newspaper

1. A X G A | I N % M < A K O U J A | I N : U F A S A R A K A K A N < A B A J A J : R J
LX& TARI JIU 2004 :RKOU<ABJI% 12 FOKT:MB:R 2015
• VOL. XXXVI, NO 2004 • LUNDI, 12 OCTOBRE 2015 • MONDAY, OCTOBER 12, 2015
1915-2015
FA|OZ
Z:{ASPANOUJ:AN
100-RD TAR:DAR}
KE |I<:M :U KE PAFAN+:M
Ողջո~յն «Ապագայ»-ի 40-րդ ամեակին եւ
նորածին ABAKA news.org-ին
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ
ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՒ
ԼԻԱԶՕՐ ԴԵՍՊԱՆ
Տօքթ. Յարութիւն Արզումանեան
Ատենապետ
«Ապագայ» շաբաթաթերթի
վարչութիւն
Օթթաուա, 8 Սեպտ. 2015թ.
Յարգելի՝ տօքթ. Արզումանեան,
Ընդունէք սրտագին շնորհաւո-
րանքներս «Ապագայ» շաբաթա-
թերթի հիմնադրման 40-ամեայ
յոբելեանի կապակցութեամբ: Լի-
նելով Գանատայի հայ համայնքի
առաջին թերթը՝ «Ապագայ»ն մեծ աւանդ ունի համայնքի
կայացման, զարգացման ու ամրապնդման գործում:
Ցանկանում եմ շնորհակալութիւն յայտնել բոլոր այն ան-
ձանց, ովքեր կանգնած էին շաբաթաթերթի ակունքներում
եւ իրենց անսասան նուիրումով արդէն չորս տասնամեակ
շարունակում են «Ապագայ»-ի տպագրման կարեւոր գործը:
Ողջունում եւ ժամանակակից տեխնոլոկիաների հետ
քայլ առ քայլ գնալու են «Ապագայ»-ի որոշումը եւ ելեկտրո-
նային ABAKAnews.org-ին լրատուական կայքէջը հիմնադ-
րելու գաղափարը:
Մաղթում եմ շաբաթաթերթի ողջ անձնակազմին եւ
«Ապագայ»-ի նոր՝ ելեկտրոնային կցորդին լրագրողական
յաջողութիւններ տասնամեակներ շարունակ:
Յարգանքով՝
Արմէն Եգանեան
ԳԱՆԱՏԱՀԱՅՈՑ ԱՌԱՋՆՈՐԴ
ԳԵՐՇ. Տ. ԱԲԳԱՐ ԵՊՍ. ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆԻ
ՈՂՋՈՅՆԻ ԳԻՐԸ «ԱՊԱԳԱՅ»Ի
40-ԱՄԵԱԿԻ ԱՌԻԹՈՎ
2 Սեպտեմբեր 2015
«Մեր թղթերը դուք էք, գրուած մեր սրտերում,
Ճանաչուած եւ կարդացուած բոլոր մարդկանցից»:
(2 Կորնթ. Գ. 2.)
Պարտք եմ զգում իմ խոր գնահատանքն արտայայտել մեր
Հայրենիքից դուրս՝ սակայն միշտ Հայրենիքի եւ ազգի համար,
իր անխափան հրատարակութիւններով սփիւռքահայ կեանքը
հարստացնող հայկական եռալեզու շաբաթաթերթի՝ «Ապա-
գայ»-ի հիմնադրութեան 40-րդ տարեդարձի առիթով:
Արդարեւ, «Ապագայ»-ն միշտ հանդիսացաւ հաղորդակ-
ցութեան կենսական եւ առողջ միջոցը Մոնթրէալի Հայկական
կազմակերպութիւններու, սփիւռքահայ զանազան գաղթօ-
ճախներու եւ մանաւանդ Մայր Հայրենիքի միջեւ, իր մեկնաբանութիւնների մէջ մշտապէս
սատարելով եւ հաւատարիմ մնալով թէ Հայաստանին եւ թէ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնին:
«Ապագայ»-ն արծարծեց ներկան իր այլեւայլ ազգային ելեւէջներով, ապրեց մեր նոր
կեանքը նոր ապրումներով, ոչ թէ կրկնելով անցեալը, այլ ստեղծելով ապագան:
Այսօր նոր ստեղծուած կեանքի պայմաններում ես ցանկանում եմ եւ աղօթում, որ 40-ամ-
եակը «Ապագայ»-ին մի նոր թռիչք տայ մեր ժողովրդին եւ Հայ գաղութին:
Պարոյր Սեւակի բառերով՝ «Կոչեմ ապրողաց», կենսունակ պահեցէք Գանատայի առա-
ջին Հայկական եռալեզու շաբաթաթերթը: Ճանաչեցէք սիրելիներ իր արժէքը, որպէսզի կա-
րողանանք մենք քայլել վասն ապագայի ազգիս Հայոց:
Աղօթքով եւ օրհնութեամբ՝
Տ. Աբգար Եպս. Յովակիմեան
Առաջնորդ Գանատահայոց Թեմի
ԱՊԱԳԱՅ-ի գլխաւոր հիմնադիրները եւ Քառասուն տարիներ անընդհատ
անոր կենսունակութեան գլխաւոր մղիչ ոյժը հանդիսացողներ
«Ապագայ»ի այս բացա-
ռիկ թիւը ամբողջութեամբ
կը նուիրենք թերթիս 40-ամ-
եակին:
1975-ի Օգոստոսի տաք
օր մը, Մոնթրէալի Թէքէեան
Մշակո ւթա յին Մի ութեան
Ժարի փողոցին վրայ գտնը-
ւող կեդրոնատեղիին մէկ
փոքր սենեակին մէջ, Գա-
նատայի առաջին հայկա-
կան շաբաթաթերթի հինգ
հիմնադիրները հաւաքուած
էին, վերջնական կարգադ-
րութիւններուն գծով որո-
շում առնելու, որպէսզի թեր-
թին առաջին թիւը լոյս տես-
ն էր Սե պ տ եմ բերի 13- ին,
Մոն թրէա լի մ էջ գո ւմար-
ւելիք ՌԱԿ-ի շրջանային 55-
րդ Պատգամաւորական ժո-
ղովին առթիւ:
Դոկտ. Արշաւիր Կէօնճ-
եան, Երուանդ Ազատեան
(Տիթրոյթէն), Արսէն Նուպար
Մամուրեան, տօքթ. Յա-
րութիւն Արզումանեան եւ
Վահէ Քէթլի բարձր տրա-
մադրութեան մէջ էին: Ար-
դէն Միացեալ Նահանգնե-
րէն հասած էր այդ օրերու
ամենաարդիական Compug-
raphic տողաշար մեքենան,
որուն մէջ հայերէն տառերու
ներմուծումը եւ առաջին օգ-
տագործումը կատարուած
էր կարճ ժամանակ առաջ,
Պոսթոնի «Պայքար» օրա-
թերթին կողմէ: Հայերէն մե-
քենագրութեան վարժ Վահէ
Քէթլի արդէն Պոսթոնի մէջ
որոշ գործնական վարժու-
թիւններ կատարած էր նոր
սարքաւորումին վրայ եւ որ-
պէս գաղութին գործունէու-
թիւններուն մօտէն ծանօթ
անձ, պիտի տ ր ա մ ա դ ր էր
համայնքային լուրեր: Խըմ-
բագրի պատասխանատը-
ւութիւնը ստա ն ձն ա ծ էր
Արսէն Նուպար Մամուրեան,
իսկ քոյր թերթերու ցանցին
հ ե տ կ ա պ ը պ ի տ ի պ ա հ էր
ՌԱԿ Մամլոյ Դիւանի ատե-
նապետ՝ Երուանդ Ազատ-
եան: Կը մնար համաձայնիլ
նոր թերթին անունին շուրջ:
Շար. էջ 6
:& Axat;anTøqj& |& Arxoumna;anDokt& A& Khøny;an
«Ապագա»ն 40 տարեկան

2. <abajaj;rj
Hebdomadaire Arménien
Armenian Weekly ISSN 0382-9251
Publié par /Published by
Le Centre de Publication Tékéyan
825 rue Manoogian, Saint-Laurent,
Québec H4N 1Z5
Tél: (514) 747-6680 • FAX: (514) 747-6162
e-mail: abaka@bellnet.ca
www.tekeyanmontreal.ca
PM40015549R10945
TPS/GST – R119209294 • TVQ/PST #1006268699
2 • ABAKA • LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015
Canada
2nd Class $80 (QC & ON)
1ère classe/first class $90
U.S.A. 1st class (US)$90
Autres pays/Other countries:
1st class (US)$120
Per issue $1.75
Dépôt légal: Bibliothèque du Québec
ABAKA
Patas.anatou .mbagir^
AU:TIS PAGGAL:AN
’anouzoumn;rou%
nouiratououjiunn;rou ;u
gras;n;aki patas.anatou^
SALBI MARKOS:AN
Joronjoi patas.anatou^
MATAJ B& MAMOUR:AN
“We acknowledge the financial
support of the Government of
Canada through the Canada
Periodical Fund (CPF) for our
publishing activities.”
Հաւանական է
որ 2016-ին
Պապը
Հայաստան
այցելէ
Արեւելեան եկեղեցիներու
գծով պապական նուիրակ Կար-
տինալ Լէօնարտօ Սանտրի, որ
քանի մը օր առաջ Հայաստան
կը գտնուէր մասնակցելու հա-
մար Կիւմրիի Հայ Կաթողիկէ
Սրբոց Նահատակաց եկեղեցւոյ
օծման, յայտարարեց թէ հաւա-
ն ա կ ա ն է ո ր Ֆ ր ա ն ս ի ս քօ Ա.
Պ ա պ ը 2016-ի ն Հ ա յա ս տ ա ն
այցելէ:
Յիշեցնենք որ Կիւմրիի կա-
թողիկէ աթոռանիստ եկեղեցւոյ
հանդիսաւոր օծումը կատար-
ւեցաւ 24 Սեպտեմբերին, ներ-
կայութեամբ նաեւ Հայաստա-
նի Նախագահին:
Հայաստանի մէջ կաթողիկէ-
ն ե ր ո ւ թ ի ւ ը կ ը գն ա հ ա տ ո ւ ի
շուրջ քսան հազար: Անոնց մե-
ծամասնութիւնը կը բնակի Շի-
րակի մարզին մէջ, որուն կեդ-
րոնն է Կիւմրի քաղաքը:
ՓԱռԱւոր ԱնցԵԱԼէն դէՊի ՊԱնծԱԼի ԱՊԱգԱյ
Սրտի անհուն ուրախութեամբ եւ
ամենայն բարի մաղթանքներով կը
շնորհաւորեմ մեր «ԱՊԱԳԱՅ» շա-
բաթաթերթի 40-ամեակը. քաջ գի-
տակցելով, որ ներկայ պայմաննե-
րուն մէջ որքա՛ն դժուար է կանգուն
պահել հայկական այս հիմնարկը եւ
շարուն ա կե լ անոր վստահուած
առաքելութիւնը:
Բոլորս քաջ գիտենք, որ ազգերու
քաղաքակրթութիւնը կը չափուի
անոնց ունեցած մամուլով եւ այդ
մամուլներու որակով: Իսկ մենք հա-
յերս կը հաւատանք, որ հայ գիրով
եւ մամուլով սկսաւ մեր ժողովուրդի
վերածնունդը, եւ վստահ ենք, որ
նոյն միջոցներով պիտի շարունա-
կ ենք մ եր գո յ երթը՝ մ նալով հայ:
Այս օր ա լ ն ոյ նպէս, ո չ ոք կրնայ
ժխտել, որ շնորհիւ հայ մամուլին է,
որ Գանատահայութիւնը կրցած է
պահել իր ազ գայ ին դի մագիծը:
Այլապէս առանց այդ մամուլին եւ
զանոնք հովանաւորող մարմիննե-
րուն, դժուար «ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթա-
թերթը շնորհ մը եղաւ, երբ կեանքի
կոչուեցաւ 1975-ին, նուիրեալ ան-
ձանց տեսիլքով, եւ քառասուն տա-
րիներ եռալեզու շարունակեց հրա-
տարակուիլ անխափան կերպով եւ
մեծ յաջողութիւններով, ներգործու-
թեամբ նուիրեալ եւ հաւատաւոր
մարդկանց, լուսաւորելով ոչ միայն
Մոնթրէալահայ գաղութը, այլ ամէ-
նուրեք. եւ ահաւասիկ, ան դարձեալ
կ ը շա ր ուն ակէ լ ոյ ս տեսնել իր
նախկին հմայքին վրայ աւելցնելով
նոր եւ արդիական դիւթանք մը,
ամբողջ աշխարհը տարածուելով իր
ABAKA news համացանցային տար-
բ երա կո վ, ան գամ մ ը ե ւս հաւա-
տարիմ մնալով իր սուրբ առաքե-
լութեան:
Տեղին է անդրադառնալ, որ հայ
մամուլին վերապահուած է չափա-
զանց կարեւոր եւ պատասխա-
նատու դեր` մեր ժողովուրդին ջամ-
բելու ընտանեկան, ընկերային եւ
բարոյական բարձր արժէքներ.
անոր միջոցաւ է, որ հայրենազուրկ
հայութիւնը պիտի ապրի իր անց-
եալը, պիտի խանդավառուի ապա-
գայի հեռանկարով եւ տեսլական-
ներով: Հայ մամուլն է որ սատար
պիտի հանդիսանայ մեր բոլոր օգ-
տակար ձեռնարկներուն, նոյնպէս
միեւնոյն ժամանակ պիտի քննա-
դատէ մեր կեանքի բացասական
արտայայտութիւնները, եւ ինչպէս
միշտ պիտի կերտէ մեր գոյութեան
պայքարին հեռանկարները եւ ճամ-
բաներ պիտի հարթէ մեր ժողո-
վուրդին բաղձալի երթը ապահո-
վելու: Այս բոլորին հետ զուգահեռ,
հայ մամուլը ունի այդ բազմա-
կողմանի դրական կէտերը, ուր պի-
տի բարձրացնէ հայ մարդու ինկած
տրամադրութիւնը, պիտի վերա-
կանգնէ խորտակուած հաւատքը եւ
պիտի ջամբէ ազգային հպարտու-
թիւնը:
Ուրախ ենք, որ 40 գարուններ
պայծառօրէն գոյատեւած այս շա-
բաթաթերթը մինչեւ օրս առանց
վարանումի կը շարունակէ իր նուի-
րական ճանապարհը, որուն էջերուն
վրայ կը կարդանք մեզ յուզող եւ
մեզ հետաքրքրող լուրեր եւ այս-
պիսով հաղորդակից կ’ըլլանք թէ
մեր անմիջական շրջապատին, մեր
սփիւռքին եւ թէ մեր հայրենիքին:
Նոյնպէս այս անցած 40 տարինե-
րու կարեւորութիւնը կը բիւրեղա-
նայ, յատկապէս պատմաբաններու,
ընկերաբաններու, սփիւռքագէտ-
ներու՝ որոնք կուզեն ուսումնասիրել
Մոնթրէալահայ համայնքի պատմու-
թիւնը՝ «ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթաթերթը
կը հանդիսանայ լաւագոյն հաւաս-
տի աղբիւրը:
Կարելի չէ 40-ամեակ ըս ե լ ո ւ
անցնիլ, որովհետեւ այդ կոչումին
հասնելու համար բազմաթիւ խմբա-
գիրներ, թղթակիցներ եւ գործա-
կիցներ նուիրուած են ազգօգուտ
սրբազան այս գործին:
Ուստի, այնպէս ինչպէս եղած է
անցեալին, այսօր ալ «ԱՊԱԳԱՅ»-ի
աջակցութիւնը անվերապահ պիտի
ըլլայ բոլոր անոնց հետ, որոնք պի-
տի զոհեն անհատական շահերը ի
խնդիր հասարակական շահերուն,
որ օգտակար պիտի դառնայ մեր
ժողովուրդին, նոյնպէս անխնայ պի-
տի ըլլայ բոլոր անոնց եւ այդ գոր-
ծերուն վերաբերմամբ՝ որ նպատակ
կը հետապնդեն վրդովելու գաղութի
կեանքը:
Աւարտին՝ իմ գնահատանքի եւ
շնորհակալութեան խօսքս կ’ուղղեմ
«ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթաթերթի անձ-
նակազմին, վարչակազմին եւ բոլոր
կամաւորներուն, որոնք հաւատար-
մութեամբ կը ծառայեն այս հայկա-
կան հաստատութեան, նոյնպ էս
յատուկ շնորհակալական խօսքս
կ’ուղղեմ «ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթաթեր-
թի բաժանորդներուն՝ որոնք միշտ
քաջալեր կը հանդիսանան մեզի,
մաղթելով խաղաղութեամբ ե ւ
առողջութեամբ լեցուն արեւշատ եւ
բեղմնաւոր երկար տարիներ:
Սիրով եւ Յարգանօք՝
ԱւԵտիս ՊԱգգԱԼԵԱն
Քառասնամեայ «Ապագայ»ն բացումը կը կատարէ
Համացանցային ABAKANEWS online Երեք Լեզուներով
Արդի Լրատուական Մեր նորագոյն հրատարակութեան
«Ապագայ» շաբաթաթերթը որուն առաջին թիւը լոյս
տեսաւ 13 Սեպտեմբեր, 1975-ին, որպէս Գանատահայ
առաջին եռալեզու շաբաթաթերթ, քառասուն տարիներ
ծառայելէ ետք Գանատահայ գաղութին, դէպի առաջ
նոր ոստում մը կը կատարէ այսօր, սկսելով արդիական
լրատուութեան նորագոյն մեթոտներով հրատարակ-
ւող իր հ ա մացան ցայի ն տարբերակին, եռալեզու
«ABAKANEWS» online հրատարակութիւնը:
«Ապագայ»ն իր անցած քառասուն տարիներուն ըն-
թացքին ջանաց, եւ կը յուսանք թէ ան նաեւ յաջողեցաւ,
Գանատահայութեան եւ Մոնթրէալահայութեան բանալ
հետաքրքրական եւ վստահելի լրատուութեան պա-
տուհան մը: Ան նաեւ առիթը ստեղծեց որպէսզի ամբողջ
հայ աշխարհը ծանօթանայ մեր գաղութի լուրերուն,
յաջողութիւններուն ինչպէս նաեւ դժուարութիւններուն:
Մամուլը որեւէ հաւաքականութեան կենսունակու-
թեան գլխաւոր ազդակներէն մէկն է: «Ապագայ»ն
հպարտութեամբ կը ներկայանայ այսօր այդ կարեւոր
առաքելութիւնը քառասուն տարիներ պատուով կա-
տարած ըլլալու գոհունակութեամբ:
Սա կա յն գի տակից ենք թէ մեր ընթերցողները
կ’ակնկալեն աւելին: Յատկապէս մեր օրերու, օրը օրին
եւ ժամը ժամուն զարգացումներուն տեղեակ ըլլալու
կարելիութիւնը շնորհիւ համացանցին, -Internet-ին, նոր
պահանջք մը ստեղծած է որուն գիտակից ենք ան-
շուշտ: Ահա այդ պահանջքը բաւարարելու համար է որ
«Ապագայ»ն աւելի քան տարիէ մը ի վեր ձեռնարկած էր
իր online, համացանցային տարբերակը ստեղծելու
ծրագրին եւ այսօր ուրախ ենք ձեզ բերելու այդ ման-
րակրկիտ աշխատանքին արդիւնքը եղող եւ երեք լեզու-
ներով հրատարակուող ABAKANEWS online հրատա-
րակութիւնը:
ABAKANEWS online-ը կը ստեղծէ անհամեմատօրէն
աւելի մեծ լրատուական կարելիութիւններ: Հետեւաբար
այստեղ պիտի գտնէք աւելի եւս ճոխ լուրերու հա-
ղորդումը որոնք կրնան նորոգուիլ օրը օրին եւ ժամը
ժամուն անշուշտ կարելիութեանց սահմաններուն մէջ:
ABAKANEWS online, շնորհիւ համացանցի, Internet-ի
տուած դիւրութեան, կը հասնի տասնեակ հազա-րաւոր
ընթերցողներու որոնք կը գտնուին երկրագունդի որեւէ
մէկ անկիւնը:
ABAKANEWS online-ը առիթը կու տայ նաեւ ընթեր-
ցողին նիւթին համաձայն իր կարծիքը փոխանցելու
խմբագրութեան եւ ապա բոլոր ընթերցողներուն:
Բնականաբար ABAKANEWS online-ի խմբագրու-
թիւնը պատասխանատու է իր թերթին բովանդակու-
թեան եւ հետեւաբար բծախնդիր է որպէսզի այնտեղ
տրուած լուրերը ըլլան ճշգրիտ եւ տրուած կարծիքները
ազատօրէն արտայայտուած ըլլալով հանդերձ կա-
տարուին պատշաճ լեզուով եւ կիրթ դարձուածքներով:
Վերջապէս համացանցային «Ապագայ»ն, հսկայա-
կան նախաձեռնութիւն մը ըլլալով, պարզ է թէ կը պա-
հանջէ բազմաթիւ տեսակի նոր միջոցներու հայթայ-
թումը ինչ որ անխուսափելիօրէն կը նշանակէ ծախսե-
րու նոր բեռ: Մենք համարձակեցանք այս նոր պար-
տաւորութիւնները յանձն առնել, վստահելով մեր լայ-
նատարած ընթերցողներու քաջալերանքին. հետեւա-
բար կոչ կ’ուղղենք ձեզի ի մտի ունենալ թէ թերթը աւելի
եւս հետաքրքրական եւ բովանդակալից կրնայ դառնալ
շնորհիւ ձեր բերելիք զօրավիգին: ABAKANEWS online
տարբերակին մէջ կը տեսնէք գործնական միջոցները
որպէսզի ուղարկէք ձեր նուէրը թերթի հասցէին:
Կ’եզրակացնենք յուսալով թէ ABAKANEWS online
համացանցային այս տարբերակը պիտի աւելի եւս գո-
հացնէ ձեզ:
Կը հրաւիրենք նաեւ ձեզ որ չվարանիք խմբագ-
րութեան տեղեկացնելու ձեր դիտողութիւնները եւ
նախընտրութիւնները:
Բարի երթ ABAKANEWS online, համացանցային
«Ապագայ»ին:
Խմբագրութիւն

3. ԱՊԱԳԱՆ՝ «ԱՊԱԳԱՅ»ԻՆՆ Է
:ROUAND AXAT:AN
Մոնթրէալի նորակազմ գաղութին մէջ տարատնկուած «Ապագայ»
շաբաթաթերթը գաղափարական ժառանգորդն է 1930-ական թուական-
ներուն Փարիզի մէջ հրատարակուող «Ապագայ»ին որուն դիմագիծն ու
բովանդակութիւնը դրոշմուած էին անմահ բանաստեղծ Վահան Թէքէեանի
մտաւորական կնիքով:
Քառասուն տարիներ առաջ խարխափող քայլերով ծնունդ առնող
մամուլը արդէն այսօր հայ գաղութի ամենէն կենսական օրկաններէն մէկը
կը հանդիսանայ:
Լուրջ ու բնորոշիչ է անոր դերը գաղութին կազմութեան գործընթացին
մէջ: Երբ տարբեր գաղութներէ Գանատա հաստատուող գաղթական զան-
գուածներ կուգային տարերային ներոյժով նոր գաղութ մը հաստատել Հիւ-
ս իսա յի ն Ամե րիկայի այդ աշխարհամասին մէջ, բնական էր որ
սովորոյթներու, աւանդութեանց եւ մշակութային ժառանգութեան այլազան
բեւեռներով այս ափերը հասնող զանգուածները հակամէտ դառնային
խառնարան մը յառաջացնելու փորձութեան, եթէ պակսէր այնտեղ
դաստիարակիչ եւ առաջնորդող մամուլի մը բարիքը:
Այն երիտասարդ ղեկավարները որոնք եռանդով լծուած էին վերա-
կանգնելու հայ համայնքին հոգեւոր, կրթական եւ ընկերային հաստա-
տութիւնները՝ զուգահեռաբար նաեւ նախաձեռնեցին մամուլի հիմնադ-
րութեան՝ որքան ալ դժուար նախաձեռնութիւն մը հանդիսացած ըլլար
ան:
Կացութեան տագնապները, հեռանկարներն ու յոյսերը կանոնաւորաբար
արձագանգ գտան այս պատասխանատու մամուլի էջերուն մէջ, վեր-
լուծուեցան եւ դրական ուղիներու մէջ առաջնորդուեցան անոնք, յա-
ջորդական խմբագիրներու խոհուն գրիչով:
Կազմուող իւրաքանչիւր համայնք օրկանական լրացուցիչ օղակն է հա-
մագաղութային մէկ ամբողջականութեան՝ իր պորտալարերով կապուած
մեր յաւերժական հայրենիքին:
Անգամ մը որ հայութեան ամբողջական դիմագիծին գիտակցութիւնը
աղօտի տուեալ գաղութէ մը ներս՝ մեկուսացումն ու անհետացումը կը
դառնան անխուսափելի եւ տխուր հեռանկարներ: «Ապագայ»ն այդ
Շար. էջ 4
LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015 • ABAKA • 3
ԱՐԴԷՆ ՔԱՌԱՍՈՒՆ ՏԱՐԵԿԱՆ Է
|AKOB WARDIWAÂ:AN
Երէկ էր դեռ երբ Պոստոնի Թէքէեանի գրասենեակին մէջ ընկեր
Երուանդ Ազատեան կը խնդրէր որ «Ապագայ»ի առաջին տարեդարձին
առթիւ գրութիւն մը հասցնեմ Մոնթրէալի մեր տղոց։ Հազիւ քանի մը ամիս
եղած էր Ուոթըրթաուն հաստատուելուս։ Անմիջապէս, աչքէ անցուցի
«Ապագայ»ի հաւաքածոն ու խմբագրութեան յանձնեցի սրտի խօսքս։
Արդէն անցած են 39 տարիներ այդ թուականէն ու ես մնացի հաւա-
տարիմ ընթերցողը Մոնթրէալի մեր թերթին, ինչպէս նաեւ աշխատակիցը
անոր։
Այն թերթին, որ տուաւ ազգային առաջնորդութիւն հետզհետէ կազ-
մաւորուող եւ ուռճացող այս գաղութին։ Եգիպտահայերուն շուտով եկան
միանալ պոլսահայերն ու լիբանանահայերը։ Տարբեր միջավայրերէ ու
քաղաքական ըմբռնումներէ եկած այս գաղթականական նոր ալիքը պէտք
էր մէկ հ ով անոցի տակ առնել, մանաւա´նդ որ մեր ազգային երեք
աւանդական կուսակցութիւնները սկսած էին կազմակերպուիլ իրենց
ենթակայ գործօններով։ Եկեղեցին կար ու այսքա´ն։
Ռամկավար Ազատական մեր պատուական ընկերները նախաձեռ-
նութիւնը առին հրատարակելու Գանատայի հայկական առաջին թերթը`
«Ապագայ» պաշտօնաթերթը, որուն օժանդակեց ԹՄՄ Միացեալ Նա-
հանգներու եւ Գանատայի Կեդրոնական Վարչութիւնը։ Թերթը լոյս կը սկսի
տեսնել Սեպտեմբեր 13, 1975ին 12 էջերով եւ 1978էն սկսեալ կ’ունենայ
յաւելուածական երկու էջ ֆրանսերէն եւ երկու էջ անգլերէն լեզուներով։
Թերթը կը դառնայ եռալեզու։
Այս պատեհ առթիւ անպայմանօրէն պէտք ենք յիշել թերթին հիմ-
նադիրներու` Դոկտ. Արշաւիր Կէօնճեանի, Երուանդ Ազատեանի, Նուպար
Մամուրեանի, Տօքթ. Յարութիւն Արզումանեանի, Վահէ Քէթլիի եւ Վար-
դուհի Պալեանի անունները. անոնք գերագոյն զոհողութեամբ անտեսելով
ձմրան ցուրտն ու նիւթական անբաւարար պայմանները հայ տուներէն
ներս բերին «Ապագայ»ն։
Այս պահուն մեր յարգանքի բաժինը կը բերենք նաեւ խմբագիրներուն`
Արսէն Նուպար Մամուրեանին (1975-1979, 1985-2010), Երուանդ Փա-
փազեանին (1979-1982), Մկրտիչ Նալպանտեանին (1983), Վահան Գո-
չունեանին (1983-1985) եւ այժմու խմբագրին` Աւետիս Պագգալեանին`
2013-էն սկսեալ։
«Ապագայ»ն մնաց իր հարազատ ուղեգիծին վրայ. գանատահայութեան
մօտ վառ պահեց իրական հայրենասիրութիւնը հանդէպ Խորհրդային Հա-
յաստանին ու Երրորդ մեր Հանրապետութեան, գանատահայութիւնը հո-
գեւին կապեց Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ընդհանրական հայրա-
պետութեան, անվերապահ յարգանքը տալով անոր գահակալներուն եւ
ամէն աշխատանք տարաւ ազգապահպանման մեր լծակներուն` հայ
դպրոցին, մշակութային եւ բարեսիրական միութիւններուն գործունէու-
թիւնը քաջալերելու աշխատանքին մէջ։
«Ապագայ»ն իր առաքելութիւնը վտահաբար պիտի շարունակէ տանիլ
դեռ երկա~ր տարիներ։
Բարի տարեդարձ։
Նոր նուաճումներու սրտագին
մաղթանք «Ապագայ»ին
ARSHN NOUPAR MAMOUR:AN
Ուրեմն քառասուն տարի անցեր
է այն օրէն, երբ հինգ հոգի երե-
կոյեան ժամերէն սկսեալ մինչեւ
յաջորդ օրուայ առաւօտեան ժամե-
րը դասաւորեցինք «Ապագա յ» ի
առաջին 13 Սեպտեմբեր 1975
թուակիր համարը՝ զայն նոյն օրը
տպարան հասցնելու համար: Բո-
լորս ալ նոյնքան տարիներ աւելի
երիտասարդ էինք, անխախտ հա-
ւատքով եւ լաւատեսութեամբ տո-
գորուած եւ մեր ստացած իտէա-
լապաշտ կարգախօսով առաջնոր-
դըուած:
Գաղութիս կազմաւորման առա-
ջին հանգրուանն էր այն ատեն, երբ
Գանատա ժամանած գաղթականնե-
րու հոյլը իրեն հետ բերած էր Միջին
Արեւելքի հայաբոյր մթնոլորտին
ջերմութիւնը ու կը ջանար ստեղծել
նմանատիպ միջավայր մը եռանդուն
գործունէութիւններով: Տարի մը
առաջ Թէքէեան Մշակութային Միու-
թեան Մոնթրէալի կեդրոնին մէջ
խորհրդակցական հանդիպումներ
տեղի կ՛ունենային գլխաւորութեամբ
դոկտ. Արշաւիր Կէօնճեանի, գաղու-
թը հայատառ մամուլով օժտելու
առաջադրութիւնը գործնա կ ա ն
հունի մէջ դնելու համար: Միաժա-
մանակ գաղափարի փոխանակում-
ներ տեղի կ՛ունենային Ռամկավար
Ազատական կուսակցութեան եւ
Թէքէեան Մշակութային Միութեան
Պոսթոնի կեդրոնին ղեկավար եւ
մտաւորական անձնաւորութիւննե-
րուն հետ: Բարեդէպ իրականացում
մըն էր նոյն տարին Պոսթոնի ՌԱԿ-ի
օրկան՝ «Պայքար» օրաթերթին հա-
մար Քոմփիւկրաֆիք հայատառ տո-
ղաշար մեքենաներու ստեղծումը:
Ասիկա խթան պիտի հանդիսանար
որ Գանատայի տարածքին հայերէն
լրագիր մը ունենալու մեր հեռանկա-
րը իրականացման հունի մ էջ
մտնէր: Տարուելիք աշխատանքին
իրականացման համար հրապարա-
կագիր եւ գրականագէտ Երուանդ
Ազատեանի մեծ ներդրումը ինքնա-
վստահութիւն ներշնչեց մեզի: Ձեռք
բերինք Քոմփիւկրաֆիք տողաշար
մեքենան 1975-ի ամրան, մշակե-
ցինք աշխատանքի գործնա կ ա ն
դրութիւնը եւ բախտորոշ երկունքով
մը ծնունդ տուինք «Ապագա յ»
մկրտուած շաբաթաթերթին՝ որպէս
հիմնադիրներ ունենալով դո կ տ .
Արշաւիր Կէօնճեանը, Երուա ն դ
Ազատեանը, տօքթ. Յարու թ ի ւ ն
Արզումանեանը, Արսէն Նուպար
Մամուրեանը եւ Վահէ Քէթլին:
Թերթին խմբագրութեան պ ա -
տասխանատուութիւնը ինկաւ իմ
ուսերուս զոր ստանձնեցի խան-
դավառ պատրաստակամութեամբ:
Առաջին շրջանի տարիները դժուար
անցան քանի արդէն ունէի ասպա-
րէզային զբաղումս քիմիա կ ա ն
ճարտարարուեստին մէջ: Գործի
ժամերէն յետոյ երեկոները, նաեւ
Շաբաթ օրերը թերթին խմբա գ-
րական աշխատանքներուն յատ-
կացնելը հետզհետէ ուժերու սպա-
ռում կը պարտադրէր. բայց ան-
կարելի էր ինծի համար ձեռնթափ
ըլլալ: Եկայ այն եզրակացութեան որ
հարկ էր վճռական քայլ մը առնել: Ի
վերջոյ 1985-ին որոշեցի վերջնա-
կանապէս հրաժեշտ տալ քիմիա-
գէտի իմ ասպարէզիս եւ ամբողջա-
կան ժամերով նուիրուիլ «Ապա-
գայ»ին՝ յանձն առնելով նիւթական
մեծ զոհողութիւններ:
25 տարիներու պաշտօնավա-
րութեանս շրջանը անհամար յի-
շատակներու գանձարան մը ժա-
ռա ն գ թ ո ղ ա ծ է ի ն ծի , յո ւ շ ե ր ո վ ,
պատմական արժէք ներկայացնող
լո ւ ս ա ն կ ա ր ն ե ր ո վ ե ւ ն ա մ ա կ ն ե -
րու հաստափոր թղթածրարներով:
Բախտաւորութիւնը ունեցայ տա-
րիներու ընթացքին ընդունելու այ-
ցելութիւնը բազմաթիւ անձնաւորու-
թիւններու – հայրենի մտաւորական-
ներ, արուեստագէտներ եւ քաղա-
քական դէմքեր, սփիւռքահայ գրող-
ներ, արուեստի տարբեր բնագա-
ւառներու մասնագէտներ, կուսակ-
ցական գործիչներ եւ տեղական քա-
ղաքական դէմքեր: Անոնցմէ կա-
րեւոր թիւ մը անդարձ մեկնած են ու
անոնց հետ նկարները, անոնց ձե-
ռագրով նամակներն ու գրութիւն-
ները յուզումնախառն զգացումներ
կ՛արթնցնեն մէջս:
Յարգանքի եւ շնորհակալութեան
արժանի են աշխարհի տարբեր հա-
յաշատ գաղութներէ «Ապագայ»ի
թղթակիցներն ու յօդուածագիր-
ները, որոնց գրութիւնները լոյս տե-
սած են թերթիս էջերէն: Այստեղ
պ ա ր տ ք կ ը զգա մ յի շ ե լ վ ա ս տ ա -
կաւոր հրապարակագիր, Գահիրէի
«Արեւ» եւ Պոսթոնի «Պայքար» օրա-
թ ե ր թ ե ր ո ւ ա ն ն կ ո ւ ն խ մ բ ա գի ր ՝
դոկտ. Նուպար Պէրպէրեանը, որ
«Ապագայ»ի գոյառման առաջին
օրէն հիւրընկալեց թերթիս խմբագ-
րականները «Պայքար»ի մեջ եւ մին-
չեւ այսօր «Ապագայ»ին կը հասցնէ
քաղաքական կեանքի իր վերլուծա-
կան քննարկումները՝ հակառակ
պատկառելի տարիքին: Այդ 25 տա-
րիներու ընթացքին աշխարհը ապ-
րեցաւ քաղաքական յեղաշրջում-
ն ե ր , ո ր ո ն ք մ ե ր հ ա յր ե ն ի քի ն ա լ
չակնկալուած ցնցումներ պարտադ-
րեցին: Բոլորին ալ արձագանգե-
ցինք «Ապագայ»ի էջերէն իրապաշտ
դ ի ր քա ւ ո ր ո ւ մ ո վ ՝ ա պ ա գա յի ս ե -
րունդներուն այդ ճակատագրական
փոփոխութիւններուն մասին վաւե-
րական պատմութիւն մը թողնելու
առաջադրութեամբ:
Քառասնամեակի այս հանգրուա-
նին պարտականութիւն կը նկատեմ
ի մ ա ն վ ե ր ա պ ա հ գն ա հ ա տ ա ն քս
յայտնելու մէկուն, որ ցայսօր կը
հանդիսանայ «Ապագայ»ի սիւնը ու
եղած է իմ խմբագրական նուիրեալ
գործակիցս: Այդ անձը տօքթ. Յա-
րութիւն Արզումանեանն է: Անոր
հետ աշխատիլը բացառիկ հաճոյք
մ ը ե ղ ա ւ ի ն ծի հ ա մ ա ր տ ա ր ի ն ե ր
ամբողջ. նաեւ այսօր երբ այլեւս
դադրած եմ աշխատանքէ, շաբա-
թական հանդիպումներով կը շարու-
նակենք խօսիլ «Ապագայ»ին վերա-
բ ե ր ե ա լ հ ա ր ցե ր ո ւ ե ւ մ տ ա հ ո գի չ
մարտահրաւէրներու մասին: Շնոր-
հակալութիւն Յարութիւն:
Որպէս վերջաբան կ՛ուզեմ յիշել
նաեւ երկու սիրելի անուններ որոնք
այլեւս մեզի հետ չեն, բայց միշտ
առնչուած կը մնան «Ապագայ»ին:
Առաջինը Վահէ Քէթլին է, արտա-
կ ա ր գ խ ա ն դ ա վ ա ռո ւ թ ե ա մ բ , լա -
ւատեսութեամբ, աշխատասիրու-
թեամբ մարդ մը, որ «Ապագայ»ին
ծառայեց որպէս տողաշար, մար-
զական բաժնի եւ գաղութային ձեռ-
նարկներու թղթակից ամբողջա-
կան նուիրումով, առանց սակար-
կումի եւ օրինակելի պարկեշտու-
թեամբ մինչեւ իր վերջին շունչը:
Մահը դաժանօրէն խլեց զայն մեզմէ
Շար. էջ 4

4. 4 • ABAKA • LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015
Նոր նուաճումներու...
Շար. էջ 3-էն
ժամանակէն առաջ, սակայն անոր
անմեռ յիշատակը միշտ մեզի հետ
պիտի մնայ: Երկրորդը Օննիկ Պալ-
եանն է, ծառայասէր, յոգնիլ չգիտ-
ցող, որեւէ ժամանակ օգնութեան
հասնելու պատրաստ հաւատարիմ
մ իութե նա կ ան մը: Ա ն պարտա-
կանութիւն սեպած էր առանց որ
իրմէ խնդրելու հարկ ըլլար, յանձն
առնելու լուսանկարիչի պարտակա-
նութիւնը ակումբային ձեռնարկ-
ներու, նաեւ հիւրերու Թէքէեան
Կեդրոն այցելութեանց առիթներով:
Այս նուիրեալ իտէալապաշտ զին-
ւորը նոյնպէս ժամանակէն առաջ
հրաժեշտ առաւ մեզմէ:
Գիտարուեստի շատ արագ եւ
արմատական զարգացումները մեզ
կը ստիպեն որ անմիջապէս իրակա-
նացնենք «Ապագայ»ի գոյութեան
երաշխաւորումը արդիական մի-
ջոցներով: Պէտք է մնալ պատնէշին
վրայ, անցեալի ժառանգութիւնը
ունենալով որպէս ներշնչումի խո-
րան, միաժամանակ նորագոյն ձեւե-
րով քայլ բռնելով օրուան թեքնիք
յառաջդիմութեան հետ:
«Ապագայ»ի դրօշը անհրաժեշտ է
բարձր բռնել գալիք տասնամեակ-
ներուն եւս, որպէսզի անոր էջերէն
ճառագայթող լոյսին ջերմութիւնը
շարունակէ պատուար հանդիսանալ
հայերէն լեզուի գոյութեան սպառ-
նացող վտանգին դէմ՝ կատարելով
իր դերը որպէս հայապահպանման
պայքարի հզօր միջոց:
Տեղի Ունեցաւ Սրբալոյս Միւռոնի Օրհնութիւնը
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի մէջ,
տնօրինութեամբ Գարեգին Բ. Ամե-
նայն Հայոց կաթողիկոսի, 27 Սեպ-
տեմբերին տեղի ունեցաւ Միւռոնի
օրհնութիւնը: 7 տարին մէկ անգամ
իրականացուող արարողութեան
մասնակցելու եկած էին Հայ Առա-
քելական եկեղեցու թեմերու առաջ-
ն որդ ներ ը, Ե ր ուսաղ էմ ի եւ Կոս-
տանդնուպոլսոյ նուիրապետական
աթոռներու առաջնորդները, Մեծի
Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան
ներկայացուցիչներ:
«Արմէնփրէս»-ի փոխանցմամբ`
Մայր Աթոռի Սուրբ Տրդատ Բաց
Խորանին տեղադրուած էր Միւռոնի
արծաթեայ կաթսան, ուր կը գտնը-
ւէր ձիթենիի անարատ իւղէն, փշա-
տենիի բալասանէն եւ քառասուն
խոտաբոյսերէ եփուած պատրաս-
տուկը, որ 40 օր շարունակ դրուած
էր Մայր Տաճարի Աւագ Սուրբ Խո-
րանին:
Վեհափառին շրջապատած հոգե-
ւոր դասը Վեհարանէն ուղեւորուե-
ցաւ դէպի Մայր Տաճար, այնուհե-
տեւ Բաց խորան: Երկշարք` Վե-
հափառի աջ եւ ձախ կողմէ, կ՛ըն-
թանային վեց եպիսկոպոսներ`
Սուրբ Միւռոնի օրհնութեան համար
անհրաժեշտ Հայ եկեղեցւոյ աւան-
դական սրբութիւնները:
Վեհափառի աջ կողմէն ընթացող
եպիսկոպոսները կը տանէին Վազ-
գէն Առաջինի կողմէ Մատենադա-
րանին նուիրաբերուած 11-րդ դա-
րու Ս. Աւետարանը, Ծաղկանց նիւ-
թերու անօթը, Ս. Արիստակէս Հայ-
րապետի Աջը, Ս. Յակոբ Մծբնայ
Հայրապետի Աջը, Ս. Գրիգոր Լուսա-
ւորչի Աջը եւ Կենաց Փայտը: Ձա-
խակողմեան եպիսկոպոսները կը
տանէին բալասանի անօթը, հին
Միւռոնը` Մեռոնաթափ աղաւնիով,
Ս. Յակոբի Աջը, Ս. Թովմաս Առա-
քեալի Աջը, Ս. Թադէոս Առաքեալի
Աջը եւ աստուածամուխ Ս. Գե-
ղարդը: Վեհափառ Հայրապետը
Սրբալոյս Միւռոնի օրհնութիւնը կը
կատարէ Կենաց Փայտի մասունքը
կրող Ս. Խաչով, Ս. Գեղարդով, եւ Ս.
Գրիգոր Լուսաւորչի Աջով:
Միւռոնօրհնէքէն ետք Միւռոնի
կաթսան, շղարշով ծածկուած, 7օր
շարունակ պիտի մնայ Մայր Տա-
ճարի Աւագ Ս. Խորանին` ի համբոյր
հաւատացեալներու և Մայր Աթոռ
եկող ուխտաւորներու:
Հայ Առաքելական եկեղեցի ն
Միւռոնօրհնէքի արարողութիւնը կը
կատարէ 7 տարին մէկ անգամ: Այդ
նպատակով աշխարհի տա ր բ ե ր
ծայրերէն Մայր Աթոռ կը հաւաքուին
ուխտաւորներ, կրօնական բարձ-
րաստիճան պաշտօնեաներ: Սրբա-
լոյս Միւռոնի հիմնական բաղադրիչը
ձիթենիի անարատ ձէթն է, որուն կը
խառնուի բալասան, ինչպէս նաեւ
քառասուն տեսակի տարբեր հոտա-
ւէտ խունկերու, ծաղիկներու, անու-
շահոտ բոյսերու արմատներու, ծաղ-
կաջուրերու, իւղային հիւթերու եւ
տերեւներու միաշաղախուած հեղու-
կ ը : 0ր հ ն ո ւ թ ե ն էն քա ռա ս ո ւ ն օր
առաջ ձիթենիի մաքուր իւղով լի
կաթսան կը դրուի Մայր Տաճարի
բեմին վրայ եւ կը ծածկուի նրբա-
հիւս շղարշով:
Քառասուն օր շարունակ երեկոյ-
եան ժամերգութենէն ետք հոգեւոր
պաշտօն կը կատարուի` շարական-
ներով, աղօթքներով եւ սուրբ գրա-
յին ընթերցուածներով: Միւռոնօրհ-
ն էքի ն ա խ ա տ օն ա կ ի ն ` գի շ ե ր ը ,
հսկում կը կատարուի, իսկ յաջորդ
օրը օրհնութեան հանդիսաւոր շնոր-
հաբաշխութիւն տեղի կ՛ունենայ:
Սուրբ միւռոնով կը կատարուին
եւ կը սրբագործուին եկեղեցական
ծիսակարգը` Ջրօրհնէքը, Մկրտու-
թիւնը, քահանաներու, եպիսկոպոս-
ներու եւ կաթողիկոսի օծման արա-
րողութիւնները եւ այլն:
Լուսանկարները՝ «Սիվիլնէթ»-ի
Մայիսէն Սկսեալ 2500 Սուրիահայեր
Հայաստան Գացած Են
Վերջին շրջանին Սուրիոյ մէջ ձգտեալ իրավիճակի հետեւանքով Հայաս-
տան գացած են 2500 սուրիահայեր եւս: Այս մասին Ազգային ժողովէն ներս
կառավարութեան հետ հարցում-պատասխանի ընթացքին յայտնեց Սփիւռ-
քի նախարար՝ Հրանոյշ Յակոբեան, պատասխանելով Հանրապետական
երեսփոխան Սամուէլ Ֆարմանեանի հարցումին: «Դժբախտաբար Սուրիոյ
մէջ իրավիճակը հետզհետէ աւելի կը դժուարանայ: Երէկ ալ պայթում մը
որոտաց Հալէպի մէջ եւ 20 անձեր իրենց կեանքը կորսնցուցին: Բարե-
բախտաբար հայ մը չէ տուժած: Ընդհանուր առմամբ Մայիսեան իրա-
դարձութիւններէն ետք 2500 սուրիահայեր եւս Հայաստան հաստատուած
են: 1 Սեպտեմբերին սկսած է ուսումնական շրջանը եւ մենք հիմա կը
ճշդենք թէ սուրիահայ քանի՞ երախայ դպրոց պիտի յաճախէ: Մեր ունեցած
տուեալներով, ներկայ պահուն Սուրիոյ մէջ մնացած են 15 հազար հայեր»,
ըսաւ նախարար Յակոբեան:
Ապագան՝ «Ապագայ»ինն է...
Շար. էջ 3-էն
ամբողջականութեան գաղափարը պահպանող ազդակը հանդիսացաւ
գանատահայ գաղութին մէջ:
Թերթ մը որքան ալ բնորոշուի իր օրուան խմբագրին դիմագիծով,
անխուսափելիօրէն կը մնայ արտայայտութիւնը հաւաքականութեան մը,
որ սերունդէ սերունդ կը տեւականացնէ անոր սրբազան առաքելու-
թիւնը:
«Ապագայ»ն հայ լեզուի պահպանութեան զուգահեռ հարկադրաբար
պիտի պատշաճէր երկրի ու գաղութի պայմաններուն՝ դառնալով եռալեզու
հրատարակութիւն մը: Ցրօնքի մեր պայմաններուն բերումով՝ անսովոր չէ
հրատարակութիւնը երկլեզուեան մամուլին, սակայն համարեա եզակի
երեւոյթ է եռալեզու շաբաթաթերթի մը հրատարակութիւնը՝ պահպանելով
կենսունակութիւնը երեք բնագաւառներէ ներս:
Աննշան հպարտութիւն մը չէ այս գրողին համար առնչուած ըլլալ սոյն
հրատարակութեան ծննդոցին հետ, ու քայլ պահած՝ անոր քառասնամեայ
առաքելութեանը հետ: «Ապագայ»ն դարձաւ այն բեմը ուր ես կարողացայ
երեք լեզուներով ալ զրոյցի նստիլ ընթերցողին հետ, բան մը ընծայել անոր՝
եւ աւելին՝ բան մըն ալ ստանալ անկէ – մամուլին ծառայած ըլլալու անհուն
գոհունակութիւնը:
Քառասնամեայ գործունէութեան յաջող ընթացքը բնականօրէն առիթ
մըն է հպարտութեան. սակայն, նաեւ՝ վաղուան մարտահրաւէրներու
պատրաստութեան:
Սերունդները կը փոխուին, մամուլի արտայայտութեան միջոցները կը
փոխուին, սակայն առաքելութիւնը կը մնայ նոյնը:
Ելեկտրոնային մամուլի մարտահրաւէրները ծանր պարտաւորութիւն մը
կը դնեն այս շաբաթաթերթի պատասխանատուներու ուսերուն: Եթէ փո-
փոխուող ժամանակներուն եւ արդիական միջոցներուն հետ քայլ չպահէ
մամուլ մը, անխուսափելիօրէն կը թերանայ ան իր նպատակին մէջ: Այդ
պատճառաւ ալ այսօրուան ոգեւորի իրականութիւնը այն է որ թերթը կը
զինուի արդիական հնարաւորութիւններով թեւակոխելու համար ելեկտ-
րոնային դարաշրջանէն ներս, որպէսզի կարողանայ նոր դիմագիծով ու նոր
խօսքով հանդէս գալ հետզհետէ աւելի պահանջկոտ դարձող հասա-
րակութեան: Ի մի բան՝ կը վերանորոգէ ինքզինք որպէսզի ապագան դառ-
նայ «Ապագայ»ինը:

5. LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015 • ABAKA • 5
|AKOB WARDIWAÂ:AN
Ըստ ընկալեալ սովորութեան, այս
տարի եւս, դեսպան Պրն. Զօհրապ
Մնացականեանի կողմէ հրաւիր-
ւած էին Ամերիկայի ազգային կազ-
մակերպութիւններու ներկայացու-
ց իչներ ը պ աշտօն ապէս ներկայ
գտնուելու եւ ունկնդրելու Հայաս-
տանի Հանրապետութեան նախա-
գահ Սե րժ Ս ար գս եան ի ելոյթը
ՄԱԿի գլխաւոր Վեհաժողովի 70րդ
նստաշրջանին։ Սեպտեմբեր 29,
2015, Երեքշաբթի օր, կէսօրէ ետք
ժամը 3ին, վսեմաշուք մեր նախա-
գահը ունեցաւ իր ելոյթը Նիւ Եորքի
ՄԱԿի կեդրոնէն ներս։
Ազգ ա յին մ եր կազ մակերպու-
թիւնները կը ներկայացնէին հե-
տեւեալ հոգեւորականներն ու ազ-
գայիններ: Ամերիկայի Հայոց Թեմը`
Մամիկոն Վրդ. Գիլեճեան (ներկա-
յացնելով Առաջնորդ Խաժակ Արք.
Պարսամեանը, որ Էջմիածին կը
գտնուէր Միւռոն օրհնութեան առ-
թիւ), Կիլիկեան Թեմի առաջնորդ
Օշական Արք. Չօլոյեան, Հայ Աւե-
տա րա ն ա կչական Ը ն կերակցու-
թեան Տնօրէն Զաւէն Խանճեան, Հայ
Կաթողիկէ Համայնքի ներկայացու-
ցիչ Նուրհան Պեճիտեան, ՀՅԴ Կեդ-
րոնական Կոմիտէի ներկայացուցիչ
Արամ Յովակիմեան, ՌԱԿ Շրջանա-
յին Վարչութեան ներկայացուցիչ
Յակոբ Վարդիվառեան։
Ինչպէս նաեւ` ՀԲԸՄ Կեդրոնա-
կան Վարչական Ժողովի ներկայա-
ց ուցիչ` Ն ա զար էթ Ֆստըքճեան,
Հայկական Համագումարի համա-
նախագահ` Վան Գրիգորեան, Վար-
դանանց Ասպետներու Եղբայրակ-
ցութեան ներկայացուցիչ` Հրանդ
Կիւլեան, Հայաստան Համահայ-
կական Հիմնադրամի տնօրէն` Լիզա
Ստեփանեան, Հայաստանի Օգնու-
թեան Ֆոնտի ատենապետ` Ռենտի
Սապահ Կիւլեան, Դաւիթեան Հիմ-
նադրամի նախագահ` Ասօ Դաւիթ-
եան եւ Ամերիկայի Հայոց Առաջնոր-
դարանի ներկայացուցիչ` Տոքթ.
Րաֆֆի Յովհաննէսեան։
Մօտ 25 վայրկեան տեւող ելոյթով
նախագահ Սարգսեան ներկայա-
ցուց հիմնահարցերն ու մարտա-
հրաւէրները Հայաստանի Հանրա-
պետութեան։ Ան մանրամասնօրէն
նշեց Ցեղասպանութեան Դարա-
դարձի առթիւ ձեռք բերուած յաջո-
ղութիւնները Վատիկանի, եւրոպա-
կան ու հարաւ ամերիկեան զանա-
զան երկիրներէն, Ղարաբաղեան
հարցի խաղաղ կարգաւորման կա-
րեւորութիւնը, Ատրպէյճանի զին-
ւորական նախայարձակման պա-
րագաները, տարածաշրջանի կայու-
նութեան հիմնահարցը, Հայաս-
տանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի
Հանրապետութեանց անվտանգու-
թիւնն ու խաղաղ զարգացումը,
Մերձաւոր Արեւելքի եւ մասնաւո-
րաբար Սուրիոյ մէջ տեղի ունեցող
անմարդկային դաժանութիւննե-
րը, Իրանի Իսլամական Հանրա-
պետութեան հետ միջուկային ծրագ-
րի շուրջ ձեռք բերուած պատմա-
կան նշանակութիւն ունեցող համա-
ձայնութիւնը եւ այլ այժմեան հար-
ցեր։
Նախագահ Սերժ Սարգսեանին
կ’ընկերակցէին ՀՀ Արտգործ նա-
խարար Պրն. Էտուարտ Նալպանտ-
եան, ՀՀ Ուաշինկթընի մօտ դեսպան
Պրն. Տիգրան Սարգսեան, ՀՀ ՄԱԿի
մօտ մշտական ներկայացուցի չ`
Պրն. Զօհրապ Մնացականեան եւ
նախագահի վարչակազմի գրասեն-
եակի տնօրէն` Պրն. Վիգէն Սարգսեան։
Նախագահի ելոյթէն ետք, ՄԱԿի
կեդրոնէն ներս առիթ տրուեցաւ
ունենալու հանդիպում ամերիկահայ
գաղութի ներկայացուցիչներուն
հետ։ Ան տրուած հարցումներէն
տուաւ լուսաբանութիւններ ինչպէս`
վերջերս ատրպէյճանական կողմէ
եղած նախայարձակման հետ կապ-
ւած մահերուն թիւին, ռուսական
բանակին Հայաստանի մէջ եղող
ուժին, ինչպէս նաեւ` անցեալ շա-
բաթավերջին Էջմիածնի մէջ տեղի
ունեցած Միւռոն օրհնութեան արա-
րողութեան մասնակիցներու հա-
ւատքին կարեւորութեան։ Անդրա-
դարձաւ նաեւ հայ զինուորին օգ-
տակար ըլլալու անհրաժեշտութեան
կոչ ընելով ամերիկահայ բարեսի-
րական միութիւններուն եւ անհատ
բարերարներուն նկատի ունենալ
հայ զինուորականին խնամատա-
րական աջակցութիւնը։
Եր ե կ ո յե ա ն Նա խ ա գա հ Սե ր ժ
Սարգսեան իր շքախումբով մեկ-
նեցաւ դէպի մայրաքաղաք Ուա-
շինկթըն Տի Սի։
Նախագահ Սարգսեան. «Հակառակ մեր սահմաններուն վրայ առկայ
լարուածութեան, ՀՀ-ի ներգրաւուածութիւնը միջազգային
խաղաղապահութեան ոլորտին մէջ կ՛նդլայնուի»
ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ասամպլէայի 70-րդ նստա-
շըրջանին մասնակցելու նպատակով Ամերիկայի
Միացեալ Նահանգներ գտնուող նախագահ Սերժ
Սարգսեան Սեպտեմբեր 28-ին Նիւ Եորքի մէջ
մասնակցած է ՄԱԿ-ի խաղաղապահութեան
նուիրուած գագաթնաժողովին, ուր հանդէս եկած
է ելոյթով, կը տեղեկացնէ ՀՀ նախագահի աշ-
խատակազմի հասարակայնութեան հետ կապե-
րու բաժինը: Ելոյթը` ստորեւ.
Յարգելի՛ գործընկերներ,
Շնորհակալ եմ նախագահ Օպամային միջազ-
գային անվտանգութեան տեսանկիւնից առանց-
քային նշանակութեան այս գագաթնաժողովը
նախաձեռնելու համար:
Չնայած միջազգային հանրութեան կողմից
զինուած հակամարտութիւնների կանխարգելմա-
նը եւ դրանց խաղաղ կարգաւորմանն ուղղուած
վիթխարի ջանքերին` խաղաղապահութիւնն ու
անվտանգութիւնը շարունակում են մնալ փխրուն
եւ խոցելի:
Ուրախութեամբ եմ նշում, որ չնայած մեր
սահմաններին առկայ լարուածութեանը, Հայաս-
տանի ներգրաւուածութիւնը միջազգային խա-
ղաղապահութեան ոլորտում աստիճանաբար
ընդլայնւում է թէ՛ աշխարհագրութեան, թէ՛ քա-
նակական եւ թէ՛ որակական իմաստով: Հայաս-
տանն այսօր արդէն միջազգային խաղաղա-
պահութեան եւ անվտանգութեան ակտիւ ներդ-
րող է հանդիսանում` կուտակելով զգալի փորձ
անցած տասնամեակի ընթացքում:
2004 թուականից հայ խաղաղապահները
սկսել են ծառայութիւն իրականացրել Քոսովո-
յում, իսկ յետագայում` նաեւ Իրաքում: 2010
թուականից մեր մասնակցութիւնը բերեցինք
Աֆղանստանում անվտանգութեան աջակցման
միջազգային ուժերին: 2015-ից սկսած այդ
երկրում մասնակցում ենք «Վճռական աջակ-
ցութիւն» առաքելութեանը եւ, ինչպէս բազմիցս
յայտարարել ենք, մեր միջազգային գործընկեր-
ների հետ մնալու ենք այնքան, որքան անհրա-
ժեշտ է:
Անցեալ տարի մենք ընդլայնեցինք խաղա-
ղապահ առաքելութիւնում մեր ներգրաւուածու-
թիւնը: Այժմ արդէն ներկայ ենք Լիբանանում
տեղակայուած ՄԱԿ-ի ԵՈՒՆԻՖԻԼ առաքելու-
թիւնում: Այս տարուայ Յուլիսին մեկնարկեց Հա-
յաստանի մասնակցութիւնը Մալիում գործող
ՄԻՆՈՒՍՄԱ խաղաղապահ առաքելութեանը: Իսկ
բոլորովին վերջերս ՄԱԿ-ի խաղաղապահ գոր-
ծողութիւններին մեր ապագայ մասնակցութեան
եւ համապատասխան կարողութիւնների զար-
գացման ու տրամադրման առումով մենք
ստանձնել ենք նոր յանձնառութիւններ, որոնք են
երկրորդ աստիճանի դաշտային հոսպիտալի եւ
կցագրուած անձնակազմի նախապատրաստումը
եւ ինքնաշէն պայթուցիկ սարքերի վնասազերծ-
ման յատուկ վաշտի պատրաստականութեան
ապահովումը:
Հայաստանի խաղաղապահ կարողութիւնների
ստեղծման եւ զարգացման պարագայում առանց-
քային է եղել ԱՄՆ-ի, Յունաստանի, Գերմանիայի,
ինչպ էս ն ա ե ւ ՆԱԹ Օ-ի կ ա ռո յցն ե ր ի ե ւ մ ի ւ ս
անդամ պետութիւնների դերակատարութիւնը,
ինչի համար յատուկ շնորհակալութիւն եմ յայտ-
նում:
Միջազգային խաղաղութեան ու անվտանգու-
թեան պահպանումը բոլորի` թէ՛ մեծ թէ՛ փոքր
պետութիւնների առաջնային պատասխանա-
տըուութիւնն է, իսկ խաղաղապահութիւնը` այդ
նպատակին հասնելու գլխաւոր միջոցներից
մէկը: Այսօր մեզ դեռեւս հարկաւոր են լրացուցիչ
հաւաքական ջանքեր` այն առաւել ամրապնդելու
համար: Ակնյայտ է, որ միայն համապարփակ,
համադրուած ու կշռադատուած մօտեցմամբ է
հնարաւոր ունենալ խաղաղ եւ ապահով աշ-
խարհ:
Շնորհակալութիւն:
Լուրեր Նիւ եորքէՆ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ
ՈՒՆԵՑԱՒ ԻՐ ԵԼՈՅԹԸ
Մ.Ա.Կ.-Ի 70-ՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆԻՆ

6. 6 • ABAKA • LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015
«ապագա»ն 40...
Շար. էջ 1-էն
Մէջտեղ բերուած քանի մը անուն-
ներէն յարմարագոյնը նկատուեցաւ
«Ապագայ», առաջարկուած Ե. Ազատ-
եանի կողմէ, որ մէկ կողմէ կը վե-
րակոչէր անցեալին Փարիզի մէջ
հրատարակուած նոյնանուն թերթը,
եւ միւս կողմէ՝ նորակազմ այս գա-
ղութին կը խոստանար սատարել
պայծառ ապագայի մը կերտումին:
Առաջին թիւի էջադրութիւնը (եւ
յաջորդող քանի մը տարիներուն)
կատարեց Եղիա Պէքմէզճեան: Ամ-
բողջ գիշեր աշխատելէ ետք, 12 էջե-
ր ուն կ ա զ մո ւ թ իւնը աւարտեցաւ
առաւօտեան լուսաբացին եւ յանձ-
նըուեցաւ տպագրութեան: Այնուհե-
տեւ ամէն երկուշաբթի գիշեր մինչեւ
առաւօտեան ժամը 2-3 կը տեւէր
թերթին կազմութեան աշխատանքը:
Երեք տ ա րի ետք Ֆր անսայէն
Մոնթրէալ ժամանումովը պրն. Եր-
ւանդ Փափազեանի, որոշուեցաւ
թերթին էջերուն թիւը աւելցնել 2-
ական էջ ֆրանսերէն եւ անգլերէն
յաւելուածներով: Յաջորդ տարին ,
համալսարանական դասընթացքնե-
րու հետեւելու պատճառով, պար-
տադրաբար Արսէն Նուպար Մա-
մուրեան կը դադրէր խմբագրու-
թեան պատասխանատուութենէն,
սակայն միշտ կապերը եւ աշխա-
տակցութ իւնը պահել ով «Ապա-
գայ»ին հետ: Խմբագրութիւնը կը
ստանձնէր Երուանդ Փափազեան,
օգնական ունենալով տօքթ. Յա-
րութիւն Արզումանեանը եւ Վահէ
Քէթլին: Այդ տարիներուն, էջադրու-
թիւնը ստանձնած էր Ցոլակ Պա-
պիկեան: Տեղի անբաւարարութեան
պատճա ռ ա ւ, էջադրութեան եւ
սրբագրութեան աշխատանքները
կը կատարուէին սրահին մէջ գտնը-
ւող փինկ-փոնկի սեղանին վրայ,
մ ինչ ս ր ա հին միւս ան կիւնները
ժողովներ կը գումարուէին, այցելու-
ներ կը հիւրասիրուէին կամ նարտի
խանդավառ խաղեր կը սարքուէին:
Անգլերէն բաժնի մեքենագրութիւնը
կը կատարէր Հուրի Գարաօղլան-
եան: Քանի մը տարի ետք անձնա-
կազմին կը միանար Տիգրան Աւագ-
եան, որ օգտակար կը հանդիսանար
մեքենագրութեան էջադրութեան եւ
այլ աշխատանքներու մէջ:
Հակառակ իր յառաջացած տա-
րիքին եւ դիւրաբեկ առողջութեան,
Երուանդ փափազեան շարունակեց
իր պատասխանատու պաշտօնը
մինչեւ իր կեանքի վերջին օրը եւ իր
հոգին աւանդեց նստած իր տան
գրասեղանին առջեւ: Իր մահէն
ետք, իր դուստրը՝ Նիքոլ Փափազ-
եան Հերնանտէս, իր ամուսնոյն՝
Հիւկօ-ի հետ մինչեւ այսօր կը շա-
րունակէ շաբաթական կանոնաւո-
րութեամբ իր մասնակցութիւնը
բերել ֆրանսերէն բաժնին պատ-
րաստութեան: Այս բաժնին իր
սիրայօժար օժանդակութիւնը կը
բերէր կարճ ատեն մը Վիլմա Հալեբ-
լի:
Յաջորդող տարիներուն, անհրա-
ժեշտ դարձաւ գնել նոր Compug-
raphic մեքենայ մը, աւելի դիւրաց-
նելու եւ արագացնելու համար մե-
քենագրական աշխատանքը: Կարճ
ժամանակաշրջան մը խմբագրա-
կան պաշտօնը կատարեց ողբ.
Մկրտիչ Նալպանտեան, որուն յա-
ջորդեց Վահան Գոչունեան, որ
շրջանի մը համար ստանձնեց ընդ-
հանուր խմբագրութիւնը միշտ օգ-
նական ունենալով տօքթ. Յ. Արզու-
մանեանը: Որոշ շրջան մը մեքենագ-
րական աշխատանքին մէջ իր
գնահատելի օժանդակութիւնը բե-
րաւ Մուրատ Քէօշկէրեան:
Անկիւնադարձային թուական մը
եղաւ 1985-ը, երբ Թէքէեան Մշա-
կութային Միութիւնը տեղափոխ-
ւեցաւ իր այժմու նորակառոյց կեդ-
րոնին մէջ եւ յատուկ բաժին մը
յատկացուեցաւ «Ապագայ»ի խմբագ-
րութեան: Նոյն ժամանակ, պատաս-
խանատու խմբագրի պաշտօնը
վերստանձնեց Արսէն Նուպար Մա-
մուրեան այս անգամ լրիւ ժամա-
նակով: Այս շրջանին էջադրութիւնը
ճարտարօրէն կը կատարէր Սօնիա
Ճանճիկեանը:
Մօտ տասնամեակ մը ետք, մինչ
արագօրէն կը յառաջդիմէր հաղոր-
դակցութիւններու զարգացումը
(Ֆաքս, ի-մէյլ, ինթերնէթ) 1994-ին
այլեւս ժամանակավրէպ դարձած
Compugraphic-ը կը փոխարինուէր
շատ աւելի կոկիկ մաքուր եւ արագ
համակարգիչներու դրութեամբ: Այս
փոխանցման աշխատանքին իր
կենսական աջակցութիւնը բերաւ
Պոսթոնի Պայքար հաստատութեան
վարիչ տնօրէն Միհրան Մինասեան:
Նոր դրութեամբ էջադրութի ւ ն ը
սկսաւ կատարել այդ մարզին մէջ
մասնագիտական պատրաս տ ո ւ -
թիւն ստացած Ժագ Գոֆթիքեան,
որ ցարդ ամբողջական նուիրումով
կը շարունակէ այդ աշխատանքը:
«Ապագայ»ի ծնունդի առաջին օրէն
սկսեալ հակառակ համայնքային
բազմաթիւ այլ պարտականութիւն-
ներու, մեքենագրութեան աշխա-
տանքը ժամացոյցի կանոնաւորու-
թեամբ կատարեց Վահէ Քէթլին,
մինչեւ իր կեանքի վերջին օր ը ՝
Մայիս 18 1999: Իր մահէն ետք, այդ
աշխատանքը արդիւնաւոր կերպով
կը կատարեն Մկրտիչ Ղազարեան
եւ Ծերոն Օհանեան:
Նոյնպիսի նուիրուածութեամբ,
թերթին առաջին իսկ թիւէն սկսեալ,
մինչեւ իր մահը 1994, նկարահա-
նումի աշխատանքը սիրայօժար
կերպով կատարեց Օննիկ Պալեան,
որ նոյնիսկ իր հիւանդութեան օրե-
րուն, կարելի եւ անկարելի պայման-
ներու տակ ներկայ կ’ըլլար ձեռ-
նարկներուն թերթին լուսանկարներ
ապահովելու փութկոտութեամբ:
«Ապագայ»ն բախտաւոր պէտք է
նկատէ ինքզինք որ այսպիսի անձ-
նուրաց նուիրեալներ ունեցած է իր
շուրջ: Անոնց շարքին չենք կրնար
մոռնալ տիկին Նուարդ Բարաղամ-
եանը, որ 17 տարիներ խղճմտօրէն
ու բծախնդրութեամբ վարեց թեր-
թին, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի քար տ ո ւ -
ղարական աշխատանքները: Նուար-
դի հանգստեան ելլելէ ետք, կըրկ-
նակի բախտաւորութիւնը ունեցանք
երիտասարդական խանդավառու-
թեամբ ու բազմակողմանի շնորհ-
ներով օժտուած տիկին Սալբի Հա-
լաճեան-Մարկոսեանի նոյն պաշտօ-
նին կոչուիլը: Մինչ ամբողջ աշխարհ
համացանցային յեղափոխութեամբ
կը պատշաճեցնէր առօրեայ գոր-
ծունէութիւնները, մենք եւս կարո-
ղացանք նոյն պատշաճեցումը իրա-
գործել շնորհիւ Սալբիի համակարգ-
չային բարձր կարողութիւններուն:
Ամէն Հինգշաբթի օր թե ր թ ի
առաքման տաղտկալի աշխատան-
քին սիրայօժար կերպով անցեալին
օգնած են Սարգիս Սարգիսեան,
Սուրէն Թաշճեան, Հրանդ Մանուկ-
եան, Արթաքի Պետրոսեան, Օննիկ
Պալեան, Յովհաննէս Գնաճեան,
Տիկին Գոհար տէր Գէորգեան եւ
վերջին տարիներուն՝ Կար պ ի ս
Աբօշեան, Պերճ Քիւփէլեան, Սիլվիա
Թելլալեան եւ ուրիշներ:
« Ապ ա գա յ» -ի ս ր բ ա գր ո ւ թ ե ա ն
պատասխանատուութիւնը, ժամա-
նակաւոր սիրայօժար յանձն առած
էր գաղութիս հանրածանօթ՝ օրդ.
Արմինէ Քէօշկէրեանը:
«Ապագան ունեցաւ նաեւ հրա-
տարակչական գործունէութիւն,
սակայն նիւթական միջոցներու եւ
անձնակազմի սահմանափակում-
ներու պատճառաւ կարելի եղաւ
հրատարակել միայն երեք գրքեր՝
Յակոբ Խաչիկեանի The Battle of
the Prophets (1981), Արսէն Նու-
պար Մամուրեանի «ՌԱԿ-ի Ազգա-
նըուէր Ծառայութեան 60 Տարինե-
րը» (1981) եւ Եզնիկ Ծիրկաթինի
«Ճամբորդական Նօթեր» (1982):
Այս 40 տարիներու ընթացքին
բախտաւորութիւնը ունեցանք նաեւ
միշտ վայելելու երկու հիմնադիր
կաղնիներու հովանին – Դոկտ. Ար-
շ ա ւ ի ր Կէօն ճե ա ն ի ե ւ Եր ո ւ ա ն դ
Ազատեանի : Առաջինը՝ իր կուռ
ղեկավարութեամբ, եւ երկրորդը՝ իր
հ ր ա պ ա ր ա կ ա գր ա կ ա ն հ ա ր ո ւ ս տ
փորձառութեամբ եւ համահայկա-
կան լայնածիր կապերով, առաջ-
նորդեցին մեր վարանոտ քայլերը ու
կը շարունակեն քալել մեր կողքին:
Ան ցա ն քա ռա ս ո ւ ն տ ա ր ի ն ե ր ը
քա ռա ս ո ւ ն ա մ ի ս ն ե ր ո ւ ն մ ա ն ե ւ
արդէն մտած ենք լրագրական մի-
ջազգային նոր հանգրուանի մը մէջ,
որդեգրելով համացանցային (on-
line) արագ լրատուութեան ամենա-
արդիական դրութիւնը:
Արդէն համաշխարհային եթերին
մ էջ ի ր ն ե ր կ ա յո ւ թ ի ւ ն ը ո ւ ն ե ցա ւ
ABAKANEWS.ORG կայքը որ օրը
օրին կը հայթայթէ վերջին լուրերը
գունազարդ նկարներով: Դարձեալ
բախտաւորութիւնը ունեցանք որ
այս ամենաարդիական դրութեան
հաստատումը յաջողցուց գլխա-
ւորաբար երիտասարդ տաղանդա-
ւոր մասնագէտ Արա Եազըճեանը,
որուն կը պարտինք խորունկ երախ-
տագիտական զգացումներ:
Ու լաւատեսութեամբ կը նայինք
դէպի մօտաւոր եւ հեռաւոր ապա-
գային, «Ապագայ»ին մաղթելով յիս-
նամեակներու եւ հարիւրամեակ-
ներու հպարտառիթ հանգրուան-
ներ:
Յ. ա.
ԵթԷ «աՊաԳա»ն ԾնաԾ ՉԸԼԼար
DOKT& NOUPAR PHRPHR:AN
Չեմ կրնար հաւատալ որ մեր «Ապագայ»ն քառասուն
տարուան պատկառելի անցեալ մը ունի: Յստակօրէն կը
յ իշեմ ա յն ե րանել ի օր երը, երբ գանատահայ մեր
ղեկավարներուն հետ քանի մը ամերիկահայերս մեր
հրատարակելիք թերթին անուանակոչութեան մասին
կը փոխանակէինք մեր առաջարկները: Ես շատ գոհ
մնացի որ՝ անուանեցինք զայն «Ապագայ», որ կը յի-
շեցնէ Փարիզի մեր հիանալի «Ապագայ»ն:
Գանատահայ գաղութը այսօր ալ տակաւին յարա-
բերաբար նո’ր կը սեպուի, երբ մանաւանդ բաղդատենք
զայն մեր վաղնջական գաղթօճախներուն հետ, որոնք
երկարատեւ գոյութիւն ունեցած են: Ամէն նորակազմ
օճախ կը կարօտի անշուշտ հայ եկեղեցիի եւ հայ դպրո-
ցի, ազգային ու բարոյական կարիքներ, որոնք անխու-
սափելի են անտարակոյս: Այսուհանդերձ, գաղութ մը
չ’ամբողջանար, ա’յն ալ ներկայ դարուս, երբ անոր
պակսի մամուլը: Այս հանդիսաւոր առիթով, մեր ան-
վերապահ գնահատանքն կ’ընծայենք մեր գանատա-
հայ ղեկավարներուն, որոնք անյապաղ մտածեցին
մեսրոպատառ առաջին շաբաթաթերթը հրատարա-
կել:
Քառասուն տարի «Ապագայ»ն օրինակելի կանո-
նաւորութեամբ լոյս տեսաւ, ազգային շունչ, մշակու-
թային եռանդ եւ հասարակական գիտակցութիւն
ջամբելով երկրին հայերուն:
Վայրկեան մը ենթադրենք որ՝ ի՞նչ պիտի ըլլար մեր
վիճակը, եթէ «Ապագայ»ն ծնած չըլլար...: Առանց
մամուլի գաղթօճախ թէեւ կրնայ հայ մնալ, բայց հայ
մնալ կայ եւ հա’յ մնալ կայ...: Դարեր առաջ եւ դարեր
ամբողջ՝ հայ մնացած ենք: Այսուհանդերձ, քաղաքա-
կրթական ներկայ դարուս, մամո’ւլը, մինչեւ իսկ այժմ
մամուլը փոխարինող նորահնար գիւտերը հայ ժո-
ղովուրդը կը դնեն այսօր շեշտակիօրէն հա’յ մնալու
կարելիութեան առջեւ: «Ապագայ»ն այս բոլորը տա-
րիներով զգացած եւ զմայլելի պարկեշտութեամբ հե-
տապնդած է արդէն: Եթէ «Ապագայ»ն ծնած չըլլար,
թէեւ տգէտ կրնային չսեպուիլ, բայց մերօրեայ գի-
տական յառաջդիմութեանց անիրազեկ պահուելով,
տեսակէտով մը մութին մէջ մնացած պիտի զգայինք
մենք մեզ:
Հետեւաբար, ջերմօրէն կը շնորհաւորենք «Ապա-
գայ»ի քառասնամեակը, անվերապահօրէն գնահա-
տելով մեր լուսամիտ գանատա հայ ղեկավարները,
իրենց իմաստուն որոշումներուն, անոնց անթերի գոր-
ծադրութեան եւ ցուցաբերած անսայթաք յարատե-
ւութեան ոգիին համար:
... Եթէ «Ապագայ»ն ծնած չըլլար, մենք այսօր ապա-
գայ չէինք ունենար Գանատայի մէջ:
Պոստոն
Մեծայարգ
Տիար Տօքթ. Յարութիւն
Արզումանեան
Ատենապետ
Շատ սիրով ու հաճոյքով ստացայ
ձեր հրաւէրը ու ձեր ինձ հանդէպ
ցոյց տուած անկեղծ զգացումները
զիս շատ ուրախացուցին:
Դժբախտաբար կամքէ անկախ
պատճառներով տարիքս եւ առող-
ջ ո ւ թ ի ւ ն ս կ ’ ի շ խ է կ ե ն ցա ղ ա ռո ւ -
թեանս վրայ. այս պատճառով հա-
կառակ փափաքիս պիտի չկրնամ
ն ե ր կ ա յ գտ ն ո ւ ի լ ձե ր ա յս կ ա զ-
մակերպած պատմական հանդիսու-
թեան:
Հաճեցէք ընդունիլ իմ ներփակ
փոքր մասնակցութիւնը ձեր այս
նուիրական տօնակատրութեան:
Ուղարկելով ձեզ Թէքէեան Միու-
թեան բոլոր անդամներուն եւ Ապա-
գայ թերթին աշխատակիցներուն իմ
ա ն կ ե ղ ծ մ ա ղ թ ա ն քն ե ր ս ե ւ զգա -
ցումներս` ձեր բոլորին առողջու-
թիւն, յաջողութիւն եւ յարատեւութիւն:
Ջերմ եւ սիրալիր ողջոյններով
Յարութիւն ԵսաՅԵան

7. Editorial écrit en anglais
par Edmond Y. Azadian et publié
dans The Armenian Mirror-
Spectator en date du
24 septembre 2015
Nous sommes à plus d’un an de
l’élection présidentielle aux États-
Unis, mais la campagne est déjà en
pleine explosion.
Du côté démocrate, Hillary Clinton
a commencé sa campagne lorsqu’elle a
quitté le poste de secrétaire d’Etat.
Certains experts croient même qu’elle
n’a jamais quitté la campagne après
avoir cédé, à contrecœur, l’investiture
démocrate à Barack Obama. Peut-être
était-ce également la raison pour
laquelle son début de campagne a
croisé quelques turbulences ; l’utilisa-
tion d’un serveur privé pour ses cour-
riels officiels continue de la hanter. Sa
mauvaise gestion du fiasco libyen, et
son soutien à la guerre en Irak ont bos-
selé sa popularité et ont miné sa crédi-
bilité.
En ce qui concerne sa position belli-
ciste en matière de politique étrangère,
elle peut difficilement se distinguer du
sénateur John McCain. Elle semble
être complètement redevable au com-
plexe militaro-industriel. Encore plus
inquiétant, elle semble débitrice des
urnes plutôt que de véritables idéaux.
Si elle remportait son investiture à la
Maison Blanche, le Moyen-Orient ne
profitera pas de la paix, et de la solu-
tion de deux États pour Israël et la
Palestine, que le président Obama
tente de sceller avant son terme, un
revers pour un autre laps de quatre ou
même huit ans.
Voilà pourquoi maintenant elle
essaie de détourner l’attention vers
d’autres points de discussion, comme
la réforme des finances, les problèmes
des femmes, ou les questions raciales
(« La vie des Noirs est importante »).
Dans le camp démocrate, la plupart
des candidats déclarés - Lincoln
Chafee, Lawrence Lessing, Martin
O’Malley et Jim Webb – n’arrivent pas
à la cheville de Mme Clinton en termes
de collecte de fonds. Le Vice-président
Joe Biden tâte encore le terrain, mais
dès qu’il se mouillera les pieds, il se
rendra compte que la campagne de
cette année est pour les requins, et
non pour une pour une figure aussi
douce que lui.
Quant à la campagne de Mme
Clinton, son seul concurrent sérieux
semble être le sénateur Bernie Sanders
du Vermont qui détient une avance
constante sur elle dans les sondages
du New Hampshire. M. Sanders est
contre les grandes banques, les
accords commerciaux, les allègements
fiscaux pour les riches, et les « Super
comités d’action politique » comme
ceux qui versent de l’argent dans la
campagne de Mme Clinton. Lorsque
Sanders a posé sa candidature il y a
plusieurs mois, celle-ci semblait extrê-
mement risquée. Après tout, Sanders
ne fait pas de bruit, c’est un mordu
intellectuel et un politicien qui tente
de corriger l’économie incroyablement
déséquilibré des États-Unis.
L’ironie est qu’il n’est pas dans les
petits papiers du parti démocrate; il a
une tendance socialiste, et est un
chalengeur du parti, tout comme
Donald Trump l’est – son contraire
dans tous les sens du terme - dans le
camp républicain.
Au cours du premier débat républi-
cain, Trump était encore en train de
jouer avec l’idée de se présenter en
candidat indépendant, donnant des
frissons aux gros bonnets du « GOP »
(le vieux grand parti républicain).
Ross Perot et Ralph Nader avant lui
avaient joué à ce jeu. Mais après son
serment d’allégeance au parti républi-
cain, sa popularité est en plein essor,
et il semble être dans la ligne de mire
de l’investiture du parti, au grand dam
des dirigeants du GOP.
La longue liste de candidats républi-
cains offre quelques éléments aux non-
partisans. Après tout, ils sont en
concurrence les uns avec les autres
pour proclamer leur foi en Dieu, leur
aversion envers l’avortement, leur
oubli concernant les changements cli-
matiques, ainsi que l’évolution et
l’ignorance des autres nations.
Au cours du débat de septembre,
dans la bibliothèque Ronald Reagan,
organisé par CNN et animé par Jake
Tapper, 16 candidats républicains à la
présidentielle ont montré tout ce que
le parti pouvait offrir aux masses.
Derrière les candidats, une réplique
d’Air Force One domine la scène, et
chaque candidat doit certainement
avoir imaginé voler à bord de celui-ci
pour faire son entrée à la Maison
Blanche.
Le débat était plus divertissant
qu’intéressant. Les candidats étaient
en concurrence les uns avec les autres
et diffusaient leurs rengaines prépa-
rées pour un effet maximum. Bien sûr,
l’emphase était mise sur l’étoile de la
téléréalité et des affaires Donald
Trump, connu pour ses blagues, à
l’origine parfois de situations déli-
cates. Cette fois, il a été relativement
modéré. Interrogé sur ses commen-
taires désobligeants concernant l’appa-
rence de la candidate Carly Fiorina, au
lieu de présenter des excuses, il a déc-
laré : « C’est une belle femme, » plus
sarcastique qu’une excuse. Et, une fois
de plus, il n’a pas traité Fiorina comme
tout autre candidat mais plutôt telle
une femme qu’il avait le droit de criti-
quer, favorablement ou non.
De même, lorsque Trump a dû com-
menter sa déclaration selon laquelle
Jeb Bush était influencé par sa femme
d’origine mexicaine pour assouplir la
question de l’immigration, il n’a pas
répondu à l’invitation de Bush de pré-
senter des excuses à sa femme.
M. Trump s’est distingué sur un point
de ses rivaux républicains - prêts à
déchirer l’accord nucléaire avec l’Iran,
et à bombarder le monde - il a déclaré
être pour une Amérique militariste
forte, mais donnerait d’abord une
chance à la diplomatie (comme
Rand Paul).
Suite à la page 8
LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015 • ABAKA • 7
S E C T I O N F R A N Ç A I S E
LUNDI 12 OCTOBRE 2015
La campagne présidentielle :
Substantielle ou
divertissante ?
Nouvelles relations
arméno-allemandes
Au cours d’un entretien avec
Stephan Dorgerloh, ministre de
l’Education et la Culture de l’Etat alle-
mand de Saxe-Anhalt, le Président
d’Arménie, Serge Sargissian, a déclaré
que les relations arméno-allemandes
allaient prendre une nouvelle saveur et
un nouvel accent.
Le Président a noté que l’Arménie
faisait l’éloge des activités hautement
pro-arméniennes de Dorgerloh. Il a
souligné que l’Allemagne était un par-
tenaire important et un pays ami.
Sargissian a également apprécié la
tenue, cette année, de nombreuses
cérémonies de commémoration du
centenaire du génocide arménien en
Allemagne.
A la conférence qui a suivi, les deux
hommes ont exprimé l’espoir que les
relations entre l’Arménie et l’Etat de
Saxe-Anhalt donnent un nouvel accent
à la collaboration arméno-allemande.
Dorgerloh, a présenté à Serge
Sargissian un guide méthodologique
des manuels scolaires publiés en
Allemagne, et qui portent sur le géno-
cide arménien. ils peuvent également
être consulté en ligne.
« Nous devons dire ce qui est
arrivé, » a souligné le ministre alle-
mand. « Nous devons dire la vérité sur
le génocide arménien. »
Serge Sargissian et Stephan
Dorgerloh ont également parlé des
relations interparlementaires, et ont
souligné la coopération culturelle
arméno-allemande.
Le Groupe de Minsk appelle à la
fin des représailles
Les co-présidents du Groupe de
Minsk (les Ambassadeurs Igor
Popov pour la Fédération de
Russie, Pierre Andrieu pour la
France et James Warlick pour les
Etats-Unis) et le représentant per-
sonnel de la présidence en exerci-
ce de l’OSCE, l’Ambassadeur
Andrzej Kasprzyk, ont exprimé
leurs préoccupations concernant
l’utilisation par les forces armé-
niennes et azerbaïdjanaises de
mortiers et d’armes lourdes près des zones civiles.
« L’utilisation de ces armes représente une escalade inacceptable dans le conflit.
Nous exprimons nos plus sincères condoléances aux familles des personnes
décédées et reconnaissons les victimes de chaque côté de la frontière internatio-
nale et de la zone de cessez-le-feu. Nous demandons aux deux parties d’éviter les
pertes civiles. Les parties ont l’obligation en vertu de la Convention de Genève
de protéger la sécurité des non-combattants. »
« Nous regrettons que ces incidents aient eu lieu à la veille de la réunion des
ministres des Affaires étrangères arménien et azerbaïdjanais à New-York. Nous
attendons des ministres une discussion sérieuse sur l’escalade de la violence et
les questions entourant un règlement négocié. Alors que nous sommes inca-
pables de déterminer avec certitude d’où origine cette violence puisque chaque
partie accuse l’autre, ils doivent plutôt travailler à un mécanisme d’enquête de
l’OSCE. Nous allons poursuivre notre travail avec les parties au plus haut niveau
afin d’éviter les escalades et tensions, et promouvoir un règlement durable et
pacifique du conflit. »

8. La campagne...
Suite de la page 7
Cependant, sa modération n’a pas
aidé à éviter une définition cinglante
du chroniqueur du New York Times,
David Brooks, qui a écrit, « Son ego
est de la taille d’une galaxie, mais son
ignorance politique est un vide qui
déborde de l’univers connu. Il est le
Magicien d’Oz. Quand le rideau tombe,
ce qui demeure est pathétique. »
M. Brooks est tout aussi impi-
toyable envers la position du parti
républicain dont les commentaires se
résument à quelques déclarations de
politique négative, et se condensent à
la déclaration suivante : « Un groupe
veut déchirer le processus politique et
tout bouleverser. Renoncer dès le pre-
mier jour à l’accord avec l’Iran, peu
importe ce qu’en disent nos alliés.
Ignorer la Cour suprême et interdire le
mariage homosexuel. Stopper le plan
gouvernemental de planning familial.
Expulser par magie les 11 millions
d’immigrants illégaux. ... » « Les
autres, comme Lindsey Graham, John
Kasich et Jeb Bush, vivent aux limites
de la réalité. »
Ceci, bien sûr, concerne la politique
intérieure. Quant à la politique étran-
gère, ils sont d’accord pour une philo-
sophie belliciste, afin d’augmenter la
puissance militaire américaine, et
s’adresser au reste du monde avec la
pointe de l’épée. Rand Paul a été le
seul à s’opposer à la philosophie de la
gâchette.
Les sénateurs Marco Rubio et Ted
Cruz, tous deux descendants d’immi-
grants cubains, ont essayé de
conscientiser leurs rivaux non-hispa-
niques. Fiorina, qui aurait pu gagné
quelques points lors de sa présentation
dramatique sur l’avortement, a déclaré
que lors de son premier jour à la
Maison Blanche, elle appellerait
Benyamin Netanyahu d’Israël, lui assu-
rerait le soutien de l’Amérique, puis
menacerait les mollahs d’Iran.
Ce genre de soumission ne sur-
prend plus le public, non plus
lorsqu’un candidat met les intérêts
d’une nation étrangère - peu importe
combien amie - au-dessus des États-
Unis. D’autres candidats se sont adres-
sés au lobby israélien plutôt qu’aux
auditeurs, y compris Cruz et Mike
Huckabee, ancien gouverneur de
l’Arkansas. Ce dernier ressemblait
plus à George Bush, qui a tenu la Bible
et a créé le chaos en Irak, avec un mil-
lion de victimes civiles et 4 500 mili-
taires américains décédés, sans
oublier les deux milliards de dollars
gaspillés.
Ted Cruz n’a pas manqué l’occasion
d’envoyer un message au lobby des
armes.
Un autre enfant d’immigrés, Piyush
« Bobby » Jindal, boursier du Rhodes
Island qui a étudié à Oxford (refusant
d’aller à la faculté de médecine de
Harvard, et à la faculté de droit de
Yale), préfère réduire le budget des
écoles de Louisiane et briser les syndi-
cats d’enseignants.
Jeb Bush a eu une attitude corporel-
le complaisante qui indiquait qu’il avait
déjà un pied sur la nomination par
ordre dynastique. (Fait intéressant, il
partage cette position avec sa rivale
démocrate Clinton) Mais il a été sur-
pris lorsque le modérateur lui a
demandé pourquoi il disait vouloir être
son propre maître, et pourtant avoir
réuni les conseillers de son frère,
Wolfowitz le néoconservateur,
Douglas Feith et d’autres, qui ont
déclenché toutes les guerres dévasta-
trices.
Pris au dépourvu, M. Bush n’a pas
été en mesure de répondre directe-
ment.
Presque tous les candidats ont
essayé d’énumérer leurs réalisations et
leurs plans pour reconstruire
l’Amérique. Ils ont également eu des
remarques désobligeantes envers le
président Obama, en dépit de l’amélio-
ration de l’économie, l’adoption de la
Loi sur des soins de santé abordables
pour des millions d’Américains, et ses
victoires en politique étrangère à Cuba
et en Iran, par le biais de négociations
plutôt que par les armes.
Aussi divertissant qu’ait été le débat,
l’idée que l’un de ceux sur la scène
puisse en fait devenir président, et
avoir le sort du peuple de ce pays, et
celui du monde, dans la paume de leur
main, fait froid dans le dos.
La majorité des immigrants
Arméniens votent démocrate. Plus
leur situation économique s’améliore,
plus ils optent pour le camp républi-
cain. Bien sûr, comme tous les autres
citoyens, les Arméniens doivent voter
avec leur conscience, et leur porte-
feuille. Mais il serait bon d’avoir une
ouverture dans les deux partis, d’une
manière organisée.
Beaucoup de citoyens américains -
y compris ceux qui sont naturalisés -
ne voient pas ni se soucient de la poli-
tique étrangère des Etats-Unis. Mais
les Arméniens, comme les Juifs, doi-
vent être vigilants. Lorsque nous
votons pour des bellicistes, ils répan-
dent la dévastation dans les régions où
vivent les Arméniens, et la sécurité de
la communauté est en danger. Méfiez-
vous également des candidats qui ont
l’intention d’étendre le spectre de la
guerre dans les régions où se trouve
l’Arménie.
Nous assisterons à d’autres débats
divertissants. Mais pensons sobrement
lorsque nous voterons.
Traduction N.P.
8 • ABAKA • LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015
Adam Schiff nous pousse à
condamner la brutalité de
l’Azerbaïdjan
Adam Schiff, membre du Congrès des
Etats-Unis est profondément troublé par
les violations du cessez-le-feu par les
forces armées azerbaïdjanaises.
« Profondément préoccupé par les tirs
d’artillerie et la violation du cessez-le-feu
par l’Azerbaïdjan qui a récemment tué 3
femmes arméniennes. Les États-Unis doi-
vent condamner la brutalité des attaques
azéries, » a-t-il tweeté.
Trois civiles arméniennes ont été
tuées, deux du village de Berdavan et une
de Paravakar, et deux autres blessées sous le feu des positions de l’armée de
l’Azerbaïdjan à proximité. Quatre résidents ont été blessés.
La Chine intéressée par la
construction du chemin de fer
Iran-Arménie
Le chef du gouvernement chinois a ordonné d’étudier l’aspect socio-écono-
mique du projet de construction de chemin de fer Iran-Arménie, et a également
noté que ce projet est une partie historique de la Route de la Soie.
Le ministre de l’économie d’Arménie, Karen Chshmaritian, a donné à des jour-
nalistes, à la suite de la réunion du Cabinet, un résumé des résultats d’un récent
voyage de la délégation gouvernementale arménienne en Chine.
Selon Chshmaritian, la Chine est intéressée par la construction de ce chemin
de fer, et si ce projet est considéré comme économiquement viable pour le pays,
elle sera d’accord pour financer en partie cet engagement ». La Chine devrait
allouer 3,2 milliards $ US pour la construction du tronçon.
Karen Chshmaritian a également noté qu’au cours des pourparlers avec leurs
collègues chinois, ils avaient discuté de la participation à la construction en
cours de l’autoroute Nord-Sud, de la fabrication de verre par les entreprises chi-
noises, et l’introduction de nouvelles technologies dans la production de ciment
en Arménie.
Les parties se sont mis d’accord sur les possibilités de développement du tou-
risme, et de vols d’Air China entre les deux pays.
Le Karabagh devrait être impliqué
dans le processus de négociation
L’ex-ambassadeur (le cinquième)
des Etats-Unis en Arménie, John
Evans, a déclaré, dans une conférence
de presse en ligne, qu’à un certain
stade, les autorités du Haut-Karabagh
devraient être impliquées dans les
négociations comme partenaire à part
entière. Il a fait cette déclaration dans
le cadre du projet « Dialogue » du
Centre de presse internationale, se
référant à la question arménienne. Il a
parlé de l’état actuel des négociations
concernant le conflit du Haut-Kara-
bagh et les perspectives de normalisa-
tion.
Selon M. Evans, la lenteur des pro-
grès des négociations au sein du
Groupe de Minsk est une source de
frustration pour de nombreux observa-
teurs, mais la diplomatie, par défini-
tion, prend beaucoup de temps. « Une
fois que les éléments de base d’un
accord sont en place, alors les choses
peuvent se déplacer assez rapidement.
Les deux parties vont avoir besoin de
faire des compromis, et aucune des
deux parties n’obtiendront ce qu’elles
souhaitent, » a-t-il dit.
L’Arménie menace l’Azerbaïdjan
de représailles
L’Arménie a menacé l’Azerbaïdjan
de représailles militaires après des
heurts meurtriers dans la région du
Nagorny-Karabagh.
Selon les représentants du ministère
de la Défense d’Arménie, les accro-
chages se multiplient et impliquent des
armes de plus en plus lourdes.
Les autorités du Karabagh ont affir-
mé que des bombardements de l’armée
azerbaïdjanaise avaient tué quatre sol-
dats arméniens. La veille, trois femmes avaient été tuées selon l’Arménie par des
tirs de mortier des forces azerbaïdjanaises sur le territoire arménien, et quatre
personnes ont été blessées. Trois d’entre eux sont à l’hôpital, le quatrième a pu
sortir.

9. By Edmond Y. Azadian
Newspapers, television screens and
the Internet are all flooded with sto-
ries and pictures about refugees pour-
ing in and around the Mediterranean.
The caravans moving over land and
the rickety ships on seas evoke memo-
ries of yesteryear, when emaciated
refugees marching on some of those
very roads taken today were
Armenians seeking refuge in any coun-
try willing to shelter them, seeking
peace and survival for their families.
Therefore, all those images and
news stories strike a very deep chord
with the Armenians who are descen-
dants of Genocide survivors.
History repeats itself, though this
time with a cast of Syrians, Iraqis and
Libyans.
Some European governments, such
as Germany, demonstrate empathy
towards the plight of those uprooted
people. Others, such as the Hungarian
government, treat those human beings
as so many heads of cattle, as they try
to cross through Hungarian lands to
reach northern countries. It is ironic
that Hungary, which until a little over
two decades ago was suffering eco-
nomically because of the Iron Curtain,
can spare so little sympathy.
In both cases — whether charitable
or not — there is a sense of irony
which needs to be identified and
addressed. The people who are knock-
ing at the doors of Europe are in that
position not because they decided
overnight to abandon their habitats
and seek refuge in Europe. They are
the victims of a man-made humanitari-
an catastrophe splintering their coun-
tries, designed by the very same pow-
ers upon whose mercy they are throw-
ing themselves.
At the conclusion of World War I,
Armenians who had survived the
Genocide became the subjects of the
same moral dilemma, because the
Allies — especially France and Great
Britain — had already signed the
Sykes-Picot Treaty of 1916, dividing
the Ottoman lands between them-
selves and there was no homeland for
the Armenians to which they could
return. Even the 150,000 Armenians
who were promised a homeland in
Cilicia were treacherously abandoned
by the French government whose
occupation army had fled Cilicia
secretly, leaving the defenseless
Armenians behind, at the mercy of the
Turkish forces.
Later on, when those refugees
reached the port of Marseille, France
became their savior, deserving of our
gratitude for this delayed humanitari-
an gesture.
The same destiny was imposed on
Armenians who were thrown to the
sea with the Greek population of
Smyrna in 1922.
Prior to 1990, Iraq was a stable and
prosperous country. Provocations by
today’s humanitarian countries to
incite rebellion were met with tough
measures to maintain the country’s
peace and integrity, while offering a
propitious opportunity to the news
media in the West to demonize its
leader, in preparation for the aggres-
sion which followed.
The same scenario was repeated in
Libya and Syria.
The planners of those tragedies did
not know or rather, did not care, about
the outcome of their acts. Today, they
have a huge refugee problem on their
hands. The irony is that some journal-
ists try to rationalize and justify this
mayhem by concocting theories that
the people in the Middle East are not
competent to self-rule, that the author-
itarian regimes they were under
caused the present chaos, notwith-
standing the military aggression from
the West.
Former Vice President Dick
Cheney, who is one of the architects of
the current chaos, has emerged from
his bunker to release his third book,
The Exceptional. He blames President
Obama for refusing to follow his
model of creating bloodbaths and
instead resorting to diplomacy to
resolve intractable conflicts in the
Middle East. Incidentally, Mr. Cheney
had also the country of Iran on his hit
list, to reduce it to rubble, much like
the fate that has befallen Syria, Iraq
and Libya, but he did not have time to
achieve his goal. The thrust of his new
book is to hint to the next president
that there is an unfinished mission. Of
course, the language used is totally dif-
ferent, however to insinuate the same
outcome, that President Obama is
weak, he hesitates and undermines
America’s greatness (exceptionalism),
especially since he is not strong on
defense, meaning he restrains arms
manufacturers and merchants.
The foreign aggression in 2011
against Syria (“civil war” is a mis-
nomer) has created 9 million refugees.
More than 3 million have fled to neigh-
boring countries of Turkey, Lebanon,
Jordan and Iraq. Another 6.5 million
are internally displaced. Turkey and
Jordan complain about the flood of
Syrian refugees, yet they have served
as surrogates of Western powers to
instigate war in Syria.
Col. Muamar Qadaffy had created
an egalitarian society in Libya,
although admittedly he was an eccen-
tric head of state. But no citizen was
Cont’d on page 10
LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015 • ABAKA • 9
E N G L I S H S E C T I O N
MONDAY OCTOBER 12, 2015
Refugee Problem Is Price
of Political Cynicism
Armenia’s Nalbandian briefs US’s
Nuland on situation at border in
recent days
YEREVAN – Minister of Foreign Affairs of Armenia Edward Nalbandian, at
Sunday’s talk in New York, presented the country’s ongoing constitutional
reform process to Victoria Nuland, the US Assistant Secretary of State for
European and Eurasian Affairs.
The interlocutors also expressed satisfaction with the high level of bilateral
relations, informed the press service of the Ministry of Foreign Affairs of
Armenia.
In addition Nalbandian and Nuland reflected on the prospects for the develop-
ment of Armenian-US economic cooperation.
Collaboration within international organizations also was on the agenda of the
talks. Victoria Nuland expressed gratitude for Armenia’s active engagement in
peacekeeping operations.
The Armenian FM and the Assistant Secretary of State also exchanged views
on the Nagorno-Karabakh peace process. In this context, Nalbandian presented
the tense situation in recent days, and as a result of Azerbaijan’s gross violations
of the ceasefire. Nuland, for her part, expressed deep concern by the escalating
tension, and stressed the need to maintain this armistice.
Edward Nalbandian and Victoria Nuland also reflected on the fight against ter-
rorism, developments in the Middle East, and minority rights.
Karabakh MFA: Azerbaijan narrows
space for conflict resolution by
peaceful means
Press Secretary of the Ministry of
Foreign Affairs of the Nagorno
Karabakh-Republic (NKR), Ani
Sargsyan, spoke to Armenian News-
NEWS.am and commented on the
most recent escalation of the situa-
tion on the line of contact between
the armed forces of Nagorno-
Karabakh and Azerbaijan. Below is
the text of this interview.
On Friday, four soldiers of the
Defense Army of the Nagorno-
Karabakh Republic were killed as a result of rocket and artillery fire from the
Azerbaijani side. The day before, three civilians were killed from Azerbaijani fire
in Tavush Province of Armenia. How would you comment on such actions of
Azerbaijan?
It is regrettable that Azerbaijan undertakes such actions at a time when the
OSCE Minsk Group mediators are holding meetings with foreign ministers of
Armenia and Azerbaijan on the sidelines of the 70th session of the UN General
Assembly aimed at the de-escalation of the situation.
Rejecting the mechanisms for investigating incidents on the line of contact
between the armed forces of Nagorno-Karabakh and Azerbaijan, Azerbaijan thus
creates and uses a situation in which the mediators are unable to determine the
true culprit escalating tension, and deliberately narrows the space for the resolu-
tion of the Azerbaijani-Karabakh conflict by peaceful means.
We call on the international community to exert effective methods to bring
the Azerbaijani authorities to sobriety and take steps towards eradicating the
causes of the escalation of the situation, instead of making appeals aimed at
eliminating the consequences.
As reported earlier, the Azerbaijani Armed Forces shelled at one of the north-
eastern protection areas of the NKR Defense Army unit on Friday at about
5:30pm. The fire was opened from Turkish-made reactive rocket propelled how-
itzers (TR-107).
Consequently, NKR Defense Army soldiers Norayr Khachatryan (born in
1995), Robert Mkrtchyan (born in 1995), Harut Hakobyan (born in 1997), and
Karen Shahinyan (born in 1997) died from shrapnel wounds.
On Thursday, three civilians were killed as a result of Azerbaijani shelling at
the border villages of Armenia’s Tavush Province.

10. STEPANAKERT – Aside from the
three casualties announced on
Monday, the Azerbaijani army has had
six more during the last confrontation
on the same day at the Line of Contact
between the Karabakh-Azerbaijani
opposing forces.
The Nagorno-Karabakh Republic
Ministry of Defense (NKR MOD) has
informed the abovementioned in a
statement.
As per the NKR MOD, Baku has
attempted to attribute the real number
of its casualties to the Karabakh side,
and this shows that the Azerbaijan
MOD continues to conceal the real
number of its casualties.
The NKR MOD added that
Azerbaijan, despite its aforesaid casu-
alties, continues to intensively violate
the ceasefire.
Accordingly the adversary violated
the ceasefire along the Line of Contact
between the Karabakh-Azerbaijani
opposing forces around 110 times,
from Monday to early Tuesday
morning.
During this time, Azerbaijan fired
more than 1,600 shots in the direction
of Armenian military positions, and by
way of rifle weaponry, mortars, and
grenade launchers.
The adversary also opened fire on
the Armenian military positions from
reactive rocket propelled howitzers
(TR-107).
Vanguard units of the NKR Defense
Army, however, confidently carry out
their military tasks, and resort to retal-
iatory actions, if needed.
Refugee problem is...
Cont’d from page 9
motivated to abandon the affluent
country to become a refugee until
Libya was invaded and its president
was killed in the most atrocious way,
splitting the country and making it vul-
nerable to Islamic extremism.
As some boats sink in the Medi-ter-
ranean and others make it to the
shores of Italy and Greece, many
refugees from Somalia crowd those
dinky boats.
The Somalis’ fate was sealed much
earlier. Strongman Mohammad Siad
Barre ruled Somalia from 1969 to 1991.
During his rule, there were no pirates
at the Horn of Africa and sea lanes
were safe for merchant marine ships
carrying oil from Gulf states to Europe
through the Red Sea. Mr. Barre had a
fallout with the Soviet Union, under
whose tutelage he maintained his rule.
He turned to the US and was over-
thrown after a war with the Marxist
regime of Ethiopia. Since then, Somali
refugees have been fleeing to Arab and
European countries, compounding the
refugee problem.
A side show of this refugee crisis is the
conflict between the different groups
settling in Europe. Kurds and Turks
constitute the earlier wave of refugees
settling mainly in Germany, Holland
and Austria. The violence between
Kurds and Turks has spilled over in
Germany where the Turkish Grey
Wolves have cut the throat of a
Kurdish demonstrator in Hanover and
a Turk deliberately plowed into
Kurdish demonstrators in Bern,
Switzerland, injuring five people.
There are also reports that moles have
been accompanying refugees to
become Jihadist sleeper agents in
Europe.
Armenians empathize with the new
flood of refugees and once again wit-
ness the duplicity of great powers,
playing unscrupulously with the des-
tiny of small nations, at the same time
creating problems for themselves.
The price of the political cynicism is
the refugee problem plaguing
European countries today.
10 • ABAKA • LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015
Karabakh MOD: Azerbaijan
army has 9 casualties
PACE monitoring committee
welcomes constitutional
reform progress in Armenia
The Monitoring Committee of the
Parliamentary Assembly of the Council
of Europe (PACE), meeting on the mar-
gins of the Assembly’s autumn plenary
session in Strasbourg, approved a
statement concerning constitutional
reform in Armenia.
“The Monitoring Committee wel-
comes the progress of constitutional
reform in Armenia, which has been
conducted in close co-operation with
the Venice Commission. This has
resulted in a text that, in the view of
the Venice Commission, is of high quality and in line with international stan-
dards.
The committee similarly welcomes the fact that the constitutional changes
will be adopted by referendum, and it calls on all political forces to participate in
the referendum and the consultations that are part of it.
The committee notes that some issues in the proposed reform are politically
contentious and hotly debated in Armenian society. The choice of political sys-
tem is for Armenian citizens, and only for them, to decide in the forthcoming ref-
erendum. The committee therefore calls on all political stakeholders to ensure
that the referendum is conducted according to the highest democratic stan-
dards,” the statement reads.
Italy is Armenia’s second
largest trading partner
among EU countries
Italy is important to Armenia as a
leading European Union (EU) country,
and the development of cooperation
with it plays a significant role on
Armenia’s foreign policy agenda.
President of Armenia Serzh
Sargsyan, who is in the US on a work-
ing visit, on Monday stated the above-
said at his talk in New York with
Prime Minister Matteo Renzi of Italy.
Sargsyan and Renzi discussed
Armenian-Italian political discourse as
well as trade and economic coopera-
tion, and reflected on the two coun-
tries’ collaboration within internation-
al organizations.
The President stressed that
Armenia and Italy can raise their col-
laboration within the framework of the
EU to a qualitatively new level.
Serzh Sargsyan expressed the hope
that Italy will continue assisting in the
implementation of the Armenia-EU
agenda.
The President also underscored
Armenian-Italian military cooperation.
The Armenian President and the
Italian PM pointed to parliamentary
diplomacy in terms of the develop-
ment of bilateral relations.
The interlocutors recorded that,
after Germany, Italy is Armenia’s sec-
ond largest trading partner among the
EU countries.
Serzh Sargsyan and Matteo Renzi
also discussed regional matters and
challenges, including the Nagorno-
Karabakh peace process. In this con-
text, President Sargsyan stressed that
Italy’s constant balanced position
regarding this matter is important to
Armenia.
Cardinal Sandri: Pope Francis will
perhaps visit Armenia next year
YEREVAN – Pope Francis will
perhaps visit Armenia next year,
Cardinal Leonardo Sandri told
Armenian News-NEWS.am corre-
spondent during his visit to the
Armenian Genocide Memorial in
Yerevan.
Pope has a busy schedule for the
next year, Cardinal said, but
expressed hope that His Holiness
would find time for a visit to
Armenia.
Cardinal Leonardo Sandri arrived
in Armenia on September 23, on a
five-day visit. On September 24, he,
together with the Catholicos Patriarch of Cilicia of Armenian Catholics, Krikor
Bedros XX Gabroyan, presided over the consecration of the Holy Martyrs’
Church of Gyumri city. The President of Armenia, Serzh Sargsyan, also was on
hand at this event.
Also, prefect of the Congregation for the Oriental Churches in the Roman
Curia represented Pope Francis at Sunday’s Blessing of the Holy Chrism (Muron,
in Armenian), at the Mother See of Holy Etchmiadzin, and which is performed
once in every seven years.
In addition, Cardinal Sandri handed to President Sargsyan the Gold Medal that
was awarded to him by Pope Francis.
Photo by Arsen Sargsyan/NEWS.am

11. LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015 • ABAKA • 11
Յուշատետր. Թերթը Լեզու Է
Ռոպէր Հատտէճեան
Թերթը հաց է: Թերթը դպրոց է:
Բայց թերթը նաեւ լեզու է, գիրի վերածուած
լեզու:
Եւ պայման է, որ թերթը իր ամէնէն կատարեալ
ու գեղեցիկ ձեւով գործածէ այն լեզուն, որով կը
հրատարակուի:
Մարդ միայն թերթ մը շարունակ կարդալով
կրնայ սորվիլ ու կատարելագործել իր լեզուն,
մայրենի լեզու ըլլա՛յ ան կամ օտար լեզու մը:
Կրնա՞նք ըսել, որ թերթը լեզուի ակադեմիա
մըն է: Կրնանք ըսել, եթէ թերթին խմբագիրները
կը գիտակցին, թէ իրենց պարտականութիւնն է
իր ամենաճիշդ ու ամենագեղեցիկ ձեւին մէջ
գործածել թերթին լեզուն: Թերեւս կան թերթեր,
որոնք լեզուի կատարելութեան կարեւորութիւն
չեն տար, կամ կան խմբագիրներ, որոնք այդ
կարողութիւնը չունին, կամ կան խմբագիրներ,
որոնք կը նախընտրեն ըլլալ աւելի ցած, բայց
աւելի ժողովրդական մակարդակի մը թերթը: Այս
թերթերուն համար չէ մեր խօսքը: Խօսքը այն
թերթերուն համար է, որոնք իրենց բոլոր լրա-
տուութեանց ու հրատարակութեանց մէջ լեզուն
կը գործածեն ամէնէն հարուստ, ամէնէն ճիշդ ու
ամէնէն գեղեցիկ ձեւով: Այս թերթերը լեզուի մէկ
մէկ ակադեմիա են, լեզուի ամպիոն:
Լեզուներն ալ, ինչպէս պետութիւնները կամ
ազգերը, պատմութեան մէջ ունին իրենց բախ-
տաւոր կամ անբախտ դիրքերը կամ շրջանները:
Բախտաւոր քանի մը լեզուներ կան, որոնք կը
տիրապետեն երկրագունդին վրայ, որոնք կը
գործածուին ո՛չ միայն այդ լեզուին տէրերուն
կողմէ, այլ նաեւ` ուրիշ ազգերու կողմէ: Այսօր
անգլերէնը` ամերիկացիներու կողմէ գործած-
ւած անգլերէնը աշխարհի թիւ մէկ լեզուն կը
նկատուի: Ամերիկացին գերմաներէն չի գիտեր,
ամերիկացին ֆրանսերէն բնաւ չի գիտեր, բայց
գերմանացին կամ ֆրանսացին անգլերէն գիտէ:
Անգլերէնը տիրապետող լեզու է այսօր: Բայց
պէտք չէ կարծել, որ ասիկա յաւիտենութեան
համար է: Ասկէ յիսուն տարի առաջ, կամ թերեւս
վաթսուն, ութսուն տարի առաջ ֆրանսերէնն էր,
որ կը տիրապետէր, անգլերէնը այնքան տարա-
ծուն չէր: Հինգ հարիւր տարի առաջ երկրա-
գունդին վրայ ո՞ր լեզուն էր, որ կը տիրապետէր,
լեզուագէտները թող ըսեն, բայց անկասկած ո՛չ
անգլերէնն էր, ո՛չ ֆրանսերէնը, ո՛չ ալ գերմա-
ներէնը: Լեզուի մը տիրապետութիւնը կա՞ր
արդեօք այդ շրջանին այնպէս, ինչպէս այսօր
կայ: Հետաքրքրական է: Բայց կրնանք վստահ
ըլլալ, որ քանի մը հարիւր տարուան մէջ շատ
բան կը փոխուի լեզուի մարզէ ներս ալ: Հինգ
հարիւր տարի վերջ ո՞ր լեզուն է, որ պիտի տի-
րապետէ աշխարհի վրայ: Ոչ ոք գիտէ, ոչ ոք
կրնայ գիտնալ: Թերեւս` չինարէնը: Թերեւս` ռու-
սերէնը կամ ճափօներէնը: Միայն պետութիւն-
ները կամ ազգերը չէ, որ կու գան ու կ՛երթան,
կամ կը տիրապետեն ու կ՛իշխեն, լեզուներն ալ
կու գան ու կ՛երթան: Անոնք ալ ունին իրենց ժա-
մանակաշրջանները:
Այսօր երկրագունդին վրայ շատ մեծ թիւով
մարդիկ չինարէն կը խօսին: Բայց ասիկա ոչ թէ
անոր համար, որ չինարէնը տիրապետող լեզու է,
այլ անոր համար, որ չինացի ժողովուրդը բազ-
մանդամ ժողովուրդ է: Շատ մեծ թիւով չինացի-
ներ չինարէն կը խօսին, բայց մէկը որ չինացի չէ,
չինարէն չի գիտեր: Այս պատճառով չինարէնը
տիրապետող լեզու չէ: Այսօր մեծ թիւով չինա-
ցիներ անգլերէն գիտեն, բայց ամերիկացիներէն
ու անգլիացիներէն ոչ մէկը չինարէն սորվելու
պահանջը կը զգայ:
Տիրապետող կամ շատ մարդոց կողմէ գոր-
ծածուող լեզուներու քովն ի վեր կան միայն
քիչերու կողմէ խօսուած ու գործածուած լե-
զուներ, որոնցմէ մէկն է դժբախտաբար մեր մայ-
րենի լեզուն` հայերէնը: Թէեւ հպարտօրէն
կրնանք ըսել, որ հայերէնը աւելի հին լեզու է,
քան անգլերէնը, թէեւ հպարտօրէն կրնանք ըսել,
որ հազարաւոր տարիներէ ի վեր գոյատեւող ու
դիմադրող լեզու է հայերէնը, բայց եւ այնպէս
հայե ր էն լե զո ւ ն ա յս օր Հ ա յա ս տ ա ն է դ ո ւ ր ս
քիչերու կողմէ կը խօսուի: Սփիւռքի մէջ նոյնիսկ
իր տէրերը` հայերը, հայերէն չեն խօսիր: Հայե-
րէնը այսօր լուսանցքի վրայ մնացած լեզու է:
Մանաւանդ որ ունի երկու ճիւղ. արեւմտա-
հայերէն ու արեւելահայերէն: Արեւելահայերէնը
Հայաստանի լեզուն է, մասամբ պաշտպանու-
թեան տակ է, կամ` ամէն շրջանակէ ներս գոր-
ծածուած լեզու, թէեւ` ոչ այնքան լաւ մակարդա-
կով, որքան պէտք էր ըլլար: Բայց արեւմտա-
հայերէնը իր բախտին լքուած է:
Հոս է, որ հայատառ թերթը կը դառնայ կամ
պէտք է դառնայ ակադեմական ամպիոն, լեզուի
ուսուցման, գործածութեան, տարածման ու
պաշտպանութեան կռուան, քարոզիչ` լեզուի մը
հիման վրայ կատարուած ամէն գործունէու-
թեան, ինչպէս` գրականութիւն, լեզուագիտու-
թիւն, պատմութիւն կամ ազգային մշակոյթի ինչ-
ինչ երեսակներ: Այն ընթերցողը, որ թերթը պիտի
կարդայ ամէն օր, ամէն օր անգամ մը եւս պտոյտ
մը կատարած պիտի ըլլայ իր լեզուին ոլորտներէն
ներս, ամէն օր նոր ճաշակ մը պիտի ստանայ կամ
ամէն օր հին ճաշակ մը պիտի թարմացնէ, ամէն
օր նոր բառ ու ասութիւն պիտի գտնէ իր դիմաց
եւ պիտի ըսէ.
– Ես շատ գեղեցիկ լեզուի մը տէրն եմ:
Լե զո ւ ն ա զգի մ ը մ ե ծ հ ա ր ս տ ո ւ թ ի ւ ն ն է:
Լեզուներ կան, որոնք կը պատկանին քանի մը
ազգերու: Լեզուներ ալ կան, որոնք կը պատ-
կանին միայն մէկ ազգի: Լեզուներ կան, որոնք
ունին իրենց սեփական այբուբենը: Հայերէնը
գերազանցապէս այն լեզուն է, որ կը պատկանի
միայն հայ ազգին ու ունի իր սեփական այբու-
բենը: Եւ հայերէնը այն լեզուն է, որ, նոյնիսկ եթէ
իր տէրերուն կողմէ անտեսուի, հասած է այն
ամենաբարձր ոլորտներուն ու կատարելութեան,
զոր լեզու մը կրնայ հասնիլ երբեւիցէ:
Եւ հիմա կրկնենք, որ հայատառ թերթը նոյ-
նինքն այդ լեզուն է, այդ այբուբենն է:
100 ամեակի ձեռնարկներու շարքէն
Ձայնարուեստ
Իրերայաջորդ 100 ամեակի ձեռ-
նարկներու շարքը 27 Սեպտ. 2015-
ին McGill համալսարանի Pollack
հանդիսասրահին մէջ Ցեղասպա-
նութենէն վերապրող երգահաննե-
րու գործերուն նուիրուած ձայնար-
ւեստի երեկոյով մը կ’աւելնար:
Տիկ. Յասմիկ Ինճէճիկեանի կազ-
մակերպութեամբ այս երեկոն հան-
դիսականներուն կը ներկայացնէր
Պէրպէրեանի, Կանաչեանի, Պէտէլ-
եանի, Ալէմշահի, Մէսումենցի եւ Կո-
միտասի գործերը: Մեներգներուն եւ
խմբերգներուն իրենց մասնակցու-
թ իւնը կը բ երէի ն ծանօթ հայ եւ
օտար մենակատարներ:
Արմինէ Գասապեան, Jeffrey Corl,
Սաշա Ճիհանեան, Էլի Պէրպէրեան,
Ալին Գութան եւ Mathieu Ohel դաշ-
նամուրի վրայ կ’ընկերակցէր Mi-
chael Mc Mahon բացառիկ կատա-
րողութեամբ: Ելոյթները եղան մէկը
միւսէն գերազանց ու արժանացան
հանդիսատեսին ջերմ ծափահարու-
թեանց:
Մեզ համար նորութիւն էր նաեւ
վայելել երգահան Միհրան Էսէկիւլ-
եանի մշակումով՝ Պէտէլեանի «Աս-
տուծոյ»ն:
Յայտագրի աւարտին ներկայաց-
ւեցաւ Համբարձում Պէրպէրեանի
«Խորհուրդ Վարդանանց» 20 վայրկ-
եան տեւող Cantata-ն: Գանթաթա
33 հոգիներէ բաղկացած նորաս-
տեղծ Մաշտոց երգչախումբը, ղե-
կավարութեամբ՝ Գոհար Մանվէլ-
եանի, դաշնամուրի ընկերակցու-
թեամբ Փաթիլ Հարպոյեանի եւ ըն-
կերակցութեամբ 4 մեներգողներու,
բարձր կատարողութեամբ ներկա-
ներու գնահատականին արժանա-
ցան:
Երեկոն վարեց Թալին Ապրագ-
եան եւ Ցեղասպանութեան 100
ամեակի միացեալ յանձնախումբի
անունով հանդէս եկաւ պրն. Սուրէն
Հաճեան՝ որ գնահատելէ ետք տիկ.
Ինճէճիկեանի ու մասնակիցներու
օժանդակութիւնը ներկաներուն
յիշեցուց յառաջիկայ Հոկտեմբեր 17,
24 եւ 25ի տեղի ունենալիք «Une
bête sur la lune» թատերական ներ-
կայացումին, խնդրելով որ քաջա-
լերենք ու օտար բարեկամներ հրա-
ւիրենք այդ ֆրանսերէնով ներկա-
յացուելիք թատերախաղին:
Մ շ ա կ ո ւ թ ա յի ն բ ա ր ձր մ ա կ ա ր -
դակով ներկայացուած երեկոյթի մը
ներկայ ըլլալու հաճոյքով հանդիսա-
տեսները մեկնեցան հանդիսասրա-
հէն:
Ներկայ մը
Alin Goujan
Hli Phrphr;an
Sa,a Yifan;an
Arminh
Gasap;an

12. 12 • ABAKA • LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015
Խօսք ողջոյնի եւ երախտագիտութեան
«Ապագայ» Շաբաթաթերթի
40-Ամեակի Առթիւ
մԱՏԱթ բ. մԱմուրեԱն
Թորոնթոյի ներկայացուցիչ
Տարեդարձները, մարդկային պատմութեան մէջ եղած են խթաններ
ինքնաճանաչման եւ խորհրդածութեան: Այս առիթներով մարդս անզգա-
լաբար յետադարձ ակնարկ մը կը նետէ դէպի անցեալը ու կը ջանայ
օգտուիլ այդ շրջանին ընթացքին պատահած դէպքերէն եւ նոր խանդով ու
ոգեւորութեամբ կը քալէ դէպի ապագան բիւրեղացած մտածումներէ
առաջնորդուած: «Ապագայ» շաբաթաթերթը՝ իր հիմնադրութեան օրէն,
միշտ գնահատուած է գանատահայութեան կողմէ: Իր քառասնամեայ գո-
յութեան ընթացքին ան միշտ հաւատարիմ մնացած է ազգային եւ գա-
ղափարական սկզբունքներու հանդէպ:
Անխախտ համոզումով կը հաւատանք մշակութային զանազան գոր-
ծունէութիւններու կողքին, հայ մամուլի գոյութեան եւ առաքելութեան, եւ
այդ համոզումով Սեպտեմբեր 1975-ին շնորհիւ հոյլ մը հայրենանուէր ան-
ձերու, անտեսելով ամէն խոչընդոտ եւ դժուարութիւն. վճռական համո-
զումով ձեռնարկեցին հրատարակութիւնը Գանատահայ առաջին եռալեզու
«Ապագայ» շաբաթաթերթին. որ մինչեւ օրս ի գին այլազան դժուա-
րութիւններու անխափան լոյս կը տեսնէ: Ուրախ ենք տեղեկացնելու թէ
թերթը նաեւ համակարգչային դրութեամբ պիտի մատուցուի սիրելի
ընթերցողներուն «online» արդիական նոր դրութեամբ:
Թերթի հիմնադրութեան օրէն, համեստ մասնակցութիւնս բերի, ստանձ-
նելով Թորոնթոյի գործունէութիւնները ցոլացնել գանատահայութեան, զոր
սիրայօժար կը կատարեմ չորս տասնամեակներ անխափան կերպով:
«Ապագայ» շաբաթաթերթը Գանատահայ գաղութի թերթն է: Որքան
ատեն որ համակիրներ եւ ընթերցողներ նիւթական եւ բարոյական աջակ-
ցութեամբ զօրավիգ կը կանգնին, թերթի պատասխանատուներն ալ պիտի
շարունակեն ընթանալ այն վստահութեամբ, որ Գանատահայը իր հոգիին
մէջ կը պահէ հայկական մշակոյթի հանդէպ իր հաւատքը:
Հիմա 40 տարիներու հեռաւորութենէ մը երբ կը խորհրդածեմ «Ապա-
գայ»ի անխափան գոյութեան մասին, միտքս ու հոգիս կ’երթայ դէպի այն
նուիրեալները, որոնք ի գին շատ մը զոհողութիւններու արդիւնաբերեցին
իրենց նպատակը:
Օրհնեալ ըլլայ անթառամ յիշատակը այն անձնուէր աշխատակիցներուն,
որոնք առ յաւէտ բաժնուած են մեզմէ: Բարի եւ երկար ամեակներու շարու-
նակական յաջողութիւն եւ անսպառ եռանդ կը մաղթեմ «Ապագայ»ի հին եւ
նոր ծառայողներուն իրենց առաքելութեան ճամբուն վրայ:
Բարի երթ դէպի 50-ամեակ.
Դէպի լուսաշող Ապագայ
Տարիներու ընթացքին մարդու մը
կեանքը յաճախ կ’անցնի տարբեր
հանգրուաններէ: Իսկական բախ-
տաւորութիւնը այն է երբ իւրաքան-
չիւր շրջան կը բնորոշուի յատուկ
վերնագիրով մը, ուր կ’ունենայ իր
դրոշմը որ կ’առանձնացնէ զայն:
Ինծի համար հաճելի պատեհու-
թիւն մըն էր՝ ծննդավայրէս հեռու,
նոր ափերու վրայ, կեանքի ն ո ր
հանգրուանի մը սկիզբը, երբ Մոնթ-
րէալի «Ապագայ» շաբաթաթերթի
աշխատակազմին մաս կազմեցի,
ուր ան հանդիսանալով Գանատայի
առաջին հայկական շաբաթաթեր-
թը, իր մէջ բոլորած է հայ պատ-
մութեան ու մշակոյթի, ազգային
գաղափարախօսութեան եւ նորա-
կազմ հայ գաղութի մը կերտման
բոլոր ազդակները:
Այսօր՝ անձիս համար մեծապէս
ուրախութիւն է մաս կազմել «Ապա-
գայ»-ի 40-րդ ամեակի տօնակա-
տարութեան եւ զգալ, որ այս բացա-
ռիկ յաջողութեան մէջ գործակից եւ
հաղորդակից անձ մը դարձած եմ
այդ խումբի անդամներուն հետ,
որոնց հեռատեսութեան եւ տարի-
ներու նուիրումի ու զոհաբերութեան
արդիւնքը կը վայելենք բոլորս:
Սրտագին շնորհաւորութիւններս
եւ յաջողութեան ու յառաջդիմու-
թեան ամենաբարի մաղթանքներս
կ’ուզեմ փոխանցել «Ապագայ» շա-
բաթաթերթի գործընկերներուս եւ
վարչական կազմին, նոյնպէս սրտա-
գին շնորհակալական խօսք մը՝ մեր
սիրելի եւ հաւատարիմ ընթերցող-
ներուն իրենց անկեղծ նեցուկին ու
քաջալերանքին համար, քաջ հաւա-
տալով, որ միասին՝ հաստատ քայ-
լերով պիտի արձանագրենք նորա-
նոր նուաճումներ:
Շնորհաւոր 40 ամեակ եւ միաս-
նաբար դէպի Լուսաշող Ապագայ:
ՍԱլբի ՀԱլԱճեԱն մԱրկոՍեԱն
Սիրելի Տօքթ Արզումանեան
Նախ կը շնորհաւորեմ ձեզ եւ ձեր գործընկերները, անցեալ 40 տա-
րիներու անխոնջ աշխատանքին եւ նուիրումին համար, որուն ար-
դիւնք ըլլալով հասցուցիք Ապ ա գա յ շ ա բ ա թ ա թ ե ր թ ը ա յս օր ո ւ ա յ
նախանձելի դիրքին:
Նոյնպէս, կը շնորհաւորեմ ձեզ, թերթը Online հրատարակելու
դժուարին նախաձեռութիւնը ձեռք առած ըլլալնուտ համար եւ ձեզ կը
մաղթեմ նորանոր յաջողութիւններ:
Այս առթիւ, ինչպէս ձեր նամակին մէջ յիշած էիք, սիրով կը մաս-
նակցիմ «Ապագայ»ի հիմնադրամին որ կը խորհիմ թէ այսպիսի հսկա-
յական գործի մը յաջողութեան ազդակներէն մին է:
Անգամ մը եւս յաջողութեան սրտագին մաղթանքներով եւ յարգա
նօք:
Արթօ ՏէմիրճեԱն
Բարերար Ամուսինները Իրականացուցին
Երջանկայիշատակ Գարեգին Ա.-ի
Վերջին Ցանկութիւնը
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի գի-
տակրթա կ ան ե ւ հ ոգե ւոր դաս-
տիարակչական հաստատութիւննե-
րը համալրուեցան եւս մէկով. Բաց-
ւեցաւ «Գարգին Ա. կրթական կեդ-
րոն»-ը: Կեդրոնի գաղափարը լու-
ս ահ ոգի կ աթ ողիկոսին վերջին
պատգամն էր, որ իրականացուցին
Անգլիա բնակող բարերարներ Հայկ
եւ Էլզա Թիթիզեանները:
Բացման հանդիսաւոր արարո-
ղութեան ներկայ էր ՀՀ վարչապետ
Յովիկ Աբրահամեան, Հայ Առաքե-
լական եկեղեցւոյ բարձրագոյն հո-
գեւոր դասը, Սփիւռքի եւ Մշակոյթի
ն ախար ա րն եր ը, այլ հ րաւիրեալ
անձիք:
«Արմէնփրէս»-ի հաղորդմամբ`
լրագրողներու հետ զրոյցի ընթաց-
քին բարերար Հայկ Թիթիզեան, որ
նաեւ 2015 թուականի «Միւռոնի
կնքահայր» կարգուած էր, նշած է,
որ իր տիկնոջ հետ կատարած են
երջանկայիշատ Գարեգին Առաջինի
ցանկութիւնը: «Սա սկսած է, երբ
Վեհափառ Հայրապետը, դժբախ-
տաբար, հիւանդ էր, երբ իրեն հար-
ցուցի, թէ իր փափաքը ինչ է` ան
ըսաւ. «Գարեգին Ա. գիտակրթական
կեդրոն»-ը: Երբ իրեն ըսի, որ իր
փափաքը պիտի կատարեմ, ձեռքս
բռնեց, օրհնեց»,- ըսած է Հայկ Թի-
թիզեան` շեշտելով, որ աշխատանքը
կատարուած է արդէն ներկայ կա-
թողիկոսին` Գարեգին Բ. Հայրապե-
տի մեծ ջանքերուն շնորհիւ:
Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գա-
րեգին Երկրորդը յայտնած է, որ
կեդրոնը նախատեսուած է Հայ
եկեղեցւոյ հոգեւոր սպասաւոր-
ներու, քրիստոնէական դաստիարա-
կութեան ուսուցիչներու, սփիւռքի
հայ դպրոցներու մէջ կրթութիւն
մատուցող մանկավարժներու վերա-
պատրաստման համար: «Այստեղ
նաեւ պէտք է կազմակերպուին հա-
յագիտական ու աստուածաբանա-
կան գիտաժողովներ, որ եւ Լուսա-
հոգի Գարեգին Առաջին Հայրապե-
տի վերջին ցանկութիւնն էր: Մենք
ուրախ ենք, որ անոր իղձը ի կատար
ածուեցաւ, կառուցուեցաւ կեդրոնը,
որ կարեւոր առաքելութիւն պէտք է
իրականացնէ»,- նշած է Վեհափառ
Հայրապետը:
Անոր խօսքով` հայ ժողովուրդը
գիտութեան, կրթութեան ու մշա-
կոյթի ջատագով է, ան իր ոսկեդարը
կերտած է նոյնիսկ այն ժամանակ,
երբ պետականութիւն չէ ունեցած:
«Մենք հասկցած ենք մեր գոյու-
թեան եւ յարատեւութեան խորհուր-
դը, որ ատիկա հայ հոգեւոր զօրեղ
կեանքն է, մեր մշակոյթը, մեր հա-
ւատքը, որու շնորհիւ պէտք է կա-
րենանք դիմակայել բոլոր փորձու-
թիւններուն»,- շեշտած է Գարեգին
Բ.-ն: Ան տեղեկացուցած է, որ կեդ-
րոնը ամբողջովին պատրաստ պի-
տի ըլլայ միւս տարուան Մարտ-
Ապրիլին, եթէ շինարարները նոյն
ջանասիրութեամբ աշխատին:
2009 թուականի Սեպտեմբեր 19-
ին երջանկայիշատակ Գարեգին
Առաջին Ամենայն Հայոց կաթողիկո-
սի վախճանման 10-րդ տարելիցի
ոգեկոչման օրը, Գարեգին Բ. կա-
թողիկոսի հանդիսապետութեամբ
եւ Հայ Առաքելական եկեղեցւ ո յ
բարերար զաւակներ Տէր եւ Տիկին
Հայկ եւ Էլզա Թիթիզեաններու եւ
խուռներամ բազմութեան ներկա-
յութեամբ Էջմիածնի մայր Տաճարի
հարաւային կողմին վրայ կատար-
ւեցաւ «Գարեգին Ա. կրթական կեդ-
ր ո ն » -ի հ ո ղ օր հ ն էքի ա ր ա ր ո ղ ո ւ -
թիւնը: Կեդրոնի համալիրի նախա-
գի ծի ն մ էջ ը ն դ գր կ ո ւ ա ծ է Մ ա յր
Աթոռի պատմական կառոյցներէն
հիւանդանոցի շէնքը, որ կառուց-
ւած է Խրիմեան Հայրիկ Ամենայն
Հայոց Հայրապետի օրօք:

13. LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015 • ABAKA • 13
40 Տարիներու Յարգուած
Խոստումով...
P:RY GOGOR:AN
Մասնաւոր ամեակներու առիթներով անշուշտ թէ պատշաճ է, որ
գնահատանքի խօսքեր գրուին, հանգամանք ունեցող՝ խմբագրապետ-
ներու, մամուլի հիմնադիրներու կամ երէց գաղափարակիցներու կողմէ:
Սակայն արդեօք նոյնքան հարազատ ու անկեղծ չե՞ն ըլլար ընթերցա-
սէրներու կողմէ բխած արտայայտութիւննե’րն ալ, որոնց տարիներու
ըմբոշխնած վայելքն ու հաճելի ընթերցանութիւնները շարժառիթ են նոյն
տեսակի ազդեցութիւններու:
Կ’ըսենք տարիներ. «Ապագայ»ի նկատմամբ 40 տարիներ:
Ըլլալով անոր բաժանորդագիրներէն մին, հետաքրքրութիւնս մղեց ձեռքէ
անցնելու Ապագայի յանդուգն Առաջին Խմբագրականը:
«Ապագա»ն, 40 տարինե՜ր առաջ, իր առաջին խմբագրականով, յանձնա-
րարութիւններ կատարած էր ութը կէտերու մէջ:
40 տարիներու ընդմէջէն, մինչեւ այսօր, «Ապագայ»ն այդ ութը խոստում-
ները ճիտին պարտք համարելով կրցաւ յարգել զանոնք:
Համ ա ռ օտ այդ ութը խոստումները դարձան մէյ-մէկ պատգամ-
ներ.
Ա) Պիտի չփորձենք ամէն ինչ տալու միամտութեամբ՝ ոչինչ տալ ընթեր-
ցողին:
Բ) Լրատուութեամբ ու պարբերական յօդուածներով բաւականանալը
պիտի չշփոթենք անսկզբունք ընթացքի մը հետ...:
Գ)... Հայկական դատի եւ ազգային այլ նուիրականութեանց ծանօ-
թացման ու ամրապնդման:
Դ) Ապագայ պիտի ըլլայ բոլորին թերթը, առանց ստրուկը ըլլալու որեւէ
մէկուն...:
Ե)... Կը կարծենք վաստկած ըլլալ նաեւ քննադատելու իրաւունքը, զոր
կուզենք գործածել, զգուշութեամբ, յարգանքով ու խղճմտութեամբ եւ
սակայն առանց վարանումի:
Զ)... Լայնօրէն պիտի անդրադառնայ... նաեւ հայրենիքի իրադարձու-
թիւններուն:
Է)... Լոյս պիտի տեսնէ տպագրական ամենէն արդիական միջոցնե-
րով:
Ը) Այս թերթին շուրջ համախմբուողները ընդհանուր կերպով երիտա-
սարդ գաղափարապաշտ տղաք են»...
Իսկ այդ խմբագրականին քով կը գտնուէր՝ նոյնքան անկեղծ եւ ուժեղ...
նոյնքան այժմէական ու հարազատ յօդուած մը՝ «Ապագան իր տիրոջը կը
պատկանի (Զարեհ Մելքոնեան):
Յարգելի Պրն. Մելքոնեան կ’եզրափակէր իր խայծարկիչ յօդուածը՝
«Ապագայ»-ին կը մաղթեմ ապագայ, բայց սկսելու համար, նախ՝
ներկա՜յ...: Ներկա’յ մը սակայն, ուր կայ հարազատ հեւքը անցեալին, եւ
ուրկէ կը լսուի արդէն տրոփը ապագային...:
Տարիներու ցուրտն ու դժուարութիւնները՝ աւելի զօրացուցին «Ապա-
գայ»ն:
Տարինե՜ր, իր թղթակիցներէն շատեր մեկնեցան այս աշխարհէն, բայց
իրենց ոտնահետքերուն հետեւելով նորեր հաւաքուեցան անոր շուրջ, աւելի
կազդուրուած:
Այո’:
«Ահա այսպիսի առաջադրութիւններով է որ ճամբայ ելաւ «Ապագայ»ն
այսօր: (40 տարիներ առաջ): «Այս թերթը ամէն շաբաթ տաք ու տրոփուն
սրտով, բաց ու անկաշկանդ մտածումներով եւ բարեկամի ժպիտով բախեց
բոլորիս դուռը»: Իսկ մենք սրտբաց հիւրընկալութեամբ մը դիմաւորեցինք
անոր»: (Առաջին խմբագրականէն):
Շնորհաւոր 40-ամեակ եւ բարի երթ դէպի բազմաթիւ 40-ամեակ-
ներ:
Հայ Մամուլին Հրամայականը
Ք. ՏՐԴԱՏԵԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ
Կը յուշագրենք տարեդարձներ՝ անկախութեան ու քաղաքական, հե-
րոսական ու ճակատամարտական, ծնունդներու ու մահագրական, բարե-
գործական ու կամաւորական, մարզական յաջողութիւններ՝ նոյնիսկ
յուսախաբութիւններ:
Կը ծանուցենք մշակութային մեծ ու փոքր ձեռնարկներ, կը տեղե-
կագրենք հռչակաւոր արուեստագէտներու ներկայացումներ՝ ըլլան անոնք
երաժիշտ, բանախօս, գրականագէտ կամ բեմի վարպետ:
Ո՞վ մեզի այս լուրերը պիտի տայ. ըսէք ինծի ո՞վ:
Հոս է մամուլին հրամայականը:
Ապագայ շաբաթաթերթը քառասուն տարիներ շարունակ մեզի ոչ միայն
գոհացուց այլ իրարու կապեց: Մաղթենք քառասուն անգամ քառասուն
տարիներ եւս:
Վերջին տասնեակ մը տարիներու մշակութային ներկայացումներու իբր
տեղեկագրող՝ թոյլ տուէք արտայտելու իմ շնորհակալութիւնս, չըսելու
համար երախտիքս Ապագայ շաբաթաթերթին խմբագրութեան, պար-
զապէս որովհետեւ ան առիթ տուաւ ինծի ամէն մէկ յօդուածիս, ամէն մէկ
բառին իսկ ըմբոշխնելու հայ լեզուն. վայելեցի անոր ճկունութիւնը,
հարստութիւնը, գեղեցկութիւնը, քաղցրութիւնը. հոգ չէ թէ միայն վերնա-
գիրները կարդան, միայն կարդան . . .
Սրտանց կը շնորհաւորեմ ԱՊԱԳԱՅ մեր անուշաթոյր թերթը որուն կը
ս պասեն ք ամեն շաբ աթ խմբովին, Արարատ Բնակարաններու հայ
երէցներս:
Դամասկոսի թեմի առաջնորդ.
«Վտանգաւոր ուղիներով
Եւրոպա հասնող սուրիացի
փախստականներուն մէջ
հայեր չկան»
Սուրիական պատերազմի հետե-
ւանքով վտանգաւոր ուղինե ր ո վ
աւելի բարեկեցիկ երկիրներու ճամ-
բան բռնող սուրիացի փախստա-
կաններուն մէջ հայեր չկան, իսկ եթէ
ըլլան ալ` կարելի է մատներու վրայ
հաշուել: Հայ համայնքը մի ն չե ւ
այսօր կրցած է բարւոք ճանապարհ-
ներով հասնիլ Լիբանան, Հայաս-
տան կամ ալ եւրոպական երկիրներ:
Այս մասին «Արմէնփրէս»-ի հ ե տ
զրոյցի ընթացքին նշած է Դամաս-
կոսի հայոց թեմի առաջնորդ Տէր
Արմաշ եպիսկոպոս Նալպանտեան:
Ստորեւ կը ներկայացնենք Միւ-
ռոնօրհնէքի արարողութեան ներ-
կայ գտնուելու համար Հայաստան
ժամանած Տէր Արմաշի հետ հար-
ցազրոյցը:
- Արմաշ Սրբազան, ինչպիսի՞ն է
այս պահուն պատերազմա կա ն
Սուրիոյ մէջ բնակող հայերուն վի-
ճակը թէ հոգեբանական, թէ ըն-
կերա-տնտեսական տեսանկիւննե-
րէ:
-Դժբախտաբար, գաղթակա ն -
ներու, փախստականներու ն ո ր
ալիք մը բարձրացած է, ու բոլորը կը
թակեն Եւրոպայի ու աւելի բարձր
կենսամակարդակ ունեցող երկիր-
ներու դռները` այնտեղ իրենց կեան-
քի նոր բախտը փորձելու: Մ ե զի
համար այս ամէնուն մէջ մտահո-
գութիւնը այն է, որ մարդիկ այնքան
յուսախաբուած ու յուսալքուած են,
որ պատրաստակամ են նոյնի ս կ
ծովերու մէջ լողալով կամ անտառ-
ներ ու լեռնային սահմաններ հատե-
լով, իրենց կեանքի գնով հասնելու
աւետեաց ափեր:
Բոլոր այս փախստականները այն
յուսախաբ վիճակի մէջ են , ո ր
յստակ է իրենց համար` ետդարձի
ճանապարհ չունին: Այս յուսախա-
բութիւնը ամբողջ Սուրիոյ մէջ է, այս
պայմաններու մէջ կ՛ապրի հ ա յ
համայնքը ըլլայ` Հալէպի, Դամաս-
կոսի, Գամիշլիի, թէ Քեսապի մէջ:
Պէտք է յիշել, որ անոնք, որո ն ք
կ՛ապրին Սուրիոյ մէջ, քաջութեամբ
կը շարունակեն իրենց մշակութա-
յին, կրթական կեանքը: Ուրախու-
թեամբ կրնամ յայտարարե լ, ո ր
Սեպտեմբերին կրկին բացուեցան
հայկական վարժարանները, դա-
սընթացքները կ՛ընթանան կանո-
նաւոր կերպով, բայց, դժբախտա-
բար, հայ աշակերտութեան աւելի
համեստ թիւերով: Երթալո վ կ ը
նուազի հայ բնակչութեան թիւը,
քանի որ անոնք ալ կը փոր ձե ն
իրենց կեանքի նոր ուղին գտնել
Սուրիայէն դուրս, ամենամօտը Լի-
բանան, ապա Հայաստան, նաեւ
Արեւմտեան այլ երկիրներ:
- Արդեօ՞ք վտանգաւոր ուղինե-
րով եւրոպական երկիրներ գացող-
ներուն մէջ հայեր կան, ունի՞ք
այդպիսի տեղեկութիւններ:
-Մեր տուեալներուն համաձայն եւ
մեր ժողովուրդի վկայութիւ ն ն ե -
րով` բարեբախտաբար, այդ ծովերը
հատող կամ անտառներու մէջէն
դժուար ճամբաներ անցնող խում-
բերուն մէջ հայեր չկան, եթէ կան`
մատներու վրայ կրնանք հաշուել:
Բարեբախտաբար, մեր համայնքի
անդամները մինչեւ այսօր կրցած են
գտնել հնարաւորութիւն, որ աւելի
բարւոք ճանապարհներով հասնին`
մեքենաներով, օդանաւերով:
- Յայտնի է, որ պատերազմի
հետեւանքով հայկական մշակու-
թային արժէքներ կ՛ոչնչացուին,
կա՞ն թուային տուեալներ, թէ ինչ-
պիսի՞ ժառանգութիւն կորսնցու-
ցած ենք մինչ հիմա:
– Հայ Առաքելական եկեղեցիին
պատկանող մօտ 32 եկեղեցի ունե-
ցած ենք Սուրիոյ մէջ: Յստակ է, որ
Տէր Զօրի եկեղեցին պայթեցուած է,
մանրամասն տեղեկութիւններ չու-
նինք, քանի որ այդ շրջանը «Իս-
լամական պետութիւն» զինեալներու
հսկողութեան տակ է: Ատոր կողքին
Հալէպի մէջ ունինք այրուած կամ
ռմբակոծութենէ մասամբ վնասուած
եկեղեցիներ, որոնք չեն գործեր,
քա ն ի ո ր ա յդ շ ր ջ ա ն ն ե ր ը շ ա տ
վտանգաւոր են ու հատման գիծին
մօտ:
Ունինք Քեսապի մէջ եկեղեցիներ,
որոնք մէկ տարի առաջուան յարձա-
կումէն ետք դադրած էին գործելէ,
բայց արդէն սկսած են, որոշ կանո-
ն ա ւ ո ր ո ւ թ ե ա մ բ կ ը կ ա տ ա ր ո ւ ի ն
արարողութիւններ:
Հ ո մ ս ի մ էջ մ ե ր ե կ ե ղ ե ցի ն դ ե ռ
վնասուած վիճակի մէջ է, այնտեղ
արարողութիւն եւս չի կատարուիր,
մենք կը սպասենք` օրերը լաւանան,
որ այնտեղ ալ նորոգութիւն կատա-
ր ե ն ք: Հ ո մ ս ի մ էջ մ ա ր դ ի կ ա ւ ե լի
միտուած են իրենց բնակարանները
փրկելուն, իսկ եկեղեցւոյ շրջանը
վտանգաւոր սահմանագօտիի մէջ
է:
Կան եկեղեցիներ, մշակութային
տուներ, ակումբներ, ինչպէս Հալէ-
պի, այնպէս ալ Դամասկոսի մէջ,
որոնք պայթիւններու թիրախ դար--
ձած են կամ ալ մօտակայ պայթիւնի
պատճառով վնասուած են եւ դադ-
րած են մշակութային գործունէու-
թիւնը: Հալէպի մէջ որոշ դպրոցներ
ստիպուած եղան փակուելու վտան-
գի պատճառով, որոշ դպրոցներ
տեղափոխուեցան այլ մշակութային
վայրերու սրահներ, իսկ մէկ դպրոց
ալ կը կատարէ տարբեր հերթերով
դասընթացքներ, որպէսզի վնաս-
ւած դպրոցներու աշակերտները
նաեւ իրենց դասընթացքները ունե-
նան մէկ դպրոցի մէջ:
Շար. էջ 14
Thr Arma, :ps& Nalpant;an

14. 14 • ABAKA • LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015
Դամասկոսի թեմի...
Շար. էջ 13-էն
- Ձեզի համար հակամարտու-
թեան կարգաւորման ուղիները
տեսանելի՞ են, Արմաշ Սրբազան:
- Շատ դժուար է պատասխանել
այս հարցումին: Կրնամ ըսել հե-
տեւեալը, եթէ միջազգային լուրե-
րուն հետեւինք` Իրանի միջուկային
ծրագրի շուրջ համաձայնագիրը,
Ռուսիոյ, ԱՄՆ-ի, Չինաստանի ու
Եւրոպայի երկիրներու երկխօսու-
թեան ու դիւանագիտական ն ո ր
ուղին կը յուսադրեն մեզի, մանա-
ւանդ որ այս օրերուն ՄԱԿ-ի մէջ ժո-
ղով տեղի կ՛ունենայ: Այնտեղ ալ
օրակարգի վրայ Սուրիոյ խնդիրը ու
սուրիացի փախստականներու հար-
ցը:
Սուրիացի փախստականն ե ր ը
իրենց գաղթով եւրոպական երկիր-
ներուն ստիպեցին, որ այդ երկրները
վերանային իրենց կեցուածքը Սու-
րիոյ նկատմամբ: Եւ ամէն կողմէ
ս կ ս ա ծ ե ն հ ն չե լ խ ա ղ ա ղ ո ւ թ ե ա ն
ուղղուած քաղաքական լուծումնե-
րու նոր առաջարկներ: Յուսով ենք,
որ միջազգային քաղաքական ըն-
տանիքը միասնական կը յայտա-
րարէ եւ համաձայնութեան կու գայ,
կը հասկնայ ու կ’ընդունի, որ Սու-
րիոյ մէջ տեղի ունեցողը ահաբեկ-
չութիւն է: Միասնական ուժերով կը
կարենանք պայքարիլ «Իսլամական
պետութեան» դէմ: Յուսանք, որ
պատերազմը դադրի ու նոր էջ բաց-
ւի, որ կոչուի վերականգումի էջ,
ամէն մէկ ընտանիք, համայնք իր
կարողութիւններով վերագտնէ իր
ուժը` վերակառուցելու, վերանորո-
գելու իր կառոյցները եւ սկսելու իր
բնականոն կեանքը:
Միաւորուած Ազգերու Կազմա-
կերպութեան Գլխաւոր վեհաժողովի
70-րդ նստաշրջանին մասնակցելու
նպատակով Ամերիկայի Միացեալ
Նահանգներ գտնուող նախագահ
Սերժ Սարգսեան Սեպտեմբեր 29-ին
հանդիպում մը ունեցաւ ՄԱԿ-ի
Գլխաւոր քարտուղար Պան Քի Մու-
նի հետ: Այս մասին կը յայտ ն ե ն
նախագահի աշխատակազմի հա-
սարակայնութեան եւ տեղե կ ա -
տըուութեան միջոցներու հետ կա-
պերու վարչութենէն:
Նախագահը նախ շնորհաւորած է
գլխաւոր քարտուղարին Կազմա-
կերպութեան 70-ամեայ յոբելեանին
առիթով` ընդգծելով, որ Հայաստա-
նը 23 տարի առաջ դառնալով ՄԱԿ-
ի անդամ, առաջին իսկ օրու ը ն է
զգացած է Կազմակերպութե ա ն
աջակցութիւնը պետականութեան
կերտման գործին մէջ: Սերժ Սար-
գըսեան իր գոհունակութիւնը յայտ-
նած է օրեր առաջ «Վերափոխենք
աշխարհը. կայուն զարգացմ ա ն
օրակարգ 2030» ծրագրի եզրա-
փակիչ գագաթնաժողովի յա ջ ո ղ
աւարտին առիթով, ուր ՄԱԿ-ի
գլխաւոր քարտուղարը ուն ի ի ր
ներդրումը: Հանրապետութ ե ա ն
նախագահը յոյս յայտնած է, որ նոր,
համապարփակ ծրագիրը պ ի տ ի
նպաստի մոլորակի բնակիչներու
կեանքի որակի բարելաւման:
Հանդիպման ընթացքին անդրա-
դարձ եղած է ղարաբաղեան հիմ-
նախնդրի կարգաւորման բանակ-
ցային գործընթացին: Նախագահը
Պան Քի Մունին տեղեկացուցած է
գործընթացի ներկայ փուլին, առկայ
խնդիրներուն եւ Ատրպէյճանի կող-
մէ յատկապէս վերջին օրերուն հրա-
դադարի խախտման հետեւանքով
հայ-ատրպէյճանական սահմանին
եւ Լեռնային Ղարաբաղի հետ շըփ-
ման գիծին վրայ յառաջացած լար-
ւածութեան մասին, որուն անդրա-
դարձած է նաեւ ՄԱԿ-ի 70-րդ վե-
հաժողովի նստաշրջանի ընթացքին:
ՄԱԿ-ի գլխաւոր քարտուղարը մտա-
հոգութիւն յայտնած է ստեղծուած
լարուած իրավիճակի կապակցու-
թեամբ` կարեւորելով ԵԱՀԿ Մինսքի
խումբի համանախագահներու միջ-
նորդութեամբ խնդրի կարգաւորու-
մը:
Զրուցակիցները մտքեր փոխա-
նակած են նաեւ միջազգային արդի
խնդիրներու, աշխարհի մէջ տեղի
ունեցող մտահոգիչ իրադարձու-
թիւններու` նորանոր հակամարտու-
թիւններու, տարածուող ահաբեկ-
չութեան եւ ծայրայեղականութեան,
Միջին եւ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ
աճող լարուածութեան շուրջ: Պան
Քի Մուն ողջունած եւ շնորհակա-
լութիւն յայտնած է մեր երկրին`
Հիւսիսային Իրաքէն եւ Սուրիայէն
փախստականներուն Հայաստանի
մէջ ապաստան տալու քայլերուն
համար: ՄԱԿ-ի Գլխաւոր քարտու-
ղարը կարեւոր համարած է յառաջի-
կային Երեւանի մէջ կայանալիք
խաղաղապահութեան համաշխար-
հային մարտահրաւէրներուն նուիր-
ւած համաժողովը:
Նախագահ Սարգսեանի
հանդիպումը ՄԱԿ-ի գլխաւոր
քարտուղար Պան Քի Մունի հետ
Արժանթինի Միսիոնես նահանգը
պաշտօնական ճանչցած է
Հայոց Ցեղասպանութիւնը
Արժանթինի Միսիոնես նահանգի Ներկայա-
ցուցիչներու պալատը ընդունած է օրէնք` ի յի-
շատակ Հայոց Ցեղասպանութեան:
Ըստ «Արցախփրէս»-ի՝ «Արմենիա» լրա-
տըուական գործակալութիւնը կը փոխանցէ, որ
նոր օր էնքը ի ր դր ոյ թներով հաւատարիմ
մնացած է դեռ 2006 թուականին Արժանթինի
մէջ ընդունուած 26,199 ազգային օրէնքին, որ
Ապրիլ 24-ը կը սահմանէ որպէս «Հանդուրժո-
ղականութեան եւ մարդոց միջեւ յարգանքի
օր»:
26,199 օրէնքը կը գործէ Արժանթինի եւս 15 նահանգի մէջ` Պուե-
նոս Այրէս, Քատամարկա, Չաքօ, Չուպութ, Քորդովայ, Կորիենտես,
Խուխույ, Լա Պամպայ, Նէուկեն, Ռիօ Նեգրօ, Սան Խուան, Սանթա
Քրուս, Սանթա Ֆէ, Սանթիակօ Տել Էսթերօ եւ Թիերա տել Ֆուեգօ:
Սեպտեմբեր 25-ին Սպանիոյ մէջ
ՀՀ դ ես պ ա ն Ա ւե տ Ա դո նցը մաս-
նակցեցաւ Պարսելոնայի մէջ տեղի
ունեցած Հայ Բարեգործական Ընդ-
հանուր Միութեան “Կարպիս Փա-
փազեան մրցանակ”-ի շնորհման
արարողութեան, այս մասին կը յայտ-
նեն ԱԳՆ մամուլի ծառայութենէն:
Հայ ժողովուրդի պատմութեան,
մշակոյթի, արուեստի, Հայկական
հարցի եւ Հայոց Ցեղասպանութեան
թեմաներու ուսումնասիրման, մի-
ջազգայնացման եւ լուսաբանման
համար մրցանակը յանձնուեցաւ
սպանացի լրագրող, հրապարա-
կ ախօս , հ ա յկակ ան թեմաներով
բազմաթիւ աշխատութիւններու եւ
շարք մը գիրքերու հեղինակ, հայ
ժողովուրդի մեծ բարեկամ Խոսէ
Անտոնիօ Գուրիարանին:
Ելոյթներով հանդէս եկան ձեռ-
նարկին ներկայ հասարակական-
քաղաքական գործիչներ:
Իր ելոյթի մէջ դեսպան Ադոնցը
շնորհակալութիւն յայտնեց ՀԲԸՄ
“Կարպիս Փափազեան” հիմնադ-
րամին` 1986թ.-էն ի վեր ծաւալած
հայրենանուէր գործունէութեան
համար եւ Խոսէ Անտոնիօ Գուրիա-
րանին` ողջ կեանք մը հայ ժողո-
վուրդին, անոր պատմութեանն ու
ներկային նուիրելու համար: Դես-
պանը մասնաւորապէս նշեց. “Ամե-
նեւին պատահական չէ, որ այս
մրցանակը պարոն Գուրիարանին
կը յանձնուի այս տարի, երբ կը
լրանայ Հայոց Ցեղասպանութեան
100-րդ տարելիցը: Իսկապէս խոր-
հըրդանշական այս տարին, կարծեմ,
ճիշդ ժամանակն է մեր երախտիքի
խօսքը յղելու այն մարդոց եւ կազ-
մակերպութիւններուն, ովքեր այ-
սօր, ինչպէս եւ 100 տարի առաջ,
յաճախ վտանգելով սեփական կեան-
քը, կը փորձեն օգնել, փրկել, նոր
կեանքի յոյս ու հնարաւորութիւն
տալ միւսներուն: Մարդկութեան դէմ
յանցագործութիւնը, այլատեացու-
թիւնը, ռասիզմն ու անհանդուր-
ժողականութիւնը չունին ազգու-
թիւն, կրօն եւ արդարացում: Միայն
համընդհանուր ջանքերով է, որ
հնարաւոր է ունենալ առաւել խա-
ղաղ, բարեկեցիկ, անվտանգ եւ ար-
դար աշխարհ”:
Ձեռնարկի աւարտին հնչեցին
կատարումներ հայ եւ համաշխար-
հային դասականներէն:
Պարսելոնայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԲԸՄ
“Կարպիս Փափազեան Մրցանակ”-ի
շնորհման արարողութիւնը
Նախագահ Սարգսեանը առանձնազրոյց
ունեցած է Նախագահ Օպամայի հետ
Նախագահ Սերժ Սարգսեան Սեպտեմբեր 28-ի երեկոյեան, Նիւ Եորքի
մէջ մասնակցած է ԱՄՆ Նախագահ Պարաք Օպամայի անունին` ի պատիւ
ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ասամպլեայի 70-րդ նստաշրջանին մասնակցող երկիր-
ներու պատուիրակութիւններու ղեկավարներուն տրուած ընդունելութեան:
Ընդունելութեան ընթացքին նախագահներ Պարաք Օպաման և Սերժ Սար-
գըսեանը կարճ զրոյց ունեցած են, որուն ժամանակ քննարկած են համա-
հայկական նշանակութիւն ունեցող հարցեր:

15. LUNDI 12 OCTOBRE 2015 - MONDAY OCTOBER 12, 2015 • ABAKA • 15