եւ Սփիւռքում՝ ստեղ-
ծելով իւրօրինակ կամուրջ Հայաս-
տանի եւ Սփիւռքի միջեւ: Այսօր
նրա դուստրերը՝ Թալին եւ Անի
Շար. էջ 12
|akob Au;tiq;an ;loji pafin

12. 12 • ABAKA • LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014
Ս. Գրիգոր Նարեկացու գրքի, Նիւ Եորքի “Համազգային”
միութեան ու Մայր Աթոռի Մատենադարանի մասին
Այն գրքերը, որ ճակատագիր ունեն՝ բոլորին է
յայտնի: Ծնւում են երկու անգամ. մէկ՝ հեղինակի
վերջին տառի կամ կետադրական նշանի հետ,
ապա՝ տպարանում, թղթի ու թանաքի բոյրը
վրաները: Բայց երկու դէպքում էլ իրենց զատ-
զատ ճակատագիրն ու կենսագրութիւնն են
ունենում: Շատերն այդ երկրորդ ծնունդը չեն էլ
ունենում ու դա՛ է իրենց ճակատագիրը, որը
վերածւում է յայտնի կամ անյայտ կենսագ-
րութեան: Կարծում եմ, հարկ չկայ թուարկելու
վաղ ու նաև մօտաւոր անցեալի բազում ձե-
ռագրերը, որոնք անտիպ մնալով էլ փառահեղ
կենսագրութիւններ ունեցան:
Հիմա պատմեմ անկասկա՛ծ երկար ու հետա-
քըրքիր կենսագրութիւն ունեցող մի գրքի մասին:
Երկար, որովհետև երկրորդ ծննդեան, այսինքն
տպագրման թուականն է 1763-ը ու հետաքրքիր,
որովհետև տպագրուել-ծնուել է Կոնստանդ-
նուպոլսում: Իր “երկուորեակներից” մէկը ԱՄՆ
Գոնկրէսի գրադարանում է (Ուաշինկթոն),
սակայն իմ պատումի հերոսից աւելի բազ-
մաչարչար օրինակ է, որովհետև կորցրել է իր
“ինքնութեան վկայականը”՝ տիտղոսաթերթը:
Մեր օրինակի տիտղոսաթերթը այսպէս է
ներկայանում մեզ. Գիրք աղօթից արարեալ
Սրբոյն Գրիգորի Նարեկացւոյ, հր[ե]շտ[ա]կական
վարդ[ա]պ[ե]տի. Կ. Պոլիս, Ի Տպարանի հան-
գուցեալ Ա[ստուա]ծատուրի, 1763. Նկարազար-
դումները փորագրութիւններ են փայտի վրայ,
էջերի թիւը 640 է:
Դեռ, արդէն տեսնում ենք, որ խօսքս Ս.
Գրիգոր Նարեկացու Մատեան Ողբերգութեան
սրբագիր, սրբացած գրքի մասին է ու տպագրիչն
էլ այնքան համեստ է, որ իր անուան փոխարէն
տպել է հանգուցեալ Աստուածատուրի անունը:
Իսկ Հանգուցեալ Աստուածատուրը ոչ այլ ոք է,
քան Աստուածատուր դպիր Կոստանդնու-
պոլսեցին, հայ տպագրութեան մեծագոյն
երախտաւոր Երեմիա Չելեպիից յետոյ իր հեր-
թին պատկառելի աւանդ ունեցող մի տպագրիչ:
Աստուածատուր դպիր Կոստանդնուպոլսեցին իր
տպարանը հիմնադրել է 1699 թուականին ու
տպագրել ութսուն անունից աւելի թուով կարևոր
գրքեր, մինչ Երեմիա Չելեպի Քեոմուրճեանի
տպարանը հիմնուել էր 1677 թուականին: Գալով
Ս. Գրիգոր Նարեկացու “Մատեան Ողբեր-
գութեան”-ին, թէև Մարսէյլում Ոսկան Երևանցին
1673թ. սկսել էր այդ երկի տպագրութիւնը,
սակայն, այն մնացել է անաւարտ: Ենթադրում
եմ, որ Երևանցուն հասած ձեռագիր տար-
բերակները ամբողջական երկը չեն պարունակել:
Այսպիսով, Պոլսում է, որ առաջին անգամ
“Մատեան ողբերգութեան” երկն ամբողջու-
թեամբ է տպագրւում:
Վերադառնանք մեր պանդուխտ օրինակի
կենսագրութեանը: Ձեռագիր նշումները երեքն
են, որոնցից մէկը, հաւանաբար, պատկանում է
առաջին տանտիրոջը, ում տունն օրհնուել է Ս.
Նարեկի մուտքով, իսկ երկրորդ ու երրորդ ան-
ձանց ձեռագրերից ելնելով, աւելի ուշ ժա-
մանակաշրջանում են արուել: Չգիտենք, ար-
դեօք Եղեռնից ճողոպրած սրբամեծար մէ՞կն է
այն հասցրել ԱՄՆ: Սակայն գիտենք, որ նախորդ
դարում այն յայտնուել է Համազգային Հայ
Կրթական և Մշակութային Միութեան Նիւ Եորքի
մասնաճիւղի գրադարանում: Ու դա էլ եղել է
Սրբի զօրութեան դրսևորումը, եթէ այն աչքերը,
որոնք վերջինն են սահել Մատեանի տողերի
վրայով առայաւէտ փակուել են ու Հայերէն
այբուբենին անծանօթ նրա ժառանգները
փութացել են տան տարածքն ազատել իրենց
համար անընթեռնելի լեզուով գրուած գրքերից,
ինչպէս շատ է պատահում սփիւռքում: Դրանք
լաւ ժառանգորդներից են, որովհետև գէթ
հայկական հաստատութիւններին են առա-
ջարկում գրքերը, ոչ թէ ուղղակի ... ձեռքս չի
գնում գրել, բայց կարող էք կռահել: Փառք
Աստծոյ, որ Նարեկը հանգրուանեց այն միու-
թեան մօտ, որի ծնունդով ու կանոնագրով
հաստատուած առաքելութիւնն է. “Սատարել հայ
մշակոյթի, հայ դպրութեան, հայ լեզուին և
ընդհանրապէս հայ հոգեկան և իմացական
արժէքներու ճանաչման, զարգացման, տարած-
ման և ժողովրդականացման՝ Հայաստանի և
արտերկրի մէջ: Օժանդակել հայապահպանման
ճիգերուն, ազգային նշանակութիւն ունեցող
աւանդոյթներու շարունակման և մշակութային
նոր աւանդներու ստեղծման: Մշակութային
ձեռնարկներով՝ ցուցահանդէս, հանդիսութիւն,
հրատարակութիւններ, հայը, հայութիւնն ու Հայ
դատը ծանօթացնել հայ թէ օտար հասարա-
կութեան»։ Նշենք, Համազգային Հայ Կրթական և
Մշակութային Միութիւնը հիմնուել է Գահիրէում
1928թ. Մայիսի 28-ին հեռատես ու պայծա-
ռամիտ անձանց ճիգերով, որոնցից էին Համօ
Օհանջանեանը, Նիկոլ Աղբալեանը, Լևոն Շանթը:
Այժմ տասնհինգ երկրներում Համազգայինն ունի
մասնաճիւղեր, որոնցից եօթը ԱՄՆ-ի Արևելեան
նահանգներում:
Սակայն “Մատեան”-ի յայտնութիւնից ի վեր
տարիներ անցան մինչև այս պահը: Նիւ Եորքի
“հայ հոգեկան և իմացական արժէքներու”
պահապանների մի մասը երկար մտմտացին,
նոյնիսկ մասնագիտական կարծիքներ զանց
առան, “Մատեան Ողբերգութեան” այս բազ-
մաչարչար հատորը պահ տուին մի հայ ըն-
տանիքի տանը և ժողովներին տաք քննար-
կումների նիւթ դարձրին գրքի հետագայ ճա-
կատագիրը: Հետաքրքիր ժամանակներ էին,
մեզնից ոմանց լարուած պահող... Ու մի օր էլ,
շատ հաւանաբար, հէնց իր՝ “Մատեան”-ի
համբերութիւնը հատաւ և իր զօրութեամբ որո-
շեց իր մշտական բնակավայրը, ապա ոչ թէ
յուշեց, այլ թելադրեց իր ժամանակաւոր
պահապաններին՝ ի դէմս Համազգային Հայ
Կրթական և Մշակութային միութեան Նիւ Եորքի
մի քանի անդամների, թէ որտե՞ղ է ուզում
կայանիլ իր օրհնաբեր ներկայութիւնը: Այս-
պիսով, “Մատեան”-ը Նիւ Եորքից ճամբորդեց
Երևան: Համազգայինի Նիւ Եորքի մասնաճիւղի
հիմնադիր անդամներ Դոկտ. Հրանդ Մար-
գարեանը, Դոկտ. Ժանէթ Մարգարեանը, նոյն
մասնաճիւղի 42 տարուայ անդամներ Դոկտ.
Արա Գաբրիէլեանը, Արևիկ Գաբրիէլեանը
(ներկայումս Համազգային Հայ Կրթական և
Մշակութային միութեան Արևելեան ԱՄՆ-ի
Շրջանային վարչութեան փոխ-ատենապետուհի),
Համազգայինի հիմնադրամի նախագահ Դոկտ.
Լիլիթ Գալստեանը (Հ.Հ. ), գրականագէտ Դոկտ.
Մարգարիտ Խաչատրեանը, ՀՀ Վաստակաւոր
արտիստուհի, ասմունքող Սիլվա Իւզբաշեանը
թէ՛ յուզուած, թէ՛ ուրախացած ուղևորուեցին
Էջմիածին՝ գիրքը տեղաւորելու իրեն արժանի
հատորների կողքին: “Եւ զքոյս ի քոյոց քեզ
մատուցանեմք ըստ ամենայնի եւ յաղագս
ամենեցուն”։ Սիլվա Իւզբաշեանը բազմիցս իր
բարձր արուեստը դրել է ի սպաս հեռաւոր Նիւ
Եորքի գրասէր հանրութեանը, մեծապէս օգնելով
Համազգայինի մասնաճիւղին տէր կանգնել իր
կոչումին ու “Սատարել հայ մշակոյթի, հայ
դպրութեան, հայ լեզուին և ընդհանրապէս հայ
հոգեկան և իմացական արժէքներու ճանաչման,
զարգացման, տարածման և ժողովրդակա-
նացման՝ Հայաստանի և արտերկրի մեջ”: Իսկ
Դոկտ. Մարգարիտ Խաչատրեանի ծառայութիւնը
անուրանալի է ոչ միայն ամերիկահայ գրողների
նամականին ու ստեղծագործութիւնները հա-
տորներում հաւաքելու, այլև Նիւ Եորքում ու ԱՄՆ
այլ քաղաքներում դասախօսութիւնների միջոցով
հայ համայնքին ծանօթացնելու գործում: Հէնց
նա էլ կապ էր հաստատել Մայր Աթոռ Ս.
Էջմիածնի տեղեկատուական համակարգի
տնօրէն Տէր Վահրամ Մելիքեանի հետ, որն
Օգոստոսի 1-ին սիրալիր ընդունեց մեր փոքրիկ
պատուիրակութեանը և առաջնորդեց Մատե-
նադարան, ուր մեզ դիմաւորեց “Վաչէ եւ Թամար
Մանուկեան” Մատենադարանի տնօրէն Տէր
Արարատ Պօղոսեանը: Հարկ չկայ նկարագրելու
Նիւ Եորքից ժամանածներիս յուզմունքը,
ուրախութիւնն ու Աստուածահաճոյ գործ կա-
տարողի հոգեկան գոհունակութիւնը, երբ 251-
ամեայ գրքի վրայ դրուեց Մայր Աթոռի Մա-
տենադարանի կնիքը՝ իւրովի մի մկրտութեան
դրոշմի պէս:
Կոնստանդնուպոլսում նիւթեղէնացած հա-
տորը ժամանակաւորապես բնակուեց Ամե-
րիկայի Միացեալ նահանգներում ու վերջապէս
յամեցաւ իր մշտական ու պատշաճ հան-
գըրուանում՝ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի Մա-
տենադարանում: Գրքի յանձնումը յարիր էր 2012
թ. Հայկական Գրադարանների Միջազգային
Երկրորդ համաժողովի «Անցեալի պահպա-
նութիւն` յանուն ապագայի» կարգախօսին,
Համազգային Հայ Կրթական և Մշակութային
միութեան հաւատամքին և ի մասնաւորի՝
Նարեկավանքի վանականի ոգուն: Աւարտեմ իր
այս մաղթանքով.
Արա՛ այս մատեանն ընթերցողներին
սրտերով յստակ,
Հոգով բժշկուած, յանցանքից մաքուր,
Անպարտ, ազատուած մեղքի կապանքից:
Արևիկ Գաբրիէլեան
Երևան - Նիւ Եորք
ԹՄՄիութեան...
Շար. էջ 11-էն
Ուզունեանները, արժանապատ-
ւօրէն շարունակում են Հայկաշէն
Ուզունեանի սկսած գործը»:
Այսպէս, «Հայկաշէն Ուզունեան»
մրցանակի արժանացաւ թարգ-
մանիչ եւ գիտահետազօտող Արամ
Թոփռեանը «Համլետ»ի նոր թարգ-
մանութեան եւ կից բնագրական
արժէքաւոր ուսումնասիրութեան
համար, որը, ըստ օրուայ հանդիսա-
վար Յակոբ Աւետիքեանի՝ բացար-
ձակ եւրոպական մակարդակի է եւ
մեծ ներդրում հայ շէքսպիրագի-
տութեան մէջ: Գրքի եւ նրա հե-
ղինակի վերաբերեալ առաւել հան-
գամանալից արտայայտուեց գրա-
կանագէտ-արուեստաբան Երուանդ
Տէր-Խաչատրեանը:
Յաջորդ մրցանակը շնորհուեց
լրագրող եւ հայ-թուրքական յարա-
բերութիւնների մասնագէտ Թաթուլ
Յակոբեանի «Հայեացք Արարատէն՝
Հայերը եւ թուրքերը» աշխատու-
թեանը, որի մասին արտայայտուեց
առաջինը արեւմտահայ լեզուով ու
դասական ուղղագրութեամբ լոյս
տեսած գրքի անգլերէն թարգմա-
նութեան հեղինակ Նարեկ Սեֆեր-
եանը:
Մրցանակ շնորհուեց նաեւ պատ-
մաբան Սուրէն Սարգսեանին՝
հայկական քաղաքական գաղա-
փարախօսութեան ակունքները
զննելու առումով: Գիրքը կոչւում է
«Արմէնիա պարբերականը», որում
ամփոփուած են Մկրտիչ Փոր-
թուկալեանի Մարսէլում հրատա-
րակած «Արմենիա» պարբերա-
կանում լոյս տեսած գլխաւոր յօդ-
ւածները եւ ընդարձակ ուսում-
նասիրութիւն նրա կեանքի ու գոր-
ծունէութեան մասին: Աշխատասի-
րութիւնը բովանդակալից ներկա-
յացուեց գրքի գիտական խմբագրի՝
հմուտ պատմաբան Ալպերթ Խա-
րատեանի կողմից:
Վերջում շնորհակալութեան
խօսք ասացին մրցանակակիրները,
ինչպէս նաեւ ՌԱԿ, ԹՄՄ եւ ՀԲԸՄ
հանգուցեալ ղեկավարներից Հայ-
կաշէն Ուզունեանի աւագ դուստրը՝
Թալին Աւագեան-Ուզունեանը, որ
խոստացաւ շարունակել հօր սկսած
երախտաշատ գործը:

13. «ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթաթերթի 39-րդ տարեդարձի
առթիւ կատարուած նուիրատուութիւններ
«Ապագայ» Շաբաթաթերթի...
Շար. էջ 3-էն
անցեալին «Ապագայ»-ն քայլ պա-
հած էր նոր զարգացումներու հետ,
այս հանգրուանին լծուած է հա-
մացանցային online հրատարա-
կութեան պատրաստութեան եւ յոյս
յայտնեց թէ շուտով պիտի սկսի նոր
ձեւի հրատարակութիւնը:
Շնորհաւորութեան եւ բարե-
մաղթութիւններու հակիրճ արտա-
յայտութիւն մը ունեցաւ նաեւ Ս.
Գրիգոր Լուսաւորիչ Առաջնոր-
դանիստ Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ
Արժ. Տ. Վազգէն Քհնյ. Պոյաճեան:
Յայտագրի երկրորդ բաժնին մէջ
Կարէն Յակոբեան իւրաքանչիւր
կտորի նուագէն առաջ կարճ բա-
ցատրութիւններով բացատրեց
իրարու միջեւ եղած կապերը, աւելի
իմաստաւորելով իւրաքանչիւրին
արժէքը: Սկսելով Մօրիս Րավէլէն,
ան անցաւ ի’ր մէկ ստեղծագոր-
ծութեան որ նուիրուած է Հայոց
Ցեղասպանութեան 100-ամեակին
եւ աւելի մանրանասնութիւններ
ներկայացուց Առնօ Պապաջան-
եանի (որ եղած է նաեւ տաղան-
դաւոր դաշնակահար մը) ստեղծա-
գործութիւններու ժանրին, ու դրաւ
LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014 • ABAKA • 13
զանոնք միջազգային արժէքներու
պարունակին մէջ, ինչպէս Սքրիա-
պինի, Կերշուինի եւ Հորովիցի
կողմէ ժողովրդականացած գործե-
րը: Վերջաւորութեան Կարէն նուա-
գեց իր մշակումով կատարած
Պիզէի «Քարմէն»ի տարբերակները:
Ապա ընդառաջելով ներկաներու
բուռն ծափահարութիւններուն,
որպէս յաւելուած, Կարէնը նուագեց
Խաչատուրեանէն կտոր մը եւ
նուագահանդէսը իր գագաթնա-
կէտին հասցուց նուագելով Խաչա-
տուրեանի անմահ «Թոքքաթա»ն:
Շնորհաւորելի են «Ապագայ»-ի
Բարեկամներու Մարմինի բոլոր
անդամները ու յատուկ շնորհա-
կալութեան արժանի է Արա Պալ-
եանը, որ այս ձեռնարկի յաջո-
ղութեան առիւծի բաժինը բերաւ:
Հոգեկան վայելքի եւ գոհու-
նակութեան անմոռանալի երեկոյ մը
եղաւ այդ օրը:
Յ.Ա.
$6000 (US)
Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Կեդրոնական
Վարչական Ժողով, առ ի քաջալերանք՝ «Ապագայ»-ի կատարած
ազգապահպանման ներդրումին:
$500
Տէր եւ տիկին Արա եւ Հուրի Գուլեան, Տոքթ. եւ տիկին Հրայր եւ
Մանուշ Տէր Գէորգեան, տէր եւ տիկին Արա եւ Անի Տէր Գէորգեան
(Թորոնթօ), տէր եւ տիկին Արթօ եւ Անի Մանուկեան, տէր եւ տիկին
Յովիկ եւ Այտա Ալպարեան, Տիար Կարպիս Քէլէշեան, Դոկտ. եւ տիկին
Արշաւիր եւ Նատիա Կէօնճեան, Տոքթ. եւ տիկին Յարութիւն եւ Սիմա
Արզումանեան, տէր եւ տիկին Հրաչ եւ Անի Թորիկեան, տէր եւ տիկին
Աւետիս եւ Արշօ Ճիհանեան, Տոքթ. եւ տիկին Էտուարտ եւ Մարթա
Եղիայեան, Մեթր. Հրայր Ճիհանեան:
$300
Թէքէեան Մշակութային Միութիւն (Թորոնթօ), Տիար Տիրան Աւետեան:
$250
Տէր եւ տիկին Աւետիս եւ Արշօ Պահլավանեան, Տոքթ. Ժիրայր եւ
Տոքթ. Ռիթա Գույումճեան, տէր եւ տիկին Պարգեւ եւ Արփի
Նազարէթեան, տիկին Վարդուհի Պալեան (իր սիրեցեալ ամուսնոյն՝ ողբ.
Օննիկ Պալեանի յիշատակին), տէր եւ տիկին Արմէն եւ Հերմինէ
Պչաքճեան, տէր եւ տիկին Արամ եւ Պելինտա Եագուպեան, Տոքթ. եւ
տիկին Լեւոն եւ Մարիա Քէչեան, Տիար Հէրի Եսայեան (Թորոնթօ), տէր
եւ տիկին Յակոբ եւ Սօնիա Ճանճիկեան, տէր եւ տիկին Պերճ եւ Մարօ
Գոգորեան, Տոքթ. եւ տիկին Արթօ եւ Սօնա Տէմիրճեան, տէր եւ տիկին
Հրայր եւ Լիլի Պէնկեան, տէր եւ տիկին Համբարձում Անդունեան, տիկին
Այտա Գարիպեան:
$200
Տիկին Քնարիկ Աքքէլեան:
$150
Տիար Ժիրայր Բետերեան (Թորոնթօ), Տիար Գէորգ Թիւթիւնճեան
(Թորոնթօ), տէր եւ տիկին Կարպիս եւ Յասմիկ Աբոշեան, տէր եւ տիկին
Բետրօ Ուղրուլեան, տիկին Թէրէզ Պաղտատլեան:
$125
Տիար ժիրայր Տէվլէթեան:
$100
Տէր եւ տիկին Յակոբ Ալթունեան (Թորոնթօ), տէր եւ տիկին Վահրամ
եւ Ռաքէլ Սալիպեան (Թորոնթօ), տէր եւ տիկին Արմէն Բարունակ, Տիար
Վարդգէս Սարաֆեան, տէր եւ տիկին Պարթեւ եւ Շաքէ Պաթմանեան,
տէր եւ տիկին Ծերօն եւ Սւետիկ Օհանեան, տէր եւ տիկին Աւետիս եւ
Մալվինէ Պագգալեան, տէր եւ տիկին Յակոբ եւ Սալբի Մարկոսեան,
տէր եւ տիկին Ժագ եւ Սալբի Գոֆթիքեան, տէր եւ տիկին Մատաթ եւ
Թամար Մամուրեան (Թորոնթօ) , տէր եւ տիկին Գրիգոր եւ Ռօզ
Տիգրանեան, Տիար Անդրանիկ Թադոսեան, տէր եւ տիկին Վարդան եւ
Անի Երեւանեան:
$50
Տէր եւ տիկին Վարուժան եւ Վերժին Քարապուլութ (Թորոնթօ), տէր եւ
տիկին Էտուարտ Խունկանեան (Թորոնթօ), տէր եւ տիկին Աւետիս եւ
Մարի Պասմաճեան, տէր եւ տիկին Կարօ եւ Նուարդ Բարաղամեան:
Ta[andauor da,nakafar Karhn |akob;an

14. 14 • ABAKA • LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014
ՀՀ սփիւռքի
նախարարութեան եւ
«Գալուստ Կիւլպէնկեան»
հիմնարկութեան միջեւ
համագործակցութեան
համաձայնագիր
Հոկտեմբեր 28-ին ՀՀ սփիւռքի նախարա-
րութիւնում տեղի ունեցաւ «Գալուստ Կիւլ-
պէնկեան» հիմնարկութեան հետ համագոր-
ծակցութեան համաձայնագրի կնքման արարո-
ղութիւնը, որին մասնակցեցին ՀՀ սփիւռքի
նախարար Հրանոյշ Յակոբեանը եւ «Գալուստ
Կիւլպէնկեան» հաստատութեան Հայկական
համայնքների բաժանմունքի տնօրէն Ռազմիկ
Փանոսեանը:
Ողջունելով պատուաւոր հիւրին՝ ՀՀ սփիւռքի
նախարար Հրանոյշ Յակոբեանը մասնաւորապէս
նշեց. «Արդէն մէկուկէս տարի է, ինչ պարոն
Փանոսեանը ղեկավարում է «Գալուստ Կիւլ-
պէնկեան» հաստատութեան Հայկական հա-
մայնքների բաժանմունքի տնօրէնի պատուաւոր
պաշտօնը եւ այն եզակի պաշտօնեաներից է, որ
այդ ժամանակահատուածում շրջագայեց
հայկական սփիւռքում ու կարիքների ճիշդ
գնահատում կատարեց:
Ուսումնասիրելով հայկական համայնքներում
իրականացուող ծրագրերի արդիւնաւէտու-
թիւնը՝ իր առաջարկութիւնները ներկայացրեց
հիմնարկութեան ղեկավարութեանը:
Որպէս գերատեսչութեան ղեկավար՝ շնոր-
հակալ եմ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հաս-
տատութեանը, որ հայկական սփիւռքում ճիշդ
կազմակերպուած աշխատանքներ է իրակա-
նացնում: Արդիւնաւէտ ծրագրեր են իրակա-
նացնում նաեւ Հայաստանում այլ կառոյցների՝
Մատենադարանի, գիտութիւնների ակադե-
միայի, ԵՊՀ-ի հետ: Հաստատութեան հիմնական
նպատակը հայագիտութեան զարգացումն է:
Առաւելապէս շեշտը դրւում է արեւմտահայերէնի
պահպանման ու զարգացման խնդիրների
վրայ»:
«Գալուստ Կիւլպէնկեան» հաստատութեան
Հայկական համայնքների բաժանմունքի տնօրէն
Ռազմիկ Փանոսեանը շնորհակալութիւն յայտնեց
հիւրընկալութեան համար: Կարեւորելով աշխա-
տանքները արեւմտահայերէնի պահպանման ու
զարգացման ուղղութեամբ՝ նա մասնաւորապէս
նշեց. «Պէտք է երիտասարդութեան համար
արեւմտահայերէնը գործնական լեզու դարձնենք,
յատկապէս Սփիւռքի մէջ: Ուրախ եմ, որ սփիւռքի
նախարարութիւնը մտահոգուած է այդ հարցով,
քանի որ դա սփիւռքի կարեւորագոյն հարցն է, եւ
եթէ մենք չկարողանանք, ոչ ոք չի կարողանայ
պահպանել արեւմտահայերէնը»:
Կարեւորելով Սփիւռքում հայ մշակոյթի ու
հայոց լեզուի պահպանումը եւ զարգացումը,
գիտական, կրթական, հրատարակչական եւ
մշակութային կապերի ամրապնդման ան-
հրաժեշտութիւնը Հայրենիք-Սփիւռք գործակ-
ցութեան շրջանակներում՝ ՀՀ սփիւռքի նախա-
րարութիւնը եւ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմ-
նարկութիւնը կնքեցին Համաձայնութեան յու-
շագիր, որի շրջանակներում կը համագոր-
ծակցեն արեւմտահայերէնի ուսուցողական
նիւթերի հրատարակման եւ տարածման,
Հայաստանում արեւմտահայերէնի ուսուցման
կենտրոն ստեղծելուն օժանդակելու, Հայաստանի
բուհերում հայագիտական առարկաների գծով
սովորող սփիւռքահայ ուսանողներին կրթաթո-
շակներ տրամադրելու եւ այլ հարցերում:
Հայկական հանքարդիւնաբերութեան արտահանման
հիմնական շուկաներն են Գերմանիան եւ Գանատան
Հանքարդիւնաբերութիւնը Հայաստանի ար-
դիւնաբերութեան կարեւորագոյն ճիւղերէն մէկը
ըլլալով էական դեր կը խաղայ տնտեսութեան
զարգացման համար: “Արմէնփրես”-ը առանձ-
նացուցած է Հայաստանի հանքարդիւնաբե-
րութեան մէջ էական նշանակութիւն ունեցող
հանածոները` ցոյց տալով անոնց արդիւնահան-
ման ծաւալներու փոփոխութիւնը վերջին 5 տա-
րիներու ընթացքին:
Պինդ օգտակար հանածոներու շարքին զգալի
աճ արձանագրուած է պղնձի արդիւնահանումը,
որ 5 տարուան ընթացքին գրեթէ կրկնապատ-
կըւած է` 28 հազար 280 թոնէն հասնելով 57
հազար 653 թոնի: Մոլիբդենի ծաւալները որո-
շակիօրէն աճած են, սակայն 2008-ի համեմատ
2013-ին կտրուկ տարբերութիւն չի նկատուիր:
Ցինկի արդիւնահանման ծաւալները եւս մնացած
են գրեթէ նոյն մակարդակի վրայ, սակայն
զգալիօրէն նուազած է կապարի արդիւնահա-
նումը:
2008 թուականին Հայաստանի մէջ արդիւ-
նահանուած է 2146 թոն կապար, իսկ 2013-ին
ան կազմած է 929.8 թոն: 2008-2013 թթ. զգալի
աճած է ոսկիի արդիւնահանումը` 720 ք-էն հաս-
նելով 3 հազար 473 ք.-ի, իսկ արծաթի արդիւ-
նահանման ծաւալները շեշտակի նուազած են
443 հազար 218 ք.-ի փոխարէն կազմելով 19 հա-
զար 458 ք.:
Ազգային վիճակագրութեան ծառայութեան
տուեալներուն համաձայն, հայկական հանքար-
դիւնաբերութեան արտադրանքի արտահանման
հիմնական շուկաներն են Գերմանիան եւ Գանա-
տան: Այս երկիրներուն բաժին կ՛իյնայ այդ ոլոր-
տի արտահանման շուրջ 70 տոկոսը: Վերջին
հինգ տարուան մէջ Հայաստանէն արտահան-
ւող ապրանքատեսակներուն մէջ վճռորոշ մաս-
նաբաժին ունին թանկարժէք եւ ոչ թանկարժէք
մետաղները, հանքաքարը:

15. LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014 • ABAKA • 15
Visit ABAKA online, in color,
current and past issues
www.tekeyanmontreal.ca
:A>MANAGAN SBASARGOV:IVN
Funéraille Traditionnel
Monument
Pré-arrangement
5180, rue Salaberry
Montréal, Québec H4J 1J3
Tél. : 514 331-0400
www.komitas.ca
ԳրԱւուԱծ
ԹուԱԿԱՆ
Փետրուար 14,
2015
ՎԱլէՆԹԱյՆԻ
Խրախճանք
Թ.Մ.Մ-ի
սրահէն ներս
ՏԱրեԿԱՆ ՊԱզԱր
Տիրամայր Նարեկի հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ
Շաբաթ 29 եւ Կիրակի 30 Նոյեմբեր 2014-ին
Կ.ա. ժամը 10:00էն մինչեւ կ.ե. ժամը 5:00
Շնորհակալիք
Օրիորդ Թագուհի Աղազարեան իր խորին շնորհակալութիւնները կը
յայտնէ բոլոր ընտանեկան պարագաներուն, բարեկամներուն եւ
ծանօթներուն որոնք ցաւակցեցան իր խոր վշտին, իր սիրելի եղբօր
Նուպար Աղազարեանի տխուր մահուան առիթով՝ զինք մխիթարելով՝
այցելութեամբ, հեռաձայնելով եւ վշտակցութեան քարդերով: Այս
տխուր առիթով ան «Ապագայ»ին կը նուիրէ 100 տոլար:
Նոյնպէս այս տխուր առիթով Մոնթրէալի ՌԱԿ-ի եւ ԹՄՄ-ի
վարչութիւնները համայն անդամակցութեան անունով խորազգաց
ցաւակցութիւններ կը յայտնեն Օր. Թագուհի Աղազարեանին:
Նուիրատուութիւն
Տէր եւ տիկին Արթօ եւ Անի Մանուկեան՝ ողբացեալ Ստեփան
Իսսա-ի մահուան տխուր առիթով եւ Սիլվա Իսսա-ի մահուան առաջին
տարելիցին առթիւ, «Ապագայ» թերթին կը նուիրեն 100 տոլար:

16. 16 • ABAKA • LUNDI 10 NOVEMBRE 2014 - MONDAY NOVEMBER 10, 2014