Download to read offline
![La Syrie, objet...
Suite de la page 7
certains de ses actifs vers la base
d’Incirlik en Turquie.
Alors que le ministre de la Défense
turc Ismet Yilmaz a annoncé à
l’Agence d’Etat Andalou qu’Ankara
n’envisageait pas d’envoyer des
troupes en Syrie, son homologue saou-
dien, Mohammad bin Salman Al Saud,
a clarifié la position de son gouverne-
ment, notant que leur plan est de lutter
contre l’EI mais également de renver-
ser le président Assad. Deux objectifs
contradictoires et incohérents qui ne
peuvent être prononcés que par un
potentat médiéval.
Si ce dernier plan était mis à
l’épreuve, les gouvernements turc et
saoudien affronteraient la Russie en
Syrie.
Commentant ce plan dans son édi-
tion du 13 février, Svi Barel a écrit
dans Ha’aretz d’Israël : « Une interven-
tion saoudienne sans aucune garantie
de gains militaires ou diplomatiques
pour le royaume - sans une stratégie
de repli claire - peut être un pari ris-
qué. »
La Turquie, alliée de l’Arabie, est
impatiente d’affronter la Russie, bien
que jusqu’à présent, elle ait bombardé
des positions syriennes à partir du ter-
ritoire turc et ait placé ses combat-
tants dans les rangs des terroristes qui
continuent d’infiltrer la Syrie à partir
la frontière turque.
Abattre un avion de combat russe
n’est que la pointe de l’iceberg des
plans stratégiques de la Turquie, qui
sont plus profonds. En ce qui concer-
ne les ambitions ottomanes de la
Turquie, Ankara fait correspondre ses
mots à ses actions sur le terrain. rap-
porte Wayne Madsen sur un journal en
ligne, Strategic Culture Foundation :
« Les plans d’Adolf Hitler demandant
au président turc Recep Tayyip
Erdogan de construire des bases mili-
taires au Qatar, en Somalie, en Géorgie
et en Azerbaïdjan sont conformes aux
politiques étrangères et militaires néo-
Ottomanes les plus agressives de la
Turquie. La Turquie construit égale-
ment son premier porte-avions qui per-
mettra de prolonger la présence nava-
le du pays en mer Rouge et dans
l’océan Indien. »
Mais le plan turc le plus dangereux
est celui de saper l’influence de la
Russie dans le Caucase, avec des
retombées néfaste sur l’Arménie. Il est
bien connu, maintenant, que la
Turquie a stimulé les Tatars de Crimée
contre Moscou. Le Premier ministre
turc, Ahmet Davutoglu, a annoncé que
« nous allons soutenir nos frères
Tatars de Crimée. »
Les initiatives de la Turquie dans le
Caucase auront un impact sur
l’Arménie plus immédiatement. Ainsi,
Madsen poursuit sur Strategic Culture
Foundation : « Les plans pour une
base militaire turque en Géorgie et une
base potentielle en Azerbaïdjan, peut-
être dans l’enclave du Nakhitchevan,
entre l’Arménie et la Turquie, a incité
la population essentiellement armé-
nienne des régions géorgiennes du
Djavakhk et Tsiolka à envisager la
séparation de la Géorgie et leur inté-
gration à l’Arménie. Les Arméniens de
la région n’ont pas oublié le génocide
turc perpétré sur le peuple arménien
au début du 20e siècle. »
Les plans turcs pour déstabiliser la
Russie ont alarmé les législateurs
russes qui ont récemment proposé à la
Douma d’abroger le traité de Kars de
1921, dont les signataires compren-
nent également la Russie et l’Arménie.
Le traité a non seulement fixé la fron-
tière entre l’Arménie et la Turquie,
encore en litige, mais a également défi-
ni le statut du Nakhitchevan. Si l’abro-
gation se réalise, la légalité juridique
de la Turquie, en tant que défenseur du
statut de Nakhitchevan, se verra pour
ainsi dire amputée.
L’autre répercussion du plan turc a
été la récente visite du ministre de la
Défense de Géorgie Tinatin Khidasheli
en Arménie. Chaque fois que les
Arméniens de Djavakhk s’agitent, le
gouvernement fait appel à Erévan
pour calmer la situation. Et en raison
des relations fragiles entre l’Arménie
et la Géorgie (seule voie terrestre vers
le reste du monde) le gouvernement
arménien n’a d’autre choix que de tem-
poriser avec les aspirations des
Arméniens du Djavakhk.
Comme nous pouvons le constater,
dans ce réseau interconnecté de la
politique mondiale, de nombreuses
questions apparemment sans relation
ont des liens stratégiques.
Le conflit en Syrie et ses répercus-
sions mondiales ont un impact sur
l’Arménie à plusieurs niveaux et de
diverses manières. Nous pourrions ne
pas être en mesure de faire face à cer-
tains de ces impacts, mais en étant
conscient de ces dangers, nous pou-
vons être, pour le moins, mieux armés.
Traduction N.P.
8 • ABAKA • LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016
Kamo Hovhannissian, et Temur
Suloyan, nés en 1997, ont subi des
blessures mortelles dans un incident
survenu, le 19 février, à environ 7h00
du matin, dans le domaine de la défen-
se d’une unité de l’armée.
Le ministère de la Défense du
Karabagh a informé qu’une enquête est
en cours pour connaître les détails de
cet évènement.
Deux soldats arméniens tués
dans le Haut-Karabagh
« Le gouvernement arménien est intéressé à renforcer ses liens économiques
avec l’Italie, notamment par le développement de la coopération dans le domaine
de la santé. »
Le premier ministre arménien, Hovik Abrahamian, a fait cette déclaration lors
de la réunion avec le recteur du la faculté de médecine de l’Université italienne
Cattolica del Sacro Cuore, Rocco Bellantone, ainsi que le président de la
Fondation de la Polyclinique, Agostino Gemelli.
Abrahamian a souligné que, depuis les premières années de son indépendan-
ce, l’Arménie avait coopéré activement avec l’Italie dans le domaine de la santé.
Le ministre s’est également déclaré prêt à soutenir toute initiative contribuant à
l’expansion et l’approfondissement des liens économiques arméno-italiens.
Pour sa part, Rocco Bellantone a présenté au Premier ministre les activités de
la Fondation qu’il dirige, ainsi que les projets et programmes de coopération
avec ses collègues arméniens.
L’Arménie coopère activement
avec l’Italie en matière de santé
Arménie : des petites et moyennes
entreprises de qualité plutôt
qu’en quantité
Le Vice-Premier ministre Vatché
Gabrielian, également ministre de
l’Intégration économique internationa-
le et des Réformes d’Arménie, a décla-
ré au cours d’une conférence vouloir
privilégier un climat favorable aux
entreprises durables du pays, avanta-
ger des petites et moyennes entre-
prises de qualité plutôt que la quantité.
Il a rappelé que le gouvernement armé-
nien a adopté la stratégie 2016-2018
pour le développement des petites et
moyennes entreprises.
Ce développement sera axé sur
l’aide à l’ouverture des entreprises en
Arménie et sur l’accessibilité des res-
sources, maintenant la qualité du tra-
vail de ces entreprises et l’accessibilité
à la connaissance et la technologie.
« En outre, il est très important de
contribuer au climat concurrentiel et à
l’accessibilité des moyens financiers, »
a ajouté Gabrielian. « Dans cette affai-
re, nous [Arménie] avons encore à col-
laborer avec nos bailleurs de fonds
internationaux. »
George et Amal Clooney en Arménie
du 22 au 24 avril prochain
L’acteur George
Clooney et son épouse la
célèbre avocate Amal
Clooney séjourneront en
Arménie du 22 au 24 avril
prochain. Le couple star
des médias, participera à
l’opération « 100 Lives »
(100 vies) lancée par le
riche homme d’affaire
arménien de Moscou,
Roupen Vardanian. « 100
Lives » récompensera par
des prix les personnes qui,
au risque de leur vie sau-
vent la vie des autres. Le
directeur de ce fonds
« 100 Lives », Noubar
Afeyan a affirmé qu’en plus du couple Clooney d’autres personnalités sont prêtes
à collaborer avec sa fondation qui vise à dénoncer les génocides et à lutter pour
sa prévention.](https://image.slidesharecdn.com/abaka07-03-2016-160305200422/85/Abaka-07-03-2016-8-320.jpg)
Abaka 07 03-2016
- 1. ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ԵՒ Հ.Յ.ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆՄԻՋԵՒ Փետրուար 24, 2016-ին Հայաստանի նախագահական ապարանքին մէջ, իշխող Հանրապետական Կուսակցու- թեան եւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան միջեւ ստորագրուեցաւ Քաղաքական Համագործակցութեան Ծրագիրը: Վեց էջերէ բաղկացած համաձայնագիրը ստո- րագրեցին, Հանրապետական Կուսակցութեան փոխ նա- խագահ՝ Արմէն Աշոտեան եւ ՀՅԴ-ի Գերագոյն Մարմնի Վա- րիչ՝ Աղուան Վարդանեան: Ներկայ էին ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսեան եւ ՀՅԴ Պիւրոյի անդամ Հրանդ Մարգարեան: Ստորագրութենէն ետք, պատասխանելով «Արմէնփրէս»ի թղթակիցին, Արմէն Աշոտեան ըսաւ թէ Հայաստանի քա- ղաքական դաշտէն ներս նոր մշակոյթի մը սկիզբը դրուե- ցաւ, որ նախընտրական կամ յետընտրական համախոհու- թիւն չէ, այլ սկիզբն է քաղաքական երկարատեւ գործակ- ցութեան: Նախագահ Սարգսեանի հրամանագրով պաշտօնէ ազատ արձակուած էին Կրթական ու գիտութեան, Տնտեսութեան, ու Տարածքային Զարգացման նախարարներ՝ Արմէն Աշոտ- եան, Կարէն Ճշմարիտեան եւ Արմէն Երիցեան, ու անոնց փոխարէն նշանակուած էին ՀՅԴ-ի անդամներ՝ Լեւոն Մկրտիչեան, Արծուիկ Մինասեան եւ Դաւիթ Լոգեան: Նոյն- պէս, Շիրակի մարզպետ կը նշանակուէր Յովսէփ Սիմոն- եան, իսկ Արագածոտնի մարզպետ՝ Գագիկ Կօզալեան: A X G A | I N % M < A K O U J A | I N : U F A S A R A K A K A N < A B A J A J : R J LX& TARI JIU 2025 :RKOU<ABJI% 7 MART 2016 • VOL. XXXVI, NO 2025 • LUNDI, 7 MARS 2016 • MONDAY, MARCH 7, 2016 Թուրքիոյ մէջ շուրջ 300 տարուան պատմու- թիւն ունեցող հայկական եկեղեցի մը վաճառքի հանուած է: Առուծախի «Սահիպինտեն» կայքին վրայ տեղադրուած է յայտարարութիւն մը, որուն մէջ կը նշուի, թէ Թուրքիոյ հիւսիսարեւելեան Պուր- սա քաղաքին մէջ կը վաճառուի «եռայարկ շի- նութիւն» մը: Վաճառողները հայկական եկեղեցւոյ հա- մար կը պահանջեն 1,5 միլիոն ամերիկեան տո- լար: Առուծախով զբաղող գործակալ Թայֆուն Էօզենկիլեր յայտնած է, որ շինութիւնը 1986-ին արձանագրուած է իբրեւ պատմական կառոյց: Գերմանիոյ խորհրդարանին մէջ Հայոց Ցեղասպանութեան բանաձեւի ընդունման շուրջ 25 Փետրուարին ծաւալած բուռն քննարկումները քուէարկութեան հան- գըրուան չհասան: «Արմէնփրէս»–ը` Հան- րային ձայնասփիւռի կայանէն` «Ռատիո- լուր»-էն յղում կատարելով կը տեղեկացնէ, թէ իշխող համախմբական կառավարու- թեան եւ բանաձեւի ընդունումը նախա- ձեռնած «Դաշինք 90/Կանաչներ» կուսակ- ցութեան ներկայացուցիչներու իրերամերժ դիրքորոշման ու գնահատականներու ար- դիւնքով որոշուեցաւ բանաձեւը յետս կոչել` լրացուցիչ մշակման համար: Նախատես- ւած 45 վայրկեանէ աւելի տեւած քննար- կումներու աւարտին յառաջ եկաւ բանա- ձեւի քուէարկութեան նպատակայարմա- րութեան մասին հարցը, որովհետեւ իշխող Քրիստոնեայ – դեմոկրատական միութիւն/ Քրիստոնեայ – ընկերային միութիւն դա- շինքի ներկայացուցիչները յայտարարեցին, որ այժմ այս պայմաններուն մէջ ու այս տեսքով բանաձեւի քննարկումը աննպա- տակայարմար է: Ցեղասպանութեան հար- ցով հայամէտ դիրքորոշում ունեցող ձախե- րը եւս ձեռնպահ մնացին` յայտարարելով, որ բանաձեւը այս տեսքով իրենց չի բա- ւարարեր եւ Ցեղասպանութեան վերաբեր- եալ սեփական բանաձեւով հանդէս կու գան 24 Ապրիլին ընդառաջ: Այս բոլորին ար- դ ի ւ ն քո վ կ ա ն ա չն ե ր ո ւ կ ո ւ ս ա կ ցո ւ թ ե ա ն համանախագահ Ճեմ Էօզտեմիր իշխող համախմբական կառավարութեան առջեւ յա ռա ջ քա շ ե ց բ ա ն ա ձե ւ ը յե տ ս կ ո չե լո ւ ն ա խ ա պ ա յմ ա ն ն ե ր ` բ ա ն ա ձե ւ ը պ էտ ք է ներկայացուի մինչեւ 24 Ապրիլ եւ ներառէ երեք դրոյթ` յստակ բովանդակութեամբ յայտարարուի, որ 1915-ի դէպքերը Ցե- ղասպանութիւն են, ընդունուի Գերմանիոյ մեղսակցութիւնը եւ Գերմանիան պատաս- խանատուութիւն ստանձնէ` նպաստելու հայ-թրքական յարաբերութիւններու բա- րելաւման հոլովոյթին: Պունտեսթակի մէջ Հայոց Ցեղասպանութիւնը դատապարտող բանաձեւի ընդունումը յետաձգուած է Մարիա Զախարովա. «Երեւանի հետ մեր ռազմական համագործակցութիւնը թափանցիկ է» Մոսկուայի ռազմատեխ- նիկական համագործակ- ցութիւնը Երեւանի հետ թա- փանցիկ է` միջազգային բո- լոր պարտաւորութիւններու պահպանումով. այս մասին յայտարարած է ՌԴ ԱԳՆ խօսնակ Մարիա Զախա- րովա, կը գրէ «Սիվիլնեթ»-ը: «Մենք ատրպէյճանական կողմին դիւանագիտական խողովակներով արդէն հաս- ցուցած ենք համապատաս- խան տեղեկատուութիւնը: Ռուսիան Հայաստանի հետ կապուած է դաշնակցային յարաբերութիւններով, անոր հետ կը զարգանայ նաեւ ռազմատեխնիկական հա- մագործակցութիւն: Կը կար- ծենք, որ ատիկա հանրա- յայտ փաստ է: Բացի այդ, մենք այդ համագործակցու- թիւնը կը վարենք թափան- ցիկ` զայն չթաքցնելով: Ի դէպ` որեւէ սպառազինու- թեան մատակարարում ինչ- պէս Հայաստանին, այնպէս ալ բարեկամ Ատրպէյճանին մեր կողմէ կ’իրականացուի` մանրակրկիտ կերպով հաշ- ւի առնելով տարածաշրջա- նին մէջ ուժերու հաւասա- րակշռութեան անհրաժեշ- տութիւնը»,- «Ռիա նովոս- թի» գործակալութեան փո- խանցմամբ` Փետրուար 25-ին ճեպազրոյցի ժամանակ յայ- տարարած է Զախարովա: ՌԴ ԱԳՆ խօսնակի խօս- քով` զէնքի մատակարար- ման հարցերով Ռ ո ւ ս ի ա ն անվերապահօրէն կը պահ- պանէ ստանձնած պարտա- ւորութիւններն ու կը գործէ արտահանման վերահսկո- ղութեան ազգային համա- կարգի ծիրէն ներս: Յիշեցնենք, որ Փետըր- ւար 24-ին Ատրպէճանի ար- տաքին գործոց նախարա- րութիւնը բողո ք յղ ա ծ էր Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան` Ռուսիա- յէն Հայաստանին 200 մի- լիոն տոլարի պետական ար- տահանման վարկ տրամադ- րելու մասին համաձայնագ- րի առնչութեամբ: Ատրպէյ- ճան յայտարարած էր, որ Հայաստանին սպառազի- նութիւններու եւ ռազմական տեխնիկայի մատակարա- րումը «չի նպաստեր հակա- մարտութեան կարգաւորու- մին»: Պաշտօնական Պաքուն Ռուսիոյ կողմէ Հայաստա- նին զէնքի վաճառքը որա- կ ա ծ էր « ե ր կ ա կ ի չա փ ա - նիշներու դրսեւորում» եւ յայտարարած, որ որոշ պա- րագաներու Ռուսիան Հա- յաստանին զէնք-զինամթերք կ ը վ ա ճ ա ռէ « չա փ ա զա ն ց ցած գիներով»: Իրանի խորհրդարանի անդամ ընտրուած է 2 հայ պատգամաւոր Ուրբաթ՝ 26 Փետրուար 2016-ին, Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան մէջ կայացած 10-րդ գումարման Մէճլիսի ընտրութիւններուն մասնակցող իրանահայ 4 թեկ- նածուներէն ընտրուած են երկուքը` Կարէն Խանլարեանն ու Ժորժ Աբրահամեանը: Այս մասին NEWS.am-ի թղթակիցին ըսած է ընտրուած Կարէն Խանլարեանը: Պատգամաւորին խօսքով` հայ համայնքը աշխոյժ մաս- նակցութիւն ունեցած է կատարուած ընտրութիւններուն: «Ես շատ գոհ եմ խորհրդարանական ընտրութիւններից, արդիւնքն իմ կարծիքով շատ լաւն է»,- ըսած է Կարէն Խան- լարեանը: Աւարտին յիշենք, որ Իրանի մէջ Փետրուար 26-ին կա- յացած խորհրդարանի (Մէճլիս) եւ Փորձագէտներու խոր- հուրդի ընտրութիւններուն մասնակցած է ընտրողներուն 58 տոկոսէն աւելին, կամ մօտ 33 միլիոն մարդ:
- 2. TØQJ& |& ARXOUMAN:AN Կաշառակերութիւնը,կամ փտախ- տը (corruption) համատարած ախտ մը կը թուի ըլլալ աշխարհի բոլոր երկիրներու մէջ, առաւել կամ նուազ չափով: Միայն վերջին տարիներուն է որ այս հարցը կ’ուսումնասիրուի գիտական եւ առարկայական մօտե- ցումով ու անոր նոյնիսկ մասնակի դարմանումով կը յուսացուի որ ժո- ղովուրդներու, եւ յատկապէս թերաճ երկիրներու մէջ, ապրուստի մա- կարդակը պիտի բարձրանայ: Անցեալ շաբաթ, Երեւանի մէջ համաձայնութիւն մը ստորագրուե- ցաւ Միացեալ Նահանգներու Մի- ջազգային Զարգացման Գործակ- ցութեան (USAID) Երեւանի Գրա- սենեակի տնօրէնին եւ Հայաստանի Պետական Պաշտօնէութեան տնօ- րէնին միջեւ, իրագործելու համար 2015-2018 տարիներուն ընթացքին փտախտի դէմ պայքարի ծրագիր մը, որուն համար պիտի կազմուին մասնագէտներու յանձնախումբեր կ րթա կա ն , հան րայի ն ծառայու- թեան, եկամուտներու, առողջապա- հական եւ ոստիկանական ծառա- յութեան վերաբերեալ, որոնք պիտի ապահովեն անոնց գործունէութեան թափանցիկութիւնը: Այս ծրագրին հ ամ ա ր USAI D- ը կը յ ատկացնէ 750,000 տոլար: Վարչապետ Յովիկ Աբրահամեան յայտնած է թէ կա’յ հակա-փտախտի յստակ ծրագրի մը իրագործման քաղաքական կամքը, նպատակ ունենալով իրագործելու թափանցիկութեան, հաշուետուու- թեան եւ գործնական փոփոխու- թիւններ, որոնք պիտի յառաջաց- նեն Հայաստանի մէջ ապրուստի մակարդակի բարձրացումը: Հարց կրնայ ծագիլ թէ կաշառա- կերութեան արգելք ըլլալու նման ճի- գերու համար երբ խոշոր գումար- ներ կը տրամադրուին, արդեօ՞ք չի քաջալերուիր իւրացումի փորձու- թինը, երբ «ոչխարներու պահապան նշանակուի գայլը»: Տեղին է պատ- մական տուեալները վերանայիլ եւ յստակացնել: «Միջազգային Թափանցիկու- թիւն» (Transparency International - TI) կազմակերպութիւնը 1993-ին կազմուեցաւ Գերմանիոյ մէջ որպէս ոչ-պետական եւ ոչ-շահութաբեր կազմակերպութիւն, որու առաքե- լութիւնը եղաւ՝ բացայայտել հեղի- նակութեան մը վստահուածին չա- րաշահումը (abuse) ՝ սեփական շա- հի համար, որ պիտի վնասէ անոնց որոնք կախեալ են հեղինակութեան դիրքի վրայ եղողին անեղծութենէն (integrity): Նախ որոշուեցաւ չզբա- ղիլ անհատական փտախտի պարա- գաներով, այլ համայնքային ընկե- րակցութիւններու, կազմակերպու- թիւններու եւ կառավարութիւն- ներու հետ, թափանցիկութեան հասկացողութեամբ (perception): Ապա հաստատուեցաւ Corruption Perception Index ցուցանիշը, անով հետապնդելու եւ տարուէ տարի հե- տեւելու աշխարհի 167 երկիրներու այդ ցուցանիշով ցոլացող թափան- ցիկութեան աստիճանը: Օրինակ՝ 2016-ի բարձրագոյն ցուցանիշ ունեցող երկիրը Տանիմարքան է: Հայաստանը 95-րդն է, Միացեալ Նահանգները՝ 16-րդը, Թուրքիան՝ 66-րդը, Ռուսիան՝ 119-րդը, Իրանը՝ 130-րդը, եւլն.: TI-ը իր մասնաճիւղերը ունի մօտ 100 երկիրներու մէջ ուր ան կը հե- տապնդէ (monitor) եւ կը հրատա- րակէ խոշոր ընկերակցութիւններու, հանրային պաշտօնատարներու, քաղաքական կազմակերպութիւն- ներու, միջազգային զարգացման կազմակերպութիւններու տուեալ- ները ու ձայն կուտայ փտախ տ ի զոհերուն: Ուրեմն, կաշառակերու- թեան կազմակերպուած գործու- նէութիւններն են որոնց բացայայ- տումին միջոցաւ պայքար կը տար- ւի փտախտի դէմ: Մօտ շաբաթ մը առաջ ամերիկ- եան CNN լրատու գործակալութիւնը յայտարարեց Իսրայէլի նախ կ ի ն վարչապետ Էհուտ Օլմէրթի 8 ամիս բանտարկութեան դատապարտուե- լու լուրը, հետեւանք՝ ամերիկացի գործարարէ մը 25,000 տ ո լա ր հնչիւն գումար մը ստացած ըլլալուն համար: Նոյն անձը 6 տարուայ բան- տարկութեան ենթարկուած էր , որպէս Երուսաղէմի քաղաքապետ խնդրայարոյց շինարարութե ա ն ծրագրի մը իր դերին կապակցու- թեամբ: Եթէ նոյն օրինակով Հայաստանի կառավարութեան պաշտօնատար- ներու բացայայտումը կարելի ըլլայ կատարել, քանի՞ պաշտօնակատար պիտի մնայ երկիրը կառավարելու համար: <abajaj;rj Hebdomadaire Arménien Armenian Weekly ISSN 0382-9251 Publié par /Published by Le Centre de Publication Tékéyan 825 rue Manoogian, Saint-Laurent, Québec H4N 1Z5 Tél: (514) 747-6680 • FAX: (514) 747-6162 e-mail: abaka@bellnet.ca www.tekeyanmontreal.ca PM40015549R10945 TPS/GST – R119209294 • TVQ/PST #1006268699 2 • ABAKA • LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 Canada 2nd Class $80 (QC & ON) 1ère classe/first class $90 U.S.A. 1st class (US)$90 Autres pays/Other countries: 1st class (US)$120 Per issue $1.75 Dépôt légal: Bibliothèque du Québec ABAKA Patas.anatou .mbagir^ AU:TIS PAGGAL:AN ’anouzoumn;rou% nouiratououjiunn;rou ;u gras;n;aki patas.anatou^ SALBI MARKOS:AN Joronjoi patas.anatou^ MATAJ B& MAMOUR:AN “We acknowledge the financial support of the Government of Canada through the Canada Periodical Fund (CPF) for our publishing activities.” ԿԱՇԱՌԱԿԵՐՈՒԹԵԱՆ ԴէՄ ՊԱՅՔԱՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՄԷՋ AXGA|IN FARZ:R :U T:SAKHTN:R Հռոմի Պապը յորդորեց ամբողջ աշխարհի մէջ ջնջել մահապատիժը Հռոմի Ֆրանսիսքօ Ա. Պապը ա շ -խ ա ր հ ի բ ո լո ր ե ր կ ի ր ն ե ր ո ւ ղեկավարներուն կոչ ուղղելով, յորդորեց որ ամբողջ աշխարհ բարեացակամութիւն ցուցաբերէ ո ւ ա յս տ ա ր ի ի կ ա տ ա ր չա ծէ մահապատիժի դատավճիռները: Հռոմի Ս. Պետրոս հրապարակի վ ր ա յ ի ր պ ա տ գա մ ը ո ւ ղ ղ ե լո վ ուխտաւորներուն ու հազարա- ւոր հաւատացեալներուն, Ֆրան- սիսքօ Ա. Քահանայապետը ըսաւ որ աւետարանական «մի’ սպան- նէ» պատուիրանը կը վերաբերի բոլորին՝ թէ’ անմեղներուն եւ թէ մեղաւորներուն: Նո յն ի ս կ յա ն ցա գո ր ծն ե ր ը կեանքի իրաւունք ունին, որով- հետեւ Աստուածն է որ կեանք տուած է անոնց, ըսաւ Քահանա- յապետը: Հռոմի Պապը յորդորեց ո’չ միայն չեղեալ յայտարարել մահապատիժը, այլ նաեւ բարե- լաւել բանտերու մէջ կալանա- ւորները պահելու պայմաննե- րը: :ROUAND AXAT:AN Ռոպէր Հատտէճեան Ադլանդեան Ովկիանոսի Արեւմտեան ափերուն կ րնա յ հ ա նր ածան օթ անուն մը չըլլալ, բայց իր գրական եւ լրագ- րական աւանդը զինք կը դասէ Հայ Մշակո յթ ի պատմ ութեան խոշոր սրբապատկերներու (icon) կարգին: Յունուար 2016-ը կը նշէ իր կեան- քի ջրաթափը (watershed), մինչ ան կ ը թեւա կ ոխէ իր 9- րդ տասնամ- եակը, տակաւին ուժեղ կորովով, տակաւին արտադրելով եւ ստեղծա- գործելով առանց դադարի եւ ան- կասելի եռանդով: Իսթա ն պ ուլ ի հայո ւթիւնը նշեց այս նշանաւոր մարդուն 90-ամեակը: Հայաստանի եւ Սփիւռքի հայերը եւս կը ձայնակցէին այդ տօնակատարութեան: Թէեւ իր գրա կա ն գոր ծո ւնէո ւթիւնը սահմանափակուած է հայերէնի, իր ստեղծագործ կեանքը սակայն ազդած է ոչ միայն իսթանպուլի հայ համայնքին այլ նաեւ ամբողջ Սփիւռքին: Հատտէճեանի զարմանահրաշ արտադրութիւնը կը դասաւորուի գրական եւ հրապարակագրական դասա- կարգերուն: Իր գրական եւ լրագրական տաղանդները զինք վերածած են ազգային իմաստուն ղեկավարի մը, որ առաջնորդած է Հայ համայնքը բազմաթիւ փոր- ձանաւոր հանգրուաններէ այդ պատմական եւ խռո- վայոյզ շրջանի տարածքին: Նախ եւ առաջ, ան երեւելի գրող մըն է, որ արտադրած է ճամբայ հարթող արձակ գրականութիւն մը: Իր կեանքէն 70 տարիներ նուիր- ւած են հայ լրագրութեան, 50-ը որպէս «Մարմարա» օրաթերթի խմբագրապետ: Աթաթուրքի կողմէ Թուրքի ո յ Հանրապետութեան ստեղծումէն ի վեր, երկիրը անցած է բազմաթիւ քաղաքական վերիվայրումնե ր է, իւրաքանչիւր փոփոխութիւ ն ի ր ազդեցութիւնը գործելով Հայ հա- մայնքի կեանքին վրայ: Հատտէճեան հաստատեց թէ ինք եղաւ աւ ե լի խոհեմ առաջնորդներէն մին, ապա- հովելով համայնքին ֆիզիքական ներկայութիւնը, նոյն ժամա ն ա կ պահպանելով անոր մշակութային ինքնութիւնը: Հակառակ Լօզանի 1923-ի դաշնագրին պայմաններուն, որոնք կ’երաշխաւորեն Թուրքիոյ Քրիստոնեայ փոքրամասնութիւն- ներու լեզուի, մշակոյթի եւ կրօնքի ազատութիւնները, նոր հանրապետութեան սկզբնա- կան օրերուն հայ համայնքային կեանքը վերածուած էր շնչահեղձ վիճակի մը: Ցեղասպանութենէն ե տ ք, փոքրաթիւ հայ համայնք մը վերապրած էր Իսթան- պուլի մէջ, վրէժխնդիր նայուածքներուն տակ ոխակալ թրքական իշխանութիւններուն , որոնք կը պարտադ- րէին ծանր սահմանափակումներ, ներառեալ գրական եւ լրագրական խիստ գրաքննութիւն մը: Հայերուն պարտադրուած էր չքմեղանքի զգացում մը, թէ իրենք գրեթէ յանցաւոր էին որ իրենց քոյրերուն եւ եղբայրներուն ճակատագրին չէին ենթարկուած եւ չէին անհետացած երկրի վրայէն: Այս մթնոլորտին մէջ եւ այս պայմաններու ներքեւ էր որ Հայ Համայնքը պէտք էր ձեւաւորէր իր կեանքը եւ զարգացնէր իր գրականութիւնը: Այս վիճակն էր որ առաջնորդեց վերացական գրականութեան մը եւ տեղափոխուած օտարացումի մը: Շար. էջ 6 Ռոպէր Հատտէճեան Հայ Լրագրութեան 90-ամեայ Ուսուցչապետը
- 3. LUNDI 7 MARS2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 • ABAKA • 3 Նախարար Նալպանտեան մասնակցեցաւ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագիրի 50-ամեակին նուիրուած հանդիպման Հայաստանի Հանրապետութեան արտաքին գործոց նախարար Էդուարդ Նալպանտեան Փետրուար 24-ին Նիւ Եորքի մէջ մասնակցած է ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագիրի 50-ամեակին նուիրուած նախարարական հանդիպման: Այս մասին կը յայտնեն ՀՀ ԱԳՆ մամուլի ծառայու- թենէն: Ելոյթ ունենալով քննարկումներուն ժամանակ` Էդուարդ Նալպանտեան նշած է. «Շատ բան անհնարին կը թուի, քանի դեռ անիկա չէ իրականացած». ասոնք Նելսոն Ման- տելայի խօսքերն են, մարդու, որ անհնարինը իրականութիւն դարձուց: Անկախ այն հանգա- մանքէն, թէ որքան յաւակնոտ եւ մարտահրա- ւէրներով լի խնդիր դրուած է մեր առջեւ` մեր հա- մադրուած ջանքերը պէտք է առաջնորդուին միասնական հաստատակամութեամբ առ այն, որ յիսուն տարի առաջ հիմք ծառայեց ՄԱԿ-ի Զար- գացման ծրագիրի հիմնադրման համար` ապա- հովել առաւել բարեկեցիկ կեանք բոլորի համար` առանց բացառութեան: Հայաստանի մէջ ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագի- րի աւելի քան 20-ամեայ գործունէութեան ըն- թացքին իրականացուած են շարք մը համատեղ ծրագիրներ այնպիսի առանցքային ոլորտներու մէջ, ինչպէս ժողովրդավարական կառավարումը, աղքա տ ո ւթե ան կրճատումը, սահմաններու համալիր կառավարումը, շրջակայ միջավայրի պաշտ պ ա նո ւթիւնը եւ աղէտներու վտանգի նուազեցումը: Անցեալ տարի ՀՀ կառավարու- թիւնը եւ Միաւորուած ազգերու կազմակերպու- թիւնը ստորագրեցին ՄԱԿ-ի զարգացման աջակ- ցութեան երրորդ ծրագիրը` ռազմավարական փաստաթուղթ, որ պիտի ուղղորդէ մեր համա- գործակցութիւնը 2016-2020 ժամանակահատ- ւածին` արտացոլելով Հայաստանի տեսլականը եւ յանձնառութիւնը` բարելաւելու իր բնակչու- թեան կենսական պայմանները: Կարեւոր է, որ նիւթական դժուարութիւններու հետ մէկտեղ մենք առաւել ուշադրութեան ար- ժանացնենք կայուն զարգացման ուղղուած խո- չընդոտները` փակ սահմաններ, շրջափակում- ներ, անտեղի խտրական առեւտրային վարչա- ձեւեր: Ասոր վառ օրինակներէն է այն, որ Հայաս- տանի նկատմամբ կիրառուող անօրինական շրջափակման պատճառով չի գործեր Հայաս- տանի եւ Թուրքիոյ միջեւ երկաթուղին (Գիւմրի- Կարս)` խոչընդոտ հանդիսանալով տարա- ծաշրջանային կայուն զարգացման: 2016 թուականը Կայուն զարգացման 2030-ի օրակարգի իրականացման անդրադառնալու առաջին տարին է: Նախագահելով ՄԱԿ-ի Զար- գացման ծրագիրի գործադիր խորհուրդին մէջ` Հայաստանը տրամադրուած է շարունակել հա- մագործակցութիւնը այս կազմակերպութեան շրջանակներու մէջ` կայուն զարգացման նպա- տակներու իրականացման եւ անոնց հետ կապ- ւած խնդիրներու լուծման ուղղութեամբ»: Խօսելով կայուն զարգացումը վտանգող հա- կամարտութիւններու կանխարգելման մասին` Էդուարդ Նալպանտեանը շեշտած է. «Կասկածէ վեր է, որ ՄԱԿ-ի կանոնադրութեան մէջ ամրագրուած միջազգային յանձնառութիւն- ներու լիակատար իրականացումը, յատկապէս ինչ կը վերաբերի պետութիւններու միջեւ բա- րեկամական յարաբերութիւններու զարգացման` հիմնուած նաեւ ժողովուրդներու իրաւահաւա- սարութեան եւ ինքնորոշման սկզբունքին վրայ, կրնայ էականօրէն նպաստել կանխարգիլման ջանքերուն: Պատմութիւնը մեզ կը սորվեցնէ, որ գոյութիւն ունի ուղիղ կապ մարդու իրաւունք- ներու իրացման կոպտագոյն խախտումներու եւ բռնութիւններով ուղեկցուող հակամարտութիւն- ներու միջեւ: Սովորաբար, այն պետութիւնները, որոնք չեն յարգեր ժողովուրդներու ինքնորոշման հիմնարար իրաւունքը, կոպտօրէն կ՝ոտնահարեն ընդհանրապէս մարդու իրաւունքները: Ակներեւ է համաշխարհային անվտանգու- թեան եւ զարգացման միջեւ կապը: Հակամար- տութիւնները կրնան խոչընդոտել կայուն զար- գացման: Այս է իրականութիւնը: Բայց գոյու- թիւն ունի նաեւ այլ իրականութիւն: Շարք մը ձգձգ ո ւ ա ծ կ ա մ ս ա ռե ցո ւ ա ծ հ ա կ ա մ ա ր տ ո ւ - թիւններ կրնան տասնամեակներ տեւել: Մինչդեռ Շար. էջ 14 Սէյրան Օհանեան. «Զինծառայողներու եւ ազատամարտիկներու հասարակական խնդիրները կառավարութեան ուշադրութեան կեդրոնին են» Հայաստանի մէջ զինծառայող- ներու եւ անոնց հաւասարեցուած անձերու հասարակական խնդիր- ները կը լուծուին զինծառայողներու հասարակական ապահովութեան մասին համապատասխան օրէնքի ծիրին մէջ: Այդ ա ռ ո ւմով ՀՀ կառավարու- թիւնը, հնարաւորութեան սահման- ներուն մէջ, կ’իրականացնէ համա- պատասխան ծրագիրներ՝ անոնց խնդիրներուն լուծում տալու համար: Ազգային ժողովին, ըստ Armenpress.am-ի, կառավարութեան հետ հար- ցուպատասխանի ընթացքին այս մասին ըսած է Հայաստանի Հան- րապետութեան պաշտպանութեան նախարար Սէյրան Օհանեանը` պա- տասխանելով ՕԵԿ խմբակցութեան պատգամաւոր Իշխան Խաչատրեանի հարցին: «Այդ խնդիրներն, ի հարկէ, առաջին հերթին վերաբերւում են զինծառայողներին, ովքեր ծառայութեան մէջ են եւ ազատամարտիկներին: Այսօր բաւականին լուրջ ծրագիր է իրականացւում նրանց բնակարանային խնդիրները լուծելու, փոխհատուցումների իրականացման ուղղու- թեամբ»,- նշած է նախարարը: Ան աւելցուցած է, որ այդ աշխատանքներուն ծիրին մէջ կայ զոհուած ազատամարտիկներու, առաջին, երկրորդ, երրորդ կարգի հաշմանդամ- ներու մեծ հերթացուցակ մը, եւ կառավարութեան կողմէն տրուած համա- պատասխան գումարներով փոխհատուցումներ կ’իրականացնի այն մարդոց, որոնք բնակարանային պայմաններու բարելաւման խնդիր ունին եւ անոնց, որոնք անօթեւան են: «Այդ հերթացուցակում այսօր շուրջ 2080 մարդ կայ, եւ իւրաքանչիւր տարի կառավարութեան կողմից յատկացուած միջոցների շրջանակներում թէ Երեւանում, թէ մարզերում իրականացւում են տարբեր ծրագրեր»,- աւելցուցած է նախարարը: Սէյրան Օհանեանը նշած է, որ կառավարութիւնը չի կրնար միանգամայն լուծում տալ ազատամարտիկներու բոլոր խնդիրներուն, որովհետեւ այդ աշխատանքները կ’իրականացուին հնարաւորութեան ծիրին մէջ: «Հա- մապատասխան միջոցառումներ են իրականացւում նաեւ ազատամար- տիկների բուժման համար: Այսօր կան շուրջ 9500 զոհուած ազատամար- տիկների ընտանիքներ, կան նաեւ 10 հազար 530 ազատամարտիկներ, ով- քեր հաշմանդամութեան տարբեր կարգեր ունեն: Նրանք օգտւում են այն բոլոր օրէնքներից, որոնք կան մեր զինծառայողների համար: Մեր հնարաւորութեան շրջանակներում մենք փորձում ենք լուծում տալ այդ խնդիրներին»,- եզրափակած է նախարարը: Տինքի սպանութեան միացեալ դատին առաջին նիստը` 19 Ապրիլին «Ակօս» թերթի կայքը կը տեղե- կացնէ, թէ Պոլսոյ 14-րդ եղ ե ռ- նադատ ատեանը Հրանդ Տին քի սպանութեան առնչուած միացեալ դատավարութեան առաջին նիստի թուական ճշդած է 19 Ապրիլը: Վճռաբեկ ատեանի քրէական 5- րդ բաժինի անցեալ ամսուան որո- շումով, ոճրագործութիւնը եւ այդ ոճիրին մէջ 26 ամբաստան ե ա լ- ներով պետական պաշտօնեանե- րու ունեցած դերակատարութիւնը քննող երկու թղթածրարները միաց- ւած էին, իսկ անոնց վերաբերեալ դատ արձակելու պաշտօնը յանձ- նըուած էր 14-րդ եղեռնադատ ատ- եանին: Ատեանը որոշած է դատական նիստ գումարել 19-21 Ապրիլ, Չաղ- լայեանի արդարութեան պալատի մեծ սրահին մէջ: Միւս կողմէ, ներքին գործոց նա- խարար Էֆքան Ալա խորհրդ ա - րանին մէջ պատասխանա ծ է քրտամէտ Ժողովուրդներու ժողո- վըրդավարութիւն կուսակցութեան հայազգի պատգամաւոր Կարօ Փայ- լանի կողմէ Տինքի սպանութեան գծով ուղղուած մէկ հարցումին: Փայլան հարցուցած էր, թէ ինչո՞ւ չէ պ ա շ տ օն ա զր կ ո ւ ա ծ ա պ ա հ ո վ ո ւ - թեան ընդհանուր տնօրէնութեան տ ե ղ ե կ ա հ ա ւ ա քի բ ա ժա ն մ ո ւ ն քի պետ Էնկին Տինչը, որ կ’ամբաս- տանուի այդ ոճիրին մասին ստա- ցած տեղեկութիւնները իր պետե- ր ո ւ ն չփ ո խ ա ն ցե լո ւ յա ն ցա ն քո վ : Նախարարը պատասխանած է, թէ Տինչ ոճիրէն առաջ արդէն իսկ հե- ռացած էր այդ պաշտօնէն: «Մեր գնահատումով, թերացում մը չենք տեսած. եթէ տեսնէինք, արդէն այդ պաշտօնին վրայ չէր մնար», պնդած է նախարարը: ԼՂՀ ՊՆ. «Ղարաբաղա-Ատրպէյճանական սահմանագծին լարուածութեան աճ նկատուած է» Ղարաբաղա-ատրպէյճանական հակամարտ զօրքերու սահմանա-գծին Փետրուար 24-ին եւ լոյս 25-ին նկատուած է լարուածութեան աճ: ԼՂՀ պաշտպանութեան նախարա-րութեան մամուլի ծառայութեան տեղեկութիւններով՝ նշուած ժամա-նակահատուածին հակառակորդը տարբեր տրամաչափի հրաձգա -յի ն զի ն ա տ ե ս ա կ ն ե ր է հ ա յ դ ի ր քա - պահներու ուղղութեամբ արձակած է շուրջ 1700 կրակոց: ՊԲ առաջապահ զօրամասերը համարժէք պատասխան տուած են հա- կառակորդի սադրիչ գործողութիւններուն եւ անհրաժեշտ քայլեր ձեռնար- կած սահմանագծի ողջ երկարութեամբ մարտական դիրքերու պահպա- նութիւնը յուսալիօրէն կազմակերպելու համար:
- 4. 4 • ABAKA• LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 Հ.Բ.Ը.ՄԻՈՒԹԻՒՆԸ ՆՈՐ ԺԱՄԱՆԱԿՆԵՐՈՒ ԻՐ ԱՌԱՔԵԼՈՒԹԵԱՆ ՄԷՋ |AKOB WARDIWAÂ:AN ՄԻՆՉԵՒ 20-ՐԴ ԴԱՐ Անկասկած Հայկական Բարեգործական Ընդ- հանուր Միութիւնը անցնող 110 տարիներուն նախախնամութեան պարգեւը եղաւ հայութեան: Ան տարիներու դաւալքին հետ դարձաւ նախա- մեծար: Եւ որպէս բարեգործական կազմակեր- պութիւն՝ հասաւ մեր ժողովուրդին անխտիր՝ բա- րեսիրական, կրթական, մշակութային ու երի- տասարդական բիւր կարիքներուն: Հետեւողա- կանօրէն Միութեան ազգանուէր բարերարները, վարիչներն ու նախագահները գուրգուրացին Միութեան անունին ու վարկին վրայ, պահելով զայն ամբողջովին թափանցիկ, ժողովրդային եւ յարգելի կազմակերպութիւն մը: Ժամանակներու ընթացքին հետ Բարեգործա- կանը քայլ պահեց մեր ժողովուրդին ու հայ- րենիքին կեանքի առօրեային հետ: Ծնունդ առած լոկ որպէս բարեսիրական կազմակերպու- թիւն մը Սփիւռքի մէջ, ան արագօրէն իր առա- քելութեան դաշտը ընդարձակեց, մանաւա՛նդ Հայոց Ցեղասպանութենէն ետք, հասնելու գաղ- թական հայութեան անսահման կարիքներուն՝ բանալով որբանոց, մայրանոց, դպրոց, անկելա- նոց, դարմանատուն, եւ այս գրեթէ մեր բոլոր նորաստեղծ գաղութներէ ներս: Եղաւ բարիք մը բովանդակ հայութեան: Նոր սերունդին հայեցի եւ տոհմային դաստիա- րակութիւնը, այնուհետեւ, մնաց իր գլխաւոր մտահոգութիւնը: Բացաւ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը, ուրկէ խմորուեցաւ հայ կեան- քին առաջնորդութիւն տուող մեր գործիչները: Եւ անոր օրինակով, գրեթէ ամէն համայնքէ ներս Բարեգործականը բացաւ իր վարժարանները, որոնք ոչ միայն եղան հայ մշակոյթի վառա- րաններ այլեւ՝ բերին բարիք հայ ազգին: Այդ վարժարաններու կրթական ու ազգային մակար- դակը դարձաւ հոմանիշ ամէն վարկի ու յաջո- ղութեան: Զուգահեռաբար, այդ վարժարաններէն ընթա- ցաւարտ թէ այլապէս գործի ասպարէզներուն մէջ եղող երիտասարդներուն համար բացաւ հաւաքատեղի, ակումբ, ուր հայատրոփ մթնո- լորտի մէջ հասակ առին մեր առողջ ու գաղափա- րապաշտ երիտասարդները: Ու դեռ աւելին, Հայաստանի խորհրդայնա- ցումով Բարեգործականը 70 տարիներ վառ պա- հեց մաքուր հայրենասիրութիւնը այդ նոր սե- րունդին մօտ, թէ զանգուածներուն, սիրելու հայ- րենիքը ու հպարտանալու անոր գիտական, մշա- կութային, կրթական ու նաեւ Բ. Աշխարհամար- տի օրերուն ռազմական նուաճումներով: Քաջա- լերեց ազգահաւաքը Խորհրդային Հայաստանի մէջ: Իր նիւթական միջոցները տրամադրեց, սկզբնական շրջանին, շինարարական նպատակ- ներու եւ աւելի ուշ՝ հայրենադարձութեան վսեմ գործին: Ու արդէն խաղաղած ու սահմաններով ապահով մեր հայրենիքին մշակութային վերել- քը ծանօթացուց արտասահմանի հայութեան: Հպա՛րտ էր հայութիւնը իր Հայաստանով ու հայ- րենի ժողովուրդով: Մնաց մի՛շտ հաւատացողը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի անսասանութեան, գերագահութեան ու ընդհանրականութեան: Հաւատաց Հայաս- տանեայց Եկեղեցւոյ միասնականութեան վսեմ գաղափարին հետ: Ջատագովեց, Ցուրտ Պատե- րազմի բովանդակ տարիներուն, որպէսզի սփիւռ- քահայը աւելի յարի իր հայրենիքին ու Սուրբ Էջմիածինին, որոնք պիտի մնան յոյսի մնայուն գրաւականները կապուելու հայութեան հետ: ՄՈՒՏՔ ԴԷՊԻ 21-ՐԴ ԴԱՐԸ Անցեալ դարու աւարտին ՀԲԸՄ-ը նոր մարտա- հրաւէրներու դէմ յանդիման գտնուեցաւ: Նախ Մեծ Երկրաշարժը: Միութիւնը նիւթական, մարդ- կային եւ ունեցած օտար բարեսիրական յարաբե- րութիւններու ամբողջական մասնակցութեամբ հասաւ Աղէտի Գօտիէն տուժած մեր ժողովուր- դին: Ան դարձաւ ջահակիրը այդ ազնիւ գործին՝ օրինակ հանդիսանալով Միութեան նոյն գաղա- փարաբանութիւնը ունեցող լծակից կազմակեր- պութիւններուն, որոնք մեծագումար օգնութիւննե- րով ձեռք-ձեռքի տուած հասան աղէտեալներուն: Հայաստանի Երրորդ Հանրապետութեան ծնունդին, Բարեգործականը ողջունեց այդ աւե- տիսը եւ ընձեռեց իր բոլոր կարելիութիւնները հայրենիքի բարօրութեան: Որքան Խ. Հայաս- տանի, նոյն ջերմեռանդութեամբ երկարեց իր բարերար ձեռքը պետականութեան վերականգ- նումի աշխատանքին: Հայաստանի նոր սերուն- դին համար բանալու նոր կարելիութիւններ հա- մաշխարհային տնտեսական, կրթական, ընկե- րային ու մշակութային բնագաւառներէն ներս: Կարեւոր էր որ հայ երիտասարդը ճանչնար Ռու- սաստանէն անդին միւս մեծ պետութիւններու նուաճումները, քաղաքական ու ֆինանսական առօրեան, յարաբերութիւնները, մշակոյթն ու լե- զուն: Բացաւ ամերիկեան համալսարան ու օգնութեան հասաւ ֆրանսական համալսարա- նին: Տարբեր որակ ու չափանիշ սկսան արձա- նագրել մեր նոր սերունդը: Թելադրուած համա- կարգչային դրութիւնը շուտով մուտք գործեց հայ երիտասարդին ամէնօրեայ կեանքէն ներս: Շարունակեց իր անվերապահ սէրը ցուցա- բերել Մայր Աթոռին, ապահովելով Էջմիածնի պայծառութեան համար նոր բարերարներ ու բարեկամներ, վերածելով մեր Մայր Աթոռը հա- յութեան Վատիկանին: Ուսման բարձր մակար- դակին համար ան գուրգուրաց, որպէսզի արժա- նաւոր եկեղեցականներ այսուհետեւ գան ծա- ռայութեան ու առաջնորդեն սփիւռքահայ թէ հայրենի մեր թեմերը: Նոր հրատարակութիւն- ներ, թանգարաններ, գրադարաններ մայրավան- քը վերածեցին լոյսի դարբնոցի մը: Այս բոլորով միատեղ պահեց իր սկսած առա- քելութիւնը հայ սփիւռքէն ներս, այս անգամ քա- ջալերելով արհեստավարժ մեր երիտասարդու- թիւնը միանալու Բարեգործականին ու անով՝ հայ կեանքին: Դժբախտաբար աւանդական մեր գաղութները կորսնցուցած ըլլալով իրենց անց- եալի հմայքը եւ տարողութիւնը, տարտղնուեցան դէպի նոր հորիզոններ: Մինչ այդ ծնունդ առին նոր համայնքներ նախկին Խորհրդային հանրա- պետութեան զանազան ոստաններուն մէջ: Դժբախտաբար, Հայաստանէն հեռացան մեծ թիւով հայեր, իրենց բախտը որոնելու տարբեր երկիրներու մէջ եւ ծնունդ տուին, մանաւա՛նդ Եւրոպայի մէջ, նորաստեղծ գաղութներու: Ու այս բոլորին հասնելու էր Բարեգործականը, որովհե- տեւ նոր մարտահրաւէրներ կը պարզուէին անոր դիմաց: ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ԴԱՐԱԴԱՐՁԷՆ ԵՏՔ ՀԲԸՄ-Ը ԿԸ ՄՇԱԿԷ ՆՈՐ ԾՐԱԳԻՐՆԵՐ Այս տարուան Փետրուարին արդէն Բարե- գործականի Կեդրոնական Վարչական Ժողովը հայութեան կու գայ ներկայացնել ազգային առաքելութեան վերամշակման իր յանդուգն ծրագիրները՝ «Յառաջընթաց ու Բարգաւաճում»: Անշուշտ ամբողջական մշակումը ժամանակի կը կարօտի, սակայն եւ այնպէս յայտնի է թէ անց- եալի իր աւանդական ծրագիրներուն վրայ պիտի աւելցնէ նորերը՝ մանաւանդ Հայաստանէն ներս: Ռուսահայ ծանօթ բարերար Ռուբէն Վարդան- եանի մասնակցութիւնը իր յատկանշական դերը պիտի ունենայ երբ առաջին անգամ ըլլալով Բարեգործականի պատմութեան մէջ հայրենա- բնակ ազգային մը մաս կը կազմէ տառացիօրէն ամբողջութեամբ եւ գերազանցապէս արեւմտա- հայ մեր կազմակերպութենէն ներս: Վարդանեան արդէն Հոգեւոր Գերագոյն Խոր- հուրդի անդամ իր մնայուն գուրգուրանքին ար- ժանի ըրած է Մայր Աթոռը ու միանալով ՀԲԸՄ-ին պիտ ի բ ե ր է ի ր մ ա ս ն ա կ ցո ւ թ ի ւ ն ը մ ե ր մ ե ծ Միութեան աշխատանքներուն: Անոր բարերար ձեռքը արդէն ընդհանրապէս կը հասնի հայ դպրութեան ու կրթութեան: Բարեգործականի այսօրուան ղեկավարու- թիւնը կը ծրագրէ դէմ յանդիման եղող նոր մար- տահրաւէրներուն համար գտնելու լուծումներ վերաշխուժացնելով հայ սփիւռքի աւանդական կառոյցները եւ ընդարձակելով իր առաքելու- թիւնը արհեստավարժ շրջանակներու մօտ եւ ապահովելու նիւթական նոր միջոցներ: Կեդրոնական Վարչական Ժողովին մէջ, բացի նախագահէն՝ Տիար Պերճ Սեդրակեանէն կան նաեւ տեսլապաշտ կարեւոր ուժեր, ինչպէս Սէմ Սիմոնեան, Վազգէն Եագուպեան, Սարգիս Ճէ- պէճեան, Նազարէթ Ֆստըգճեան, Տոքթ. Լեւոն Նա- զարեան, Անի Մանուկեան, Նուպար Աֆէյեան... որոնք պահելով հանդերձ Միութեան փառաւոր աւանդութիւնները պիտի փորձեն նոր ծրագիրնե- րով հանդէս գալ մեր նոր սերունդին: Վստահ ենք որ աւելի քան մեր 1600-ամեայ հայերէն լեզուն դարձեալ իր առաջնահերթութիւնը պիտի ունե- նայ այդ ծրագիրներուն մէջ: Ի վերջոյ մեր հետ պատմութեան ընթացքը քալող հին ժողովուրդ- ներ եւս, ի վերջոյ, իրենց 2000-ամեայ սփիւռքեան փորձառութենէ ետք, յանգեցան այն եզրակացու- թեան թէ ժողովուրդի մը ինքնուրոյնութիւնը կը պահուի լեզուի գործածութեամբ, որ կը հան- դիսանայ ազգապահպանման գլխաւոր գրաւա- կանը: Ուրախ ենք տեսնելու յաջողած նոր սերունդի մը ներկայութիւնը Միութեան գերագոյն մարմի- նէն ներս, որ երաշխիքն է Միութեան նոր առա- քելութեան յաջողութեան: Արման Թաթոյեան ընտրուեցաւ Հայաստանի մարդու իրաւունքներու պաշտպան Ազգային ժողովը աւարտեց Մարդու իրաւունքներու պաշտպանի ընտրութեան փակ, գաղտնի քուէարկութիւնը: Քուէարկութեան մասնակցեցաւ 107 պատգամաւոր, անվաւեր ճանչցուեցաւ 4 քուէաթերթիկ: 96 պատգամաւոր «կողմ» քուէարկեց Թաթոյեանի թեկնածութեան, 7-ը` «դէմ»: Քուէարկութեան արդիւնքներու ամփոփումէն ետք Արման Թաթոյեան, մօտենալով ԱԺ ամպիոնին, նախ շնորհակալութիւն յայտնեց «բարձր վստահութեան համար», այնուհետեւ երդում տուաւ. «Երդւում եմ հաւատարիմ լինելով ՀՀ Սահմանադրութեանն ու օրէնքներին, պաշտպանել մարդու եւ քաղաքացու իրաւունքներն ու ազատութիւնները»: Lրագրողներուն հետ զրոյցի ընթացքին եւս մէկ անգամ հաստատեց, որ որեւէ կերպով կաշկանդուած պիտի չըլլայ, որ իր թեկնածութիւնը ներկայացուցած էր իշխող Հանրապետական կուսակցութիւնը:
- 5. LUNDI 7 MARS2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 • ABAKA • 5 Վարդանանց Հերոսամարտի Տօնակատարութիւն Կազմակերպութեամբ Թորոնթոյի Միջ-Յարանուանական Մարմնի Փետրուար 4, 2016-ին Ս. Աստ- ւածածին Հայց. Առաք. եկեղեցւոյ մէջ, երեկոյեան ժամը 8:00-ին տեղի ունեցաւ Վարդանանց Զօրավարաց ե ւ Ղեւոն դ ե ան ց հ երոսամարտի 1 565-ա մե ակ ի տօն ակ ատարու- թ իւնը, հ ա ւաքակ ան աղօթքը եւ հանդիսութիւնը, կազմակերպու- թեամբ Թորոնթոյի միջ-յարանուա- նական մարմնի, մասնակցութեամբ՝ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Հայ Կաթո- ղիկէ, Ս. Երրորդութիւն, Ս. Աստուա- ծածին Հայց. Առաքելական եւ Հայ Աւետարանական եկեղեցիներու: Ներկայ էին մեծ թիւով հաւա- տացեալներ, որոնք եկած էին հա- ղորդուելու Վարդանանցի խորհուր- դով: Տօնակատարութեան ներկայ էին Գերյ. Տ. Եղիա Ծ. Վրդ. Գիրէջեան, հովիւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Հայ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ, Արժ. Տ. Զա- րեհ Աւագ Քհնյ. Զարգարեան, հո- վիւ՝ Ս. Երրորդութիւն Հայց. Առա- քելական եկեղեցւոյ, Արժ. Տ. Կոմի- տաս Աւագ Քհնյ. Փանոսեան, հովիւ՝ Ս. Աստուածածին Հայց. Առաքելա- կ ան ե կե ղե ցւոյ , եւ Վեր. Սերոբ Մկրտիչեան հովիւ՝ Հայ Աւետարա- նական եկեղեցւոյ: Բացման խօսքով հանդէս եկաւ Գերյ. Տ. Եղիա Ծ. Վրդ. Գիրէջեան , եւ ըսաւ «-Այս երեկոյ հայութեան հսկումի եւ ուխտի սրբազան պահ մըն է, ուր Մայր Հայրենիք, Արցախ եւ Սփիւռք կամրջուելով, գօտե- պընդուելով կ’ոգեկոչեն միասնա- բ ար Վա րդ ան ան քը , ան ոնք նա- խընտրեցին փոխանակ ապրելով մեռնելու... մեռնելով ապրիլ եւ ապ- րիլ անմահօրէն յաւերժօրէն...» խօս- քերը աւարտեց ըսելով. «Միջ-յա- րանուանական մարմինը սրտբաց եւ աղօթարար բարի գալուստ կը մաղթէ գաղութէս ներս նորահաս- տատ եւ նուիրեալ հոգեւոր հովիւ- ներուն, յանձին Հոգ. Գեղարդ Վրդ. Քիւսպէքեան որպէս հոգեւոր հովիւ Թորոնթոյի Ս. Աստուածածին Հայց. Առաքելական եկեղեցւոյ եւ Վեր. Սերոբ Մկրտիչեանի որպէս հոգեւոր հովիւ Թորոնթոյի Հայ Աւետարա- նական եկեղեցւոյ, զիրենք ապահո- վ ելով ե ղբ ա յր ակ ան սիրոյ միու- թեան, անվերապահ աջակցութեան, ու ներդաշնակ գործակցութեան, յօգուտ Հայ Ազգի»: Հաւաքական Տէրունական աղօթ- քով սկսաւ յայտագիրը, որուն յա- ջորդեց Ս. Գրային ընթերցումներ: Հայ Աւետարանական եկեղեցւոյ վարչութեան ատենապետ Տիար Միհ րա ն Ճ ի զմէճեան ընթերցեց, «Աղօթք յաղթանակի համար, Սաղ- մոսներու գիրքէն (20/1-9)»: Ս. Եր- րորդութիւն Հայց. Առաքելական եկեղեցւոյ հովիւ՝ Արժ. Տ. Զարեհ Աւագ Քհնյ. Զարգարեան. ընթերցեց Սաղմոսներու Գիրքէն «Փառաբա- նութեան Աղօթք, (27/1-9), Գերյ. Հայր Եղիա Գիրէջեան. ընթերցեց Պօղոս Առաքեալի կողմէ Տիմոթէո- ս ին գր ո ւա ծ ե րկրորդ նամակին «Քրիստոս Յիսուսի հաւատարիմ Զինուորը , (2/1-13), Ս. Աստուա- ծածին Հայց. Առաքելական հովիւ Արժ. Տ. Կոմիտաս Աւագ Քհնյ. Փա- նոսեան ընթերցեց. Պօղոս Առաք- եալի կողմէ Եփիսացիներու գրուած նամակէն «Աստուծոյ Սպառազինու- թիւնը (6/10-20): Թորո նթ ոյի « Նայ իրի» երգչա- խումբը ղեկավարութեամբ Պրն. Սարգիս Համպոյեանի երգեց «Նո- րահրաշ Պսակաւոր» շարականը ժողովուրդին մասնակցութեամբ, «Կարմիր Վարդան» եւ «Լռեց ամ- պերը եկան», դաշնակի ընկերակ- ցութեամբ Լիլիթ Յովսէփեանի: Բրշ. Կարօ Աւագ Սարկաւագ Սարգիս- եան, ասմունքեց «Յաւերժութիւն» քերթուածը, Յասմիկ Պէրթիզեան մեներգեց, «Երկիր Հայրենի» խօսք եւ երաժշտութիւն՝ Ռ. Ամիրխան- եանի, Քանոնի վրայ ելոյթ ունեցաւ Մատիանա Թորոսեան, որ նուագեց «Զարթիր Լաօ»ն եւ «Մարտիկի Եր- գը» միջ յարանուանական յանձնա- խումբի ատենապետ Պրն. Յակոբ Ճանպազեան ներկայացուց օրուայ բանախօսը Հայ Աւետարանական եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ՝ Վեր. Սերոբ Մկրտիչեանը եւ տուաւ կեն- սագրական գիծերը: Վեր. Սերոբ Մկրտիչեան ծնած է Քէսապ Սու- րիա, Մարտ 19, 1964-ին Ճորճ եւ Վարսենիկ Մկրտիչեաններու յար- կին տակ, իր նախակրթութիւնը ստացած է Քէսապի Հայ Աւետարա- նական Նահատակաց վարժարանի մէջ, միջնակարգ ուսումը Քէսապի պետական վարժարանի մէջ իսկ երկրորդական ուսումը Լաթաքիոյ «Զաքի էլ Արսուզի» (Zaki Al Arsouzi) վարժարանին մէջ: Անգլերէն գրա- կանութեան Պսակաւոր Արուեստից վկայականը ստացած է Լաթաքիոյ «Դըշրին» համալսարանէն: Վեր. Սերոբ Մկրտիչեան 1997-էն մինչեւ Դեկտեմբեր 31, 2015 թուականը, նուիրումով եւ երբեմն պատերազ- մական դժուարին պայմաններու տակ իբրեւ հոգեւոր հովիւ ծառա- յած է Հալէպի Իմմանուէլ եկեղեցւոյ ծուխին, 1999 թուականին կը ձեռ- նադրուի որպէս լիիրաւ Հայ Աւե- տարանական եկեղեցւոյ արժանա- ւոր հոգեւոր հովիւ ստանալով վե- րապատուելիի բարձր հանգաման- քը: Վեր. Մկրտիչեան ամուսնացած է Տօքթ Ալինա Մինասեանի հետ, եւ բախտաւորուած երկու զաւակնե- րով Ճորճ-Ժոզէֆ եւ Վարս-Վարդ, ապա հրաւիրեց Հայ Աւետարանա- կան եկեղեցւոյ նորընտիր հոգեւոր հովիւ Վեր. Սերոբ Մկրտիչեանը, փոխանցելու համար Վարդանանց դիւցազուններու յիշատակութեան նուիրուած իր խորհրդածութիւննե- րը: Ան նիւթ ընտրած էր «Վա ր - դանանց դիւցազնամարտի, հազար երեսուն եւ վեց սրբացած վկաներու պատգամը երէկ եւ այսօր» Վեր. Սերոբ Մկրտիչեանը ակնարկ մը նե- տեց Վարդանանց Հերոսամարտին, եւ ըսաւ «մարդիկ անհատապէս եւ ժողովուրդներ հաւաքաբար, կ ը ճանչցուին պատմութեան ընթաց- քին պատահած ճգնաժամա յի ն դէպքերու առջեւ իրենց յայտնաբե- րած դիրքէն ու կեցուածքէն: Մեր պատմութեան մէջ ոչ մէկ դէպք եւ կամ թուական կրցած է այնքան հարազատօրէն դրսեւորել մեր ժո- ղովուրդին նկարագիրը, որ քա ն Վարդանանց պատերազմը: Վարդանանց պատերազմը կ ը շարունակուի նաեւ մեր օրերուն եւ յատկապէս սփիւռքի մէջ: Այսօր սուրի, զէնքի եւ հալածանքի պատե- րազմ չունինք: Սակայն այսօրուայ մեր թշնամին անտեսանելի է ե ւ առանց ձայնի աւեր կը գործէ մեր մէջ, անտարբերութիւն համազգա- յին արժէքներու հանդէպ, անտե- սում ընտանեկան սրբութեանց եւ բարոյականութեանց, սնանկութիւն, ցուցամոլութիւն եւ շարքը կրնանք երկարել, որոնք կը խուժեն մեր ազ- գի կեանքին մէջ, մեր դարերէ ունե- ցած ոսկին սկսած ենք պղինձով փոխել, ընտանիքն է ազգի ն ո ւ մարդկային ընկերութեան առաջին ու հիմնական միաւորը: Հայ ընտա- նիքը հայ ազգի մանրանկարն է: Ծնողք պարտաւոր են դաստիարա- կելու իրենց զաւակները հայօրէն ապրելու ու Քրիստոնէական բարձր հաւատքով զինուելու, ծնո ղ ն ե ր պարտաւոր են իրենց տունե ր էն ներս քաջալերելու ու դաստիարա- կելու իրենց զաւակները հայ գիր եւ գրականութիւն կարդալու, որպէսզի անոնք կարդան ու գիտնան մեր պատմութիւնը ու սերտեն ազգին ապագան...»: Վեր. Սերոբ Մկրտիչեան իր խօս- քերը վերջացուց ըսելով «Աղօթքս ու մաղթանքս է որ Աւարայրի ոգին ու տեսիլքը, հաւատքն ու ազգասիրու- թիւնը եւ ազգային պատկանելիու- թեան գիտակցութիւնը վառ մնայ մեր մէջ իբրեւ յաւիտենական ներ- շընչումն ու յարացոյցը մեր ազ- գային կեանքին, որովհետեւ միաս- նական ջանքով եւ աշխատանքով կրնանք պայքարիլ մինչեւ յաղթա- նակ «Վասն հաւատքի եւ վասն հայ- րենեաց» Ամէն»: Ներկաները ծափահարութիւն- ներով գնահատեցին Վեր. Սերոբ Մկրտիչեանի բանախօսութիւնը: Միջ-յարանուանական մարմնի Ատենապետ՝ Պրն. Յակոբ Ճանպազ- եան, իր փակման խօսքին մէջ ըսաւ. «Վասն հաւատոյ եւ վասն հայրեն- եաց» կարգախօսով լիցքաւորուած Մայր Հայրենիքի, ինչպէս նաեւ աշ- խարհացրիւ հայութիւնը, այսօր դարձեալ եկեղեցական եւ դպրոցա- կան հանդիսութիւններով տօնա- խմբեց Քրիստոնէական հաւատքին սրբազան պայքար մղած ու նահա- տակուած սրբազան հերոսներու անմոռաց յիշատակը, այսօր սպա- ռազինուած Վարդանանց Նահա- տ ա կ ն ե ր ո ւ ս ր բ ա զա ն օր ի ն ա կ էն եկէք մեր հոգիներուն մէջ վերանո- րոգենք Քրիստոսի սրբաշունչ հա- ւատքը, վերածելով զանոնք Վար- դանանց Գոյամարտի եւ Հայոց Ցե- ղասպանութեան նորոգ սրբացած նահատակներուն արժանավայել ժառանգորդները հիմա եւ միշտ, իր խօսքերու աւարտին կազմակերպիչ մարմնի անունով շնորհակալութիւն յայտնեց հիւրընկալ Ս. Աստուածա- ծին Հայց. Առաքելական եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւն ու հոգաբարձու- թեան եւ եկեղեցւոյ կանանց օժան- դակ յանձնախումբին, շնորհաւորեց սոյն ձեռնարկը կազմակերպող միջ- յարանուանական մարմնի համա- գո ր ծա կ ցո ւ թ ի ւ ն ը , ի ն չպ էս ն ա ե ւ օր ո ւ ա յ բ ա ն ա խ օս ՝ Վե ր . Սե ր ո բ Մկրտիչեանի խորիմաստ խօսքերը, գեղարուեստական յայտագրի մաս կազմողները: «Աղօթք ի տօն մար- տիրոսաց» Աղօթքը ընթերցեց Արժ. Տ. Զարեհ Աւագ Քհնյ. Զարգար- եան: Գերյ. Հայր Եղիա Ծ. Վրդ. Գիրէջ- եանի պահպանիչով եւ Տէրունական Աղօթքի երգեցողութեամբ ձեռնար- կը իր աւարտին հասաւ, որմէ ետք եկեղեցւոյ «Յովնանեան» ներքնա- սրահին մէջ տեղի ունեցաւ հիւրա- սիրութիւն:
- 6. 6 • ABAKA• LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 Ռոպէր Հատտէճեան... Շար. էջ 2-էն Մինչեւ Համաշխարհային Առաջին Պատե- րազմ, Իսթանպուլը հայ գրականութեան եւ մշակոյթի կեդրոն էր, ուր Հայկական ոգին կը ճախրէր Վարուժանի, Սիամանթոյի, Թէքէեանի, Զոհրապի եւ ուրիշներու տաղանդին ընդմէջէն: Բայց նոր ժամանակաշրջանին, սեղմումներուն պատճառով, միայն խորհրդապաշտական եւ գերիրապաշտական մթնոլորտ մը կրնար վե- րապրիլ առանց աւերումի: Հայ գրողներու մարդկային եւ ընկերային կաշ- կանդումները պէտք էր անցընել տիեզերական բնաբաններու ընդմէջէն: Եւրոպական գրականութիւնը որ կը «զտուէր» Թուրք գրողներու, ինչպէս՝ Նազիմ Հիքմէթի, Օր- հան Վալիի գործերուն ընդմէջէն, եկաւ տիրա- պետելու նորաբողբոջ հայ գրականութեան – Հէնրի Պէրկսըն, Ալպեր Քամիւ, Ճան-Փօլ Սարդր եւ Թ.Ս. Էլեօթ, եղան տիպար օրինակներ երի- տասարդ գրողներուն: Ռոպէր Հատտէճեան այդ ե րիտ ա սա ր դ տաղան դներէն մին էր: Ուրիշ խոստմնալից տաղանդներ, ինչպէս՝ Հայազն Գալուստեան, կարպիս Ճանճիկեան, Զաւէն Պի- պէռեան եւ Անթան Օզէր երկար չապրեցան՝ հի- ւանդութիւններու կամ տառապանքներու պատ- ճառաւ զորս կրեցին մասնակցելով ձախակողմ- եան քաղաքական շարժումներու: Հատտէճեան, Զարեհ Խրախունի եւ Զահրատ բախտաւոր եղան եւ վերապրեցան ու շարունակեցին իրենց շօշափելի մասնակցութիւնը բերել Իսթանպուլի Հայկական գրականութեան, որ ի վերջոյ իր ազ- դեցութիւնը ունեցաւ Սփիւռքի եւ Հայաստանի գրականութեան վրայ, Վարդերէս Գարակէօզ-- եանի եւ կարիկ Պասմաճեանի կամուրջի դերովը այս երկու կեդրոններու միջեւ: Հակառակ խմբագրի մը առօրեայ պատաս- խանատուութիւններուն, Հատտէճեան հաստա- տեց թէ եղաւ իր սերունդին ամենէն բեղուն գրողը: Աւելին՝ ան օրաթերթ մը կարողացաւ վե- րածել գրական ֆորումի մը, ուր աչքառու գրող- ներ հաւաքուեցան եւ երիտասարդ տաղանդներ սնուցանուեցան: Հատտէճեան իր առաջին թատրերգութիւնը հրատարակեց 1960-ին, «կեանքի մը Երեք կի- րակիները» խորագրով եւ արժանացաւ Անահիտ Գրական Մրցանակին: «Յակոբ Պարոնեանի Մտերմութեան մէջ» կը յայտնաբերէ համբաւա- ւոր երգիծագրին կեանքը, տաղանդը եւ տրտմու- թիւնը: Այս գործը կը թուի թէ ներշնչուած ըլլար Հէնրի Թրոյաթի նշանաւոր կենսագրականներէն, ուր հանրածանօթ անձի մը (Թիւրկէնէվ, Թոլսթոյ, եւլն.) կ’անդրադառնայ նաեւ ժամանակակից կեանքի ցաւոտ պարագաներու: «Բառասխալ- ներ» մանրավէպերու հաւաքածոյ մըն է հրա- տարակուած 1972-ին: «կիրակիի Փակումը» եւ «Վաստակ» երկու թատրերգութիւններ են, առա- ջինը՝ սիրոյ ամուսնութեան վերաբերեալ, իսկ եկրորդը՝ ծերութեան: «Օրագրութեանս Տասն- հինգ Օրերը», հրատարակուած 1977-ին, ճամ- բորդական նօթեր են գրուած լրագրական ջղուտ ոճով ու կը պարունակեն անժխտելի գեղեց- կութիւն եւ գրական հրապոյր: Իր մրցանակակիր պատմուածքներու հաւաքածոն՝ «Մարդոց Մե- ծութեան եւ Խեղճութեան մասին» հրատարակ- ւած 1977-ին, կը վերլուծէ մարդկային պարագան արդիական ոճով եւ թարմ մօտեցումով: «Առաս- տաղը» վէպը հրատարակուած 1983-ին, կը նկատուի իր գլուխ-գործոցը, որուն հերոսը ան- կողնու ծառայող հաշմանդամ մըն է, կը դիտէ առաստաղը ուր կը տեսնէ իր զաւակներուն կեանքը հեռաւոր Գանատայի մէջ, ենթակայ օտար մշակոյթի մը եւ ձուլումի: Հոս կը ցոլայ հայկական թախիծը ընդմէջ մարդկայնութեան մը: Վերոյիշեալ գրական հունձքը Հատտէճեանի ստեղծագործութիւններուն միայն մէկ մասն է: Հատտէճեան սքանչելի գրող մըն է. բնական է: Իր գրիչը սահուն կերպով կը հոսի: Իր ոճը պարզ է, բայց իր պարզութեան մէջ կ’ընդգրկէ մարդկային բնութիւնը, այսպէսով նուաճելով մեծութիւն մը: «Մարմարա»ն, յարգուած եւ գնահատուած օրաթերթի կողքին ունի Հատտէճեանի յատուկ (trademark) «Յուշատետր»ը, ուր ան կը կեդ- րոնանայ աշխարհի առօրեայ պարապմունքնե- րու, որոնց միջոցաւ յաճախ կ’ընդելուզուի փի- լիսոփայական մտորումներու: Օրինակ՝ թռչունի մը պարզ նկարագրականը կը հոսի բնութեան առեղծուածին մէջ զգայուն գեղեցկութեամբ մը: Ընթերցողները բախտաւոր են «Յուշատետրի» օրական նօթերը կը վերածուին հատորներու: Վերջին հաշուով այդ հատորներու թիւը հասած էր 70-ի: Եւ իր գրիչը տակաւին կը գրէ ...: Մինչ կը խորհրդածենք այս մարդուն կեանքին եւ գործերուն մասին, կը յայտնաբերենք որ ան աւելի քան անհատ մըն է: Ան կեանքէն աւելի խոշոր է. ան հաստատութիւն մըն է ինքնին: Հատտէճեան գրելը ըրած է իր կեանքի կի- զակէտը եւ չէ վատնած երկվայրկեան մը իսկ այդ նկրտումին մէջ: Այսպէսով ան ինքզինք վերա- դարձուցած է իր համայնքին եւ մարդկութեան ու եղած է օրինակելի ստեղծագործ կեանքը: թարգմ. յ.Ա. Պէյրութ յայտարարութիւն. «Պայմաններու հարկադրանքով ամէն գաղթական պէտք է ունենայ մէկ ու միակ ուղղութիւն, որ Հայրենիքն է» Հայ քաղաքական երեք կուսակցութիւններու միջկուսակցական հերթական ժողովը տեղի ունեցաւ Չորեքշաբթի, 24 Փետրուար 2016-ի երեկոյեան, Թէքէեան կեդրոնին մէջ, Ժըմմէյզի, Պէյրութ: Հանդիպումը առիթ մըն էր քննարկելու Լիբանանն ու լիբանանա- հայութիւնը յուզող քաղաքական եւ ազգային հարցեր: Ժողովականները լիբանանահայութեան անվտանգութիւնը ամէն քաղաքական կամ կուսակցական շահերէ վեր դասեցին եւ ինչպէս պատմականօրէն եղած է` ծրագրեցին միասնաբար դիմագրաւել Լիբա- նանի եւ շրջանի քաղաքական ու ապահովական այն բոլոր խնդիր- ները, որոնք կրնան ժխտական ազդեցութիւն ունենալ լիբանանա- հայութեան վրայ: Սուրիահայութեան հարցով ժողովականները իրենց անվերապահ նեցուկն ու զօրակցութիւնը յայտնեցին սուրիահայ հայրենակիցներուն եւ որոշեցին աւելի եւս համակարգուած ու ծրագրուած կերպով հասնիլ անոնց պէտքերուն: Ժողովականները մաղթելով հանդերձ, որ սուրիահայութիւնը չլքէ իր ծննդավայրը, շեշտեցին, որ պայմաններու հարկադրանքով ամէն գաղ- թական պէտք է ունենայ մէկ ու միակ ուղղութիւն, որն է հայրենիքը` Հայաստան ու Արցախ: Ինչ կը վերաբերի Հայոց ցեղասպանութեան 101-ամեակին, ժողովա- կանները կազմեցին Հայոց ցեղասպանութեան ոգեկոչման միջկու- սակցական մարմինը, որ շուտով պիտի անցնի իր աշխատանքներուն: ՀյԴ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ԿԵԴրոՆԱԿԱՆ ԿոՄԻՏէ ՍԴՀԿ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ՇրՋԱՆԻ ՎԱրԻՉ ՄԱրՄԻՆ ՌԱԿ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ՇրՋԱՆԱյԻՆ ՎԱրՉութԻւՆ Պելճիքայի մէջ` «Հայոց Պատմութիւնը Եւ Հայերու Ծագումը» խորագիրով համաժողով Պելճիքայի Լիեժ քաղաքի «Մես- րոպ Մաշտոց» միութիւնը Փետրուար 19-ին կազմակերպած է «Հայո ց պատմութիւնը եւ հայերու ծագումը» խորագիրով համաժողով մը: Այս մասին կը յայտնէ «Մեսրոպ Մաշ- տոց» միութեան նախագահ Լուսինէ Ներսիսեանը։ Համաժողովը վարած է Լիւվենի կաթոլիկ համալսարանի տնօրէն, Արեւելքի պատմութեան դոկտոր- փրոֆէսըր Պեռնար Գուլին: Ձեռնարկին ներկայ եղա ծ ե ն օտար հիւրեր, հայ երիտասա ր դ ուսանողներ, որոնք բազմա թ ի ւ հարցեր ուղղած են բանախօսին: Փրոֆէսըր Գուլին լիարժէք պատաս- խանած է բոլորի հարցերուն` ներ- կայացնելով փաստեր քարտէզնե- րով ու նկարներով: «Մեսրոպ Մաշտոց» միութիւնը իր շնորհակալութիւնը յայտնած է Պեռնար Գուլին եւ համաժողովի մասնակիցներուն: Հայ գործարար մը սպաննուեցաւ Ռուսաստանի մէջ Հայաստանի երկու քաղաքացիներ 25 Փետրուարին գնդակահար- ւեցան Մոսկուայի երկրամասի Շէլքովօ շրջանի Օպրազցովօ բնա- կավայրի մէջ: Դէպքը պատահեցաւ սրճարանի մը մօտ: Ինքնաշարժի մը մէջ յայտ- նաբերուեցաւ 34-ամեայ Սէրկէյ Մկրտչեանի անշունչ մարմինը: Իր կուրծքի վրայ կային հրազէնային վէրքեր: Սէրկէյ Մկրտչեան «Մէտ- քոմ» ընկերութեան տնօրէնն էր: Իրեն հետ միասին նոյն ինքնաշարժի մէջ կը գտնուէր նաեւ 34-ամեայ Ս. Պաղտասարեան անունով անձ մը եւս, որ ոտքի վնասուածքով տեղափոխուեցաւ հիւանդանոց: Ոստիկանները դէպքի վայրի մէջ յայտնաբերեցին ԹԹ վաճառա- նիշով ատրճանակ մը: «Մէտքոմ» ընկերութիւնը կը զբաղի բժշկական գործունէութեամբ, այդ կարգին՝ վարորդական վկայական ստանալու համար տեղե- կանքներ տրամադրելու գործով: Սէրկէյ Մկրտչեան իր ինքնաշարժով կը գտնուէր այդ վայրին մէջ, երբ իրեն մօտեցած է բարձրահասակ անձ մը ու կրակ բացած է երկու հայերու վրայ: Չորս գնդակներ դպած են Սէրկէյ Մկրտչեանին, իսկ գնդակ մըն ալ՝ իր ընկերոջ ոտքին:
- 7. Editorial écrit enanglais par Edmond Y. Azadian et publié dans The Armenian Mirror-Spectator en date du 17 février 2016 La crise syrienne a dégénéré en une catastrophe mondiale qui attise les flammes d’une nouvelle guerre froide. Les Arméniens sont touchés par cette crise, où qu’ils vivent, en tant que citoyens du monde. Mais par ailleurs, la guerre a un impact sur les Arméniens en tant que collectivité; Premièrement, il a déraciné l’une des plus fortes communautés arméniennes du Moyen-Orient, fermement attachée à sa langue et à sa culture. Deuxièmement, les retombées de la guerre ont touché des vies armé- niennes et des familles qui se démè- nent pour trouver refuge en Arménie, au Liban, au Canada et ailleurs, et leur réinstallation est une préoccupation de la communauté. Mais le résultat le plus dangereux de la guerre est qu’elle augmente les tensions entre la Russie et la Turquie, sur une ligne de confrontation qui tra- verse la frontière entre l’Arménie et la Turquie. Bien que le commandement de l’Organisation Traité de sécurité collective (OTSC), contrepartie orien- tale de l’Organisation du Traité de l’Atlantique Nord (OTAN), rassure tout le monde spécifiant qu’aucune de ses divisions ne participera à un conflit potentiel sur les deux fronts, la concentration récente de forces russes en Arménie ne semble pas très récon- fortante. Comprendre toutes les facettes de la guerre syrienne, et le rôle de ses nombreux acteurs au sein et hors de ses frontières avec leurs conflits d’intérêts spécifiques, est une tâche ardue pour tout analyste ou journalis- te. Il existe plusieurs participants au conflit supervisaient par leurs alliés ailleurs; La Turquie, le Qatar, l’Arabie saoudite et les États-Unis représentent une coalition, éloigné ou dans la guer- re, alors qu’il existe des conflits internes au sein de leurs objectifs et leurs intérêts politiques. Le conflit le plus remarquable se situe entre les Etats-Unis et la Turquie, deux alliés de l’OTAN, mais le premier prend en charge les combattants kurdes syriens du groupe militant YPG kurde, tandis que les autres bombar- dent leur position dans le nord de la Syrie pour empêcher la formation d’une enclave autonome kurde au sud de sa frontière, ce qui pourrait encou- rager le PKK, qui mène une guerre de libération en Turquie. Une fourmilière ayant de nombreux tenants et aboutis- sants. La Turquie soutient ouvertement l’EI et le Front al-Nosra, alors qu’elle appuie du bout des lèvres ses parte- naires de la coalition qui combattent ces mêmes terroristes. Le comporte- ment de la Turquie va à l’encontre des objectifs des Etats-Unis, mais Washington détourne le regard. Le pré- sident Obama a osé la déclaration la plus malhonnête alors qu’il a dit que la Turquie avait le droit de se défendre, après que cette dernière, dans un geste de grande bravoure et de provocation, a abattu en novembre dernier, un avion de guerre russe ayant franchi la frontière turque, ce qui a effrayé beau- coup d’alliés de l’OTAN. Aujourd’hui, cette coalition frag- mentée est confrontée au gouverne- ment syrien de Bachar el-Assad, soute- nu par la Russie, l’Iran et les forces du Hezbollah libanais. Plus de 250 000 personnes ont été tuées en Syrie et 7 millions de per- sonnes ont été déplacées, inondant les côtes européennes et créant des ten- sions au sein même de l’Union euro- péenne. La participation directe de la Russie au conflit et sa campagne aérienne ont changé le cours de la guerre et le sort du gouvernement assiégé de Bachar el Assad. La campagne aérienne de Russie a permis de détruire les plans de la Turquie de créer une zone d’exclusion aérienne habitée par des citoyens turk- mènes de Syrie armés et formés par la Turquie, de créer un petit état sépara- tiste au sol comme dans le Nord de Chypre. À ce jour, les rêves des tribus turkmènes se sont dissipés et la repri- se complète d’Alep est à portée de main du gouvernement. Lors de la Conférence annuelle sur la sécurité, à Munich, le 13 février der- nier, le secrétaire d’Etat américain John Kerry a annoncé un accord pour envoyer des secours humanitaires aux villes syriennes assiégées et qu’une « cessation des hostilités » avait été atteinte alors que le ministre russe des Affaires étrangères Sergey Lavrov déclarait ironiquement qu’il y avait une chance de succès de 49%. Au cours d’un autre échange acer- be, le Premier ministre russe Dmitri Medvedev a déclaré que « le monde avait glissé vers une nouvelle ère de la guerre froide. » Tous les belligérants n’ont pas encore signé l’accord, la Russie et la coalition américaine sont autorisées à continuer de bombarder les positions terroristes. Depuis l’Arabie saoudite et la Turquie ont soutenu les forces de l’EI, l’accord semble, au mieux, être très ténu. Cependant, encouragé par l’accord, le médiateur des Nations Unies pour la Syrie Steffan de Mistura travaille avec diligence pour reprendre les pourparlers de Genève, fin février. Ce sera un autre forum au cours duquel les forces opposées se heurte- ront en particulier sur la participation des partis; La Turquie est tout à fait contre la participation des Kurdes de Syrie, que la Russie soutient. Un autre problème qui mine les négociations de Genève est la réalité sur le champ de bataille. Les Etats- Unis et les membres de la coalition s’opposent à la puissance générée par les récents progrès de la Russie au profit du gouvernement Assad. Mais le plus inquiétant, compte tenu des succès sur le champ de bataille du gouvernement syrien, la Turquie et l’Arabie saoudite ont menacé d’envahir la Syrie avec leurs forces terrestres et l’Arabie saoudite a déjà déplacé Suite à la page 8 LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 • ABAKA • 7 S E C T I O N F R A N Ç A I S E LUNDI 7 MARS 2016 La Syrie, objet de conflits globaux Prêts russes de 200 millions $ pour l’achat d’armes Les gouvernements de Russie et d’Arménie ont signé un accord qui octroie à l’Arménie un prêt pouvant aller jusqu’à 200 millions de dollars sur dix ans en paiements différés. Le prêt alloué servira au financement par la Russie de fourniture de produits militaires à l’Arménie. Selon le document, l’Arménie a acheté des lance-roquettes « Smerch » et des munitions, des missiles anti-aériens « Igla-S, » des systèmes de brouillage électronique « Avtobaza-M, » des systèmes lance-roquettes TOS-1A, des missiles téléguidés 9 113 , des grenades propulsées par fusée RPG-26, des fusils de précision Dragunov, des véhicules blindés « Tiger, » des outils d’ingé- nierie et de moyens de communication. Selon le rapport, la liste pourrait être modifiée par accord mutuel écrit entre le service fédéral russe pour la coopération technico-militaire et le ministère armé- nien de la Défense. Le prêt est utilisé par l’Arménie afin de financer jusqu’à 90% de la valeur de chaque contrat pour la fourniture du matériel militaire en roubles russes. Le 18 février dernier, conformément à l’accord conclu entre les autorités du Haut-Karabagh et l’OSCE, la mission a mené une surveillance prévue de la ligne de contact entre les forces armées du Haut-Karabagh et de l’Azer- baïdjan dans le nord de Martakert. À partir des positions de l’armée de défense du Karabagh, la surveillance a été menée par des assistants sur le ter- rain du Président en exercice de l’OSCE, Yevgeny Sharov (Ukraine) et Khristo Christov (Bulgarie), ainsi que par le membre du Bureau des res- sources humaines Peter Svedberg (Suède). De l’autre côté de la ligne de contact, la surveillance a été menée par le Représentant personnel du Président en exercice de l’OSCE, l’Ambassadeur Andrzej Kasprzyk et son assistant Jiri Aberle (République tchèque). La surveillance a eu lieu conformé- ment au calendrier convenu. Aucune violation du cessez-le-feu n’a été enre- gistrée. Du côté du Karabagh, la mission d’observation était accompagnée par des représentants du ministère des Affaires étrangères et du ministère de la Défense du Karabagh. L’OSCE a effectué un contrôle dans le nord de Martakert
- 8. La Syrie, objet... Suitede la page 7 certains de ses actifs vers la base d’Incirlik en Turquie. Alors que le ministre de la Défense turc Ismet Yilmaz a annoncé à l’Agence d’Etat Andalou qu’Ankara n’envisageait pas d’envoyer des troupes en Syrie, son homologue saou- dien, Mohammad bin Salman Al Saud, a clarifié la position de son gouverne- ment, notant que leur plan est de lutter contre l’EI mais également de renver- ser le président Assad. Deux objectifs contradictoires et incohérents qui ne peuvent être prononcés que par un potentat médiéval. Si ce dernier plan était mis à l’épreuve, les gouvernements turc et saoudien affronteraient la Russie en Syrie. Commentant ce plan dans son édi- tion du 13 février, Svi Barel a écrit dans Ha’aretz d’Israël : « Une interven- tion saoudienne sans aucune garantie de gains militaires ou diplomatiques pour le royaume - sans une stratégie de repli claire - peut être un pari ris- qué. » La Turquie, alliée de l’Arabie, est impatiente d’affronter la Russie, bien que jusqu’à présent, elle ait bombardé des positions syriennes à partir du ter- ritoire turc et ait placé ses combat- tants dans les rangs des terroristes qui continuent d’infiltrer la Syrie à partir la frontière turque. Abattre un avion de combat russe n’est que la pointe de l’iceberg des plans stratégiques de la Turquie, qui sont plus profonds. En ce qui concer- ne les ambitions ottomanes de la Turquie, Ankara fait correspondre ses mots à ses actions sur le terrain. rap- porte Wayne Madsen sur un journal en ligne, Strategic Culture Foundation : « Les plans d’Adolf Hitler demandant au président turc Recep Tayyip Erdogan de construire des bases mili- taires au Qatar, en Somalie, en Géorgie et en Azerbaïdjan sont conformes aux politiques étrangères et militaires néo- Ottomanes les plus agressives de la Turquie. La Turquie construit égale- ment son premier porte-avions qui per- mettra de prolonger la présence nava- le du pays en mer Rouge et dans l’océan Indien. » Mais le plan turc le plus dangereux est celui de saper l’influence de la Russie dans le Caucase, avec des retombées néfaste sur l’Arménie. Il est bien connu, maintenant, que la Turquie a stimulé les Tatars de Crimée contre Moscou. Le Premier ministre turc, Ahmet Davutoglu, a annoncé que « nous allons soutenir nos frères Tatars de Crimée. » Les initiatives de la Turquie dans le Caucase auront un impact sur l’Arménie plus immédiatement. Ainsi, Madsen poursuit sur Strategic Culture Foundation : « Les plans pour une base militaire turque en Géorgie et une base potentielle en Azerbaïdjan, peut- être dans l’enclave du Nakhitchevan, entre l’Arménie et la Turquie, a incité la population essentiellement armé- nienne des régions géorgiennes du Djavakhk et Tsiolka à envisager la séparation de la Géorgie et leur inté- gration à l’Arménie. Les Arméniens de la région n’ont pas oublié le génocide turc perpétré sur le peuple arménien au début du 20e siècle. » Les plans turcs pour déstabiliser la Russie ont alarmé les législateurs russes qui ont récemment proposé à la Douma d’abroger le traité de Kars de 1921, dont les signataires compren- nent également la Russie et l’Arménie. Le traité a non seulement fixé la fron- tière entre l’Arménie et la Turquie, encore en litige, mais a également défi- ni le statut du Nakhitchevan. Si l’abro- gation se réalise, la légalité juridique de la Turquie, en tant que défenseur du statut de Nakhitchevan, se verra pour ainsi dire amputée. L’autre répercussion du plan turc a été la récente visite du ministre de la Défense de Géorgie Tinatin Khidasheli en Arménie. Chaque fois que les Arméniens de Djavakhk s’agitent, le gouvernement fait appel à Erévan pour calmer la situation. Et en raison des relations fragiles entre l’Arménie et la Géorgie (seule voie terrestre vers le reste du monde) le gouvernement arménien n’a d’autre choix que de tem- poriser avec les aspirations des Arméniens du Djavakhk. Comme nous pouvons le constater, dans ce réseau interconnecté de la politique mondiale, de nombreuses questions apparemment sans relation ont des liens stratégiques. Le conflit en Syrie et ses répercus- sions mondiales ont un impact sur l’Arménie à plusieurs niveaux et de diverses manières. Nous pourrions ne pas être en mesure de faire face à cer- tains de ces impacts, mais en étant conscient de ces dangers, nous pou- vons être, pour le moins, mieux armés. Traduction N.P. 8 • ABAKA • LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 Kamo Hovhannissian, et Temur Suloyan, nés en 1997, ont subi des blessures mortelles dans un incident survenu, le 19 février, à environ 7h00 du matin, dans le domaine de la défen- se d’une unité de l’armée. Le ministère de la Défense du Karabagh a informé qu’une enquête est en cours pour connaître les détails de cet évènement. Deux soldats arméniens tués dans le Haut-Karabagh « Le gouvernement arménien est intéressé à renforcer ses liens économiques avec l’Italie, notamment par le développement de la coopération dans le domaine de la santé. » Le premier ministre arménien, Hovik Abrahamian, a fait cette déclaration lors de la réunion avec le recteur du la faculté de médecine de l’Université italienne Cattolica del Sacro Cuore, Rocco Bellantone, ainsi que le président de la Fondation de la Polyclinique, Agostino Gemelli. Abrahamian a souligné que, depuis les premières années de son indépendan- ce, l’Arménie avait coopéré activement avec l’Italie dans le domaine de la santé. Le ministre s’est également déclaré prêt à soutenir toute initiative contribuant à l’expansion et l’approfondissement des liens économiques arméno-italiens. Pour sa part, Rocco Bellantone a présenté au Premier ministre les activités de la Fondation qu’il dirige, ainsi que les projets et programmes de coopération avec ses collègues arméniens. L’Arménie coopère activement avec l’Italie en matière de santé Arménie : des petites et moyennes entreprises de qualité plutôt qu’en quantité Le Vice-Premier ministre Vatché Gabrielian, également ministre de l’Intégration économique internationa- le et des Réformes d’Arménie, a décla- ré au cours d’une conférence vouloir privilégier un climat favorable aux entreprises durables du pays, avanta- ger des petites et moyennes entre- prises de qualité plutôt que la quantité. Il a rappelé que le gouvernement armé- nien a adopté la stratégie 2016-2018 pour le développement des petites et moyennes entreprises. Ce développement sera axé sur l’aide à l’ouverture des entreprises en Arménie et sur l’accessibilité des res- sources, maintenant la qualité du tra- vail de ces entreprises et l’accessibilité à la connaissance et la technologie. « En outre, il est très important de contribuer au climat concurrentiel et à l’accessibilité des moyens financiers, » a ajouté Gabrielian. « Dans cette affai- re, nous [Arménie] avons encore à col- laborer avec nos bailleurs de fonds internationaux. » George et Amal Clooney en Arménie du 22 au 24 avril prochain L’acteur George Clooney et son épouse la célèbre avocate Amal Clooney séjourneront en Arménie du 22 au 24 avril prochain. Le couple star des médias, participera à l’opération « 100 Lives » (100 vies) lancée par le riche homme d’affaire arménien de Moscou, Roupen Vardanian. « 100 Lives » récompensera par des prix les personnes qui, au risque de leur vie sau- vent la vie des autres. Le directeur de ce fonds « 100 Lives », Noubar Afeyan a affirmé qu’en plus du couple Clooney d’autres personnalités sont prêtes à collaborer avec sa fondation qui vise à dénoncer les génocides et à lutter pour sa prévention.
- 9. Canadian Armenian Council CongratulatesLiberal M.P., Mrs. Eva Nassif BY EDMOND Y. AZADIAN This is not the first time Georgia is living up to its title of “friendly foe” with Armenia. Although the cross is prominently featured on the Georgian national flag, Christian brotherhood does not mean much to the Georgian government. Otherwise, some consid- eration and solidarity would have been warranted between the only two Christian nations amidst an ocean of Islamic countries. During the Soviet period, all ethnic tensions were subdued by the central government although there was no love lost between Armenia and Georgia, since the two had fought a war before being integrated into the Soviet empire. As a result of that war, the historic Armenian region of Javakhk was integrated into Georgia. After the collapse of the Soviet empire, the two emerging republics politically developed in opposing directions, pushing their simmering mutual antagonism into political dimensions. By historic necessity, Armenia aligned itself with Russia, becoming a strategic ally of its northern neighbor and hosting Moscow’s military base on its territory. Georgia, meanwhile, veered towards the West, entertaining its dream of becoming a NATO mem- ber. Although the Tbilisi government suffered for its Western orientation as a result of President Mikhail Saakashvili’s reckless politics, the suc- ceeding government of the Georgian Dream Party did not alter the nation’s foreign policy. During a speech delivered on February 12, President Serge Sargisian, commenting on the imple- mentation of recent constitutional changes, also delved into the political background of the region stating, “with our two neighbors, Georgia and Iran, our relations are developing in good neighborly spirits.” However, that was a politically-cor- rect statement rather than an accurate one, made in order not to exacerbate tense relations with Tbilisi. In fact, relations with Iran and Georgia are on totally different foot- ings. At times, Iran may ignore some Armenian interests out of political expediency, but on principle, it does not go out of its way to antagonize Armenia. Both internally and externally, Georgian policies hurt Armenians. Since Georgia’s independence, all suc- ceeding administrations have exer- cised an extremely xenophobic domestic policy, trying to assimilate or alienate minorities. The brunt of that policy has been mostly directed towards the Armenians in Javakhk. Although the policy cost Georgia terri- torial losses —Abkhazia and South Ossetia — little has changed in the behavior of the central government. Georgia’s foreign policy treats Armenia as a virtual enemy. At the UN and other world bodies, the Tbilisi government has brazenly sided with Azerbaijan and Turkey, to Armenia’s detriment, trampling the “neighborly spirit” which Armenia tries to observe jealously and hopelessly. Armenia is a member of the Collective Security Treaty Organization (CSTO) and relies heavi- ly on that organization for its security. But escalating tensions with Azerbaijan have raised legitimate con- cerns, especially after Azeri encroach- ment on Armenia proper’s sovereign territory, in the face of Russia’s enig- matic silence. Adding to Armenia’s worries is the alarming rate of transfer of Russia’s modern weaponry to the Baku government. Those concerns were raised by Armenian journalists at a press confer- ence with CSTO Secretary Gen. Nikolay Bordyuzha, who gave an indi- rect and terse answer: “Read the final documents of the annual CSTO minis- ters’ statements, which necessarily refer to the situation in Caucasus.” The same press conference substan- tiated the fears of the Armenian jour- nalists when he stated, “We are greatly concerned about the situation in the Caucasus, especially in connection with Nagorno Karabagh conflict, where heavy weaponry and tanks are used and there are casualties. Further escalation of the conflict is unaccept- able; the entire Caucasus will explode.” Against this political background, the Tbilisi government further devel- ops its political and economic rela- tions with Turkey and Azerbaijan, tightening the noose around Armenia. On February 19, Georgia hosted the foreign ministers of Turkey and Azerbaijan, who visited the railway Cont’d on page 10 LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 • ABAKA • 9 E N G L I S H S E C T I O N MONDAY MARCH 7, 2016 Beware of the Georgian ‘Friend’ Armenia ambassador and Canada immigration minister confer on cooperation The Ambassador of Armenia to Canada, Armen Yeganian, on Monday met with the Minister of Immigration, Refugees, and Citizenship of Canada, John McCallum. The Ministry of Foreign Affairs of Armenia informed Armenian News- NEWS.am that Ambassador Yeganian stressed the need to establish a Canadian embassy in Armenia, and informed the minister that several thousand Canadian citizens visit Armenia each year, and they sense the need for consular and immigration ser- vices of an embassy. Also, the interlocutors reflected on the refugees who have recently arrived Canada. In this connection, Minister McCallum noted that he is well aware of the challenges facing the Syrian Armenians who are arriving in Canada, and that the Canadian government is conducting numerous respective aid Cont’d on page 10 On February 20th, 2016, the official opening of the Vimy, Laval riding office for the Liberal M.P. representative, Mrs. Eva Nassif took center stage. The event drew a large number of supporters composed of community and organizational representatives, political officials and well-wishers. The opening speech was delivered by her political attaché, Mr. Vicken Darakdjian, who has been steeped in both Federal and Provincial political arenas. Ms. Nassif began by extending a warm welcome, thanking everyone for their unconditional support and assuring her audience of her commitment toward humanitarian efforts. As a confirmation of Ms. Nassif’s humanitarian efforts, it was communicated that within the first 100 days of holding office, she had acted on 2,000 Syrian refugee files one by one, in addition to meeting them individually in order to secure their transition into Quebec. Her active involvement and insatiable desire to extend a helping hand through her political endeavors, has gained her recogni- tion as a referential point in Quebec, regarding the matter of Syrian Refugees. On behalf of the strong delegation present from the Armenian Canadian Council, Ms. Aida Karibian, a long-time political activist in Federal politics and prominent Armenian community member, addressed the audience commending Ms. Nassif for her courage, perseverance and her good will towards others. “It is this type of humanitarian service that yields to hopes of creating a better tomor- row for all”, said Ms. Karibian. The Armenian Canadian Council is thankful to Ms. Nassif for her enormous involvement during the Syrian refugee crisis and her commitment for future cooperation regarding national issues of concern. S. Mareshlian
- 10. Beware of the... Cont’dfrom page 9 station in Kartzakhi, near the Turkish border. The foreign ministers of Azerbaijan, Georgia and Turkey, Elmar Mammadyarov, Mikheil Janelidze and Mevlut Çavusoglu, respectively, praised the Baku-Tbilisi-Kars (BTK) railway project as a “historic” one and they noted its importance within the context of the new Silk Road connect- ing Asia to Europe. The railway is scheduled to be completed by 2017 and one segment of it will run through the Armenian-populated Akhalkalaki, after bypassing Armenia itself. The Azeri Foreign Minister said, “I believe that we are on the right track. It is a joint understanding that we must continue this cooperation because it’s a win-win-win for all three countries and the region.” He stopped short of saying “it’s a lose-lose-lose project for Armenia.” But what is more worrisome is that in addition to making statements on economic cooperation, the trio have signed a political declaration where they state they place “the utmost importance on the earliest peaceful settlement of the conflict in and around the Nagorno Karabagh region of the Republic of Azerbaijan and the conflict in the Georgian regions of Abkhazia and Tskhinvali region/South Ossetia on the basis of principles and norms of international law, particular- ly, sovereignty, territorial integrity and inviolability of the internationally-re- cognized borders.” The last eight words are euphemistically intended to express the territorial ambitions of the Aliyev dynasty. By contrast, the Organization for Security and Coope- ration in Europe (OSCE) co-chairs have been working on the principles of the final part of the Helsinki declara- tion, which intends to reconcile terri- torial integrity with the right to self- determination of the local population. Georgia recklessly endorses Azerbaijan’s position on the settlement of Karabagh conflict while Armenia has cautiously refrained from recog- nizing Abkhazia’s independence to avoid a confrontation with Tbilisi. With the lifting of sanctions on Iran, the gas market became a hot battle- ground in the Caucasus, where Russia, Azerbaijan and Iran are competing. At one point, there was talk that Armenia may become a transit route for Iranian gas to Georgia. It seems that the Georgian government has been having second thoughts for fear of angering the government of Baku. Azerbaijan’s territory is being considered as a con- duit for Iranian gas and Georgia’s Minister of Energy Kakha Kaladze has said that “Tbilisi could consider this option, too.” The Turkish-Georgian cooperation has opened the floodgates for the invasion of Turkish capital in Georgia. Vahakn Chakhalian, the Armenian political activist in Javakhk who was jailed by President Saakashvili, has issued an appeal to all Armenians, saying, “no to the Turkification of Georgia.” He added: “The seeds that Saakashvili had sown are blossoming in Georgia and the Turkification of the country is devel- oping at an alarming rate and it has almost reached the point of no return.” The statement specially informs that the Turkish investors discriminate even against Christian Georgians by denying them employment and prefer- ring Azeris and Turks instead. Adding insult to injury, the Georgian government has agreed to host a Turkish military base on its ter- ritory, to complete the Turkification of the country. It is understandable that the US and NATO have welcomed the move “as a contribution to stability.” That base would substitute a NATO base, which would irritate Russia to no end. In light of the current escalating tension between Russia and Turkey, stability may become the first casualty. With a friend like Georgia in the region, Armenia does not need any enemies. 10 • ABAKA • LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 Karabakh defense army holds tactical military exercises The staff of the Nagorno- Karabakh Republic (NKR/Artsakh) Defense Army Headquarters’ Department conducted tactical mili- tary exercises on Monday and Tuesday. The Defense Army informed Armenian News-NEWS.am that the NKR Minister of Defense and Defense Army Commander, Levon Mnatsakanyan, led the respective trainings at the advanced command post of the Defense Army. As a re- sult of these exercises, it was determined that the NKR Defense Army detach- ments, units, and command system are capable of responding to situational changes in timely fashion and adequately, and ensuring the security of the NKR. AGBU Central Office Hosts Book Talk with Author Chris Bohjalian The Guest Room explores the trafficking of two Armenian women in the United States On January 15, the AGBU Central Office welcomed New York Times bestselling author Chris Bohjalian for a discussion of his new novel The Guest Room. The event was co-spon- sored by the AGBU New York Special Events Committee (NYSEC), the Ar- menian Network—Greater New York Region, Hamazkayin Armenian Edu- cational and Cultural Society of New York, the New York Armenian Stu- dents’ Association, St. Leon’s Arme- nian Church and the Tekeyan Cultural Association of Greater New York. Bohjalian began the talk by explain- ing the impetus for the novel, a literary thriller that explores the trafficking of two Armenian women in the United States. The idea came to him while he was in Armenia with his wife and daughter: “I was waiting to take my daughter’s friend to the airport at 3:30 am and saw a young woman—maybe 17 years old—who was clearly an escort and clearly paying off the bell- man to go upstairs at the hotel. This was heartbreaking for me as a father, because she was so young and it was in Armenia. I began to wonder: is there a story in a young woman such as this? My books always begin with charac- ters. Never a social issue.” This encounter led Bohjalian to research prostitution and human traf- ficking in the Caucasus and the Middle East. He came to understand the eco- nomics of human trafficking and sexu- al slavery and the billion dollar indus- try it composes. In the Caucasus, the rise of human trafficking coincided with the fall of the Soviet Union when the economies of the republics were in disrepair. Chris Bohjalian is the author of eighteen books, including Close Your Eyes, Hold Hands; The Sandcastle Girls; Skeletons at the Feast, The Double Bind and Midwives. His novel Midwives was a number one New York Times bestseller and a selection of Oprah’s Book Club. His work has been translated into more than thirty languages, and three of his novels have become films—Secrets of Eden, Midwives and Past the Bleachers. Turkish-Armenian Deputy of Turkey’s oppositional Republican People’s Party (CHP) Selina Dogan has submitted to the Parliament an inter- pellation addressed to the Minister of Internal Affairs. According to Ermenihaber, Dogan has asked Turkey’s Minister of Internal Affairs Efkan Ala about the number of Armenian, Greek, Jewish and Assyrian minorities in Turkey. Dogan has also addressed the General Department for the Population and Citizens’ Affairs of the Ministry of Internal Affairs of Turkey to obtain information about the topic within the scope of the law “On receiving information”. In her interpellation addressed to the Minister of Internal Affairs, Dogan has reminded that during a discussion in the Mejlis on the appropriateness of applying a “nationality code” for ethnic minorities, Minister Ala had mentioned that codification (use of special pass- words) had nothing to do with nation- al minorities. According to the minis- ter, the purpose of that is to count the number of ethnic minorities. “Knowing the number of the popu- lation and its demographic image is very important from the perspective of planning and carrying out public ser- vices. Minorities mainly receive public services (education, religious cere- monies, healthcare) through their funds and foundations. That’s why the funds and foundations of minorities are simply obliged to know the num- ber of members of their respective communities in order to regulate the public services within the given com- munity. In addition, Christian commu- nities, which can’t find out the precise number of their populations, even have a hard time choosing their reli- gious leaders. In this context, how many Armenians, Jews, Greeks and Assyrians are citizens of the Republic of Turkey?” the interpellation reads. Turkish-Armenian MP Asks: How Many Ethnic Minorities are there in Turkey? Armenia ambassador... Cont’d from page 9 programs. Ambassador Yeganian, in turn, expressed his gratitude to the Canadian government for its assis- tance. In the ensuing talk, they exchanged views on the present-day visa policy between Armenia and Canada. Separately, Yeganian summed up the Armenian Genocide Centennial commemorations that were held throughout 2015 in Armenia and abroad, including in Canada. In addition, Armen Yeganian and John McCallum discussed the results of the 31st Session of the Ministerial Conference of the International Organisation of La Francophonie (OIF), which the Armenian capital city of Yerevan hosted in October of the year past.
- 11. LUNDI 7 MARS2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 • ABAKA • 11 ԹՈՒՄՕ-ն՝ սահմանամերձ շրջաններու երեխաներուն հետ ԹՈՒՄՕ ստեղծարար արհեստա- գիտութեան կեդրոնին կողմէ հրա- պարակուած հաղորդագրութեամբ մը կը տեղեկացուի, որ Դիլիջանէն երեք ժամ հեռաւորութեան վրայ գտնուող Տաւուշի սահմանամերձ Վազաշէն, Ներքին Կարմիրաղբիւր, Այգեպար, Սարիգիւղ, Բերքաբեր, Բաղանիս, Պառաւաքար, Մովսէս, Չինարի, Ոսկեւան, Կոթի, Բարեկա- մ աւա ն ու Ծաղկաւան գիւղերու բնակիչներէն շուրջ եօթանասուն պատանիներ արդէն վեց ամիս է «ԹՈՒՄՕ Դիլիջան»ի ուսանողներ են: Անոնք ԹՈՒՄՕ-ի, «Հայրենիքի դարպասներ» կազմակերպութեան ու «Beeline Armenia»-ի միացեալ «Սահմանամերձ գիւղերի երեխա- ները՝ ԹՈՒՄՕ-ում» ծրագիրի մաս- նակիցներն են: Այս մասին կը գրէ Hetq.am-ը։ Երբ ամիսներ առաջ ծրագիրը սկսաւ, նոր թումոցիները երեսուն հոգի էին, իսկ դասերուն տեւողու- թիւնը՝ երեք ամիս: Ծրագիրները փոխուեցան, ուսանողներուն թիւը աւելցաւ, որովհետեւ կազմակեր- պիչներուն համար յստակ երեւցաւ այդ երեսուն պատանիներուն կրած փոփոխութիւնը: «Նրանք ոչ միայն արդիական հմտութիւններ են ձեռք բերել, այլեւ աւելի բաց են դարձել, անկաշկանդ: Ազատօրէն են ապա- գայի պլաններ կազմում, որովհետեւ գիտեն՝ որտեղ ակտուալ գիտելիք- ներ ստանալ», ըսած է «Հայրենիքի դարպասներ» կազմակերպութեան հիմնադիր եւ նախագահ Արման Հայրապետեանը: Ամէն Շաբաթ օր Դիլիջանի ԹՈՒՄՕ կեդրոն այցելելով՝ ծրագիրի մասնակիցները ծանօթացած են կեդրոնի հիմնական կրթական ոլորտներուն, ամբողջացուցած են ինքնուսուցման սկզբնական հան- գրուանը եւ ներկայիս կ’որոշեն, թէ ի՞նչ է իրենց հետաքրքրութեան ուղղութիւնը։ «ԹՈՒՄՕ Դիլիջան»-ի համակար- գող Տաթեւ Մանտոյեան՝ անդրա- դառնալով ուսանողներուն հետ ունեցած զրոյցներուն եւ կազմած տպաւորութեան, ըսած է. «Թէ, բոլոր քաղաքների, տարիքի ու սեռի թու- մոցիների ամենասիրելի ուղղու- թիւններից մէկը ռոբոտաշինու- թիւնն է, ու այս նախագծի ուսա- նողներն էլ, ի հարկէ, այդ թւում են: Բայց բացի, դրանից մի հետաքրքիր փաստի հանդիպեցի՝ սահմանա- մերձցիները յատկապէս հետաքըր- քրուած են ֆիլմերի ստեղծմամբ, լուսանկարչութեամբ, ու ընդհան- րապէս՝ մեդիայի ոլորտով: Նրանցից մէկը անգամ վարում է իր գիւղի ֆեյսբուքեան էջը: Կարծում եմ՝ սրա պատճառը իրենց ցանկութիւնն է աշխարհին պատմել իրենց գիւղերի մասին ու բարելաւել այնտեղի վի- ճակը: Սա շատ ոգեշնչող է, որով- հետեւ ցոյց է տալիս, որ հետա- քըրքրուող, պրպտող լինելուց բացի, այս երիտասարդները նաեւ գիտա- կից քաղաքացիներ են»: Վերջերս խումբին միացաւ հա- մացանցին վրայ «Ծաղկաւանի Էյնշ- տեյն» մականունը ձեռք բե ր ա ծ Բագրատ Պետրոսեանը: Իր մասին պատրաստուած տեսագրութեան մէջ Բագրատ պատմած էր , ո ր կ՛երազէր ԹՈՒՄՕ գալ, եւ ատիկա, բնականաբար, անտարբեր չձգեց «Սահմանամերձ գիւղերի երեխա- ները ԹՈՒՄՕ-ում» ծրագիրի հեղի- նակները: Այս ամիս ծրագիրի մաս- նակիցները արդէն թումոցի Բագ- րատի հետ միասին սկսան ռոպո- թաշինութեան առաջին մակարդա- կի դասընթացքին: «Սա ԹՈՒՄՕ-ի առաջին նախա- գիծը չէ, որ կապուած է Հա յա ս - տանի սահմանամերձ գիւղերի պա- տանիների համար նորագոյն տեխ- ն ո լո գի ա ն ե ր ի ո լո ր տ ը բ ա ցա յա յ- տելուն: ԹՈՒՄՕ-ի ամառային ճամ- բարն ամէն տարի հիւրընկալում է տասնեակ պատանիների, ովքեր մէկ շաբաթ ապրում են Երեւանում, անցնում են ԹՈՒՄՕ-ի հիմնական ուսումնական ծրագիրը կենտրո- նացուած տարբերակով ու ընկերա- նում տարբեր երկրներից ԹՈՒՄՕ- ում հաւաքուած իրենց հասակա- կիցների հետ: Այս տարի ամառային ճամբարին սպասում ենք ամբողջ աշխարհից, ամբողջ Հայաստանից, սահմանամերձ գիւղերից բազմաթիւ պատանիների, ի դէպ, Բագրատին նոյնպէս», նշուած է հաղորդագրու- թեան մէջ: Երեւանը տարածաշրջանին մէջ առաջատար է աշխարհի ամենայարմարաւէտ քաղաքներու ցանկին մէջ Միջազգային խորհրդատուական Mercer ընկերութիւնը Երեւանը ներա- ռած է կեանքի որակով աշխարհի ամենայարմարաւէտ քաղաքներու ցան- կին մէջ: Ինչպէս կը հաղորդէ «Արմէնփրէս»-ը, 230 քաղաքներու շարքին Երեւանը գրաւած է 182-րդ տեղը: Աղիւսակի առաջատարները են Վիեննան (Աւստրիա), Զիւրիխը (Զուի- ցերիա), Օքլենտը (Նոր Զելանտա), Միւնիխը (Գերմանիա), Վանքուվըրը (Գանատա), Տիւսելտորֆը (Գերմանիա), Ֆրանկֆուրթը (Գերմանիա), Ժնեւը (Զուիցերիա), Քոփենհակընը (Դանիա) եւ Սիտէնէյը (Աւստրալիա): Հա- րեւան Վրաստանի մայրաքաղաք Թիֆլիսը 188-րդն է, Պաքուն` 197-րդ, Թեհրանը` 203-րդ: Թուրքիոյ մայրաքաղաք Անգարան ցուցակի մէջ չէ նե- րառուած, իսկ Իսթանպուլը 122-րդն է: Ռուսիոյ մայրաքաղաք Մոսկուան 167-րդն է, իսկ ԱՄՆ մայրաքաղաք Ուաշինկթընը` 51-րդը: 230-րդը Իրաքի մայրաքաղաք Պաղտատն է: Արդէն 18 տարի Mercer-ը նման վարկանիշային աղիւսակներ կը կազմէ` իբրեւ չափանիշ ընտրելով առողջապահութիւնը, կրթութիւնը, յանցագոր- ծութեան մակարդակը, քաղաքական կայունութիւնը, փոխադրամիջոց- ները, բնութիւնը եւ այլն: Հայկական Կրկէսը 60 Տարեկան է Այս տարի կը լրանայ հայկական կրկէսային ազգային հաւաքականի 60- ամեակը: Այդ առիթով Երեւանի պետական կրկէսի գեղարուեստական ղեկավար եւ տնօրէն Սօս Պետրոսեան գրած է «Հայկական կրկէս» գիրքը: «Ժամանակն է, որ մենք ունենանք հայկական կրկէսային արուեստի, կրկէսի դերասանների մասին գիրք` ներկայացնելով մեր կրկէսային ար- ւեստի փառահեղ էջերը եւ դերասաններին»,- ըսած է Սօս Պետրոսեան՝ Pa- norama.am-ի հետ զրոյցի ընթացքին: Հայկական կրկէսային ազգային հաւաքականը ստեղծուած է 1956 թուականին ժողովրդական արտիստ Վաղարշակ Արզումանեանի կողմէն: Ս.Պետրոսեան ներկայացուցած է ստեղծման պատմութիւնը. «1956 թուականին Մոսկուայում պէտք է տեղի ունենար հայկական տասնօրեակ: Հարց էր ծագել, որ պէտք է անպայման ներկայացուի նաեւ հայկական կրկէսային արուեստը: Այդ տասնօրեակից կէս տարի առաջ Վաղարշակ Ար- զումանեանին յանձնարարւում է ստեղծել ազգային կոլեկտիւ: Կրկէսը հա- մամիութենական կազմակերպութիւն էր, դերասանները հանդէս էին գալիս տարբեր երկրների կրկէսներում: Վաղարշակ Արզումանեանը հաւաքեց բոլորին եւ ստեղծեց ազգային կրկէսային կոլեկտիւ»: 1963 թուականին, երբ արդէն հաւաքականի մէջ էին Լէոնիտ Ենգի- բարեանը, Ստեփան Իսահակեանը, անիկա կը ստանայ «Վաստակաւոր կոլեկտիւ» կոչումը: Ս. Պետրոսեանի խօսքով, գիրքը արդէն պատրաստ է, այժմ կ՝ընտրուին լուսանկարները: Այս տարուան Մայիս-Յունիսին, ամենայն հաւանականու- թեամբ, պիտի հրապարակուի: «Ֆինանսաւորման հետ կապուած դիմել եմ տարբեր կառոյցների` պե- տական, մասնաւոր: Դեռեւս պատասխան չեմ ստացել: Եթէ չօգնեն, ես իմ հաշուին կ’անեմ: Պարտաւոր եմ դա անել»,- ըսած է Ս.Պետրոսեանը:
- 12. 12 • ABAKA• LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 Հրատարակուեցան Նափոլէոնի ղարաբաղցի թիկնապահ Ռուստամի յուշերը Ռուստամ իր յուշերուն մէջ յստակօրէն կը նշէ, թէ ղարաբաղցի հայ է: Mirrorspectator.com կը հաղորդէ, որ Քաթրին Քարփենթրի կողմէ առաջին անգամ ըլլալով անգլերէնի թարգմանուած եւ Արա Ղազարեանի խմբագրութեամբ ու ներածականով «Ռուստամի յուշերը. Նափոլէոնի մեմլուք կայսերական թիկ- նապահը» գիրքը (The memoirs of Roustam: Na- poleons Mamlik Imperial Bodyguard) որոշ գա- ղափար կու տայ Օնորէ տը Պալզաքի Լէվ Թոլս- թոյի եւ Ֆիոտոր Տոսթոյեւսքիի կողմէ իբրեւ տի- պար օգտագործուած եւ բազմաթիւ գեղանկա- րիչներու կողմէ նկարուած Ռուստամի հետաքըր- քըրական եւ բարդ կեանքին մասին: Ռուստամ (1781-1845) փոքր տարիքին Կովկասի շրջանէն առեւանգուած եւ բազմաթիւ անգամ իբրեւ գերի ծախուած է: Ան իբրեւ մեմլուք մարզուած է Եգիպտոսի մէջ ապա շուրջ15 տարի դարձած Նափոլէոնի թիկնապահը ու վստահելի անձը: Ղազարեան վերջերս կատարուած հարցա- զրոյցի մը մէջ յայտարարեց. «Մեր պատմութեան պատճառով հայերը ամբողջ աշխարհի վրայ տա- րածուած են: Ունէինք մարդիկ որոնք տարբեր համայնքներու եւ երկիրներու կը ծառայէին բարձրագոյն մակարդակի վրայ՝ ինչպէս կայսրեր, զօրավարներ եւ նախարարներ: Այդ իրողութիւնը ի մտի ունենալով՝ Ռուստամը մեր հանդիպած ամէնէն արտասովոր տիպարներէն մէկն է: Հիմ- նականին մէջ ան սկզբնական շրջանին պարզա- պէս ստրուկ երեխայ մըն էր: Սակայն առանց կրթութիւն եւ ընկերային կարգավիճակ կամ դիրք ունենալուն՝ դարձաւ Ֆրանսայի կայսեր՝ Նափոլէոնի վստահելի անձը: Ձեւով մը ան ունե- ցաւ դիրք մը ուր շատեր զինք լուրջի առին»: Ղա- զարեան աւելցուց որ գոյութիւն ունին կարգ մը փաստեր թէ ան օգնած է Մոսկուայի եւ Վենե- տիկի մէջ գտնուող իր հայ հայրենակիցներուն՝ դրական կերպով ազդելով Նափոլէոնի որոշում- ներուն որոնք կը վերաբերէին Սուրբ Ղազարի Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ եւ Մխիթարեան վանքին: Վերջերս Ղազարեան ընկերային ցանցի վրայ հանդիպած է Ռուստամի մասին բազմաթիւ սխալ տեղեկութեանց ըստ որոնց ան վրացի էր եւ մին- չեւ իսկ ատրպէյճանցի՝ հակառակ անոր որ Ռուս- տամ իր յուշերուն մէջ յստակօրէն կը նշէ, թէ ղա- րաբաղցի հայ է: 1814-ին երբ Նափոլէոն հրա- ժարեցաւ գահէն՝ Ռուստամ մերժեց անոր հետ մեկնիլ Ալպա՝ աքսորի՝ զգուշանալով դաւերու մեղսակից նկատուելէ եւ իր ընտանիքէն չբաժ- նըուելու համար: Կարճ ժամանակ բանտը մնալէ ետք Ռուստամ տասնամեակ մը ապրեցաւ Փարիզի մէջ ապա փոխադրուեցաւ Տուրտան ուր Լուի Ֆիլիփ թա- գաւորին կողմէ նշանակուեցաւ թղթատարական տեսուչի պաշտօնին եւ յաջորդ երկու տասնամ- եակներու ընթացքին ապրեցաւ խաղաղ կեանք մը: Ֆրանսացիները Ռուստամի մասին տարբեր կարծիքներ ունին: Անոր ժամանակակիցները կը զմայլէին անոր վրայ: Այլ իրողութեանց կողքին ան Ֆրանսայի մէջ միակ մեմլուքն էր որուն արտօնուած էր իր աւանդական տարազը կրել եւ այդ պատճառով ալ աչքի կը զառնէր: Ֆրանսացի ակադեմական Ֆրետերիք Մասոն Ռուստամի յուշերուն ֆրանսերէն գիրքին նախա- բանին մէջ գրեց որ Ռուստամ կոպիտ տգէտ մըն էր... ամբողջովին անկարող երախտագիտութիւն կամ նուիրում ցուցաբերելու եւ կարգ մը պարա- գաներու սուտի կը դիմէ: Սակայն կ’եզրակացնէ որ անոր յուշերը արժէքաւոր են անոնց պարու- նակած տեղեկութեանց ու հետաքրքրութեան պատճառով: «Նշմարած եմ որ Ռուստամ հազ- ւադէպօրէն կը հեռանայ ճշմարտութենէն» կը գրէր ան: Ղազարեան իր ներածականին մէջ կը նշէ որ Ռուստամի յուշերը Նափոլէոնի կեանքին մասին կարգ մ ը ե ր ե ւ ո յթ ն ե ր կ ը ն ե ր կ ա յա ցն ե ն : Ան բազմաթիւ տարիներ Ֆրանսայի կայսրին ֆիզի- քապէս ամէնէն մօտը եղած է եւ ծանօթ վերջինիս անձնական ու հասարակական կեանքին ներառ- եալ գլխաւոր ճակատամարտերուն եւ արշաւնե- րուն: Ռուստամի յուշերը առաջին անգամ հրատա- րակուած են ֆրանսերէնով 1888-ին անոր մահէն ետք: 1935-ին լոյս տեսած է յուշերուն իտալերէն թարգմանութիւնը իսկ ռուսերէն, հայերէն եւ վրացերէն տարբերակները լոյս տեսած են վեր- ջին երկու տասնամեակներու ընթացքին: Վերջերս ֆրանսահայ զինուորական վեթերան- ներ Ռուստամի գերեզմանին մօտ արարողու- թիւններ կատարած են ընդհանրապէս Դեկտեմ- բերին անոր մահուան տարելիցին մօտ թուակա- նի մը՝ մասնակցութեամբ Ֆրանսայի մէջ Հայաս- տանի դեսպանին Տուրտանի քաղաքապետին եւ այլ երեւելիներու ինչ որ այս առեղծուածային տի- պարին նկատմամբ վերանորոգ հետաքրքրու- թեան ցուցանիշ է: 2007-ին անոր գերեզմանին ու տան վրայ նոր ցուցանակ մը զետեղուեցաւ: Սուրիահայ Գէորգը զարդեղէն պատրաստած է Քիմ Քարդաշեանի եւ թեւնոցներ System of a Down-ի տղոց համար Սուրիահայ Գէորգ Տոշօղլանեանը կը վիրաւորուի, երբ արծաթագոր- ծութիւնը կ՛անուանեն արհեստ… կ՛ըսէ, անիկա արուեստ է, արուես- տի իւրայատուկ ճիւղ: «Ո՞ւր տեսած էք, որ նախշերը, իւրայատուկ ձեւ- ւածքները, մտքի թռիչքն ու կատա- ր ելութե ա ն ձգտո ւմը հ ամարուի արհեստ: Սա գեղագիտութիւն է, իւրայատուկ մօտեցում: Սա ար- ւեստ է »,-կ՛ըսէ Գէորգը ու կ՛աւելց- նէ, որ մետաղին շունչ ու հոգի տալը այդքան ալ դիւրին գործ չէ: «Նախ պէտ ք է ս իրել , չափ ազ անց շատ սիրել, ապրիլ քու գործովդ ու հա- ճոյք ստ ա ն ալ աշխատանքէդ »,- «Արմէնփրէս»-ի հետ զրոյցի ըն- թացքին ըսած է Գէորգը: Ան կը պատմէ, որ Հալէպէն Երե- ւան տեղափոխուելու ընթացքին շատ դժուարութիւններ տեսած է, մարդկային չարութիւն, տեխնիկա- կան խնդիրներ, հիասթափութիւն, սակայն միշտ հաւատացած է, որ կամքի ուժը ամենահզօր զէնքն է ու կարեւորը չկոտրուիլն է: «Աշխա- տասէր մ ա րդը ամ էն տեղ ալ իր գլխուն ճարը կը տեսնէ, կ՛ուզէ Երե- ւան ըլլայ , կ՛ուզէ Հալէպ կամ աշ- խարհի որեւէ այլ անկիւն, թէկուզ եւ անապատ »,- կ՛ըսէ Գէորգը` աւելց- նելով, որ երեք տարուայ ընթացքին մէկ ժամ ազատ ժամանակ չէ ունե- ցած, ունեցած է հարիւրաւոր պատ- ւէրներ եւ ձգտած է իւրաքանչիւր զարդի միջոցով արտայայտել իր ներաշխարհը: Երեւանի մէջ Գէորգին գլխաւոր նպատակն ու ցանկութիւնը իր ոլոր- տին մէջ մեծ յաջողութիւններու հասնելն է. Հալէպի մէջ ան յայտնի արծաթագործ Ճորճն է, կը ցանկայ, որ այստեղ ալ վաստակի նոյն յար- գանքը: Նոյն այդ պատճառով եղած են դէպքեր, երբ օրերով չէ քնացած, որպէսզի ստեղծէ իւրայատուկ զար- դեր, որոնք որեւէ տեղ չեն կրկնը- ւիլ: «Ես կը սիրեմ յատուկ ըլլալ, կը նախընտրեմ չարչարուիլ, բայց միւս վարպետները չկրկնել: Թող զիս կրկնօրինակեն, բայց ես միշտ առա- ջինը ստեղծեմ, իւրայատուկ գործեր ընեմ »,- կ՛ըսէ Գէորգը: Ան կը պատմէ, որ այս տարի- ներու ընթացքին բազմաթիւ յայտնի յաճախորդներ ունեցած է: Կ՛ըսէ` ունի նաեւ մշտական յաճախորդներ, որոնք միայն իրմէ զարդեր կը գնեն: Գէորգին նաեւ կը հրաւիրեն մաս- նակցելու ցուցահանդէսներու, տա- րատեսակ ձեռնարկներու: Քարդաշեանի համար ստեղծած կախազարդն ու System of a down խումբի տղաներուն համար պատ- րաստած թեւնոցները: Երկու աշ- խատանքն ալ «Պռեգոմէշ»-ի հետ համագործակցութեան արդիւնքն է: Քիմի վզնոցը ստեղծած է «Պռե- գոմէշ»-ը, կախազարդը` Գէորգը: Կ’ախազարդի վրայ Գէորգը հայե- րէնով փորագրած Քիմին անուան առաջին տառը: «Իհարկէ, մեծ պա- տիւ էր նման աշխարհահռչակ մար- դու մը համար կախազարդ պատ- րաստելը: Չեմ գիտեր, Քարդաշեանը հաւնած է, թէ ոչ, քանի որ ես անոր չեմ հանդիպած, սակայն յոյս ունիմ` իմ չարչարանքս ապարդիւն չէ ան- ցած»,- կ՛ըսէ Գէորգը: Ինչ կը վերաբերի System of a down խումբի տղաներուն, Գէորգը անոնց համար պատրաստա ծ է «1915» մակագրութեամբ թեւնոց- ն ե ր , ի յի շ ա տ ա կ Հ ա յո ց ցե ղ ա ս - պանութեան 100-րդ տարելիցի եւ ի երախտիք այն մեծ աշխատանքին, ո ր ե ր ա ժի շ տ ն ե ր ը կ ը կ ա տ ա ր ե ն Հայոց ցեղասպանութեան միջազ- գային ճանաչման գործին: Երեւանեան կեանքէն Գէորգը չի դժգոհիր: Չի թաքցներ` Հալէպը կը կարօտնայ, բայց վերադառնալ ալ չի ցանկար: Կ՛ըսէ` կամաց-կամաց կը ս ո ր վ ի Եր ե ւ ա ն ե ա ն կ ե ա ն քի ն ո ւ հ ա յկ ա կ ա ն մ տ ա ծե լա կ ե ր պ ի ն : Ի թիւս բազմաթիւ այլ դրական բա- ներու, Գէորգը Երեւանի մէջ սոր- ված է նաեւ գումար խնայել: Եթէ Հալէպի մէջ մէկ ամսուայ վաստա- կածը կրնար մէկ ժամի մէջ վատնել, Եր ե ւ ա ն հ ա ս ն ե լո վ հ ա ս կ ցա ծ է դժուարութեան եւ ապրուստի գինը ո ւ ա յժմ ա ւ ե լի շ ա տ կ ՛ա ր ժե ւ ո ր է վաստակած գումարը: « Բա ր ե ւ Հ ա յա ս տ ա ն » ն ա խ ա - գիծին նպատակն է ներկայացնել Հայաստանի մէջ հաստատուած եւ իրենց տաղանդին ու կամքի ուժին շնորհիւ յաջողութեան հասած սու- րիահայերը: Վստահաբար, նման սուրիահայերը շատ են եւ դրուա- տանքի արժանի անոնց կատարած աշխատանքը: Համագործակցու- թեան համար շնորհակալութիւն կը յայտնենք Հայկական Կարմիր Խաչ ընկերութեան: ՅԱՍՄԻԿ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Ghorg To,ø[lan;an
- 13. LUNDI 7 MARS2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 • ABAKA • 13 ABAKA News, online Համացանցային եռալեզու ամէնօրեայ լրատուական ճոխ հրատարակութիւնը www.abakanews.org Թեսա Հոֆման. «Գերմանիան Հայոց Ցեղասպանութեան հարցով կը գործէ ինչպէս 1915–ին» Գերմանիոյ իշխանութիւնները Հայոց Ցեղասպանութեան հարցով կ ը գործե ն ինչպէս 1915 թուա- կանին: Նման դիտարկում, ըստ Armen- press.am-ի, կատարած է գերմա- նացի յայտնի ցեղասպանագէտ Թե- սա Հոֆմանը: Թէեւ Գերմանիոյ Պունտըսթա- գը Փետրուար 25-ի իր օրակարգին մէջ ներառած է Հայոց Ցեղասպա- նութեան 100-րդ տարելիցին առըն- չըուող հարցը, սակայն քննարկման յաջողութիւնը կասկածելի է: Հոֆմանը պատճառը կը կապէ Թուրքիոյ եւ Գերմանիոյ յարաբե- րութիւններուն հետ, որոնց առանցքին վերջին ամիսներուն առանցքային տեղ կը զբաղեցնէ փախստականներուն հարցը: «Ասիկա կարելի է համեմատել 1915 թուականի իրավիճակին հետ, երբ պաշտօնական Գերմանիան մոռցած էր բոլոր մարդկային ու մարդա- սիրական արժէքները յանուն գերմանա-օսմանական ռազմական համա- գործակցութեան: Թէեւ հարցը արդէն խորհրդարանի օրակարգին վրայ է, սակայն ես խիստ կը կասկածիմ, որ խնդիրը պիտի քննարկուի»,– ըսած է ան: Ըստ Հոֆմանի՝ համաձայն գերմանական ԶԼՄ-ներուն մէջ տարածուած տեղեկատւութեան` Անգարայի մէջ Գերմանիոյ դեսպանատունը արդէն խառնուած է գործին` կապուած փախստականներու ճգնաժամի առնչու- թեամբ ընթացող թուրք-գերմանական եւ Թուրքիա-ԵՄ քննարկումներու հետ: «Այս իրադրութեան պայմաններուն մէջ Գերմանիոյ արտաքին քա- ղաքական գերատեսչութիւնը հնարաւոր ամէն բան պիտի ընէ` չլարելու Ան- գարայի հետ յարաբերութիւնները»,- աւելցուցած է ան: Հոֆման ցաւով նշած է, որ ո՛չ Օսմանեան կայսրութեան մէջ իրակա- նացուած Ցեղասպանութիւնը, ո՛չ ալ Թուրքիոյ մէջ քիւրտերու դէմ իրակա- նացուող պայքարը` քրտական քաղաքացիական բնակչութեան հասցուած վնասով հանդերձ չի կրնար փոխել իրադրութիւնը: «Այս երկրին մէջ նման քաղաքականութեան քննադատները շատ եւ ազդեցիկ չեն կանգնեցնելու համար այս ամենը»,- նշած է ցեղասպանագէտը: Թեսա Հոֆման փաստած է, որ նոյնիսկ եթէ Փետրուար 25-ին խորհրդա- րանական քննարկումներ իրականացուին Հայոց Ցեղասպանութեան թեմայով, անոնց յաջողութիւնը խիստ կասկածի տակ է: «Շատ փոքր է հաւանականութիւնը, որ ընդդիմադիր «Կանաչներու կու- սակցութիւնը» պիտի ստանայ անհրաժեշտ աջակցութիւն իշխող միախառն կառավարութեան` պահպանողականներու եւ սոցիալ-դեմոկրատներու կողմէն»,- ըսած է ան: Հայոց Ցեղասպանութեան մասին պատ- մող «Հայաստան, իմ սէր» ֆիլմի անդրանիկ ցուցադրութիւնը տեղի պիտի ունենայ 2016- ի Ապրիլին` Լոս Անճելըսի մէջ: Ամերիկա- ռումինացի դերասանուհի, գր ո ղ ե ւ բ ե - մադրիչ Տայանա Էնճըլսըն ( Diana Angel- son) ֆիլմը պիտի ներկայացնէ նաեւ կինո- թատրոններու մէջ: «Հայաստան, իմ սէր» ֆիլմը յոյսի, սիրոյ եւ հաւատքի մասին է: Անիկա ոչ թէ ֆիլմ է հայ ընտանիքի մը մասին, այլ պատմութիւն հայ ժողովուրդի մասին, որոնք սպաննուած, թալանուած, ոչնչացուած են սեփական երկ- րին մէջ, կը գրէ «armradio.am-ն՝ վկայա- կոչելով SBWIRE- ը: Ամերիկա-ռումինացի դերասանուհի, գրող եւ բեմադրիչ Տայանա Էնճըլսընը 2016-ի Ապրիլին ֆիլմը պիտի ներկայացնէ նաեւ թատրոններու մէջ: Էնճըլսըն ֆիլմի բեմադրիչ ընտրուած է Ռուբէն Վարդանեանի «100 կեանքեր» հիմնադրամի կող մ է, ո ր ո ւ ն հ ա մ ա ն ա խ ա գա հ ն է յա յտ ն ի դերասան Ճորճ Քլունին: SBWIRE-ը յատուկ կը յիշէ նաեւ Քլունիի կնոջը` Ամալ Քլունիի մասին, որ վերջերս Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանին մէջ Հայոց Ցեղասպանութեան հարցին վերաբերող քննութեան ներկայացուցած է Հայաստանը: Հայաստան, Իմ Սէր». Հայոց Ցեղասպանութեան մասին նոր ֆիլմը պիտի ցուցադրուի Ապրիլ 15-ին Արա Սարաֆեան կը ներկայացնէ Հենրի Մորկընթաուի եւ Լուիս Այնշթայնի ծանրակշիռ դերերը՝ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման մէջ Երեքշաբթի, Փետրուար 16-ին, պատ մա բ ա ն Ա րա Ս արաֆեան այցելեց «Ապրիլ» գրատունը, ներ- կայացնելու համար ամերիկացի պաշտ օն եա ն եր Հե նրի Մորկըն- թաուի եւ Լուիս Այնշթայնի ծանրա- կշիռ դերերը՝ Հայոց Ցեղասպանու- թեան ճանաչման գործին մէջ: Այս մասին կը գրէ Լենա Վասիլեան։ Իբրեւ ներածական, ներկաները տեղեկացան, թէ Հենրի Մորկըն- թաու 1913-1916 գործած է իբրեւ Միացեալ Նահանգներու դեսպան Պոլսոյ մօտ, իսկ Լուիս Այնշթայն՝ իբրեւ ամերիկացի դիւանագէտ: Իբրեւ հետեւանք, երկուքն ալ ոչ միայն ականատես եղած են հայոց հ անդ էպ կատարուծ վայրագու- թիւններուն, այլ բոլոր պատահար- ները խորապէս նկարագրած, վեր- լուծած եւ վաւերագրած են իրենց ամէնօրեայ օրագրութիւններուն մէջ: Ապա ներկաները տեղեկացան, թէ 1917-ին, Լուիս Այնշթայն դիտ- մամբ հրատարակած է յիշատակա- գիր մը, որ ամբողջովին հիմնուած էր իր ամէնօրեայ օրագիրին վրայ, այն միտումով, որ աշխարհը տե- ղեկանայ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին: Նմանապէս 1918-ին, Հենրի Մորկընթաու հրատարակած է յի- շատակագիր մը, որուն մէջ ան ծանրապէս նկարագրած է հայոց ջարդին եւ աքսորին պատահար- ները: Արա Սարաֆեան բացատրեց, թէ Հենրի Մորկընթաուի յիշատակա- գիրը գրուած է ժողովրդական ոճով, «World՛s Work» օրաթերթին մէջ: 1918-ին Միացեալ Նահանգները պատերազմի մէջ ըլլալով Թուրքոյ հետ, Հենրի Մորկընթաու իր յի - շատակագիրը կը հրատար ա կ է «World՛s Work» օրաթերթի տպագ- րական խումբին օգնութե ա մ բ . այնուհետեւ, մեծ թիւով թուրք մտա- ւորականներ վարկաբեկած ե ն յիշատակագիրը՝ պնդելով, որ այդ գործը քարոզչութիւն մըն է եւ ոչ թէ սոսկ վստահելի պատմագրական ապացոյց: Բացատրելով, թէ Հենրի Մ ո ր - կընթաուի յիշատակագիրը գրեթէ ամբողջովին հիմնուած էր իր առօր- եայ օրագրութեան վրայ ե ւ թ է գործին ամբողջ պարունակութիւնը կարելի է կապել նախնական աղ- բիւրներու, Սարաֆեան փակեց իր ներկայացումը բացատրելով, որ թուրք մտաւորականները խաւա- րած են Հենրի Մորկընթաուի յիշա- տակագիրին կարեւորութիւնը՝ զայն սխալօրէն քարոզչութիւն համա- րելով: Սարաֆեան ապա քաջալե- րեց հայերը, որ ուսումնասիրեն այդ նիւթը, որպէսզի կարենան արժեւո- րել գործը: 86-Ամեայ Հայուհին Շալեր Կը հիւսէ Հայոց Բանակի Զինուորներու Համար Սաղիմահայ 86-ամեայ հայուհի մը՝ Արփինէ Նագգաշեան շալեր հիւ- սած է հայկական բանակի զինուորներու համար: Ան վերջին ամիս- ներուն կը զբաղի այս գործով ու ամէնօրեայ դրութեամբ կը հետեւի Հայաստանի ու Արցախի սահմաններու ընդհանուր վիճակին: Նուիրեալ տիկինը 60 տարիներ հայոց լեզուի ուսուցչութեան պաշ- տօն վարած է նախ Յորդանանի Հեթումեան եւ ապա Երուսաղէմի Սրբոց Թարգմանչաց ամէնօրեայ վարժարաններուն մէջ:
- 14. 14 • ABAKA• LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 Ուէյ ն Մ ե տսըն «Ս թրաթիճիք Ք ալչըր Ֆ ա ուն տէյ շըն»ի կայքին վրայ կը գրէ, որ արտասահմանի մէջ ե րեք նո ր ռ ազմակ այաններ կա- ռուցելու Թուրքիոյ ծրագիրը ահա- զանգով դիմաւորելու փոխարէն՝ Ն ԱԹՕն ո ղջո ւնած է Ա նգարայի քայլը՝ զայն նկատելով կայունու- թեան նպաստող արարք մը: Մետ- սըն կ՛ըսէ. «Սակայն այդ մէկը իրականութե- նէն հեռու է: Բազմաթիւ են Սուրիոյ եւ Իրաքի մէջ՝ «Իսլամական պե- տութեան», «Ճապհաթ Նուսրա»ի եւ «Քայիտա»ի նման ահաբեկչական խմբ ա ւո րո ւմներու, Լի պիոյ մէջ՝ «Անսար Շարիաա»ի եւ Եգիպտոսի ու Թունուզի մէջ՝ «Իսլամ եղբայր- ներ»ու տրամադրուող թրքական աջակցութեան փաստերը: Հիթլերը գովա բ ա նո ղ նախագահ Ռեչեփ Թայիփ Էրտողանի՝ Քաթարի, Սո- մալիոյ, Վրաստանի եւ Ատրպէյճանի մէջ ռազմակայաններ կառուցելու ծրագիրը Թուրքիոյ յարձակողա- պաշտ, Նոր օսմանական եւ ռազ- մական քաղաքականութեան համա- հունչ են: Թուրքիա նաեւ կը կա- ռուցէ իր առաջին օդանաւակիրը, ինչ որ Թուրքիոյ ծովուժին ներ- կայութիւնը պիտի ապահովէ Կար- միր ծովուն եւ Հնդկաց ովկիանոսին վրայ: Անգարա կը ծրագրէ նաեւ Վրաստանի մէջ կառուցել ռազմա- կայան մը, ինչպէս նաեւ այլ ռազ- մակայան մը՝ Ատրպէյճանի մէջ, հա- ւանաբար՝ Նախիջեւանի մէջ: Թրքական ռազմակայաններ կա- ռուցելու այդ ծրագիրները վրացա- կան Ջաւախք եւ Ծալկա շրջան- ներու բնակչութեան մեծամասնու- թ իւնը կա զ մող հ այե րը մղած են Վրաստանէն անջատուելով՝ Հայաս- տանին միանալու մասին մտածելու: Տ արա ծա շ ր ջանին մէջ գտնուող հայերը 20րդ դարու սկիզբը Թուր- քիոյ կողմէ գործուած Հայոց Ցեղաս- պանութեան վերաբերեալ կենդանի յուշեր ունին: Վրացական հողի վրայ թրքական ռազմակայանի մը առա- ջարկը քննարկուած էր Թուրքիոյ, Վրաստանի եւ Ատրպէյճանի պաշտ- պանութեան նախարարներուն միջեւ Թիֆլիս կայացած հանդի- պումի մը ընթացքին: Հայաստանի համար մտահոգու- թիւններ յառաջացնելու կողքին, Նախիջեւանի մէջ թրքական ռազ- մակայանի մը գոյութիւնը ահազան- գի պիտի մատնէ Իրանը, որ մտա- հոգ է «Իսլամական պետութեան» եւ սիւննի ծայրայեղական այլ խմբաւո- րումներու հետ Թուրքիոյ կապե- րով: Էրտողան անցեալին ատրպէյ- ճանական ազգայնականութիւնը հրահրած էր Հայաստանի դէմ: Թուրքիան արտասահմանի մէջ իր զինուորական ներկայութիւնը ընդ- լայնելու իւրաքանչիւր քայլի մէջ ունի ՆԱԹՕի ամբողջական զօրակ- ցութիւնը: Վրաստանի եւ Ատրպէյ- ճանի մէջ թրքական քայլերը կարելի պիտի չըլլային՝ առանց ՆԱԹՕի քաջալերանքին: Կովկասի մէջ ՆԱԹՕի գլխաւոր նպատակը Ռու- սիան մեկուսացնելն է եւ ուղղակի ճնշում բանեցնել Աբխազիոյ, Հարա- ւային Օսեթիոյ եւ Լեռնային Ղարա- բաղի նման անկախութեան ձգտող հանրապետութիւններու վրայ: Թուրքիոյ շրջանային գերուժ դառնալու ծրագիրները նման ռազ- մակայաններով վերջ պիտի գտնէ՞: Էրտողանի եւ անոր ղեկավարած Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան փանթուրքական ախորժակները կրնան ստեղծել յաւելեալ ռազմակայաններ՝ Եւրո- պայի, Կեդրոնական Ասիոյ եւ Հիւսի- սային Ափրիկէի մէջ: Ալպանիոյ հետ համաձայնութեան մը շնորհ ի ւ , թրքական ծովուժը իրաւունք ունի օգտագործելու Վլորէ նաւահանգիս- տը: Թրքական գաղտնի սպասար- կութեան կողմէ Պոսնիոյ, Քոսովոյի, Ալպանիոյ եւ Մակեդոնիոյ մէջ իսլամ ալպանացիներու եւ պոսնիացինե- րու աջակցիլն ու լարուածո ւ - թիւններու ստեղծումը ծան օթ է բոլորին: Թուրքիա իրաքեան Քիւրտիստա- նի մէջ հաստատած է ռազմակայան մը, իսկ Սուրիոյ մէջ կ՛օգտագործէ թիւրքմէն եւ սիւննի ցեղախումբերը: Թուրքերը երկար տարիներէ ի վեր կը ղեկավարեն ռազմակայաններ՝ այսպէս կոչուած Հիւսիսային Կիպ- րոսի թրքական հանրապետութեան մէջ: Թուրքիոյ աջակցիլը Կիպրոսի եւ Մակեդոնիոյ մէջ իսլամական անջատողականութեան, եւ նոյն ատեն պայքարիլը Սուրիոյ եւ Իրա- քի մէջ քրտական խմբաւորումներու դէմ, Ափրիկէի մէջ՝ սոմալակ ա ն խմբաւորումներու դէմ, եւ Վրաստա- նի մէջ՝ հայկական խմբաւորումնե- րու դէմ, կրնայ իրե՛ն դէմ դառնալ: Երաշխիքներ չկան, որ Թուրքիոյ հ ա ն ր ա պ ե տ ո ւ թ ե ն էն պ ի տ ի չա ն - ջատուին թրքական Քիւրտիստանը, նախկին ասորական եւ հայկական հողերը, Թուրքիոյ արեւելքին մէջ լազիստանը, Միջերկրականի ափե- րուն եւ Թրակիոյ մէջ նախկին յու- նական հողերը, ներառեալ՝ Պոլիսը։ Արտաքին ուժերուն համար, Էրտո- ղանի փանթուրանական վարչա- կարգին դէմ անջատողականութիւն հ ր ա հ ր ե լո ւ բ ա զմ ա թ ի ւ ա ռի թ ն ե ր կան: Թուրքիան Էրտողանի նման ուժեղ անձնաւորութեան մը իշխա- նութեան տակ գտնուող միացեալ թրքական հանրապետութիւն մը չէ, այլ՝ ազգային եւ կրօնական հաւա- քականութիւններէ կազմուած տուն մը: Աթէնքէն, Երեւանէն, Մոսկը- ւայէն, Պելկրատէն, Սքոփիէէն եւ Թեհրանէն ուժեղ հով մը բաւարար է արտասահմանի մէջ տեղակայուած փանթուրանական ուժերը վերա- դարձնելու տուն՝ դիմակայելու հա- մար երկրին մէջ ազգային եւ կրօ- նական ազգայնականութեան զար- թօնքը, որ աւելի՛ մեծ պիտի ըլլայ, քան՝ ներկայ քիւրտերու ազգայնա- կանութիւնը»: Թուրքիա Վրաստանի Եւ Նախիջեւանի Մէջ Ռազմակայաններ Կառուցել Կը Ծրագրէ Նախարար Նալպանտեան... Շար. էջ 3-էն այդ տարած քն ե ր ո ւ ն մ էջ բ ն ա կ ո ղ ժո ղ ո վ ո ւ ր դ ն ե ր ո ւ ձգտումները` հասնելու կայուն զարգացման նպատակ- ներուն նոյնքան օրինական են, որքան այլոց համար: Որոշ տա-րածքներու վերջնական իրաւական կարգավիճակի հաստատման ձգձգումը, մասնաւորապէս, անոնց, որոնք բանակցութիւններու առարկայ կը հանդիսանան հակա- մարտութեան կարգաւորման համաձայնեցուած ձեւաչա- փերու շրջանակներուն մէջ, պէտք չէ օգտագործուին իբ- րեւ պատրուակ` ոտնահարելու այդ տարածքներուն մէջ ապրող ժողովուրդներու զարգացման օրինական իրա- ւունքը: Ի վերջոյ, «ոչ մէկը չանտեսելու» յանձնառութիւնը կ՝ենթադրէ ոչ թէ բացառման պատճառաբանութեան արդարացում, այլ ներգրաւման միջոցներու ապահովում: Միջազգային հանրութիւնը պէտք է ճանապարհներ գտնէ` ապահովելու հակամարտութեան գօտիներու մէջ բնակող ժողովուրդներու ներգրաւումը միջազգային համագոր- ծակցութեան` ուղղուած կայուն զարգացման նպատակ- ներու իրագործման: ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագիրի, ինչպէս նաեւ միջազգային այլ գործակալութիւններու եւ կազմակերպութիւններու գործողութիւնները պէտք չէ որեւէ կերպ սահմանափակում ունենան հակամարտու- թեան գօտիներու մէջ բնակող ժողովուրդներու համար: Կարեւոր է հակամարտութիւններու հետեւանքով առաջացած խոչընդոտները վերափոխել գործընկերու- թեան դրական օրակարգ ձեւաւորելու հնարաւորութեան, ներառեալ` հակամարտութեան կողմերու միջեւ իրական վստահութիւն կառուցելու միջոցով: Բոլոր ժողովուրդ- ները ունին անվտանգութեան եւ զարգացման համընդհա- նուր ձգտում: Հակամարտութեան կողմերուն միջեւ ընդ- հանուր տնտեսական ծրագիրներու իրագործումը կրնայ յանգեցնել վստահութեան ամրապնդման ուղղութեամբ առաջին քայլերուն, որ առաւել կարեւոր է խաղաղութեան ընդհանուր տեսլականի ձեւաւորման տեսանկիւնէն»: Թուր ք իո յ մամ ուլ ը կ րակ կը ժայթքէ Ամերիկեան Հաֆինկթըն Փոսթ թերթին դէմ որ յանդգնած է լեզու երկարել Թուրքիոյ հասցէին ու պնդել թէ ժամանակը եկած է որ Թուրքիան արտաքսուի ՆԱԹՕ-ի համաձայ- նութենէն: Իսկ ՆԱԹՕ-ի կանոնագրութեան մէջ չկայ յօդուած մը ըստ որու կարելի ըլլայ այս համաձայնութենէն վտարել այն երկի- րը որ կը դաւաճանէ ՆԱԹՕ-ի սկզբունքնե- րուն: Մամուլը կ’ընդգրկէ որ Ամերիկեան թերթը լ իրբ ար տ ա յայտութիւններ ունեցած է Թուրքիոյ հասցէին, ուստի յայտնի է որ թեր- թը անհանգիստ է Թուրքիոյ կողմէ վերջերս արձանագրուած տնտեսական ու քաղաքա- կան զարգացումներէն: Ըստ Ամերիկեան թերթին, Թուրքիա կէս դարէ ի վեր հաւա- տարիմ դաշնակից մըն էր որ փաստած էր որ մեծամասնութեամբ մահմետական բնակ- չութիւն ունեցող երկիր մը կրնար ժողո- վըրդավար երկիր ըլլալ: Միայն թէ Թուրքիա այժմ Ն ԱԹՕ- ի ե րկիրներէն բաւական հեռացաւ ԸՇԻՏ-ի նկատմամբ իր ցուցաբե- րած զօրակցութեամբ: Այն օրէն ի վեր երբ Է րտողա ն իշխանութեան գլուխ եկաւ, Թուրքիա դարձաւ բռնատիրական երկիր, գրկեց ահաբեկիչները ու մտաւ անվերջա- նալի պատերազմներու մէջ, կռիւ սարքեց 25 միլիոն քիւրտ բնակչութեան դէմ, Ռուսաս- տանի հետ ալ ռազմասաւառնակ մը վար առնելով մտաւ պաղ պատերազմի մէջ: Մինչ քաղաքներու մէջ ռումբեր կը պայթին ու սահմանները կը պաշարուին թշնամիներու կողմէ, թուրք ղեկավարները ամբողջական զօրակցութիւն կը պահանջեն ՆԱԹՕ-էն, գրեց Ամերիկեան թերթը բացայայտ կերպով արտայայտելով Թուրքիոյ պատճառաւ իր զգացած անհանգստութիւնը: Ամերիկեան թերթ մը ծանր պնդումներ յառաջ կը քշէ Թուրքիոյ հասցէին
- 15. LUNDI 7 MARS2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 • ABAKA • 15 ՀոգեՀանգստեան Պաշտօն Տիար Խաչիկ Գրիգորեան, Տէր եւ Տիկ. Ռաֆֆի եւ Սիրան Շիթիլեան եւ դուստրը՝ Սարին, Տէր եւ Տիկ. Մհեր եւ Շողիկ Թենքերեան եւ զաւակներ, Տէր եւ Տիկ. Յարութ եւ Օլկա Շիթիլեան, Տէր եւ Տիկ. Հրաչ եւ Տօրին Շիթիլեան եւ զաւակներու խնդրան- քով՝ Հոգեհանգստեան պաշտօն պիտի կատարուի կնոջ՝, մօր՝, մեծ մօր՝, մեծմեծ մօր՝ աԼԻս գաԼոՒստեան-գՐԻգոՐեանի Մահուան քառասունքին առիթով: Կիրակի 1Յ Մարտ 2016-ին, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ առաջնոր- դանիստ Եկեղեցւոյ մէջ: Հանգուցեալին յիշատակը յարգողներէն կը խնդրուի ներկայ գտնուիլ: Այս տխուր առթիւ սգակիրները «Ապագայ»-ին կը նուիրեն 100 տո- լար: Ատրպէյճանցի ցուցարարներուն Շուէտի հայ համայնքը դիմաւորած է Արցախի դրօշներով Շուէտի մէջ, Փետրուար 20-ին, ՀՀ դեսպանութեան առջեւ տեղի ատըր- պէյճանցիները կազմակերպա ծ էի ն ցո յց, ն պ ա տ ա կ ո ւ ն ե ն ա լո վ ո չ աշխատանքային օրուայ ընթացքին նկարուիլ ՀՀ դիւանագիտական ներ- կայացուցչութեան առջեւ` յետոյ սեփական մամուլի մէջ մարդաշատ ցոյցի մասին ապատեղեկատուութիւն տարածելու համար: Ըստ News.a,-ի՝ Շուէտի հայ համայնքի երիտասարդները, նախապէս տեղեկանալով ցոյցի կազմակերպման մասին, անակնկալ մատուցած են` ատրպէյճանցիները դիմաւորելով Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետու- թեան դրօշներով: Արդիւնքով ատրպէյճանական սակաւամարդ ցոյցը շատ կարճ ժամանակի մէջ ցրուած է:
- 16. 16 • ABAKA• LUNDI 7 MARS 2016 - MONDAY MARCH 7, 2016 www.tekeyanmontreal.ca ACHOD JAKALIAN Income Tax Preparation Tel: 450-687-4215 RÉSIDENTS DE BORDEAUX-CARTIERVILLE : VENEZ ME RENCONTRER ! Je vous invite à venir échanger avec moi Harout Chitilian Conseiller de la Ville Մարիձա Քիւչիւքի սպանութեան դատավարութիւնը Մուրատ Նազարեան ցկեանս բանտարկութեան դատապարտուեցաւ Սամաթիոյ մէջ վայրագօրէն սպաննուած Մա- րիձա Քիւչիւքի դատավարութեան կապակցու- թեամբ դատարանը 24 Փետրուարին վճիռ կա- յացուց, դատախազութեան որոշումով այս ոճիրի մէջ առաջին օրէն ի վեր ամբաստանուող Մու- րատ Նազարեան ցկեանս բանտարկութեան դա- տապարտուեցաւ: Այս վճիռը արձակուեցաւ, հակառակ որ Մու- րատ Նազարեան շարունակ կը պնդէր որ ինք այսպիսի ոճիր մը չէ գործած, ինք ո’չ մէկու հետ կռիւ կրնայ ընել: Մուրատ Նազարեան կը ժխտէր, բայց շատեր, մանաւանդ Մարիձա Քիւչիւքի ըն- տանիքը կը սպասէր որ Նազարեան արտասանէ միւս մեղսակիցներուն կամ բուն ոճրագործնե- րուն անունները, բայց Նազարեան այս ուղղու- թեամբ բնաւ չխօսեցաւ, ինչ որ զայրոյթ պատ- ճառեց Քիւչիւքի ընտանիքի անդամներուն: Մա- րիձային աղջիկը , Պայծառ Միտիլլի, երբ իմացաւ դատախազութեան կողմէ արձակուած ցմահ բանտարկութեան վճիռը, բողոքեց ու Մուրատ Նազարեանը ամբաստանեց չխօսելու մեղադ- րանքով: «Հիմա ամբողջ յանցանքը անոր վրայ մնաց» ըսաւ Մարիձայի դուստրը: Քիւչիւք ընտանիքի փաստաբան Էրէն Քէսքին իր կարգին ըսաւ որ ամբաստանեալը վախցուցին ու ան ալ հրաժարեցաւ խօսելէ, մինչդեռ մաս- նագէտներու տեղեկագիրը ճշդած էր որ Մարիձա Քիւչիւքի սպանդը մէկ հոգիի գործը չէր: «Ասիկա շատ յստակ էր, բայց ամբաստանեալը չխօսե- ցաւ», ըսաւ փաստաբանը, ան աւելցուց որ ինք մինչեւ վերջ պիտի հետապնդէ այս խնդիրը: Մարիձային դուստրը, Պայծառ, որ այս արդիւնքէն շատ զայրացած էր, ըսաւ որ այս սպանդը հաւանաբար կատարուեցաւ ցեղա- պաշտական զգացումներու բերումով. ինչո՞ւ մայրս սպաննեցին, մերկացուցին, մարմինը բզիկ բզիկ ըրին, մենք անոնց ի՞նչ ըրած էինք: Նա- զարեանն ալ ճշմարտութեան մասին չխօսեցաւ, Աստուծմէ գտնէ, ես կ’ուզեմ որ յայտնուին բուն յանցագործները», ըսաւ Պայծառ Միտիլլի: Միւս կողմէ «Արեւելք» համացանցային թերթի մէջ Սօֆիա Յակոբեան այսօր կը գրէ թէ ամ- բաստանեալ Մուրատ Նազարեան Հայաստանցի է: Մինչդեռ մինչեւ այսօր այդպիսի լուր մը առաջ չէր քշուած: Գիտենք որ Մուրատ Նազարեան Իսթանպուլահայ Սամաթիացի աղքատ բնակիչ մըն էր: Գերմանիոյ մէջ հայկական ցուցահանդէսի մը դէմ տգեղ յարձակում Գերմանիոյ Աախէն քաղաքին մէջ «Հայկական Ճարտարապետութիւն եւ Ցեղասպանութիւն. 1915-2015» նիւթով ցուցահանդէս մը բացուեցաւ, որուն դէմ տգեղ յարձակում գործուեցաւ: Անծանօթ անձ մը կան անձեր, հատու գործիքներով եւ դանակներով ծակեցին եւ բզիկ բզիկ ըրին ցու- ցադրուած փաստաթուղթերու կրկնօրինակներն ու ցուցադրուած նկար- ները: Ցուցահանդէսի նիւթն էր Օսմանեան սահմաններուն մէջ Հայկական մշակութային կեանքը եւ ճարտարապետական կառոյցները: Կատարուած յարձակումը բուռն քննադատութեան ենթարկուեցաւ եւ պախարակուեցաւ տեղւոյն մամուլին կողմէ: