A X GA | I N % M < A K O U J A | I N : U F A S A R A K A K A N < A B A J A J : R J
LX& TARI JIU 2002 :RKOU<ABJI% 28 S:PT:MB:R 2015
• VOL. XXXVI, NO 2002 • LUNDI, 28 SEPTEMBRE 2015 • MONDAY, SEPTEMBER 28, 2015
1915-2015
FA|OZ
Z:{ASPANOUJ:AN
100-RD TAR:DAR}
KE |I<:M :U KE PAFAN+:M
Հայաստան Տաճիկիս-
տանի Հանրապետութենէն
ստաձնեց ՀԱՊԿ-ի նախա-
գահութեան հերթափոխը:
Այս մասին լրագրողներուն
յայտնած է ՀՀ նախագահ
Սերժ Սարգսեան ՀԱՊԿ Հա-
ւաքական անվտանգութեան
խորհուրդի նստաշրջանի
արդիւնքներով:
Հայաստանի նախագահ
Սերժ Սարգսեան առաջար-
կած Է ՀԱՊԿ-ի ծիրէն ներս
ստեղծել խաղաղապահնե-
րու պատրաստման կազմա-
կերպութիւն: «Ռիա Նովոս-
թի»–ի փոխանցմամբ` ան
նշած է, որ ՀԱՊ Կ-ի մ էջ
Հայաստանի նախագահու-
թեան ընթացքին մեծ ուշադ-
րութիւն պիտի դ ա ր ձո ւ ի
խաղաղապահ գո ր ծո ղ ո ւ -
թիւններուն:
«Եկել Է ՀԱՊԿ-ի խաղա-
ղապահների պ ա տ ր ա ս տ -
ման համար բազային կազ-
մակերպութիւն ստեղծելու
ժամանակը: Որպէս այդ բա-
զային կազմակերպութեան
հիմք, առաջար կ ո ւ մ ե ն ք
դիտարկել Հայաստանի զին-
ւած ուժերի խաղաղապահ
բ ր ի գա դ ի պ ա տ ր ա ս տ մ ա ն
կենտրոնը: Մենք պատրաստ
ենք ներկայացնել տարբեր
գործողութիւնների աւելի
քան տասնամեայ մասնակ-
ցութեան ընթացքում կու-
տակուած փորձը», յայտա-
ր ա ր ա ծ է Հ Հ ն ա խ ա գա հ ը
ՀԱՊԿ-ի Հաւաքական անվը-
տանգութեան խորհուրդի`
Տուշանպէի մէջ կայացած
նիստի ընթացքին:
ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Ժողովը
միաձայնութեամբ որդեգրեց
Հայաստանի կողմէ ներկայացուած
բանաձեւ մը որ կը հաստատէ
Ցեղասպանութիւններու Զոհերու
Յիշատակումի Միջազգային Օրը եւ
կանխարգելումը Ցեղասպանութեան
Սեպտեմբեր 11-ին ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Ժողովի 69-րդ նիս-
տը միաձայնութեամբ որդեգրեց Հայաստանի կողմէ առա-
ջարկուած բանաձեւ մը՝ «Ցեղասպանութեան Ոճիրի զոհե-
րու Արժանապատուութեան Յիշատակումի Օր եւ այդ Ոճի-
րի Կանխարգելում» անունով: Այս բանաձեւը կը յաջորդէ
Մարտ 2015-ին, ՄԱԿ-ի Մարդկային Իրաւունքներու Յանձ-
նաժողովին կողմէ ներկայացուած բանաձեւին, նոյն-
պէս առաջարկուած Հայաստանի կողմէ, որ կը յանձնա-
րարէ Ընդհանուր ժողովին հռչակել որդեգրուած բանա-
ձեւը:
ՄԱԿ-ի մօտ Հայաստանի Դեսպան Զօհրապ Մնացա-
կանեան ներկայացուց բանաձեւը յանուն 84 երաշխաւոր
երկիրներու եւ նշեց թէ՝ «Միլիոնաւոր մարդկային զոհեր
յառաջացած են որպէս հետեւանք այս ամենազարհուրելի
ոճիրին՝ Ցեղասպանութեան, որ մարդկութեան կողմէ գոր-
ծադրուելու ամօթը կը հաստատէ: Կը հաւատանք թէ Մի-
ջազգային Օրը պիտի ծառայէ որպէս կանխարգիլում՝ յիշա-
տակութեան ճամբով» ըսած է Հայաստանի Մնայուն Ներ-
կայացուցիչը:
Դեկտեմբեր 9-ը այն թուականն է երբ 1948-ին որդեգ-
րըուեցաւ «Կանխարգիլում եւ Պատիժ Ցեղասպանութեան
Ոճիրի Համար» համաձայնութիւնը: Վերահաստատելով
կարեւորութիւնը 1948-ի այս համաձայնութեան, կոչ ուղ-
ղըուած կըլլայ զոհերու յիշատակումին, որ կարեւոր դեր կը
կատարէ ցեղասպանութիւններու կանխարգելումին: Ան կը
յիշեցնէ իւրաքանչիւր պետութեան պարտաւորութիւնը
պաշտպանելու իր ժողովուրդը ցեղասպանութեան դէմ եւ
պայքարելու ցեղասպանութեան անպատժելիութեան դէմ:
Ան կը քաջալերէ նաեւ պետութիւնները, միջազգային կազ-
մակերպութիւնները, ընկերային հաստատութիւնները եւ
անհատները, նշելու վերոյիշեալ Դեկտեմբեր 9 Միջազգային
Օրը գիտակցելու համար 1948-ի համաձայնութիւնը եւ
անոր դերը՝ պայքարելու եւ կանխարգիլելու Ցեղասպա-
նութիւնները, ինչպէս նաեւ յիշատակելու եւ պատուելու
անոր զոհերը:
Հայաստանի դեսպանը նաեւ շեշտեց թէ արդարութեան
ժխտումը կը հալածէ վերապրողներուն յաջորդող սերունդ-
ները, կը դժուարացնէ անպատժելիութեան դէմ պայքարը
ինչպէս նաեւ հաշտուելու կարելիութիւնները: Ան նաեւ շեշ-
տեց ՄԱԿ-ի անդամ պետութիւններու հաւաքական պա-
տասխանատուութիւնը կանխարգիլելու ցեղասպանութեան
ոճիրը: «Այս պիտի հանդիսանայ նաեւ ամենապատշաճ
միջոցը յարգելու զոհերուն յիշատակը» եզրակացուց Դես-
պան Մնացականեան:
Հայաստան ստանձնեց ՀԱՊԿ-ի նախագահութիւնը
ԼՂՀ վարչապետ. «Արցախի Ձեռքբերումներուն
Զգալի Մասը Պայմանաւորուած Է
Սփիւռքահայութեան Գործօն Մասնակցութեամբ»
Արցախի Հանրապետութեան վարչապետ Արայիկ Յարութիւնեան Սեպտեմբեր15-ին
ընդունած է «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի խումբ մը բարերարներ, որոնք
ճանաչողական այցով ժամանած են Արցախ:
ԱՀ կառավարութեան աշխատակազմի տեղեկատուութեան եւ հասարակայնութեան հետ
կապերու բաժինի փոխանցմամբ` վարչապետը իր խօսքին մէջ շնորհակալութիւն յայտնած
է ներկաներուն Արցախի հանդէպ ցուցաբերուող մշտական ուշադրութեան համար: Արայիկ
Յարութիւնեան համառօտ ներկայացուցած է հանրապետութեան կենսագործունէութեան
հիմնական ուղղութիւնները. մասնաւորապէս` անդրադարձ կատարած է ժողովրդագրու-
թեան բնագաւառին մէջ արձանագրուած յաջողութիւններուն, ներկայացուցած է Արցախի
մէջ իրականացուող տնտեսական հիմնական նախագիծերը:
Շար. էջ 2
ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆԸ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ
ՈՒՆԵՑԱՒ ՌԱԿ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉՆԵՐԻ ՀԵՏ
Սեպտեմբերի 17-ին նախագահ Սերժ
Սարգսեանը իր նստավայրում հանդիպում
ունեցաւ Ռամկավար Ազատական Կուսակ-
ցութեան ներկայացուցիչների հետ սահմա-
նադրական բարեփոխումների շրջանակնե-
րում:
Ինչպէս տեղեկացնում է նախագահի
պաշտօնական կայքը, կուսակցութեան կող-
մից հանդիպմանը մասնակցել են Յակոբ
Աւետիքեանը, Արմէն Մանուէլեանը, Կարէն
Կակոյանը, Սուրէն Սարգսեանը, Սեյրան
Ղարիպեանը եւ Վարազդատ Աւոյեանը:
Նախագահ Ս. Սարգսեանի կողքին հան-
դիպմանը մասնակցել է ՀՀ նախագահին
առընթեր սահմանադրական բարեփոխում-
ների մասնագիտական յանձնաժողովի
անդամ Վարդան Պօղոսեանը:
Աւելի քան 1 ժամ տեւած խորհրդակցու-
թիւնների ընթացքում ՌԱԿ ներկայացու-
ցիչները հանրապետութեան նախագահի
ուշադրութեանն են յանձնել կուսակցու-
թեան նկատառումներն ու մտահոգութիւն-
ները քննարկուող նախագծի որոշ կէտերի
շուրջ, որոնց կապակցութեամբ Ս. Սար-
գըսեանը լայն պարզաբանութիւններ է
տուել:
Հանդիպման եզրափակիչ մասում ՌԱԿ
ներկայացուցիչները տեղեկութիւններ են
տուել կուսակցութեան ներկայիս վիճակի եւ
յառաջիկայ անելիքների մասին ՌԱԿ հա-
յաստանեան կառոյցի համագումարին ըն-
դառաջ:
2.
<abajaj;rj
Hebdomadaire Arménien
Armenian WeeklyISSN 0382-9251
Publié par /Published by
Le Centre de Publication Tékéyan
825 rue Manoogian, Saint-Laurent,
Québec H4N 1Z5
Tél: (514) 747-6680 • FAX: (514) 747-6162
e-mail: abaka@bellnet.ca
www.tekeyanmontreal.ca
PM40015549R10945
TPS/GST – R119209294 • TVQ/PST #1006268699
2 • ABAKA • LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015
Canada
2nd Class $80 (QC & ON)
1ère classe/first class $90
U.S.A. 1st class (US)$90
Autres pays/Other countries:
1st class (US)$120
Per issue $1.75
Dépôt légal: Bibliothèque du Québec
ABAKA
Patas.anatou .mbagir^
AU:TIS PAGGAL:AN
’anouzoumn;rou%
nouiratououjiunn;rou ;u
gras;n;aki patas.anatou^
SALBI MARKOS:AN
Joronjoi patas.anatou^
MATAJ B& MAMOUR:AN
“We acknowledge the financial
support of the Government of
Canada through the Canada
Periodical Fund (CPF) for our
publishing activities.”
Հայոց
Ցեղասպանութեան
ու Հոլոքոստի
նուիրուած
համերգ՝
Փարիզի մէջ
Փարիզի «Ֆոլի Պէրժէր» հա-
մերգասրահին մէջ 12 Հոկտեմ-
բերին պիտի սարքուի Հայոց
Ցե ղ ա ս պ ա ն ո ւ թ ե ա ն ո ւ Հ ո լո -
քոստի զոհերուն նուիրուած
համերգ մը, որ պիտի կրէ «Դուն
ի մ ե ղ բ ա յր ն ե ս » խ ո ր ա գի ր ը :
«Նովէլ տ’Արմէնի» պարբերա-
կանը կը գրէ որ համերգի ըն-
թացքին ելոյթ պիտի ունենան
Միշէլ Լէկրան, Անտրէ Մանուկ-
եան, Սոնիա Պէլոլօ եւ ուրիշ-
ներ:
Հ ա մ ե ր գի ն ն ե ր կ ա յ պ ի տ ի
գտ ն ո ւ ի ն Շա ր լ Ազն ա ւ ո ւ ր ,
Ֆրանսայի հայկական ու հրէա-
կան համայնքներ ու ներկայա-
ցուցիչները, Ֆրանսայի մօտ
Հայաստանի ու Իսրայէլի դես-
պանները, ֆրանսացի մտաւո-
ր ա կ ա ն ն ե ր ո ւ քա ղ ա քա կ ա ն
գործիչներ:
Հրանդ Տինքի սպանութեան դատավարութեան
մէջ նոր զարգացո՞ւմ
«Զա մ ա ն» այս օր առաջին էջի
վ րա յ ա նդ րադար ձած է Հրանդ
Տինքի սպանութեան դատավարու-
թեան առնչակից նոր տուեալ մը, որ
կը հրամցուի իբրեւ նորութիւն մը որ
պիտի փոխ է դատավարութեան
գնացքը, բայց շատ ալ համոզիչ չէ
այն պնդումը թէ իսկապէս բան մը
պիտի փոխուի:
Հրատարակուած լրատուութեան
համաձայն Տրապիզոնի Գաղտնի
Ոստիկանութեան այդ շրջանի տնօ-
րէն Էնկին Տինչ վերջապէս գացած է
դատախազութեան մօտ ու պատաս-
խանած է հարցաքննութեան, որուն
հրաւիրուած էր աւելի առաջ, բայց
ընթացք չէր տուած: Կը հաղորդուի
որ Տինչ անցեալները գաղտնաբար
գնաց Իսթանպուլի Աւագ Դատա-
խազութեան մօտ ու կարգ մը յայ-
տարարութիւններ ըրաւ հոն: Անոր
յայտարարութիւնները հիմնովին կը
հակասեն աւելի առաջ Իսթանպուլի
Ապահովութեան Տնօրէն Ճէլալէտ-
տին Ճէրրահի ու Իսթանպուլի Լրա-
քաղութեան Տնօրէն Ահմէտ Իլհան
Կիւլէրի կողմէ կատարուած յայտա-
րարութիւններուն: Մայր նիւթն այն
է որ Տինչ յայտարարած է թէ ան-
հիմն են այն պնդումները ըստ որոնց
Տրապիզոն Իսթանպուլը տեղեակ
չէր պահած Հրանդ Տինքի դէմ
ծրագրուած մահափորձէն: Տինչ
յայտարարեց որ բոլոր տեղեկու-
թիւնները օրին փոխանցուած են
Իսթանպուլի Ապահովութեան Տնօ-
րէնութեան, ուստի Իսթանպուլի
Ապահովութեան Տնօրէնութիւնը
պատասխանատու է այս անտեսու-
մէն:
Տինչ մանրամասնութիւններ
տուած է նաեւ այդ շրջանին Էրհան
Թունճէլի ու Եասին Հայալի հետ իր
ունեցած հանդիպումներէն, մանա-
ւանդ այն թելադրութիւններէն զորս
ան ըրած է Թունճէլին:
Մանուածապատ պատմութիւն-
ներ, որոնք ոչ միայն չեն լուսաբա-
ներ, այլ նաեւ աւելի անհասկնալի կը
դարձնեն ամէն ինչ:
ԼղՀ Վարչապետ. «արցախի...
Շար. էջ 1-էն
«Մեր ունեցած ձեռքբերումների զգալի մասը նշա-
նակալիօրէն պայմանաւորուած է սփիւռքահայութեան
գործուն մասնակցութեամբ: Արցախի զարգացման գրե-
թէ բոլոր ուղղութիւններում մեծ է յատկապէս «Հայաս-
տան» համահայկական հիմնադրամի դերը»,- նշած է
վարչապետը` աւելցնելով, որ Արցախի մէջ իրակա-
նացուող իւրաքանչիւր ծրագիր միտուած է ապագա-
յին, եւ կատարուող աշխատանքները հաստատապէս
պիտի ծառայեն սերունդներուն: Գործադիր իշխա-
նութեան ղեկավարը շեշտադրած է, որ, բացի ցուցա-
բերուող աջակցութենէն, Արցախի տնտեսութիւնը մեծ
ներուժ ունի, որ կրնայ իրականացուիլ նաեւ սփիւռքա-
հայութեան ներդրումներու միջոցով: «Հզօր հայրենիքի
գոյութիւնը կախուած է նաեւ Սփիւռքի ակտիւ ներ-
դըրումներից, ինչը նոր թափ կը հաղորդի Արցախի եւ
Հայաստանի հանրապետութիւնների տնտեսութիւն-
ների զարգացմանը»,- ըսած է Ա. Յարութիւնեան:
Հանդիպման վերջաւորութեան Արցախի վարչապե-
տը պատասխանած է «Հայաստան» համահայկական
հիմնադրամի անդամներուն հետաքրքրող հարցերուն:
Հաղորդագրութիւն
ՌաԿ նորակազմ վարչութիւն Լոնտոնի մէջ
Արդիական Լոնտոնի մէջ, այսօր, խումբ մը մտա-
հոգ կո ւսակ ցակ ան ներ, պարտաւոր կը զգանք
սկսելու ՌԱԿ-ի տեղական վարչութեան արդիակա-
նացման եւ վերաշխուժացման ընթացքը, դրօշը փո-
խանցելու համար յաջորդ սերունդներուն, մանաւանդ
որ մեր Ակումբը կը կրէ ՌԱԿ-ի հիմնադիր հայրերէն՝
Միհրան Տամատեանի անունը:
Ուրեմն մենք ընդհանուր ժողովի մը հրաւիրեցինք
Միացեալ Թագաւորութեան մէջ ապրող մեր գիտցած
բոլոր անդամներուն: Այսպիսի ժողով մը չէ գումար-
ւած աւելի քան 15 տարիներէ ի վեր, եւ ոչ մէկ վար-
չութիւն գոյութիւն ունեցած է առաջնորդելու համար
Ակումբը:
Լոնտոնի նորակազմ «Միհրան Տամատեան »
Ակումբի անդամներ՝ Տ. Որբերեան, Ճ. Գէորգեան, Հ.
Գույումճեան, Յ. Փիլիկեան, Կ. Պոյաճեան:
ՌԱԿ ՊԱՏՈՒԻՐԱԿՈՒԹԻՒՆԸ ԾԱՂԻԿՆԵՐ ԽՈՆԱՐՀԵՑ
ԵՍԱՅԻ ԵԱՂՈՒԲԵԱՆԻ ՅՈՒՇԱՐՁԱՆԻՆ
Մուսալեռան հերոսամարտի 100-
ամեակի տօնակատարութիւնները
Սեպտեմբեր 15-ին մեկնարկեցին
ինքնապաշտպանութեան ղեկա-
վարներից Եսայի Եաղուբեանի շի-
րիմ-յուշարձանից, որը գտնւում է
Շահումեանի հին գերեզմանատանը
եւ կառուցուել է 1960-ական թուա-
կանների մեծ ճարտարապետ Ռա-
ֆայէլ Իսրայէլեանի նախագծով,
ինչպէս Մուսալեռ յուշարձան-կո-
թողը` Երեւանի մօտ գտնուող Մու-
սալեռ գիւղի բարձունքին:
Հայաստանի Մուսալեռ հայրե-
նակցական միութեան վարչութեան
նախաձեռնութեամբ կայացած այ-
ցելութեանը բնականաբար մաս-
նակցում էր նաեւ Ռամկավար Ազա-
տական Կուսակցութեան հանրա-
պետական վարչութեան պատուի-
րակութիւնը, որը ծաղիկներ խո-
ն ար հեց ա զգայի ն այ դ խոնարհ,
բայց մեծ հերոսի յիշատակին եւ
մասնակցեց հոգեհանգստեան արա-
րողութեանը, որը մատուցեց ջեբել-
մուսացի ծերունազարդ հոգեւոր
հովիւ Տէր Մովսէս Աւագ Քահանայ
Ղազարեանը:
Բացի Հայաստանից եւ տարբեր
գաղթօճախներից ժամանածներից,
յիշատակի արարողութեանը մաս-
նակցում էր ՀՀ պաշտպանութեան
փոխնախագահ Արա Նազարեանը:
Եղան մի շարք ելոյթներ, ընդհան-
րապէս հերոսամարտին եւ մասնա-
ւորապէս Եսայի Եաղուբեան հերո-
սին նուիրուած:
3.
LUNDI 28 SEPTEMBRE2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015 • ABAKA • 3
ԶՐՈՅՑ ԳԱՆԱՏԱՀԱՅՈՑ ԱՌԱՋՆՈՐԴ
ԳԵՐ. Տ. ԱԲԳԱՐ ԵՊՍ. ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆԻ ՀԵՏ
Հ- Սրբազան Հայր, աւելի քան տարի մըն է որ
ստանձնեցիք Գանատահայոց Թեմի Առաջնոր-
դութիւնը եւ ծանօթացաք Թեմի կառոյցին: Ի՞նչ
են Ձեր տպաւորութիւնները:
Պ - Ն ա խ պիտի ո ւզէի շնորհակալութիւն
յայտնել «Ապագայ» շաբաթաթերթին որ արձա-
գանգ կը հանդիսանայ Առաջնորդարանի լուրե-
րուն: Անշուշտ առիթը ունեցայ որոշակի եւ խոր-
քային ծանօթութիւն հաւաքելու Գանատահայոց
Թեմի կառոյցին եւ կեանքին մասին: Թեմը լաւ
հիմերու վրայ հաստատուած է 30 տարիներ
առաջ մարդկային, հոգեւոր եւ վարչական իր
րէսուրսներով. կը մնայ այս բոլորը համադրել եւ
նոր զարկ տալ առաջընթացի: Անցեալին այս
թեմը իր աջակցութիւնը բերած է Մայր Հայ-
րենիքին եւ Մայր Աթոռին, Հայաստանի դժուար
օրերուն եւ պիտի շարունակէ նոր թափով այդ
ծրագիրներու գործադրութիւնը:
Հ- Որպէս յիշեցում մեր ժողովուրդին, կրնա՞ք
ըսել թէ քանի՞ եկեղեցիներ եւ հոգեւորականներ
կը ծառայեն մեր Թեմին:
Պ- Թեմին մէջ ունինք 11 գործող եկեղեցիներ
եւ վեց քահանաներ: Թեմը աշխարհագրակա-
նօրէն շատ լայնածիր տարածք ունի, որ ի հարկէ
որոշ դժուարութիւններ կը յարուցանէ, սակայն
կարելիութեան սահմաններու մէջ կը փորձենք
անձնապէս պարբերաբար այցելել բոլորին եւ հե-
տաքրքրուիլ անոնց հարցերով: Փոքր եւ հեռաւոր
հ ամա յն ք նե րը որ կը կոչէք «Առաքելական
Ծուխ»եր (Mission Parish), հետաքրքրական երե-
ւոյթ է, թէեւ մեր կանոնադրութեան մէջ յստակ չէ
նման կառոյցի մը առկայութիւնը: Անցեալին կը
թուի թէ անոնք աւելի աշխոյժ եղած են, իսկ
այսօր գրեթէ գոյութիւն չունին Հալիֆաքսի,
Ելօնայֆի, Քինկսթընի, Քէպէք Սիթիի, Ուինի-
բէկի համայնքային կառոյցները. միայն Քալկըրիի
եւ Էտմընթընի համայնքները կրնան ծուխ կոչ-
ւելու ամենամօտը ըլլալ: Անշուշտ հոն ուր հա-
մայնքը զրկուած է հոգեւոր հովիւէ, համայնքը
անհաղորդ կը մնայ նաեւ ազգային-եկեղեցական
առանձնայատկութիւններէն: Մեր նպատակնե-
րէն մին ալ Թեմը նոր քահանաներով հարստաց-
նել է: Լուծումներէն մին է Արեւմտեան Թեմի Ս.
Ներսէս Ճեմարանի մէջ հոգեւոր դասէն կամ սար-
կաւագաց դասէն պատրաստուին շրջուն հովիւ-
ներ որոնք նոր խթան կրնան հանդիսանալ այդ հե-
ռաւոր եւ փոքր համայնքներու վերաշխուժացման:
Հ- Գոյութիւն ունեցող շարունակական ծրագիր-
ները կը խորհի՞ք շարունակել:
Պ- Այո, որոշ բարեփոխումներով: Ամառնային
աշակերտական «Արարատ» Ճամբարը կը ծրագ-
րենք մասնակիցներու յաւելեալ թիւով իրագոր-
ծել, յատկապէս Իրաքէն եւ Սուրիայէն նոր ներ-
գաղթած ընտանիքներու զաւակներով, ինչպէս
ըրինք այս ամառ: Այս ծրագրին մէջ կարեւոր դեր
կը կատարէ Առաջնորդարանի մէջ բանող Հայ
Տունը, որ նոր ժամանած գաղթականներուն
ամէն ձեւով կ’օժանդակէ որ անոնք արագօրէն
էնթէկրացուին եւ կապուած մնան մեր համայն-
քային կեանքին: Ունինք նաեւ «Ծնողազուրկ
Երախաներու» (CFFA) Ֆոնտը որ անցեալին
կարեւոր օժանդակութիւն տրամադրեց երկրա-
շարժէն կամ Արցախեան պատերազմէն որբա-
ցած մանուկներու: Որոշեցինք յետ այսու այդ
առաքելութիւնը կեդրոնացնել այդ օժանդա-
կութեան աւելի շատ պահանջ ունեցող սահմա-
նամերձ շրջաններու եւ Վայոց Ձորի ու Սիւնիքի
շրջաններու ծնողազուրկ երախաներու: Իսկ մեր
Երիտասարդներու Հայաստան Առաքելութիւնը
(CYMA) այս ամառ օժանդակեց Երեւանի Իզ-
միրլեան Մանկատան պակասաւոր մանուկներու.
անհրաժեշտ կը նկատենք մասնակից երիտա-
սարդներու թիւի բարձրացումը ապահովելու:
Ինչպէս գիտէք, մօտ ամիսէ մը Մայր Աթոռ Ս.
Էջմիածնի մէջ տեղի կունենայ Միւռոնօրհնէքի
արարողութիւնը որ կը կատարուի եօթ տարին
անգամ մը: Արդէն իսկ Թորոնթոյի Ս. Երրոր-
դութիւն Եկեղեցւոյ հովիւ Տ. Զարեհ Ա. Քահա-
նայի առաջնորդութեամբ Գանատահայ մեծ
թիւով ուխտաւորներ կը մասնակցին այդ սուրբ
արարողութեան: Իսկ Ցեղասպանութեան 100-ամ-
եակի եւ մեր նահատակներու Սրբադասման
կապակցութեամբ կազմակերպուեցան ուխ-
տագնացութիւններ գլխաւորաբար Տէր Վազգէն
Քհնյ. Պոյաճեանի միջոցաւ: Այլ ծրագիր մը որ
անցեալին կազմուած էր բայց հետզհետէ ան-
գործութեան մատնուած էր, Բարգաւաճման
Ֆոնտն է (Endowment Fund), որու նպատակն է
բարելաւել Առաջնորդարանի նիւթական վիճա-
կը: Անհրաժեշտ է որ մեր գործունէութիւնները
հետապնդուին որոշ չափանիշներու համաձայն,
հիմնուած Թեմական Կանոնադրութեան տուեալ-
ներու վրայ: Անոնք որոնք այդ չափանիշներով
առաջնորդուելու վարժ չեն, ինքնաբերաբար կը
հեռանան: Ուրեմն հրաւիրեցինք ամբողջ կազմը
որ նշանակուած է Թեմական Պատգամաւո-
րական մակարդակով եւ անոնց ներկայացու-
ցինք կանոնադրութեան կէտերը որոնք ժամա-
նակի ընթացքին խախտուած էին:
Հ- Ձեր պաշտօնավարութեան սկսելէ առաջ մեր
Թեմէն ներս որոշ դժուարութիւններ յառաջացած
էին յատկապէս Լավալի եկեղեցաշինութեան
ծրագրին կապակցութեամբ: Ու՞ր հասած է այդ
ծրագիրը այսօր:
Պ- Այո, որոշ դժուարութիւններ յառաջացած
էին, սակայն Թեմական մարմիններու, հոգեւորա-
կանաց դասու եւ այլ մարմիններու համագոր-
ծակցութեամբ աշխատանք կը տանինք մեր լու-
ման ներդրելով Թեմի զարգացման ճանապար-
հին: Որդեգրեցինք նոր մօտեցումներ, հաստա-
տեցինք նոր գրեդիրիաներ որպէսզի մեր աշխա-
տանքները ըլլան նպատակաուղղուած: Այդ
մօտեցումները գրաւոր կերպով փոխանցեցինք
բոլոր մակարդակներու, առաջընթաց ապահո-
վելու եւ կանոնաւորելու համար մեր հոգեւոր
կեանքը Թեմական կառոյցէն ներս: Ինչ կը վե-
րաբերի Լավալի եկեղեցւոյ շինութեան, գիտենք
թէ մեծ ծրագրի մը ձեռնարկուած էր. գիտենք
նաեւ թէ ինչպէս ընթացաւ այդ ծրագիրը, ու մենք
ժառանգեցինք հսկայ պարտքերով անելի մատ-
նըուած ծրագիր մը: Յայտնուեցանք դատական
վիճակներու մէջ. օրինակ՝ յաղթահարեցինք
չորս դատական գործողութիւններ: Դրամական
խնդիրները լուծելու համար ստիպուած եղանք,
ցաւ ի սիրտ, վաճառելու հողաշերտը, որպէսզի
կարողանանք դիզուած պարտքերը վճարելու:
Յետ ո յ դ ի մ ա գր ա ւ ե ցի ն ք բ ա ր ե ր ա ր ն ե ր ո ւ ե ւ
նուիրատուներու պահանջը որ վերադարձուին
նուիրուած գումարները: Սակայն, անոնք որոնք
իրենց նուիրատուութիւններուն համար ստացած
էին օրինական ստացագիր, անոնց կը հաւաս-
տիացնենք թէ եկեղեցաշինութեան ծրագիրը
ընթացքի մէջ է եւ յատուկ նորակազմ շինութեան
յանձնախումբ մը կը հետապնդէ այդ ծրագիրը:
Վստահ ենք թէ կունենանք այդ եկեղեցին հնա-
րաւորութիւններու եւ տրամաբանական սահ-
մաններու մէջ: Դժբախտաբար, կան տակաւին
երկու անհատներ որոնք օրինական միջոցներու
դիմած են: Չեմ կարծեր թէ ճիշդ ընթացք է փաս-
տաբանի միջոցաւ խօսելու եկեղեցական իշխա-
նութեան հետ, սակայն եթէ իրենք կը նախընտ-
րեն այդ միջոցը, մենք պատրաստ ենք նոյն լեզ-
ւով խօսելու եւ այդ դատական լեզուով պաշ-
տպանելու մեր եկեղեցւոյ եւ ազգի շահերը: Մենք
ժառանգեցինք այդ անհաճոյ դատական մթնո-
լորտը առանց մեր ցանկութեան ու պարտաւոր
ենք հետապնդել զայն րացիոնալ միջոցներով:
Հ- Ինչպէ՞ս կը գնահատէք միջ-եկեղեցական եւ
միջ- թեմական յարաբերութիւնները:
Պ- Էգումէնիք առումով, որպէս անդամ Գա-
նատայի Եկեղեցիներու Խորհուրդին, մեր մաս-
նակցութիւնը կը բերենք այդ մարմինին գոր-
ծունէութիւններուն, ինչպէս վերջերս Օթթաուայի
մէջ գումարուած այդ Խորհուրդի համագու-
մարին: Այն քաղաքները ուր կ’այցելեմ, հանդի-
պումներ կունենամ Անկլիքան, Կաթողիկէ կամ
Աւետարանական եկեղեցիներու հոգեւորա-
կաններու հետ եւ յաճախ կը մասնակցիմ զա-
նազան արարողութիւններու, յատկապէս այս
տարի, Ցեղասպանութեան Հարիւրամեակին
կապակցութեամբ: Շատ գոհ եմ եւ տպաւորուած
այս ընթացքէն: Անոնք շատ ծանօթ են մեր եկե-
ղեցւոյ եւ մեզ կ’ընդունին որպէս քոյր եկեղեցի:
Ինչ կը վերաբերի մեր Ամերիկայի Արեւելեան եւ
Արեւմտեան թեմերու Առաջնորդներու հետ յա-
րաբերութիւններուն, շատ սրտբաց ու եղբայրա-
կան են: Այս տարուայ Մարտ ամսուան ընթաց-
քին, Ղեւոնդեաց տօնին առթիւ, Արեւմտեան
Թեմի Առաջնորդարանին կողմէ հիւրընկալուե-
ցանք եւ ունեցանք չափազանց կարեւոր եւ
օգտակար հանդիպումներու շարք մը, որոնց մի-
ջոցաւ նոր գործունէութիւններու ձեռնարկեցինք
մշակուած, կարգաւորուած ձեւաչափերով: Նոյն-
պէս իմ այցելութիւնը Ամերիկայի Արեւելեան
Թեմին եղաւ խիստ օգտակար. 2-3 օրերու ըն-
թացքին Թեմի զանազան մարմիններու հետ
հանդիպումներով իրազեկ դարձանք տարիներէ
ի վեր իրենց մշակած ծրագիրներու ու անոնցմէ
կ’օգտուինք որպէս պատրաստ ծրագիրներ:
Հ- Պատգամ մը ունի՞ք մեր ժողովուրդին:
Պ- Նախ «Ապագայ»ի պատասխանատունե-
րուն կը շնորհաւորեմ թերթին 40-ամեակին
առիթով եւ կը մաղթեմ յառաջիկայ բազում տաս-
նամեակներու մշտական յաջողութիւն ձեր կեն-
սակա ն ա ռա քե լո ւ թ ե ա ն մ էջ , ո ր պ էս զի մ ե ր
ժողովուրդը կապուած մնայ մեր աւանդութիւն-
ներուն, արժէքներուն եւ չմոռնայ իր պատ-
կանելիութիւնը: Մարտահրաւէրները շատ են եւ
կարեւոր է կառչած մնալ մեր պապերու հա-
ւատքին:
Շնորհակալութիւն Սրբազան Հայր եւ յաջո-
ղութիւն Ձեր դժուարին առաքելութեան մէջ:
«ԱպԱգԱյ»
4.
4 • ABAKA• LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015
Հոկտեմբերի 17-ին «Մուսալեռ»
հայրենակցական միութեան, ԵՊՀ
Հայագիտական հետազօտութիւն-
ների ինստիտուտի, պատմութեան
ֆակուլտէտի կազմակերպմամբ և
ՀՀ սփիւռ ք ի ն ախար արութեան
աջակցութեամբ կայացաւ Մուսա
լեռան հերոսամարտի 100-ամեա-
կին նուիրուած գիտաժողովը, որին
մասնակցում էր ՀՀ սփիւռքի նա-
խարարի տեղակալ Սերժ Սրապիոն-
եանը:
Բացման խօսքով հանդէս եկաւ
ԵՊՀ Հայագիտական հետազօտու-
թիւնների ինստիտուտի փոխ տնօ-
րէն Մհեր Յովհաննիսեանը:
ՀՀ սփիւռքի նախարար Հրանոյշ
Յակոբեանի ողջոյնի խօսքը ներ-
կաներին՝ ի մասնաւորի Այնճարից
ժամանած մուսալեռցիներին փո-
խանցեց նախար ար ի տեղակալ
Սերժ Սր ա պիոնեան ը: Նա նշեց.
«Վերջին երկու տասնամեակների
ընթացքում վերաիմաստաւորուել ու
վերարժևորուել է հերոսամարտի
նշանակութիւնը Հայոց պատմու-
թեան մեջ: Ուրախալի է, որ Հայոց
Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելի-
ցին գումարուել է այսպիսի գիտա-
ժողով: Սա ուրոյն հնարաւորութիւն
է՝ ցոյց տալու, որ 100 տարի առաջ
հ այ ժող ով ուրդը ոչ մ իայն հնա-
զանդօրէն ենթարկուել է ջարդա-
րարների կամքին, այլև՝ պայքարել:
Յուսով ենք, որ գիտաժողովին
հնչած կարծիքները թարմութիւն և
նորութիւն կբերեն Մուսա լեռան
հերոսամարտի մասին արդէն իսկ
հաւաքուած նիւթերին»:
Մուսա լեռան հերոսամարտի
100-ամեակի կենտրոնական մարմ-
նի նախագահ Եսայի Հաւաթեանը,
հերոսամարտի միջոցառումների
կազմակերպմանը յաւուր պատշաճի
աջակցելու համար, շնորհակալու-
թիւն յայտնեց ԵՊՀ ղեկավարու-
թեանը եւ ՀՀ սփիւռքի նախարարու-
թեանը եւ նշեց, որ առաջին անգամ
է Մուսա լեռան հերոսամարտի թե-
մայով գիտաժողով կազմակերպւում
եւ այն էլ՝ մայր բուհում:
Եսայի Հաւաթեանն իր՝ «Մուսա
լեռան հայութիւնը 1850-ական
թուականներից մինչեւ 1915թ.»
թեմայով զեկոյցում անդրադարձաւ
մուսալեռցիների կեանքին, խօսեց
1872թ. Մուսա լեռան շրջանում
տեղի ունեցած կործանիչ երկրա-
շարժի ու դրա հետևանքների,
1909թ.՝ Կիլիկիայի ջարդերի, հերո-
սամարտի շուրջ 45 օր տևած նա-
խապատրաստական աշխատանք-
ների, հերոսամարտի բոլոր 4 փու-
լերում մուսալեռցիների հերոսական
ինքնապաշտպանութեան կազմա-
կերպման եւ 1915թ. Սեպտեմբերի
12-ին պաշարուած մուսալեռցիների
փրկութեան մասին:
Այնճարցի Եսայի Հաւաթեանն իր
զեկոյցում ցուցադրեց հերոսամար-
տի հրամանատարների բացառիկ
լուսանկարներ, մէջբերեց Լիբանա-
նի Այնճար գիւղում հաստատուած և
փոքրիկ Հայաստան հիմնած մուսա-
լեռցիների բանաւոր զրոյց ն ե ր ի
միջոցով հերոսամարտի մաս ի ն
պահպանուած պատմութիւններ ու
մանրամասներ, որոնք նա գրի է
առել և տպագրել առանձին գրքով:
«Մուսալեռ» հայրենակցական
միութեան ներկայացուցիչ Անի Փա-
շայեանը հաւաստիացրեց, որ Հե-
րոսամարտի 100-ամեակը Հայ Դա-
տի համար պայքարի նոր մեկնարկ
է, յատկապէս երիտասարդ մուսա-
լեռցիների համար:
ԵՊՀ պատմութեան ֆակուլտէտի
դասախօս Գեղամ Բադալեանն իր
«Սուետիայի հայ բնակչութեան ժո-
ղովրդագրական կազմը առաջին
համաշխարհային պատերազմի նա-
խօրեակին» զեկոյցում հետաքրքիր
մանրամասներ ներկայացրեց մու-
սալեռցիների սովորոյթների և մինչ
օրս Այնճարում նոյն ոգով պահպան-
ւող աւանդոյթների մասին:
Ֆակուլտէտի դեկան Էդիկ Մի-
նասեանը խօսեց Մուսա լեռա ն
ինքնապաշտպանութեան գործում
կանանց դերի մասին, թէ ինչպէս
նեցուկ կանգնելով իրենց ամուսին-
ներին ու որդիներին՝ հայ կանայք
բարձրաբերձ ժայռերից քարաբե-
կորներով են պաշտպանուել անա-
գորոյն թշնամուց:
Պ.գ.դ. Փրոֆէսոր Աշոտ Ներսիս-
եանն անդրադարձաւ հերոսամար-
տի ընթացքում 20-ամեայ հրամա-
նատար Մովսէս Տեր-Գալուստեանի
կատարած մեծածաւալ գործունէու-
թեանը եւ սխրագործութիւններին:
Զեկոյցներով հանդէս եկան նաեւ
պ.գ.դ. Յարութիւն Մարութեանը
(«Հայոց Ցեղասպանութեան տա-
րիների ինքնապաշտպանութիւն-
ները և Ապրիլի 24-ի բանաձևումը»),
Սարդարապատի հերոսամարտի
յուշահամալիրի, Հայոց ազգագրու-
թեան և ազատագրական պայքարի
պատմութեան ազգային թանգա-
րանի գիտաշխատող Խորէն Գրի-
գո ր ե ա ն ը (« Մ ո ւ ս ա լե ռա ն հ ե ր ո -
սամարտի տօնակատարութիւնը
թանգարանային ցուցադրութեան
համատէքստում»), պ.գ.դ. Սվետ-
լանա Պօղոսեանը («Սվետիահայ/
մուսալեռցիների ինքնութեան դրսե-
ւորումները եւ կենսապահովման
մշակոյթի առանձնայատկութիւն-
ները») եւ Գալիֆորնիայի «Արփա»
ինստիտուտի նախագահ Յակոբ
Փանոսեանը («Մուսա լեռան հայու-
թեան բարբառի առանձնայատկու-
թիւնները»):
Գիտաժողովի աւարտին կազմա-
կերպուեց հիւրասիրութիւն, որտեղ
մատուցուեցին մուսալեռցիների
աւանդական ուտեստները:
Կայացաւ Մուսա լեռան հերոսամարտի
100-ամեակին նուիրուած գիտաժողով
Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի
հայրապետական տնօրինութեամբ, Մայր Աթոռ
Սուրբ Էջմիածնի միաբան Հոգեշնորհ Տ. Գա-
րեգին աբեղայ Համբարձումեան, ազատուելով
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Քրիստոնէական
դաստիարակութեան կեդրոնի փոխ-տնօրէնի
պաշտօնէն, նշանակուած է Մայր Աթոռի Գէորգ-
եան հոգեւոր ճեմարանի տեսուչ:
Մայր Աթոռի տեղեկատուական համակարգի
փոխանցմամբ` հոգեշնորհ Տ. Գարեգին աբեղայ
Համբարձումեան ծնած է 1986-ին, Կապան:
1992-2 0 0 2 թուակ ան ներուն յաճախած է
Մոսկուայի թիւ 249, ապա Երեւանի թիւ 148
դպրոցները: Դպրոցական տարիներուն յաճա-
խած է նաեւ Արաբկիրի Հայորդեաց տուն:
2002-2008 թուականներուն ուսանած է Մայր
Աթոռ Ս. Էջմիածնի Գէորգեան հոգեւոր ճեմա-
րանին մէջ:
2006-ի Դեկտեմբեր 25-ին, ձեռամբ Մայր Աթո-
ռի լուսարարապետ Գերաշնորհ Տ. Արարատ
եպիսկոպոս Գալթագճեանի, ձեռնադրուած է
սարկաւագ: 2008-ին ծառայութեան անցած է
Մայր Աթոռի դիւանատան մէջ` նախ որպէս Եկե-
ղեցի-պետութիւն բաժնի գործավար-քարտու-
ղար, ապա որպէս նոյն բաժնի պատասխանա-
տու:
2008-ին Գէորգեան հոգեւոր ճեմարանին մէջ
գերազանցութեամբ պաշտպանած է աւար-
տաճառ «Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ
Եկեղեցու կանոնաիրաւական փոխյարաբերու-
թիւնները» թեմայով:
2009-ի Յուլիս 19-ին, ձեռամբ ԱՄՆ Արեւելեան
հայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Խաժակ
արքեպիսկոպոս Պարսամեանի, ձեռնադրուած է
կուսակրօն քահանայ` վերանուանուելով Գարե-
գին աբեղայ:
2010-2014 թուականներուն ուսանած է Մեծ
Բրիտանիոյ Շէֆֆիլտի համալսարանին մէջ`
միաժամանակ ուսանելով եւ պարբերաբար դա-
սախօսելով Օքսֆորտի համալսարանին մէջ:
Ուսումնառութեան աւարտին ստացած է աստ-
ւածաբանութեան դոկտորի (PhD) աստիճան:
Ուսման տարիներուն որպէս այցելու հոգեւոր
հովիւ իր ծառայութիւնը բերած է Լոնտոնի Ս.
Եղիշէ եւ Մանչէսթըրի Ս. Երրորդութիւն հայ-
կական եկեղեցիներուն մէջ, ինչպէս նաեւ հիմ-
նած է Օքսֆորտի համալսարանական առաքե-
լութեան ծուխը:
20 14-ի ն ո յե մ բ ե ր էն , ո ր պ էս փ ո խ տ ն օր էն ,
ծառայութեան կոչուած է Մայր Աթոռ Ս. Էջ-
միածնի Քրիստոնէական դաստիարակութեան
կեդրոնին մէջ:
Տէր Գարեգին աբեղայ Համբարձումեան նշանակուած է
Գէորգեան հոգեւոր ճեմարանի տեսուչ
5.
LUNDI 28 SEPTEMBRE2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015 • ABAKA • 5
Ճիմ Գարիճիանիս՝ շրջապատուած Ցեղասպանութեան 100-ամեակի
Թորոնթոյի Մարմնի անդամներով
ԱրՓիԱր ՅԱԿոԲեԱՆ
Հար ա ւա յին Քը նեթիքըթի Պե-
տական Համալսարանի հրաւէրով
Սեպ տ ե մբ եր 9, 2015- էն ի վեր
Միացեալ Նահանգներ կը գտնուէր
Հայաստանի Խաչատուր Աբովեանի
Մանկավարժական Համալսարանի
նախագահ Փրոֆ. Ռուբէն Միրզա-
խանեանը։
Այս այցելութիւնը կը նպատա-
կադրէր նաեւ շահեկան այլ երեւոյթ
մը: Դոկտ. Մէյրի Փափազեան, նա-
խագահը Հարաւային Քընեթիքըթի
Պետական համալսարանի, Միրզա-
խանեանին յանձնեց տուեալ Հա-
մալսարանին բարձրագոյն պար-
գեւը` առաջինը, որ կը յանձնէր իր
նախագահութեան մօտ չորս տարի-
ներու ընթացքին։ Դոկտ. Փափազ-
ե ան իր խ օսքի ն մ էջ կ ’ընդգծէր
երկու համալսարաններու յարաբե-
րութիւններու զարգացումը կրթա-
կան համակարգէն ներս։
Միրզախանեանի Նիւ Եորք այցե-
լութեան առիթով, Սեպտեմբեր 12,
2015ին, Մեծագոյն Նիւ Եորքի Թէ-
քէեան Մշակութային Միութիւնը
կազմակերպեց ընդունելութիւն մը
ի պատիւ Հայաստանի Թէքէեան
Մշակութային Միութեան նախա-
գահ Ռուբ էն Միրզախանեանին,
ազգային բարերար Տէր եւ Տիկին
Է տուը ր տ ե ւ Գարմէն Կ իւլպէնկ-
եաններու առանձնատան մէջ, Նիւ
Եորք։
Սոյն եր եկոյ թը իրենց ներկա-
յութեամբ առաւել եւս պատուեցին
Ամերիկայի Հայոց Արեւելեան Թեմի
Առաջնորդ Խաժակ Արք. Պարսամ-
եան, ՄԱԿի մօտ ՀՀ Հաւատարմա-
տար Զ օհ րապ Մնաց ականեան,
Դոկտ. Մէյրի Փափազեան եւ ամու-
սինը` Վարդանանց Ասպետներու
նախկին Աւագ Սպարապետ Դոկտ.
Տէննիս Փափազեան, ծանօթ բարե-
րարներ, ՌԱԿի պատասխանատու-
ն եր եւ ԹՄ Մի վ ար չականներ ու
բարեկամներ։
Հիւրընկալը՝ Պարոն Կիւլպէնկ-
եան բարձր գնահատեց Թէքէեանի
կատարած անցնող տարիներուն
օրինակելի աշխատանքը, որ այս
մեծ ոստանէն ներս կը ներշնչէ հա-
ւատք հանդէպ հայ մշակութային
արժէքներու պահպանման ու տա-
րածման:
Օրուան հանդիսավարն էր ԹՄՄ
Մեծագոյն Նիւ Եորքի ատենապետ
Յակոբ Վարդիվառեան։ Ան բարի
գալուստ մաղթելէ ետք ներկա-
ներուն, անգամ մը եւս շեշտեց այն
սիրալիր գործակցութեան կարեւո-
րութիւնը, որ տասնամեակներէ ի
վեր կը կատարուի Մայր Եկեղեցիին,
հայրենի պետութեան եւ Ռամկա-
վար Ազատական Կուսակցութեան
միջեւ։ Ցեղասպանութեան դարա-
դարձէն ետք այդ համագործակ-
ցութիւնը առաւել մեծ թափով
ընթանալու կարեւորութիւնը շեշ-
տեց յօգուտ ազգապահպանման եւ
հայրենիք-Սփիւռք գործակցութեան
ի խնդիր։ Խօսքը ուղղելով Առաջ-
նորդ Սրբազան Հօր, ան ներկա-
ներուն անունով դարձեալ նշեց այն
աւանդական հաւատարմութիւնը
զորս տածած է մեր զոյգ կազմա-
կերպութիւնները Մայր Աթոռ Սուրբ
Էջմիածնին նկատմամբ։
Շահէ Սանենց, անգլերէն լեզուով
տուաւ կարգ մը կենսագրական
տուեալներ օրուան մեծարեալի
կրթական, կուսակցական եւ միու-
թենական կեանքէն։ Անոր երկա-
րամեայ ծառայութիւնը ազգային
քաղաքական կեանքէն ներս եղած է
ՌԱԿի ճամբով եւ որուն Հայաստանի
Հանրապետական Վարչութեան
ատենապետութիւնը ստանձնած է
մօտ քսանամեակ մը։
Դոկտ. Մէյրի Փափազեան անդ-
րադարձաւ իր գլխաւորած հա-
մալսարանէն Փրոֆ. Միրզախան-
եանին եղած պարգեւատրման մա-
սին, շեշտելով Հայաստանի բարձ-
րագոյն ուսումնական հաստատու-
թիւններու յարաբերութեանց կարե-
ւորութիւնը Ամերիկեան համալսա-
րաններուն հետ։
Խօսք առաւ նաեւ Արտակարգ եւ
Օժանդակութեամբ Թորոնթոյի քաղաքապետութեան եւ նախաձեռնու-
թեամբ քաղաքապետական խորհուրդի անդամ՝ Ճիմ Գարիճիանիսի,
Շաբաթ 12 Սեպտեմբեր 2015-ի առաւօտեան ժամը 10-էն սկսեալ տեղի
ունեցաւ 20-րդ դարու ցեղասպանութիւններու յիշատակին նուիրուած
ծառատնկում, Սքարպորոյի լ’Ամորօ զբօսայգիին (L’Amoreaux Park) մէջ:
Սոյն ծրագրին մասնակցեցան նաեւ յոյն եւ հայ համայնքները:
Հայերս, ի յիշատակ մեր մէկուկէս միլիոն նահատակներուն, ստանձնած
էինք 150 ծառերու տնկումը: Այս արարողութեան ներկայ էին բազմաթիւ
հայորդիներ, իրենց կողքին ունենալով Հոգշ. Տ. Ստեփանոս Վրդ. Փաշայ-
եանը, Արժ. Տէր Զարեհ Աւագ Քհնյ. Զարգարեանը, Արժ. Տ. Կոմիտաս Աւագ
Քհնյ. Փանոսեանը եւ Վեր. Դոկտ. Րընէ Լեւոնեանը, որոնց օրհնութեան
աղօթքով սկսաւ ծառատնկումը:
Ծառատնկում
Ցեղասպանութեանց
Յիշատակին
Լուրեր Նիւ եորքէՆ
ՓրոՖ. ՌուԲէՆ ՄիրԶԱԽԱՆեԱՆ
ԿԸ ՊԱրԳեւԱՏրուի եւ
ԿԸ ՄեԾԱրուի
լիազօր Դեսպան Զօհրապ Մ ն ա -
ցականեան, որուն համար անծա-
նօթ անուն մը չէր օրուան մեծար-
եալը։ Ան վեր առաւ Միրզա խ ա -
նեանին կատարած կրթական գոր-
ծը։ Նաեւ գնահատեց ԹՄՄի այն
եզակի աշխատանքը որ կը կատարէ
այս կարեւոր քաղաքէն ներս, յի-
շեցնելով թէ միշտ ալ Թէքէեանը
բարոյապէս ու գործնականապէս
կանգնած է դեսպանատան կողքին։
Շնորհակալական իր խօսքին մէջ
Փրոֆ. Միրզախանեան գնահատեց
Նիւ Եորքի մասնաճիւղին աշխա-
տանքը, մանաւա´նդ ազգային ու
թատերական իր գործունէութիւնը
եւ պաշտօնապէս հրաւիրեց յառա-
ջիկայ գարնան ԹՄՄ Մհեր Մկրտչ-
եանը Երեւանի մէջ բեմադրե լո ւ
Պերճ Զէյթունցեանի «Ոտքի´ Դա-
տարանն է …» թատերախաղը։ Ան
շնորհակալական խօսք ուղղեց նաեւ
Տէր եւ Տիկին Կիւլպէնկեաններուն,
ո ր ը ն դ մ ի շ տ կ ը մ ն ա ն պ ա տ ն էշ ի
վրայ, ազգային ու բարեսիրական
խ ն դ ի ր ն ե ր ո ւ ը ն դ ա ռա ջ ։ Ան Նի ւ
Եո ր ք ժա մ ա ն ա ծ է ը ն կ ե ր ա կ ցո ւ -
թեամբ իր որդւոյն` Կարլէնին, որ
ն ե ր կ ա յ կ ը գտ ն ո ւ էր ա յս հ ի ւ ր ա -
սիրութեան։
Վերջին խօսք առնողը կ’ըլլայ
Առաջնորդ Խաժակ Արք. Պարսամ-
եան։ Մօտ քառասուն տարիներու
վաղեմի բարեկամութիւն մը ունի
ան Պարոն Վարդիվառեանին հետ։
Ան շեշտակիօրէն գնահատեց Թէ-
քէեան Մշակութային Միութեան
ազգանուէր ծառայութիւնը, ինչպէս
ն ա ե ւ ` վ ե ր ա ռա ւ ա յն հ ա մ ա գո ր -
ծակցութիւնը որ միութիւնը ունե-
ցած է երկար տարիներ Ամերիկայի
Հ ա յո ց Առա ջ ն ո ր դ ա ր ա ն ի ն հ ե տ ։
Սրբազան Հայրը վեր առաւ նաեւ
Պարոն Միրզախանեանի մասնակ-
ցութիւնը Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ
Շար. էջ 11
6.
6 • ABAKA• LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015
PA|’IK GALA|Y:AN
Որքանով արդար կարելի է ըլլալ երբ յան-
դըգնութիւնը կ’ունենանք բարձրաձայն արտա-
յայտուելու, թէ ի սփիւռս աշխարհի առկայ է
մ ար դ կա յին բաց այայ տ ողբերգութիւն: իսկ
դառնագոյնը անոր ա’յն է, որ ըմբոստութեան խո-
յանքովը տրոփող, զգայուն սրտերուն մէջ ան-
թեղուած զգացումներն են, որոնք կը մղեն մարդ
արարածը պոռթկալու անարդարութեան ճակ-
տին:
աշխարհի բոլոր ցամաքամասերու տարածքին
օր ըստ օրէ կը բազմանան մարդկային ողբերգու-
թիւնները, որոնց մասին խորհրդածելու պար-
տականութիւնը կարծէք միայն ձգուած է Միաց-
եալ ազգերու ղեկավարութեան ճակատագրին:
Միթէ պահը չէ այսօր համամարդկային առումով
զգալ զրկուածներուն թշուառութիւնը, բռնի տե-
ղահանուածներուն օգնութեան ձեռք երկարելը,
ամէն ճիգ ի գործ դնելով կասեցնել հայրենական
արտագաղթը, գիտակցութիւն սերմանել տկար-
ներուն հոգիներուն մէջ՝ վերջ տալու համար ստըր-
կական «խոնարհութեան», պոռթկումի ազդա-
նըշաններ ցուցաբերել անհետ կորած ազատա-
մարտիկներու, զինուորներու եւ առեւանգեալնե-
րու հաշւոյն եւ վերջապէս ձեռնոց մը շպրտել
մարդկային անարդարութիւններուն դէմ՝ յանուն
վաղուան նորահաս սերունդի մարդկային դաս-
տիարակութեան: Մեր շուրջ բոլոր սկսած ենք
նշմարել բոցեղէն հոգիներով սաւառնելու սահ-
մանուած մարդ էակին մօտ՝ ըմբոստութենէ եւ
պայքարելու ոգիէ պարտուած լման անէացում
մը, ուր անշունչ հոգիներու խորը հանգեցուցած
են կեանքի կրակը: ակամայ կը խորհրդածեմ
ինքզինքիս հետ, թէ փոխան անձնատուր ըլլալու
կեանքի մտրակումներուն, ինչու չըլլալ գոռ ձայնը
խղճմտանքին ապստամբ՝ որ անկարեկիր հոգի-
ները կը խռովէ... չըլլալ շողն արեւին՝ որ մերկ
հոգիներու մսող մարմինը կը տաքցնէ, ... ահա՝
գանգատս համայն մարդկութեան, ու հարց կու
տամ ինքզինքիս. ո՞ւր է հայկական մեր «Լացի
պատ»ը: Միթէ՞ բաւ չէ այսքան «պատմակա-
նօրէն» անարդար քար լռութիւն պահելու քաղա-
քականութեան որդեգրումը ե’ւ ազգային, ե’ւ
մարդկային ու ընկերային գետնի վրայ, երբ մեր
ճակատները լացի պատին դէմ կը կարմրին՝
փխրուած սրտէն շռայլող արիւնէն, երբ մարդկա-
յին ցասումը համարեա ամէն մարզերու մէջ՝
պայքարող սրտերու կեանքին երակը կը դառնայ
եւ ըմբոստ ձգտումը՝ պողպատ ջիղ մը, որ յեղա-
փոխական պայքարի դաշտ նետուող ոգիին
ծնունդ կու տայ ու կը զինէ զայն:
Մարդկայնութիւն, արդարութիւն եւ բնակա-
նութիւն փնտռողը շա’տ տառապած կ’ըլլայ
իտէալական սէրերէ եւ մարդկայնական բաղ-
ձանքներէ. անպատասխան մնացած ըլլալու
զգացումը կը տագնապեցնէ զինք, յուզումէն
նաեւ՝ կ’ուռի կոկորդին մէջ, բայց անզօր է փայ-
լակնացայտ շանթ դառնալու մերկ կռնակին վրայ
մարդկային բնութեան, մարդկային հպարտու-
թեան՝ որ տիրական հարստութենէն կը ծնի,
մ ար դ կա յին հպարտո ւթեան՝ որ տիրական
հարստութենէն կը ծնի, մարդկային անիրաւու-
թեան՝ որ խիղճ չունի եւ իր անգութ տիրապետու-
թեան խորքերէն թշուառներու եւ զրկուածներու
զանգուածային երեսին կը փչէ իր քամահրանքին
փրփուրները: ասոր համար՝ ճակատս «լացի
պատ»ին դէմ է, բայց ցասում կը մխայ, մինչ
սիրտս կու լայ խոնարհներուն, բախտազուրկ-
ներուն, ճնշուածներուն, արտաքսուածներուն,
արտագա ղ թողներուն, օր ցերեկով համայն
մարդկութեան տեսապաստառին դիմաց իրենց
որդեգրած կրօնքին պատճառով գլխատուողնե-
րուն, բռնի տեղահանուածներուն, պարտադիր
կ րօնափոխ ե ղածներուն համար, որոնք իմ
եղբայրներս ու քոյրերս են պայքարի մարդկային
ազատութեան ճամբաներուն վրայ:
աչքերս կ’ուղղեմ ծեր Ֆաուստին, որուն հան-
ճարեղ հեղինակը. «լո’յս աւելի’ լոյս...» կը խնդրէ.
մինչ մենք՝ «սէր մարդկութեան, աւելի’ սէր ար-
դարութեան հանդէպ կ’աղերսենք»: Ծեր Ֆաուս-
տը սիրոյ կը սպասէր, կեանքի գիտութիւններէն
եւ իմաստութենէն պարտասած, եւ այս վերա-
նորոգող յուզումին իբրեւ խորհրդանշան՝ իր չոր-
ցած եւ կորաքամակ ուսերէն վար սփռեր էր
ծիրանի, բոցավառ պատմուճան մը: առջեւը կար
հուժկու գանկ մը, նոյնպէս մաշած, որ նման է
փորձառութիւններէ յոգնած իր հոգւոյն մէջ ծնող
սիրոյ յոյսին: Հպա’րտ է ան ու հանդարտ խառ-
նըուածքի տէր, որ դարերու ուսումն ամբարեր է,
բայց խանդոտ կեանքի կարօտին, սէր կը փնտռէ
եւ կը դիւթուի գեղեցիկէն, առանց գիտակցելու,
թէ գեղեցկութիւնը մտածում մըն է միայն, այս
պատրանքով ալ կը սիրէ ան ու պիտի հաւատայ,
թէ տառապող եւ նուիրուող մարդկային սէրը
կեանքի գերագոյն ու յաւիտենական ճշմարտու-
թիւնն է:
Ճակատս՝ «Լացի պատ»ին դէմ, արիւնող եւ
նուիրուող սէրին փա՜ռքը կ’ոգեկոչեմ, փրկուելու
համար իմացական պատրանքներու մեղքերէն:
իւրաքանչիւր անցնող օր իր հետքը կը ձգէ հար-
ցականներով լեցուն ու մենք կը շարունակենք
անուն մը տալ իւրաքանչիւր թղթածրարի, որոնց
մէջ թաքնուած են գարշահոտ իրողութիւններ,
լեցուն քիչ մը անարդարութիւններով, քիչ մը ան-
մարդկութիւն, քիչ մը ապազգայնութիւն եւ դեռ
շա՜տ քիչեր... որոնք միայն կը մթագնեն հո-
րիզոնը վաղուան գալիք սերունդներուն:
արտագաղթի մտահոգութիւն
աշխարհի տարածքին գտնուող իւրաքանչիւր
անհատ միթէ՞ հարցականներով լեցուն կեանք մը
չապրիր. չի դիմե՞ր իրմէ աւելի գիտուններուն՝ իր
հարցադրումներուն պատասխան մը գտնելու
ակնկալիքներով: Որքա՜ն տխուր է անձամբ
ականատեսը ըլլալ անոնց ապշանքին ու շփո-
թութեան այն ճշմարտութիւններուն հանդէպ,
զորս պատգամել կը յաւակնէին հարիւրամեակ-
ներ շարունակ: Միթէ՞ անոնք չդիմեցին աշխար-
հի «յաջողածներուն», որոնք ժողովուրդին ար-
եամբ վճարած են ընչաքաղցութեան մեղաւոր
պահանջքները: Գրեցին, պատգամեցին եւ
զայրոյթով ալ կը շարունակեն դատապարտումի
լոզունգներ դաջել, պատասխանատուներ փընտ-
ռել ի տես հայրենական յուզող արտագաղթին:
Սփիւռքի նախարարութեան տուեալներով,
այսօր Սփիւռքը եօթ-ութ միլիոն է: ցրուած աւելի
քան վաթսուն երկիրներու մէջ: իսկ Հայաստանի
մէջ, լաւատես հաշիւներով, կ’ապրին 3 միլիոն
26,000 հայեր: Մեր պատմութեան մէջ առաջին
անգամ ըլլալով կ’արձանագրուի երեւոյթ մը.
հայրենի հողին վրայ ապրողները մօտաւորապէս
երեք անգամ աւելի նուազ են՝ քան Սփիւռքի մէջ
ապրողները: եթէ մեր հայեացքները չվարանինք
սեւեռելու դեռ մօտիկ անցեալին՝ Հայաստանի
Հանրապետութեան Սիւնիքի մարզի Դիցմայրի
գիւղին մէջ, 1999 թուականին լիբանանէն, կիպ-
րոսէն եւ Սուրիայէն մօտ երեք տասնեակ երի-
տասարդներ իրենց հանգիստ տուները ձգած
գացած էին Ծավ գետի ափին՝ վերաբնակեցման
ծրագիր սկսելու Քաշաթաղի մէջ: Միթէ՞ տեղին չէ
հարց տալ, թէ ո՞ւր հասած է այսօր այդ ծրագիրը,
որ յաջողած էր խանդավառել սփիւռքահայ
երիտասարդութիւնը՝ իրենց հայեացքները սե-
ւեռելու դէպի Մայր Հայրենիք: տակաւին մռայլ է
մեզի համար, թէ ի՞նչ դրդապատճառներէ մեկ-
նելով իր հայրենական նպատակները իրագոր-
ծելու չծառայեց այդ ծրագիրը: Սփիւռքի նախա-
րարութիւնը իր զանազան ծրագիրներով բազմա-
հազար երախաներ յաջողեցաւ հայրենի տուն
բերել, սակայն քննադատական ակնոցներով
դիտողներու համար, գիտակցական տհասու-
թիւնը կրկին գերիշխողը ըլլալով, Դիմատետրի
(Ֆէյսպուք) էջէրէն սկսեալ մինչեւ աշխարհա-
սփիւռ մամուլ քննադատութիւններով ողողուե-
ցաւ եւ ըստ սովորականին, գեղեցիկն ու բարին
միշտ եղան քաւութեան նոխազ:
համշէնահայութեան ինքնութեան խնդիր
Վերջին տասնամեակներուն հայկական հարցի
զոհասեղանին որպէս յոյժ կարեւոր խնդիր՝ զե-
տեղուած է համշէնահայութեան հարցը: ար-
դարեւ աւելի քան իննսուն տարիներէ ի վեր լռու-
թեան դատապարտուած է՝ ցեղասպանութեան
յաջորդող ժամանակաշրջանին «թրքացած հա-
յեր»ու հարցը: անոնց թիւը տարբեր տարբեր
գնահատականներով 300.000-էն կը հասնի
մինչեւ 3.000.000-ի: Թուրքիոյ հասարակ քաղա-
քացի էն մ ի ն չե ւ բ ա ր ձր ա գո յն մ ա կ ա ր դ ա կ ի
պաշտօնեայ, գրեթէ ամէն օր կը յայտնաբերէ կամ
կը համարձակի ըսել, թէ իր մեծ մայրը Հայ է:
Բայց պատմութեան ընթացքը զանոնք ներկայիս
կը զետեղէ՝ բոլորովին այլ անակնկալ պատմա-
հասարակական համագրի մը մէջ, ինչ որ կը
տեսնենք համշէնահայերու պարագային: իսկ
Թուրքիոյ տարածքին վրայ, մասնաւորաբար
գրեթէ ամէնօրեայ յաճախականութեամբ կը
լսենք, կը կարդանք վկայութիւններ, ա. աշխար-
համարտին ցեղասպանութեան ենթարկուած
մեր ազգակիցներու ներկայի շառաւիղներու
մօտ, իրենց հայկական արմատներու որոնման
անկանխելի, անդիմադրելի բնազդին մասին:
(յիշենք Ֆեթհիէ Չեթինի «Մեծ Մայրիկս» անուն
գիրքը): Սակայն մերօրեայ իրականութիւնը այլ
հանգրուաններու դէմ յանդիման կը դնէ զանոնք՝
բռնի կ ե ր պ ո վ հ ա յո ւ թ ե ն է զր կ ո ւ ա ծ խ ի զա խ
ժողովուրդ մը այժմ կը տուայտի իր ինքնութեան
խնդիրով, իր արմատներուն վերադառնալու
մտահոգութեամբ, մինչ հայ մամուլը կ’արձա-
գանգէ ... թէ «Հայ եկեղեցին կը մերժէ մկրտել
համշէնահայերը»: այս առումով ինչպէս կարելի է
չյիշել, որ դեռ մօտիկ անցեալին, երբ մարմին կը
ստա ն ա ր Դ ի ցմ ա յր ի ի մ էջ վ ե ր ա բ ն ա կ ե ցմ ա ն
ծրագիրը, լուսահոգի Գերաշնորհ Մեսրոպ արք.
աշճեան Ծավ գետի ափին, հոգեպարար արարո-
ղութեամբ մը հազարաւոր երախաներ, կիներ ու
այրեր Սուրբ միւռոնով քրիստոնեայ մկրտու-
թեան արժանացուց:
ես հաւատքով եւ սիրելով կը տառապիմ բոլոր
խոնարհներուն, զրկուածներուն եւ դէպի լոյսին
ձգտողներուն համար: Հոգիս ծունկի կու գայ
անոնց առջեւ աղապատանքով, որովհետեւ գի-
տեմ այլեւս՝ թէ մի’այն այսպէս կարելի է չարիքը
յաղթահարել: Միայն այսպէս պիտի խուսափի
միտքս՝ մարդոց յաջողութիւն կարծած անբարո-
յիկ բաներու հարկատու ըլլալէ: կեանքի արժէք-
ներուն մէջ, պարտաւոր են սիրել այս տառապող
մարդկային սէրը, եւ անկէ պիտի ստանաք ան-
խորտակելի զօրութիւն թշուառութեան չարիքին
դէմ, որմէ ծնած է մարդկային ողբերգութիւնը:
եղբայր ըլլանք տառապողին, եւ զրահ հագնինք՝
կեանքի բարիքներէն զրկուածներուն շղթաները
փշրելու համար:
ներկան հանգիստ խիղճով ապրելու համար
հարկ է մոռնալ խափուսիկը եւ փնտռել ճշմար-
տութիւնը իր ամբողջական առումով: Համա-
մարդկային, ազգային, ընկերային, ինչու չէ նաեւ
արհեստագիտական համարեա բոլոր մարզերուն
մէջ հաւատք ընծայել ճշմարտութեան, որովհե-
տեւ ան անկեղծութիւնն է ապրելու ներդաշնակ
միութեամբը մտածումին, զգացականութեան,
խօսքի ազատութեան եւ գործնական կեան-
քին:
ինչո՞ւ կը սիրեմ եւ ինչո՞ւ կը տառապիմ, բաղ-
ձանքն ե ր ո ւ հ ա մ ա ր ո ր ո ն ց բ ա խ տ ա կ ի ց ե ն ք
բոլորս առանց բացառութեան, խոնարհութեան
եւ զրկանքի մէջ: ի՞նչ հզօր դիւթանք է մարդ-
կային համակրանքը, որ սրտերու մէջ անծանօթ՝
զգայուն կարեկցութեան եւ եղբայրակցութեան
ճամբայ մը կը բանայ, որպէսզի զգանք կոտտու-
մը վէրքին՝ որ կը նմանի սրտին վրայ բացուած
վէրքին:
ես ալ կը գիտակցիմ, թէ չարիքն ու տառա-
պանքը մեզ յոռետեսներ կը դարձնեն. բայց
ինչո՞ւ մեր սրտերուն մէջ զարթնող համակրու-
թեան եւ եղբայրակցութեան իղձերը անզօր են
կամքը զինելու ա’յնպէս, որ յաղթենք յուսահա-
տութեան եւ յոռետեսութեան, յաղթենք վախին՝
որով ապրելու պատասխանատուութիւնը կը
կաշկանդէ մեր հոգիները, եւ անկարող կ’ըլլանք
պայքա ր ի ա շ տ ա ն ա կ ե լ մ ե ր հ ա մ ո զո ւ մ ն ե ր ո ւ
ծփուն դրօշակները պարզած:
արդեօ՞ք պէտք է, որ գերմարդկային ըլլանք,
կարենալ ապրելու համար փառաւոր բնազդնե-
րովը անոնց՝ որոնք պայքարի կեանքը փառաւոր
արկածախնդրութիւն մը կը նկատեն, խուսա-
փելո ւ հ ա մ ա ր ի ր ե ն ց վ ի ճ ա կ էն գո հ մ ա ր դ ո ց
տափակ ու ձանձրացուցիչ կեանքին միօրինա-
կութենէն: Որքա՜ն կենսունակ է պայքարի այս
զգացումը եւ որքան՜ տկար է կամքը մարդուն հե-
րոսային ապրումներուն համար:
ԿենսունաԿ Պայքարի ոգիով
Ո՞ւր Է Հայկական Մեր «Լացի Պատ»ը
7.
Editorial écrit enanglais par
Edmond Y. Azadian et publié dans
The Armenian Mirror-Spectator en
date du 10 septembre 2015
Les médias occidentaux ont une
façon commode de duper tant eux-
mêmes que leurs lecteurs. Par
exemple, des potentats médiévaux
du Moyen-Orient, qui exercent les
méthodes les plus grossières et les
plus primitives de gouvernances,
sont qualifiés de « monarchies
arabes modérées. » Ils ont égale-
ment trouvé un euphémisme pour
caractériser les violentes poli-
tiques de la Turquie et son parti
AKP de « modérément islamique, »
malgré la terreur et le sang que le
parti insuffle à travers le Moyen-
Orient et au-delà - la région ouï-
ghour en Chine et, plus récem-
ment, en Thaïlande.
La Turquie et le parti au pouvoir
doivent être jugés par leurs
actions et non par le masque qu’ils
portent. Il n’y a rien de « modéré »
lorsque les trains et les armes du
gouvernement turc vont vers les
groupes terroristes, dont l’EI, et
les autorise à détruire un monu-
ment ou un groupe qui ne corres-
pond pas à leur interprétation
zélée de l’Islam. Les récentes atro-
cités contre les Arméniens de
Kessab et Alep prouvent que - par
extension - la Turquie a des plans
à long terme pour poursuivre le
génocide, non seulement en refu-
sant de reconnaître l’histoire, mais
aussi en exterminant les descen-
dants des survivants.
La destruction des ruines
romaines de Palmyre en Syrie est
dans la continuation de ces abus,
négligence et profanation des
églises, des sanctuaires, et des
monuments séculaires de
l’Arménie historique. Les
Arméniens ne disposent ni de la
voix ni du poids nécessaire pour
déranger la conscience des diri-
geants et des organisations inter-
nationales pour être en mesure de
protéger leur patrimoine laissé en
Turquie.
Maintenant que même ce « type
modéré de l’Islam » menace les
vestiges les plus précieux de la
civilisation humaine, il est temps
d’agir.
Le crime turc soutenu par les
Azéris contre les croix de pierre
arméniens ( khatchkars ) au
Nakhitchevan a été motivé par la
même philosophie destructrice que
de bombarder un ancien temple
bouddhiste en Afghanistan, et
maintenant le sanctuaire d’Erawan
en Thaïlande. Le Daily Telegraph a
rapporté le 29 août que le principal
suspect dans l’attentat du sanc-
tuaire d’Erawan a été membre du
groupe ultranationaliste turc des
Loups gris, associé à l’aile droite
du Parti du Mouvement
Nationaliste (MHP).
Mehmet Ali Agca, qui a tenté
d’assassiner le pape Jean-Paul II,
était membre des Loups Gris, éga-
lement derrière les meurtres de
Hrant Dink, et de l’évêque catho-
lique Luigi Padovese, vicaire apos-
tolique pour l’Anatolie, à Trabzon
en 2010.
Semih Idiz, chroniqueur du quo-
tidien Hurriyet, a écrit dans l’édi-
tion anglaise de la publication, le 2
septembre dernier, « la Turquie a
un sérieux problème avec son
image internationale. Un nombre
croissant de personnes à travers le
monde voit le pays comme un ter-
rain fertile et un facilitateur du
terrorisme islamique. »
La conclusion de l’article est
encore plus cinglant : « L’AKP se
bat toujours contre l’idée d’une
campagne internationale visant à
calomnier le nom de la Turquie et
à créer des perceptions négatives
sur les soi-disant grands succès
que le pays a obtenu grâce à l’AKP,
et à Recep Tayyip Erdogan en
termes de démocratie et de pri-
mauté du droit. Tout ce qu’on peut
dire est que ceux qui jouent le jeu
devraient se regarder dans le
miroir de temps en temps afin de
comprendre les vraies raisons pour
lesquelles la réputation de la
Turquie semble décliner. »
Mais pourquoi la Turquie en est-
elle arrivée à ce stade et a déchai-
né une tourmente au Moyen-
Orient ?
En premier lieu, parce que les
puissances occidentales voulaient
croire aux prétextes turcs voulant
qu’Ankara appartienne au bloc de
l’OTAN, et partage ses mêmes
valeurs et politiques. Mais les
actions de M. Erdogan ont prouvé
que tous ces prétextes étaient
égoïstes et en lice pour un sultanat
médiéval, avec le soutien de
l’Occident.
Le gouvernement « modérément
islamique » d’Erdogan était un
allié du gouvernement islamique
des Frères musulmans du virulent
Mohammed Morsi d’Egypte. Alors
que la Turquie ne cèderait pas un
pouce de territoire aux Arméniens
et aux Kurdes, elle soutenait un
parti en Egypte qui ne soutenait
pas la notion d’Etat-nation, et avait
l’intention de partager son territoi-
re national avec le Soudan et sur-
tout, donnait en cadeau la péninsu-
le du Sinaï aux Palestiniens, afin
de faciliter la politique de l’ancien
ministre des Affaires étrangères
d’Israël, Avigdor Lieberman et son
parti, Yisrael Beytenu, de déplacer
les Palestiniens de Cisjordanie
vers le désert et ainsi réaliser leur
solution de deux Etats. La décision
du président Abdel Fatah Sisi a
sauvé l’Egypte de la désintégra-
tion.
Ankara se bat aussi par l’entre-
mise de l’EI dans le but de détruire
le puissant gouvernement de Syrie,
et le remplacer par un régime doci-
le qui deviendrait une extension de
la Turquie.
Dans la guerre actuelle contre
l’islam radical, la Turquie a prouvé
Suite à la page 8
LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015 • ABAKA • 7
S E C T I O N F R A N Ç A I S E
LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015
La Turquie sur la route
de l’auto-destruction
Le Parlement européen demande
des sanctions ciblées contre les
autorités azerbaïdjanaises
Le Parlement européen a adopté
une résolution appelant à l’application
de sanctions ciblées contre les autori-
tés azerbaïdjanaises qui violent les
droits humains.
Il exige que le gouvernement
d’Azerbaïdjan mette fin immédiate-
ment à la répression contre la société
civile, et les droits de la personne et
« les négociations pour un accord de
partenariat stratégique avec
l’Azerbaïdjan doivent être immédiate-
ment interrompus aussi longtemps que
le gouvernement ne parvient pas à
prendre des mesures concrètes pour
faire progresser le respect des droits
de la personne. »
La résolution a été adoptée par 365
voix contre 202.
La résolution demande à la
Commission « d’examiner et de sus-
pendre temporairement, si nécessaire,
tous les fonds non liés aux droits de la
personne, la société civile et la base de
coopération accordés à l’Azerbaïdjan
par le biais de l’Instrument européen
de voisinage, et rappelle la décision du
Parlement d’envoyer une délégation de
l’Azerbaïdjan.
Le Bureau de l’OSCE pour les insti-
tutions démocratiques et les droits de
la personne (BIDDH), a annoncé qu’en
raison des restrictions imposées par les
autorités azerbaïdjanaises, le BIDDH
n’a pas d’autre choix que d’annuler sa
mission d’observateur aux élections
législatives du pays, a déclaré le direc-
teur Michael Georg Lien.
« En raison de la restriction sur le
nombre d’observateurs participants, il
serait impossible pour la mission de procéder à une observation efficace et cré-
dible des élections, » a déclaré le directeur du BIDDH. « Malheureusement, nous
sommes contraints par ces actions d’annuler le déploiement de la mission
d’observation du BIDDH pour les élections législatives. »
« L’insistance des autorités azerbaïdjanaises sur un nombre restreint d’obser-
vateurs va directement à l’encontre des engagements de l’OSCE dans le pays, et
est en contradiction avec le mandat du BIDDH d’observation des élections, » a-t-
il ajouté. L’Azerbaïdjan, comme tous les pays de l’OSCE, s’est engagé à inviter
des observateurs internationaux, soit 30 observateurs à long terme, et 350 obser-
vateurs à court terme.
En août dernier, la mission permanente de l’Azerbaïdjan auprès de l’OSCE a
déclaré que les autorités étaient prêtes à accepter seulement 6 observateurs à
long terme et jusqu’à 125 observateurs à court terme.
L’OSCE/BIDDH annule sa mission
d’observation des élections
législatives en Azerbaïdjan
8.
La Turquuie surla...
Suite de la page 7
être du mauvais côté de l’histoire.
En prétendant se joindre à la coali-
tion de 60 nations réunies par le
président Obama, la Turquie a
obtenu le droit de démanteler les
organisations kurdes et saper les
forces que les Etats-Unis avaient
formées en Syrie pour combattre
l’EI. La Turquie a lancé 300
frappes contre des cibles kurdes,
mais a bombardé seulement trois
bases l’EI.
Sous le titre révélateur de « La
Turquie a dupé les Etats-Unis, et
l’EI récolte les fruits, » Patrick
Cockburn a écrit dans The
Independent du 30 août : « La
désastreuse erreur de calcul des
États-Unis de signer un accord
militaire avec la Turquie au détri-
ment des Kurdes devient chaque
jour plus évident. En contrepartie
de l’utilisation de la base aérienne
d’Incirlik, juste au nord de la fron-
tière syrienne, les Etats-Unis ont
trahi les Kurdes-syriens qui ont été
jusqu’à présent l’allié le plus effi-
cace contre l’Etat islamique. »
Simultanément, dans le New
York Times, l’ancien ambassadeur
américain en Turquie Eric S.
Elderman accuse Erdogan (« La
dangereuse bonne affaire des
Etats-Unis avec la Turquie ») de
déclencher une « nouvelle vague
de répression contre les Kurdes de
Turquie, ce qui risque de plonger
le pays dans la guerre civile. »
Il est de plus en plus évident que
la politique de la Turquie est dia-
métralement opposée à son ordre
du jour. Pendant longtemps,
l’administration Obama a évité
d’utiliser le mantra du « change-
ment de régime » en Syrie. Même
le secrétaire d’Etat John Kerry n’a
pas exclu la possibilité de s’assoir
à une table de négociation avec les
représentants du régime d’Assad
afin de rechercher une solution
politique à la crise.
Plus loin dans son article,
Patrick Cockburn a écrit, « Il y a
des signes grandissants à
Washington voulant que les Etats-
Unis aient été dupé par les Turcs,
au mieux, leurs négociateurs se
sont eux-mêmes trompés,
lorsqu’ils ont accepté leur marché
avec Ankara. »
Ce n’est un secret pour person-
ne que l’obsession de l’administra-
tion Erdogan est de défaire les
avancés kurdes dans Kobané, et le
long de la frontière syro-turque.
Simultanément, il prévoit neutrali-
ser les réalisations politiques
kurdes des dernières élections
législatives, en espérant que les
prochaines élections du 1er
novembre se révèleront plus pro-
metteuses.
En raison de la campagne déter-
minée de la Turquie à neutraliser
la force la plus efficace de lutte
contre l’EI - les Kurdes -
Washington se trouve, malgré lui,
avec d’étranges compagnons de lit.
En Irak, les militants chiites,
considérés comme les mandataires
de l’Iran, combattent aux côtés des
forces américaines et leurs alliés
contre l’Etat islamique, tandis
qu’en Syrie, une nouvelle image est
en train d’émerger, probablement
avec l’accord tacite de Washing-
ton ; la Russie y construit une nou-
velle base, et introduit des forces
terrestres. Lorsque les États-Unis
ont décidé de retirer les missiles
Patriot de Turquie, l’on a cru que
le mouvement tendait à exprimer
le mécontentement de Washington
envers les politiques de M. Er-
dogan. Cela peut être vrai, mais il
est plus logique de considérer que
le mouvement visait également à
tenir compte de la participation de
la Russie, qui cherche à détruire
l’Etat islamique. Tous ces dévelop-
pements semblent raisonnables,
nonobstant les critiques publiques
bénignes de l’administration
Obama.
Le plan de jeu de M. Erdogan
semble téméraire. La frontière
poreuse entre la Turquie et la
Syrie qui a facilité l’infiltration de
forces de l’EI sur la scène syrien-
ne, a également aidé les Kurdes à
introduire de l’armement lourd en
Turquie. Ainsi, la Turquie est deve-
nue un lieu dangereux à visiter. Le
secteur du tourisme est une victi-
me mineure par rapport à la pers-
pective de démembrement de la
Turquie. Dans de nombreuses
régions, le gouvernement a perdu
le contrôle, et les Kurdes ont mis
en place leurs propres points de
contrôle.
Le Premier ministre Mehmed
Davutoglu, en étudiant astucieux
de l’histoire, s’est rendu compte
que les anciens traités pourraient à
nouveau hanter son pays. La
Turquie doit son territoire actuel
du traité de Lausanne de 1923.
Auparavant, la Turquie était la
signataire du Traité de Sèvres de
1920, qui n’a jamais été appliqué.
Ce traité a été conçu par le prési-
dent Woodrow Wilson, avec l’aide
du général James Harbord. (soit
dit en passant, le chef d’état-major
de l’armée turque, Necdet Ozel, a
écrit sa thèse de doctorat sur la
Mission Harbord).
Ce traité promettait plus de ter-
ritoire à l’Arménie et une patrie
indépendante aux Kurdes.
La Syrie est vulnérable au danger
d’une partition, mais la Turquie
n’est pas à l’abri non plus.
Nous pourrions sous-estimer la
clairvoyance des dirigeants turcs à
notre propre détriment. Face au
danger potentiel de perte territo-
riale, Ankara ne peut faire grand-
chose, excepté de nouvelles
répressions contre les Kurdes qui
habitent le territoire. Mais ils peu-
vent dissuader un autre requérant,
à savoir l’Arménie, à tomber dans
un piège de première ligne.
Actuellement en Arménie, les
analystes sont préoccupés par
l’escalade des tensions à la frontiè-
re entre l’Arménie et l’Azerbaïdjan.
Les récents jeux de guerre des
forces combinées de la Turquie et
de l’Azerbaïdjan, et les bombes
turques non seulement au
Karabagh, mais aussi sur le terri-
toire souverain de l’Arménie, sont
des indications que la Turquie
envisage d’engager l’Arménie dans
une guerre dès lors qu’une parti-
tion territoriale deviendrait une
réalité.
Aujourd’hui, l’Arménie devrait
s’inquiéter de cette menace exis-
tentielle. Le reste du monde
s’inquiètera de la propagation du
terrorisme par la Turquie, détrui-
sant des civilisations passées sur
son chemin meurtrier.
Traduction N.P.
8 • ABAKA • LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015
Le ministre des Affaires étrangères
d’Arménie, Edouard Nalbandian, a
déclaré, dans une entrevue accordée au
service russe de la BBC, que
« l’Arménie n’aime pas trop que
l’Azerbaïdjan achète des armes de la
Russie, mais, il s’agit peut-être d’une
question d’affaires et de commerce. »
« Nous [l’Arménie] coopérons avec
la Russie dans le domaine militaire, et,
en conséquence, nous achetons et rece-
vons des armes de la Russie; il n’y a rien de nouveau, » a ajouté le ministre armé-
nien. « Le fait que la Russie vende des armes à l’Azerbaïdjan et à de [nombreux]
autres pays est également naturel, puisque la Russie est un pays qui fabrique des
armes; La Russie est certainement très active sur le marché des armes. »
Cependant, Nalbandian a souligné que l’Arménie et la Russie sont des alliés et
que cela signifie beaucoup.
Nalbandian : L’Arménie pas trop
heureuse que la Russie vende des
armes à l’Azerbaïdjan
L’Arménie et la Chine prévoient ouvrir
des représentations commerciales
L’Arménie et la Chine prévoient ouvrir des représentations commerciales
dans les deux pays. Le projet d’accord a été approuvé lors de la réunion du
Conseil des ministres d’Arménie. Comme l’a déclaré le ministre de l’Economie,
Karen Chshmaritian, l’accord permettra d’obtenir des informations plus oppor-
tunes sur la demande et l’offre sur le marché chinois, ce qui signifie intensifier
les liens économiques bilatéraux et promouvoir les exportations arméniennes.
Selon le Service national des statistiques, la Chine est devenue le plus grand
marché d’exportation de l’Arménie entre janvier et juin 2015 au détriment du
cuivre déjà exporté vers la Bulgarie. La Russie reste le plus grand pays importa-
teur de produits manufacturés.
La photojournaliste
irano- arménienne partage son
prix avec les réfugiés syriens
et irakiens
Lauréate du prix de la
fondation néerlandaise
Prince Claus, la photo-
graphe irano-arménienne
Newsha Tavakolian a déci-
dé de partager son prix
avec les réfugiés syriens et
irakiens.
« Malheureusement,
c’est difficile pour moi de
profiter de ce prix comme
je le souhaiterais, quand je
vois les régions dans les-
quelles je travaille en
flammes et des dizaines de
milliers de personnes qui
cherchent refuge loin de chez eux », a-t-elle écrit sur son compte Facebook.
Sur le prix de 100 000 euros qu’elle doit percevoir en décembre prochain, elle
a décidé de reverser 15 000 euros à des organisations qui soutiennent ces
migrants qui fuient la guerre, en Irak et en Syrie. Outre son aide aux réfugiés
syriens et irakiens, la photographe a promis de donner 13 000 euros à un prix
iranien (Sheed) qui récompense de jeunes photographes, 10 000 à la fondation
Mahak qui aide des enfants atteints du cancer et 7 000 euros à des associations
de protection des animaux.
À seulement 34 ans, Newsha Tavakolian est une journaliste chevronnée. À 18
ans, elle était la plus jeune photographe à couvrir le soulèvement étudiant de
1999 en Iran. Un an plus tard, elle rejoignait l’agence new-yorkaise Polaris
Images. Depuis, elle a couvert plusieurs conflits régionaux et catastrophes natu-
relles, et a réalisé des reportages en Irak, au Liban, en Syrie, en Arabie saoudite,
au Pakistan et au Yémen.
9.
By Edmond Y.Azadian
There is no love lost between the
Armenians and Georgians. These two
Christian nations in a heavily Muslim
neighborhood, have lived together for
centuries. Armenians, true to their
propensity for flourishing in foreign
lands, built Tbilisi, Georgia’s capital,
into a center for arts and culture dur-
ing most of the 19th century. As a
reward, they suffered Georgian jeal-
ousy which grew until the Soviet
takeover of the country in 1920, when
under the guise of the proletarian rul-
ing over the capitalists, Georgians
expropriated the homes and lands of
the Armenians and began to imple-
ment the darkest kind of nationalism
under the Soviet rule.
When the Soviet empire collapsed,
many nationalities on the periphery
found themselves with conflicting ter-
ritorial claims. A similar situation
erupted earlier in the 20th century,
when the Czarist empire collapsed.
Armenians and Georgians had a brief
war as a result of which the historic
Armenian province of Javakhk was left
on the Georgian side of the border.
Jealousy, conflicts, back-stabbing
have characterized the relations of
these two nations more than coopera-
tion and friendship.
Since its independence, Georgia has
sided and cooperated with Turkey and
Azerbaijan in every possible instance,
whether voting at the United Nations
or building rail and energy networks.
Tbilisi has cooperated with Turkey
and Azerbaijan to isolate Armenia and
to strangle its economy. In a recent
interview, the Georgian ambassador to
Ankara, Irakli Koplatadze, announced
that the trilateral cooperation between
Georgia, Azerbaijan and Turkey is “on
the rise. In line with the pipeline, pro-
jects of global importance [Baku-
Tbilisi-Ceyhan oil pipeline, the Baku-
Tbilisi-Erzurum gas pipeline, ongoing
Baku-Tbilisi-Kars railway construction
and the Trans-Anatolian gas pipeline]
the recently launched energy-produc-
ing and transmitting projects serve the
best long-term interests of the whole
region to ensure security, stability and
prosperity.”
Of course, Armenia does not figure
in any of the above projects and it has
been deliberately left out, thanks to
the collusion of Tbilisi with Armenia’s
enemies.
Parallel to a hostile foreign policy, a
domestic repressive rule is also
applied to the sizable Armenian com-
munity in Georgia — confiscation of
churches, closure of schools, theaters,
newspapers and above all, persecution
of the Armenian majority in Javakhk.
Unfortunately, Armenia does not
have leverage over Georgia and is
forced to pursue a policy of pretend
friendship, simply not to aggravate
relations.
Landlocked Armenia, blockaded by
Turkey and Azerbaijan, has only two
access points to the rest of the world
markets, Iran and Georgia. Armenia
has mostly been left to the tender mer-
cies of merciless Georgians.
During the war in August 2008
between Russia and Georgia,
Armenia’s trade and communications
suffered tremendously. It was implied
by the Iranian government that
Armenia can serve as a trade bridge
between the Gulf states and the Black
Sea. In order to achieve that status,
Yerevan has to preserve friendly rela-
tions with Tbilisi.
Much of the tension between the
two nations has been the result of the
hostility between Moscow and Tbilisi,
since Armenia is pro-Russia.
President Mikhail Saakashvili’s
knee-jerk anti-Russian policy left
Georgia in shambles, during which the
country suffered territorial loss and
economic decline. The Georgian
Dream Party, headed by Bidzina
Ivanishvili, performed some damage
control and brought back a measure of
normalcy. Armenia exercised a policy
of complementarity for a while suc-
cessfully. Now it is Georgia’s turn to
adopt a multi-vector foreign policy.
The country remains torn between
the two poles, best illustrated by the
different approaches by two represen-
tatives, one Tbilisi’s ambassador to
Ankara Irakli Kopladze, the other the
former speaker of the Georgian
Parliament, Nino Burjanadze, who was
on a speaking tour in Moscow.
The former continues to advocate
for NATO membership and European
integration; the latter is lamenting the
cost of Saakashvili’s anti-Russian poli-
cy and provocation to start a war. At
that time, even Washington slapped
the wrist of its ally for going too far.
Russia has drawn a line against hav-
ing NATO forces on its borders. In
2011, Russian President Dmitri
Medvedev made a statement that
Russia’s military action was intended
to counter Georgia’s NATO ambitions.
To continue the same policy is tan-
tamount to tempt the devil and it will
not yield any better results this time
than Saakashvili was able to achieve.
The former speaker of the Georgian
parliament, Burjanadze, who no longer
enjoys any official capacity, was in a
public relations stunt to improve rela-
tions with Russia. She has met many in
the media and politicians in Moscow
and is even rumored to have met
Cont’d on page 10
LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015 • ABAKA • 9
E N G L I S H S E C T I O N
MONDAY SEPTEMBER 28, 2015
Armenia Caught in Web
of Georgian Politics
President of France awards
Mark Moogalian
Professor Mark Moogalian received France’s highest honor for preventing a
terrorist attack in Paris-Amsterdam train.
He received an award from President of France Francois Hollande,
100 Lives reported.
Earlier French President Francois Hollande awarded the Legion d’Honneur to
the four heroes, Americans Spencer Stone, Alek Skarlatos and Anthony Sadler,
and Briton Chris Norman. He said that he would award Moogalian too as soon as
possible.
Professor Mark Moogalian, 51, was shot in the back after trying to apprehend
the attacker who had just emerged armed with an assault rifle from the aforesaid
train’s toilet. Mark Moogalian is a member of a family of Armenian descent from
Virginia, U.S.
Tajikistan interested in development
of bilateral ties with Armenia
Tajikistan is interested in the development of traditionally friendly bilateral
relations with Armenia, President Emomali Rahmon said during his meeting
with Armenian counterpart Serzh Sargsyan.
President Sargsyan is in Dushanbe for the participation in the meeting of
the CSTO Collective Security Council, Armenian president’s office
reported.
During the meeting,President Sargsyan said that the friendship between the
two peoples and the current level of mutual understanding and respect between
Armenia and Tajikistan are a solid basis for the development and deepening of
bilateral relations, inter-parliamentary ties, for implementation of promising
cooperation projects between Armenia and Tajikistan.
The Armenian leader briefed Tajikistan’s president on the efforts made by
Armenia and the OSCE Minsk Group towards a peaceful settlement of the
Karabakh conflict.
President Sargsyan invited the Tajik counterpart to pay an official visit to
Armenia.
10.
Armenia Caught...
Cont’d frompage 9
President Vladimir Putin. She openly
blames Georgia’s woes on Saakashvili
and has stated, “At one time, I believed
that joining NATO would be beneficial
for my country and I have contributed
to that policy. But since 2008, I have
changed my views radically.”
Borjanadze is seeking to restore
relations with Russia. Recent polls
also indicate that there is 31 percent
support of that policy. Many Georgians
openly embrace the idea that their
country should join the EEU.
Incidentally, Georgian Prime
Minister Irakli Garibashvili this week
fired his foreign minister and replaced
her with the economy minister in a
surprise move.
Burjanadze has concluded one of
her remarks by stating, “small nations
have to think about their own self-
interest and should not have the illu-
sion that others may stake their inter-
ests for them.”
Burjanadze’s trip to Russia was cov-
ered by Ruben Hayrapetyan, Moscow
political analyst of Azg newspaper in
Yerevan. Referring to rising anti-
Russian sentiment in Armenia, the
analyst has used a shrewd title, “Let us
learn from the mistakes of others.”
However, there is some relaxation
on the border between Armenia and
Georgia, mostly because Tbilisi is try-
ing to repair the broken relations with
Moscow. Armenia has been helpful in
that rapprochement, because that role
also contributes to its self-interest.
Recently, it was announced that a
school for 1,000 students in being built
in Tbilisi for Armenian students. Trade
delegations and exchanges on all lev-
els have been rising between the two
countries. The government is even
introducing measures for improving
the economy in Javakhk.
We cannot count too much on
Georgian good will but Armenia can
certainly benefit from its improved
relations with Tbilisi. Armenia is clos-
er to capitalizing on its role as a trade
bridge by coordinating the two compo-
nents of its foreign policy. On the one
side Iran is emerging from sanctions
while on the other hand, Georgia
seems to be more amenable to better
relations with Russia and this
Armenia.
Armenia has been a hostage to
Georgian politics and now its
improved relations will bring Yerevan
out of the Georgian political web.
10 • ABAKA • LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015
AGBU EDUCATION INNOVATION
INTRODUCES IM ARMENIA EXPLORING
YEREVAN FUN FOR ALL AGES
The Armenian General Benevolent
Union (AGBU) is proud to announce
the launch of Im Armenia [My
Armenia], a new travel app that takes
children on a virtual journey through
Yerevan and its surroundings.
Im Armenia teaches basic vocabu-
lary words in Eastern Armenian, offers
easy-to-navigate maps and colorful
graphics of some of the country’s most
popular tourist attractions, including
Holy Etchmiadzin, Matenadaran,
Sardarapat, Cascade and many more.
Users can take their own pictures,
select photos from the gallery and
write their thoughts in a journal at
each location.
Designed for both iPhone and iPad,
Im Armenia is available for download
through the App Store for Apple
devices and Google Play for Android
devices.
“This beautifully illustrated app
offers many ways to learn about
Yerevan. We have plans to expand out-
side of the city and into the diverse
regions of Armenia with future ver-
sions,” said Natalie Gabrelian, Director
of Scholarships and Alternative
Education at AGBU.
The pioneering multimedia e-book
series is designed to offer historical,
social and demographic information to
readers interested in visiting Yerevan
or learning about the city. Videos,
interactive maps, virtual visits, picture
galleries, 3D and panoramic images
and puzzles are used to introduce
readers to the city and its surrounding
areas.
“I am sure this book will acquire a
broad readership and will contribute
to making Yerevan one of the best
touristic destinations in the world,”
said Dr. Yervant Zorian, AVC founder
and president.
8 violations recorded on Armenian-
Turkish border since 2015
8 violations have been recorded on the Armenian-Turkish border since 2015,
as reported by the press-service of Federal Security Service of Russia
in Armenia.
“5 out of 8 violations were initia-ted by Turkey, and 3 by Armenia,” the press-
service reports.
According to the source, all the violations were of a household nature.
Weapons and ammunition weren’t discovered in any of these cases.
In contrast, in 2014 Russian bodyguards detained over 60 state border tres-
passers and more than 20 violators of the border regime. The number of people
whose documents were considered faulty at the border crossing exceeded 1500.
Over 250 people weren’t allowed to cross the border for different violations. 75
units of cold weapons and contraband of over 20 million AMD were seized.
Armenia MP: Karabakh authorities
have proposed social solution to
Sarsang Reservior
If the issue of the Sarsang Reservoir is dis-
cussed in the social dimension as an issue
of lack of water, without getting involved in
the political nature of the Karabakh conflict,
then the social solution was proposed exact-
ly by the Nagorno-Karabakh authorities,
Naira Karapetyan, Armenian MP and
Armenian delegation representative to PACE
Committee on Social Affairs, Health and
Sustainable Development, told Armenian
News – NEWS.am.
The MP said that the issue on the Sarsang
Reservoir wasn’t on the agenda of the session held by the aforementioned PACE
Committee on September 13. “This issue will most probably be discussed at the
Committee session to be held in the framework of the PACE fall plenary session
by late September,” Karapetyan said.
The MP also stressed that the Karabakh authorities have regularly proposed
to jointly use the Sarsang Reservoir water resources. “Milica Markovic has
already been to Azerbaijan and collected the necessary facts there. Now is the
turn for Nagorno-Karabakh; we’ll see if she visits Karabakh or not. This should
be decided by the authorities of the Nagorno-Karabakh Republic and PACE
Secretariat,” Karapetyan said.
PACE fall session will be held in Strasbourg from September 28 through
October 2.
Armenia receives infectious disease
diagnosis vehicle from US
The Risk Reduction Agency of the
United States Department of Defense on
Wednesday delivered to the Ministry of
Territorial Administration and Emergency
Situations of Armenia a special profes-
sional multifunctional vehicle for quickly
responding to biological emergencies.
The Deputy Minister of Territorial
Administration and Emergency Situations,
Haykaram Mkhitaryan, noted that
Armenia now has a vehicle laboratory that
can detect infectious diseases, and help prevent the spread of these infections.
The US Deputy Chief of Mission in Armenia, Woodward Clark Price, for his
part, noted that one of their objectives is to develop skills in detection and pre-
vention of infectious diseases in Armenia.
Armenian-Populated Districts of Istanbul Attacked
ISTANBUL (Combined Sources) — The situation was tense on the night of
September 11 in the Armenian-populated districts of Istanbul, as Turkish natio-
nalist groups attacked the Sisli, Kurtulus, and Besitktas neighborhoods, in an
apparent retaliation against the recent wave of violence that has gripped Turkey.
The violence is said to be a backlash against recent clashes between Turkish
army and police forces, and the Kurdish Worker’s Party (PKK) in the country’s
east and southeast. The Armenian Patriarchate of Constantinople released a
statement condemning the ongoing violence and terrorist attacks across Turkey,
urging groups to withhold from making statements targeted at the Armenian
community of Turkey. According to Anadolu news agency, the Patriarchate said
that it prays for an end to the violence threatening the unity and integrity of
Turkey, and the establishment of long-term peace.
The Patriarchate also expressed its concern over the targeting of the Arme-
nian community in Turkish media. In its statement the Patriarchate also strongly
condemned all terrorist acts in the country, and expressed its condolences to the
families of those killed in the recent spike in violence across Turkey.
11.
LUNDI 28 SEPTEMBRE2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015 • ABAKA • 11
Աշակերտական ճամբորդութիւն դէպի Հայաստան
Թորոնթոյի Ս. Երրորդութեան
Հայաստանեայց Առաքելական Եկե-
ղեցւոյ Ս. Սահակ Ս. Մեսրոպ Ազ-
գային Շաբաթօրեայ վարժարանի
շրջանաւարտները երկու հրաշալի
եւ անմոռանալի շաբաթներ վայե-
լեցին հայրենիքում:
Այս տարուայ այցելութեան նպա-
տակադրումն էր շրջագայութիւննե-
րին զուգընթաց, ստեղծել առիթներ
որպէսզի աշակերտները մասնակից
դառնալով Հայաստանում ապրող
իրենց համատարիքների առօրեայ
կեանքին, ընկերական նոր կապեր
հաստատեն:
Այդ նպատակակէտից ելնելով՝
աշակերտները մի ամբողջ օր անց
կացրին Գողթ գիւղում: Նրանք ծա-
նօթացան գիւղի առօրեային՝ օգնե-
ցին այգեպաններին եւ համտեսե-
ցին պտղատու ծառերի բերքը, ծա-
նօթացան եւ մասնակից դարձան
թոնրի օգտագործման, սեղանի եւ
ուտեստեղէնի պատրաստման եւ
կենդանիների խնամքին: Գիւղա-
բընակ իրենց նոր ընկերների հետ
անմոռանալի ժամեր անցկացրին
գիւղի դպրոցի մէջ: Օրուայ աւար-
տին հիւրընկալ գիւղացիները երգի
եւ պարի ուրախ մթնոլորտ ստեղծե-
ցին:
Շահեկան էր արդիական մեթոդ-
ներով ուսման առաջատար «Այբ»
դպրոցին այցելութիւնը: Աշակերտ-
ն երը մ ա ս նակից ե ղան միօրեայ
դասընթացքի, որի արդիւնքում
իւրացրին կենսաբանութեան եւ
հայերէն լեզուի գիտելիքները լրաց-
նելու նոր ձեւեր: Դպրոցի աշակերտ-
ների հետ կազմակերպուած մար-
զական խաղը աւելի սերտ մտեր-
մութեան առիթ ընծայեց բոլորին:
Յիշարժան էր նաեւ «Թումօ»ում
(Center for creative technologies)
անցկացրած օրը: 7-ժամեայ հետա-
քըրքրական եւ կեդրոնացած աշ-
խատանքի աւարտին մեր դպրոցի
աշակերտների երկու խմբերը, մաս-
նագէտների համբերատար աշխա-
տանքի շնորհիւ յաջողեցին պատ-
րաստել, ծրագրաւորել եւ գործար-
կել երկու Robot-ներ, որոնք ճշգըր-
տութեամբ կատարեցին տրուած
առաջադրանքները:
Տպաւորիչ եւ ուսուցողական
կաւագործութեան Ջրվէժ աւանում
կազմակերպուած էր դասընթացը,
ուր ի յայտ եկան աշակերտների
ստեղծագործական ընդունակու-
թիւնները: Ծրագրերին այս շարա-
նում ականատես ու մասնակից
եղան նաեւ լաւաշ թխելուն: «Մկըր-
եան» կենտրոնում եւ ծանօթացան
հայկական գորգերի առանձնայատ-
կութիւններին եւ այլն: Ականատես
եղան գորգագործութեան ամբողջ
ընթացքին:
Այցելեցին, ծանօթացան եւ աղօ-
թեցին ինչպէս Էջմիածնի մայր տա-
ճարում նաեւ Սաղմոսավանք, Ամ-
բերդ, Կարմրաւոր, Խոր Վիրապ, Գե-
ղարդ, Հաղարծին, Ս. Հռիփսիմէ,
Ս. Գայիանէ, Զուարթնոց, Տաթեւ,
Նորավանք, եւ Սեւանի Ս. Առաքելոց
վանքերում եւ սրբավայրերում:
Օշականում Ս. Մեսրոպ Մաշտոցի
դամբարանի մօտ վերանորոգեցին
իրենց ուխտը՝ հաւատարիմ մնալու
Սուրբի աւանդին:
Մայր Հայաստան յուշահամալիր,
Մատենադարան, Ծիծեռնակաբերդ,
Սարդարապատ, Պարզլիճ, Սեւա-
նայ լիճ եւ Խնձորեսկի այցելութիւն-
ները խոր տպաւորութիւն ձգեցին
աշակերտութեան յիշողութեան մէջ:
Գառնի տաճարի այցելութիւնը զու-
գադիպեց Վարդավառի տօն ի ն :
Իրար վրայ ջուր ցօղելու աւանդու-
թիւնը իր ամենակատարեալ ձեւով
ճաշակեցին աշակերտները : Այդ
հաճոյքը անգամ չկարողացան գե-
րադասել «Ջրաշխարհ»ում ունեցած
հաճելի ժամանցին:
Հայաստանի Հանրապետութեան
կառավարական կառոյցներ այցե-
լելով՝ աշակերտներին իր գրասեն-
եակի մէջ ընդունեց Սփիւռքի Նա-
խարար Տիկին Հրանուշ Յակոբեա-
նը:
Տպաւորիչ պահերի շարքին կա-
ր ե լի է դ ա ս ե լ ն ա ե ւ « Մ ա ր ի Իզ-
մ ի ր լե ա ն » Մ ա ն կ ա տ ո ւ ն ա յցե լո ւ -
թիւնը: Աշակերտները իրենց նուէր-
ներով, ու նաեւ երգերով ու աս-
մունքներով, խանդավառեցին երե-
խաներին:
Այցելութիւններից յետոյ, թաղի
համատարիք նոր ընկերների հետ
ամենօրեայ խաղերը առիթ դարձան
առաւել ջերմ կապերի եւ մտերմու-
թեան:
Հ ո գե ւ ո ր ա ռա տ ո ւ ա ն ա ր ա տ
սնունդը, ընկերական հրաշալի պա-
հերը, եւ անմոռանալի այս ճամբոր-
դութիւնը խորը հետք թողեցին պա-
տանիների յուշերում:
Փրոֆ. Ռուբէն...
Շար. էջ 5-էն
մ էջ եւ մ ա նաւան դ` բ ար եկամու-
թիւնը Ամենայն Հայոց Հայրապետ
Գարեգին Բ. Կաթողիկոսին հետ։
Ճաշի սպասարկութենէն ետք,
հ րա ւի ր եա լնե րը վ այե լ եցին նիւ
եորքահայ ծանօթ դաշնակահա-
րուհի Կարինէ Պօղոսեանի դաշնա-
կի ելոյթը։ Ան յաջորդաբար նուա-
գեց Մ ա նո ւէ լ Տ ը Ֆայ այի «Ֆայր-
տէնս» ը, Ար ամ Խաչատուրեանի
«Սպարտակիւս պալէի Ատաճիօ»ն
ե ւ Ֆրա ն ց Լի սթի «Լա Գամբա-
նելլա»ն։ Ան արժանացաւ բոլոր ներ-
կաներուն մեծագոյն գնահատան-
ք ին ։ Կա ր ին էն արդէն ինքզինք
պարտադրած անուն մըն է երա-
ժըշտական շրջանակներէն ներս։
Ներկաներուն մէջ էին բացի Կիւլ-
պէնկեանէն, բարերարներ Հենրի
Տիմիճեան, Տոքթ. Վաղինակ Դար-
բինեան, Տոքթ. Յակոբ Կիւլէքճեան,
ինչպէս նաեւ ՌԱԿի «Արմենական-
Յովսէփեան» ակումբի վարչական-
ները գլխաւորութեամբ` Նորայր
Մկրտիչեանի, ՀԲԸՄի Կրթական
բաժանմունքի տնօրէն Արթուն Հա-
մալեան, Սրբոց Նահատակաց Ամէ-
նօրեայ Վարժարանի տնօրէնուհի
Զարմինէ Պօղոսեան, «Շուշի» Պա-
րախումբին պատասխանատու պա-
րուսոյց Սեդա Բասքալեան-Գան-
թարճեան եւ ԹՄՄ «Մհեր Մկրտչ-
եան» թատերախումբի վարչութեան
ատենապետ Յարութ Չաթմաճեան։
Թէքէեան Մշակութային Միու-
թեան Մեծագոյն Նիւ Եորքի Մայր
Վարչութեան կ’անդամակցին`
Յակոբ Վարդիվառեան` ատենա-
պետ, Յարութ Չաթմաճեան` փոխ
ատենապետ, Տիանա Մխիթարեան`
ատենադպրուհի, Սիրվարդ Տէմիրճ-
եան` գանձապահ եւ խորհրդա-
կաններ` Տոքթ. Սվեթլանա Ամիր-
խանեան, Գարմէն Կիւլպէնկեան,
Հելէն Միսք, Մարի Զօքեան, Մա-
րիլինտա Պոզոյեան-Գրուքշանկ,
Վարդան Իլանճեան, Շմաւոն Ադամ-
եան, Պարգեւ Գալայճեան եւ Գրի-
գոր Մարգարեան։
Որակեալ ընդունելութիւն մը ան-
կասկած Հայաստանի Թէքէեանի
մեր նախագահին։
Իտալական պարբերական.
«Ղարաբաղի հայերը չեն
ատեր ատրպէյճանցիները»
«Արցախփրէս»-ի փոխանցմամբ` իտալական Notizie Vangeliche (Աւե-
տարանական նորութիւններ) պարբերականի յօդուածին մէջ կ’ըսուի.
«Ասիկա պատերազմ է, որ կու գայ հեռու անցեալէն: Երբ ստեղծուեցաւ
Խորհրդային Միութիւնը, բարձրացաւ վիճելի տարածքներու ազգային տա-
րանջատման հարցը: ԼՂ-ի մէջ Սթալինի ընտրութիւնը կանգ առաւ
Ատրպէյճանի վրայ, թէեւ հայերը կը կազմէին Ղարաբաղի բնակչութեան 90
տոկոսը:
Ատիկա տեղի ունեցաւ այն պատճառով, որ Խորհրդային Միութիւնը լաւ
յարաբերութիւններ ունէր Թուրքիոյ հետ: Ինչպէս Կովկասի գրեթէ բոլոր
տարածաշրջաններուն մէջ, հակամարտութիւնները պայմանաւորուած են
Կեդրոնի քաղաքականութեամբ: Բայց ԽՍՀՄ փլուզումէն ետք պատերազմը
իրեն երկար սպասեցնել չտուաւ:
Osservatorio Balcani e Caucaso պարբերականի լրագրող Սիմենօ Ձոպել-
լարոն, որ վերջերս այցելած է Ղարաբաղ, կը նշէ. «Խաղաղութեան ցան-
կութիւն կայ եւ այն մեծ է:
Ես չեմ տեսած եւ չեմ լսած ատրպէյճանցիներու նկատմամբ ոչ էթնիկ, ոչ
կրօնական ատելութեան մասին: Քաղաքացիական հասարակութիւնը շատ
խաղաղութիւն ու բնականոն կեանք կը ցանկայ: Երբ կը սկսիս ծանօ-
թանալու մարդոց հետ, կը տեսնես, որ չկայ ընտանիք մը, որ զոհ չէ տուած
պատերազմի ժամանակ»:
12.
Բարի տարեդարձ ազատու անկախ, Հայաստան եւ Արցախ, մենք
հաւատացած ենք թէ այն գեղեցիկ օրը հեռու չէ երբ ձեզ պիտի տես-
նենք միացած իբր մէկ հայրենիք:
ԱՐՑԱԽԻ ՕՐՀՆԵՐԳԸ
Ազատ ու անկախ Արցախ,
Քո տուն-ամրոցը կերտեցինք,
Պատմութիւնը մեր երկրի,
Մեր սուրբ արեամբ մենք սերտեցինք:
Դու բերդ ես անառիկ,
Բարձունք սրբազան, վեհ անուն,
Մասունք Աստուածային,
Քեզնով ենք յաւերժանում:
Դու մեր լոյս հայրենիք,
Երկիր, հայրենեաց դուռ սիրոյ,
Ապրիր դու միշտ խաղաղ,
Մեր հին ու նոր Ղարաբաղ:
Քաջերն ենք մենք հայկազուն,
Մռավ ենք, Քիրս ենք ու Թարթառ,
Մեր վանքերում լեռնապահ՝
Անյաղթելի մի բուռ աշխարհ:
Փունջի Խօսքը
Սիրելի ուսանողներ, պատանիներ եւ մանուկներ
Կը շնորհաւորեմ բոլորդ, դպրոցական նոր տարեշրջան մը սկսե-
լու ուրախ առիթով եւ կը մաղթեմ որ յաջողութեամբ ամբողջացնէք
զայն: Վստահ եմ որ ամէնքդ ամառնային հաճելի արձակուրդը լիուլի
վայելեցիք եւ կատարելապէս թարմացած վերադարձաք դպրոց:
Սիրելիներ, մի մոռնաք որ կեանքի յաջողութիւնները կը սկսին
դպրոցական գրասեղաններէն: Ուրեմն կազմակերպուած ձեւով
սկսինք նոր տարեշրջանը, չմոռնանք նաեւ կեդրոնացած լսել եւ
հետեւիլ ուսուցիչի բացատրութիւններուն առաւելագոյն չափով օգ-
տուելու համար:
Յատուկ սիրով հետեւինք մեր մայրենի լեզուի եւ պատմութեան
դասերուն ու ծանօթանանք մեր մշակոյթին, անոնք են որ պիտի
պահեն մեր հայկական ինքնութիւնը:
Եւ վերջապէս յարգենք մեր դպրոցի օրէնքները եւ յարգանքով
վարուինք մեր ընկերներուն եւ ուսուցիչներուն հետ:
Բարի Վերամուտ բոլորիդ:
Շնորհաւոր Ձեր Անկախութեան Տարեդարձը,
Հայաստան Եւ Արցախ
Հայ ժողովուրդի պատմութեան մէջ 1991 թուականը ճակատագ-
րային եղաւ, երբ ան հանրաքուէով մը վճռեց դուրս գալ տարբեր պե-
տութիւններու ազդեցութենէն եւ դառնալ ինքնիշխան պետութիւն:
Եւ իբր արդիւնք այդ վճռական քայլին Հայաստանի հանրապե-
տութիւնը դարձաւ անկախ՝ իր անձնական սահմանադրութեամբ,
իր դրօշով՝եռագոյնով, պետական զինանշանով եւ ազգային օրհ-
ներգով:
Արցախի մէջ արդէն սկսած էին ազատագրական շարժումները
ապստամբելու Ազերպէյճանի դէմ: Դիւրին չեղաւ այս ապստամբու-
թիւնը: Սակայն Արցախցիները որոշած էին ամէն գնով անկախա-
նալ եւ անոնք մեծ խիզախութիւններով լեցուն մարտեր մղեցին եւ
իրականացուցին իրենց երազը: Սեպտեմբերի երկուքը դարձաւ
Արցախի անկախութեան տարեդարձի թուական:
12 • ABAKA • LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015
Խաչվերաց
Խաչվերացի տօնը մեր
եկեղեցւոյ հինգ տաղա-
ւարներէն մէկն է, որ կը
տօնուի Սեպտեմբեր 15-ի
նախորդող կամ յաջորդող
Կ իրակին: Տօնը նուիր-
ւած է Յիսուսի խաչափայ-
տի գերութենէն վերա-
դարձին:
Պարսիկներու Խոսրով
Բ. Թագաւորը կը յարձա-
կի Երուսաղէմի վրայ, կը
գրաւէ քաղաքը եւ գերի կը
տանի խաչափայտը դէպի
Տիզպոն: 627 թուականին,
Հերակլ կայսրը յաղթելով
պարսիկներուն, խաչա-
փայտը կը վերադարձնէ
Երուսաղէմ եւ կը յանձնէ
զայն Ս. Յարութիւն եկե-
ղեցւոյ: Փոխադրութեան
ընթացքին ճամբան կ’անց-
նի Հայաստանով, ուր տե-
ղի կ’ունենան մեծ հանդի-
սութիւններ եւ կրօնական
արարողութիւններ: Այս
դէպքի յիշատակը յաւեր-
ժացնելու համար, կը հաստատուի խաչի գերութենէն ազատելու
տօնը: Խաչվերացի տօնին Հայաստանեայց Առաքելական եկեղե-
ցիներու մէջ, տեղի կ’ունենայ ռեհանով զարդարուած խաչով, հան-
դիսաւոր թափօր՝ Անդաստան: Հին օրերուն, Պատարագէն ետք ժո-
ղովուրդը ռեհանի օրհնուած ճիւղերը իրենց հետ տուն կը տանէին
եւ կը դնէին պաշարի պահեստներուն մէջ առատութեան մաղ-
թանքներով: Սովորութիւն էր նաեւ ուխտագնացութիւններ կազմա-
կերպել դէպի ամենամօտիկ Ս. Խաչ եկեղեցին:
Շար. էջ 13
13.
Իրենց գեղեցկութեամբ յայտնիեն Ափրիկեան ջայլամները:
Ջայլամին մարմինը գիրուկ է, վիզը՝ անփետուր, գլուխը՝ փոքրիկ,
կտուցը՝ եռանկիւնաձեւ, բերանը՝ անատամ:
Ջայլամներու գլխաւոր սնունդը կը կազմեն բոյսերը, տերեւները,
պտուղները եւ միջատները, մանաւանդ մարախները, իսկ ստա-
մոքսի մարսելու գործողութիւնը դիւրացնելու համար անոնք կը
կլլեն մանր քարեր: Հասուն ջայլամի մը ստամոքսին մէջ կրնայ
գտնուիլ մինչեւ 1քկ քար:
Էգ ջայլամները գարնան կը սկսին հաւկիթ ածել: Երբ հաւկիթ-
ներուն թիւը հասնի 10-15ի, կլոր փոսի մը մէջ կը հաւաքեն եւ
թուխս կը նստին՝ գիշերը արու ջայլամները (իրենց սեւ գոյնով
աննկատելի դառնալու), իսկ ցերեկը էգերը (հողի գոյնին հետ հա-
մադրուելու համար): Այս բոլորը որպէսզի պաշտպանեն իրենց հաւ-
կիթները գիշատիչ թշնամիներէն: Թուխսի շրջանը կը տեւէ 50 օր,
որմէ ետք հաւկիթէն դուրս եկող ջայլամիկները կը սկսին վազվրտել
ասդին անդին ու կտցահարել ամէն ինչ որ կը գտնեն: Իսկ ծնողները
քայլ առ քայլ կը հետեւին փոքրերուն որովհետեւ ամէն վայրկեան
վտանգը անխուսափելի կրնայ ըլլալ:
Կար ժամանակ որ ջայլամներու ամենամեծ թշնամին մարդն էր:
Հին դարերէն սկսեալ մարդը դաժանօրէն կ’ոչնչացնէր զանոնք
իրենց իւրօրինակ փետուրներուն, համով միսին եւ հաւկիթներուն
համար: 18րդ դարու վերջաւորութեան ջայլամները ոչնչացման
վտանգին առջեւ էին, բարեբախտաբար այս վտանգին առաջքը
առնուած է եւ այսօր յատուկ ագարակներու մէջ ջայլամներու
տեսակները կ’աճեցուին եւ կը բազմացուին:
Հետաքրքրական գիտելիքներ ջայլամներու մասին
Կարծիք կայ այն մասին որ ջայլամները իրենց գլուխը կը մտցնեն
աւազի մէջ, որպէսզի պահուըտին թշնամիներէն: Այս առասպելը
հեռու է իրականութենէ:
Իրականութեան մէջ անոնք իրենց
գլուխը կը մտցնեն հողին մէջ որպէս-
զի հաւաքեն ամուր քարեր իրենց
մարսողութեան համար : Իսկ երբեմն
ալ երկար վազելէ ետք երբ այլեւս ուժ
չեն ունենար իրենց գլուխը վեր պա-
հելու, կը դնեն զայն հողին վրայ:
- Ջայլամը շատ արագ կը վազէ, մօ-
տաւորապէս 70 քմ մէկ ժամուայ մէջ:
- Ջայլամի մէկ հաւկիթով պատ-
րաստուած ձուածեղը հաւասար է
հաւու 25 հաւկիթով պատրաստը-
ւած ձուածեղի:
- Ջայլամը ունի շատ մեծ աչք, որը
աւելի մեծ է քան իր ուղեղը:
- Ջայլամին սրունքները շատ ուժեղ են, ան մէկ կիցով կրնայ ջար-
դել առիւծի մը գանկը, կամ կոտրել մարդու մարմնի ոսկորները:
- Գիտէ՞ք թէ Հայաստանի մէջ կ’ապրին մօտաւորապէս 1000 ջայ-
լամ: Արմաւիրի շրջանի Ջրառատ գիւղին մէջ Ափրիկեան ջայլամ-
ներու բազմացման ծրագիր իրականացած է : Հոն կ’արտադրուին
ջայլամի միս, հաւկիթ եւ ջայլամիկներ:
LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015 • ABAKA • 13
ª"oun=ºe ke patrasth^ Søsi Iskhn;an-~arra
Խաչվերաց...
Շար. էջ 12-էն
Աղթամարի Ս. Խաչ եկեղեցին
Ժողովրդական տօնը
Ժողովրդական լեզուով այս տօնը կը կոչուէր Սըրբխէչ, որ կը տօն-
ւէր աշնան:
Ամէն տուն իր խաչը կը զարդարէր տեսակաւոր, գոյնզգոյն ծա-
ղիկներով, ինչպէս նաեւ հոտաւէտ ռեհանով: Շաբաթ օրը, կիները
խմորեղէն կը թխէին, իսկ տղամարդիկ ուլ կը մորթէին: Սըրբխէչի
տօնին համար ուլի միսը յատուկ էր եւ անհրաժեշտ ուտելիք: Այս էր
պատճառը որ Խաչվերացի տօնը կը կոչուէր նաեւ Ուլնոց:
Ուլը կը կախուէր թոնիրին մէջ ուր արդէն դրուած կ’ըլլար ձա-
ւարով լեցուած կաթսան: Ուլը կը խորովուէր մարմանդ կրակով իսկ
անոր իւղր կը հոսէր ձաւարին վրայ: Ձաւարը կը ծծէր ճարպը ու
կ’եփէր:
Տօնական կերուխումի ընթացքին ձաւարով փիլաւը եւ ուլի միսը
լաւաշ հացի մէջ փաթթուած կը բաժնուէր ժողովուրդին:
Խաչվերացը կ’ընկալուէր նաեւ որպէս աշնան եղանակի սկիզբը:
Խաչվերացէն սկսեալ ժողովուրդը կը սկսէր դուրսերէն ներս մտնել
եւ ամփոփել տարուայ բերքը, գոհունակ սրտով փառաբանելով Տի-
րոջն ու անոր կենարար խաչը՝ « Մեռնիմ խաչի զօրութեան...» կար-
գախօսով:
Կենդանական Աշխարհ...
Ջայլամներու Մասին
Կենդանական աշխարհը լեցուն է զարմանահրաշ բնակիչներով:
Անոնցմէ մէկը զարմանալի եւ զուարճալի տեսքով ջայլամն է:
Ջայլամը կ’ապրի տափաստաններու եւ անապատներու մէջ: Կը
համարուի ամէնամեծ թռչունը, որը սակայն չի թռչիր: Անոր թեւերը
չեն զարգացած թռչելու համար, փոխարէնը ան ունի ամուր, երկու
մատով վերջացող ոտքեր:
Ան կը կշռէ մօտաւորապէս 65-
130 քիլոկրամ, իսկ հասակը 180
սմ-270 սմ: Անոր ածած հաւկիթ-
ները կը կշռեն 1,5 - 2,5 քիլոկրամ:
Արու ջայլամները աւելի գեղեցիկ
են քա ն էգ ջա յ լ ամները: Անոնց
մարմնի փետուրները սեւ են իսկ
պոչի եւ թեւերու փետուրները ձիւ-
նասպիտակ, իսկ էգ ջայլամին փե-
տուրները սրճագոյն են:
14.
14 • ABAKA• LUNDI 28 SEPTEMBRE 2015 - MONDAY SEPTEMBER 28, 2015
Ալ Տիար. «Թուրքիան
կոտորեց սուրիոյ
փախստականները
այնպէս ինչպէս կոտորեց
հայերը»
Արաբական Ալ տիար թերթը անդ-
րադարձած է Հայոց Ցեղասպանու-
թ ե ա ն ` յա յտ ն ե լո վ , - “ 100 տ ա ր ի
առաջ Թուրքիան հայերը Թուրքիա-
յէն դուրս ուղարկեց եւ ճանապար-
հին անոնցմէ 1,5 միլիոն մարդ մա-
հացաւ, սովի եւ փոխադրամիջոց
չունենալու պատճառով, այժմ Թուր-
քիան դարձեալ Հայոց կոտորածը
կ ’ ի ր ա գո ր ծէ, բ ա յց ա յս ա ն գա մ
սուրիացիներուն հանդէպ` զանոնք
ուղարկելով դէպի յունական ալեկոծ
ափեր, ուր անոնցմէ 36 մարդ՝ առա-
ւելաբար երեխաներ, խեղդուեցան։
Թուրքիան կ’ուզէ ազատիլ սու-
րիացի փախստականներէն. անոնց-
մէ մէկ միլիոնը ծովային ճանապար-
հով, վաճառականներու միջոցով
ուղարկեց Եւրոպա, Սեպտեմբեր
ամիսէն սկսեալ եղանակը բարենը-
պաստ չէ եւ անոնցմէ 100 000-ը
կրնայ մահանալ։ Սա Թուրքիոյ իրա-
կանացուցած երրորդ կոտորածն է՝
Հայերէն եւ քիւրտերէն ետք ան կը
կոտորէ սուրիացի փախստականնե-
րը”։ գրուած է արաբական կայքի մէջ։
«ԱպԱգԱյ»-ի քառասունամեակի առիթով.
Շուտով պիտի սկսի գործել. նաեւ,
ABAKA News, online
Համացանցային եռալեզու ամէնօրեայ լրատուական
ճոխ հրատարակութիւնը
Աշխատանքի որոնում
Graphic Design մասնագիտութեամբ Inter-Dec College-ի
վերջերս շրջանաւարտ հայ երիտասարդուհին՝ հաստատու-
թեան մը մէջ, աշխատանքի յարմար առիթ մը կը փնտռէ:
Հետաքրքրուած անձերէն կը խնդրուի հեռաձայնել`
(514) 654 1892 թիւին:
EMPLOYMENT OPPORTUNITY
ABAKA is recruiting
MARKETING AND PUBLICITY REPRESENTATIVE(S)
Requirements: tri-lingual, friendly, sales capabilities
Generous compensation package.
Please, send CV to centretekeyan@bellnet.ca or
call Abaka’s executive secretary Mrs. Salpi Haladjian at (514) 747-6680