1. Փետրուար 17-ին Մոնթրէալի Քաղաքապետ Տընի Քօտէր
Քաղաքապետարանին մէջ ընդունեց Ցեղասպանութիւն-
ներու Զգացողութեան եւ Յիշատակումի Միութեան (AGAR)
պատուիրակութիւնը: Հանդիպման ներկայ էին նաեւ Քաղա-
քապետական Խորհուրդի նախագահ Յարութ Շիթիլեան,
Քաղաքապետութեան անդամ Մէրի Տէրոս եւ այլ անդամ-
ներ:
AGAR-ը հիմնուեցաւ 2014-ին, Հայոց Ցեղասպանութեան
Հարիւրամեակին ընդառաջ: Ան կը բաղկանայ ցեղասպա-
նութիւններու եւ մարդկութեան դէմ ոճիրներու ենթար-
կըւած ժողովուրդներու մաս կազմող Մոնթրէալի քաղաքա-
ցիներէ, ինչպէս՝ հայերու, հրեաներու, րուանտացիներու, քամ-
պոճիացիներու եւ ուքրանացիներու ներկայացուցիչները:
Հանդիպման նպատակն էր խորհրդակցիլ թէ ինչպէս կա-
րելի է խաղաղ միջոցներով զգայուն դարձնել Մոնթրէալի
քաղաքացիները ցեղասպանութիւններու նկատմամբ, քա-
ջալերելու զարգացումը եւ խղճահարութիւնը ու մանաւանդ
չհանդուրժելու ժխտողական դիրքորոշումները: Պրն. քաղա-
քապետը ուշադրութեամբ եւ հասկացողութեամբ հետեւե-
ցաւ համայնքներու ներկայացուցիչներուն արտայայտու-
թիւններուն եւ ընդգծեց ժխտողականութեան դէմ բարոյա-
կան կեցուածքը, շեշտելով՝ «բնաւ երբեք» նշանաբանը:
A X G A | I N % M < A K O U J A | I N : U F A S A R A K A K A N < A B A J A J : R J
LX& TARI JIU 1978 :RKOU<ABJI% 23 MART 2015
• VOL. XXXVI, NO 1978 • LUNDI, 23 MARS 2015 • MONDAY, MARCH 23, 2015
1915-2015
FA|OZ
Z:{ASPANOUJ:AN
100-RD TAR:DAR}
KE |I<:M :U KE PAFAN+:M
ՄՈՆԹՐԷԱԼԻ ՔԱՂԱՔԱՊԵՏԸ
ԸՆԴՈՒՆԵՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ
100-ԱՄԵԱԿԻ ՄԻԱՑԵԱԼ ՄԱՐՄՆԻ
ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉՆԵՐԸ
Նախագահ Փութին 24 Ապրիլին Երեւանի մէջ
պիտի մասնակցի Հայոց Ցեղասպանութեան
հարիւրամեակի ձեռնարկներուն
ՄՈՍԿՈՒԱ, «Ա.Էֆ.Փէ.».- Մարտ
12ին, Ռուսիոյ նախագահի մամլոյ
քարտուղար Տմիթրի Փեսքով հա-
ղորդեց, թէ Ռուսիոյ նախագահ
Վլատիմիր Փութին Հայաստան
պիտի այցելէ, մասնակցելու համար
Հայոց Ցեղասպանութեան հարիւր-
ամեակին նուիրուած միջոցա-
ռումներուն:
Փեսքով աւելցուց, թէ Փութին իր
այցելութեան մանրամասնութիւն-
ները քննարկած է Հայաստանի իր
պաշտօնակից Սերժ Սարգսեանի
հետ, նոյն օրը տեղի ունեցած հե-
ռաձայնային զրոյցի մը ընթացքին:
Համացանցի եթերով
Մարտ 10-ին, Հայոց Ցե-
ղասպանութեան Հարիւրամ-
եակի ոգեկոչման ծիրէն
ներս, ընդլայնուած մամուլի
ասուլիսի ընթացքին հա-
ղորդուեցաւ Նիւ Եորքի մէջ
կատարուած հանդիսաւոր
բացումը մարդասիրական
«Օրօրա» մրցանակին, որ
պիտի յատկացուի ամէն
տարի այն հերոսներուն,
որոնք իրենց կեանքը կը
վտանգեն, ազատելու հա-
մար ուրիշներու կեանքը:
Հայ եւ միջազգային կրթա-
կան, ընկերային, քաղաքա-
կան եւ մշակութային կար-
կառուն դէմքերէ բաղկացած
երեւելի անձնաւորութիւն-
ներ ողջունեցին Հայոց Ցե-
ղասպանութենէն վերապ-
րած, Օրօրա Մարտիկան-
եանի անունը կ ր ո ղ ա յս
մրցանակի հաստատումը:
Օրօրա Մարտիկանեան 14
տարեկանին ա կ ա ն ա տ ե ս
եղած էր իր ծնողքին, եղ-
բայրներուն եւ քոյրերուն
սպանութեան ու վերապրած
էր Թուրք փաշայի մը հա-
րէմին մէջ. յե տ ա գա յի ն
Միացեալ Նահանգներ փո-
խադրուելով մարդկային
ի ր ա ւ ա ն ց պ ա շ տ պ ա ն մ ը
հանդիսացած էր: Իր կեան-
քի պատմութիւնը գրած ու
հրատարակած էր 1918-ին
ե ւ յա ջ ո ր դ տ ա ր ի ն գի ր քը
Շար. էջ 16
ՆԻՒ ԵՈՐՔԻ ՄԷՋ ՀԱՆԴԻՍԱՒՈՐ ԲԱՑՈՒՄ
«ՕՐՕՐԱ» ԿԵԱՆՔԵՐ ԱԶԱՏՈՂՆԵՐՈՒ ՄՐՑԱՆԱԿԻՆ
Հինգշաբթի` Մարտ 12-ին, Եւրոխորհրդարանը
ընդունած է մարդու իրաւունքներու եւ ժողո-
վըրդավարութեան վերաբերեալ 2013 թուականի
իր տարեկան զեկոյցը, ուր որոշ պարբերու-
թիւններ կը վերաբերին Հայաստանին:
Մասնաւորապէս, փաստաթուղթին մէջ կայ
հատուած մը, որ «Հայոց ցեղասպանութեան 100-
ամեակին ընդառաջ կոչ կ՛ընէ ԵՄ բոլոր անդամ
պետութիւններուն ընդունիլ Ցեղասպանութիւնը
եւ կը խրախուսէ ԵՄ հիմնարկներուն նպաստել
Ցեղասպանութեան ճանաչման»:
«Հայաստանի եւրոպացի բարեկամներ» կազ-
մակերպութիւնը (ՀԵԲ կայք) ջերմօրէն կ՛ողջունէ
Եւրոպական խորհրդարանի զեկոյցը: ՀԵԲ ղե-
կավար Էտուարտօ Լորենզօ Օչոան կը մեկնա-
բանէ. «Երկարատեւ ընդմիջումէ ետք Եւրոխոր-
հըրդարանը կը վերահաստատէ իր դիրքորոշումը
Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ եւ կրկին
կը հաւաստիացնէ, որ ցեղասպանութիւնները եւ
անոնց ժխտումը պէտք է դիտարկել մարդու իրա-
ւունքներու ծիրէն ներս: Այս առանձնայատուկ
տարուան ընթացքին մենք երախտապարտ ենք
հայ ժողովուրդի հանդէպ եւրոպական համերաշ-
խութեան նման ուժեղ ազդանշանի համար»:
Ի յաւելումն, Եւրոպական խորհրդարանի
ընդունած բնագիրը մասնաւորապէս ուշադրու-
թեա ն կ ը դ ա ր ձն է մ ա ր դ ո ւ ի ր ա ւ ո ւ ն քն ե ր ո ւ
խնդիրը ԵՄ գործընկերներու հետ յարաբերու-
թիւններու ծիրէն ներս: Իսկապէս, զեկոյցին
առաջ ի ն պ ա ր բ ե ր ո ւ թ ե ա ն մ էջ կ ը ն շ ո ւ ի , ո ր
«Եւրոպական միութեան hիմնարար իրաւունքնե-
րու կանոնադրութեան նախաբանը կը հաստա-
տէ, որ ԵՄ-ի գործունէութեան առանցքին կը
գտնուի անհատը եւ մարդկային արժանապատ-
ւութիւնը»: Զեկոյցին մէջ կ՛ըսուի նաեւ, որ կա-
տարողականի վրայ հիմնուած «աւելին աւելիի
դիմաց» սկզբունքը պէտք է ըլլայ ԵՄ-ի` երրորդ
երկիրներու հետ յարաբերութիւններու հիմքին,
համաձայն որուն՝ ԵՄ-ն գործընկեր երկիրներուն
պէտք է համագործակցութեան առաւել բարձր
կարգավիճակ շ ն ո ր հ է բ ա ցա ռա պ էս մ ա ր դ ո ւ
Շար. էջ 14
ԵԽ զեկոյցը կոչ կ՛ընէ ԵՄ երկիրներուն` ընդունիլ Հայոց Ցեղասպանութիւնը
Նկարին մէջ, կեդրոնը՝ քաղաքապետ Տընի Քօտէր, ետին՝
Մէրի Տէրոս, անոր ձախին՝ Յարութ Շիթիլեան: ՌԱԿ-ը եւ
ԹՄՄ-ը կը ներկայացնէր Այտա Գարիպեան, աջ ծայրէն
երկրորդը:

2. |AKOB AU:TIQ:AN
Հայաստանում քաղաքագէտների ու փորձագէտների
պակաս չի զգացւում. իւրաքանչիւր երկրորդ ասպի-
րանտն ու թեկնածուն քաղաքագէտ է հռչակւում մեր
չտես հեռուստալրագրողների ու մամուլի ակումբների
կողմից: Բայց քաղաքագիտական առնուազն մէկ մաս-
նագիտութիւն կայ, որով ոչ ոք չի զբաղւում, կամ, գոնէ,
հրապարակի վրայ չի երեւում. իրանագիտութիւնն է
դա, ժամանակակից Իրանի Իսլամական Հանրապե-
տութեան քաղաքական, տնտեսական ու սոցիալական
կեանքի լուսաբանութիւնն ու վերլուծութիւնը տարա-
ծաշրջանային ու միջազգային նորօրեայ խնդիրների
համատեքստում, յատկապէս այս օրերին, երբ Իրանը,
աւելի շուտ նրա միջուկային ծրագիրը, Ժընեւում,
Ուաշինկթընում թէ այլուր կարեւորագոյն օրակարգերի
վրայ է գտնւում:
Օրերս այդ խնդիրը, աւելի շուտ միջուկային ծրագիրը
միայն խաղաղ նպատակներով սահմանափակելու
համաձայնութեան դիմաց ՄԱԿ-ի եւ ԱՄՆ-ի պատժամի-
ջոցները վերացնելու հեռանկարը Իսրայէլի վարչապե-
տին ստիպեց փէշերը հաւաքելով շտապել Ուաշինկթըն
քոնկրէսում արտասանած իր ճառով պայթեցնելու
նախագահ Օպամայի վարչութեան աշխարհաքաղա-
քական նոր-հին ծրագիրը Իրանին վերապահուած դերի
վերաբերեալ: Լկստուած Պիպին, Իսրայէլի վարչա-
պետը, իր ոգեւորութեան ու զայրոյթի մէջ այնքան
առաջ գնաց, որ ամերիկեան քոնկրէսում փորձեց շուռ
տալ արաբական հին ասոյթը «թշնամուս թշնամին ոչ թէ
բարեկամս, այլ թշնամիս է», ասաց նա, ակնարկելով
արիւնախում ճիհատիստների դէմ ամերիկա-իրանեան
փաստօրէն համատեղ պայքարը Իրաքում:
Եւ հիմա, ամերիկեան քոնկրէսի հանրապետական
մեծամասնութիւնը փորձելու է ճնշում բանեցնել Օպա-
մայի վարչութեան վրայ, որպէսզի տապալուեն Ժընեւ-
եան բանակցութիւնները: Հետեւաբար այսօրուայ
գլխաւոր հարցն այն է, թէ Մ. Նահանգների նախագահը
կունենայ՞ անհրաժեշտ վճռականութիւնը, ինչպէս
խոստացել է, վեթոյի միջոցով մերժելու քոնկրէսի
համապատասխան օրինագիծը եւ շարունակելու իր
որդեգրած քաղաքականութիւնը Իրանի նկատմամբ,
որը ի վերջոյ յանգելու է պատժամիջոցների վերաց-
մանը:
Եթէ այո, ապա տարածաշրջանում կը ստեղծուի նոր,
հաւասարակշիռ, կանխատեսելի իրավիճակ, որից
կարող է օգտուել նաեւ մեր երկիրը մեծապէս:
Չյաւակնելով ոչ քաղաքագէտ, ոչ էլ փորձագէտ
լինելու կոչմանը, փորձեմ լաւատեսական մօտեցմամբ
ստորագծել այդ հեռանկարի մի քանի առաւելութիւն-
ներ.
Առաջին` Հայաստանը լինելով Իրանի 15 հարեւան-
ների մէջ միակ քրիստոնէական երկիրը, կարող է
ստանալ առանձնաշնորհեալ կարգավիճակ, դրանից
բխող բոլոր առաւելութիւններով:
Երկրորդ` Իրանի միջուկային ծրագրի ռազմական
մասի (ադոմական զէնքի) վերացմամբ, Հայաստանը
զերծ կը մնայ միջուկային ամէն տեսակի սպառնա-
լիքներից:
Երրորդ` ՄԱԿ-ի, Մ. Նահանգների եւ վերջինիս դաշ-
նակից երկրների հաստատած պատժամիջոցների
վերացմամբ Իրանում եւ Իրանով մեր առաջ կը բաց-
ւեն առեւատրարդիւնաբերական, տրանսպորտային,
զբօսաշրջային եւ ներդրումային բոլորովին նոր, խիստ
շահաւէտ հեռանկարներ:
Չորրորդ՝ որպէս էներգետիկ հսկայական պաշարներ
ունեցող երկիր Իրանի միջոցով կազի եւ նաւթի մատա-
կարարման շահաւէտ պայմաններ կը ստեղծուեն Հա-
յաստանի համար, միաժամանակ նուազեցնելով տարա-
ծաշրջանում Ատրպէյճանի էներգետիկ գրաւչութիւնը,
բնականաբար թուլացնելով նաեւ Պաքուի անզիջող
դիրքերը Ղարաբաղեան հիմնահարցի կարգաւորման
խնդրում:
Հինգերորդ՝ ժամանակակից աշխարհում իր բնա-
կանոն զարգացման կուրսը վերագտած Իրանը կարող է
անմիջականօրէն հակակշռել տարածաշրջա ն ո ւ մ
Թուրքիայի հետզհետէ աճող հեգեմոն դերը:
Անշուշտ, այս հինգ կէտերով չի սահմանափակւում
լաւատեսական հեռանկարների մեր ակնկալութիւնը:
Սակայն այդքանն արդէն լուրջ թեմա է տալիս մեր
իսկական քաղաքագէտներին քննարկելու, եւ, նոյնհե-
տայն, լուսաբանելու մեր հասարակութեանը, որի ուշքն
ու միտքը ուղղուած է դէպի Ռուսաստան, Եւրոպա ու Մ.
Նահանգներ, եւ որին Իրանը թւում է մօտիկ-հեռաւոր
մի երկիր ընդամէնը: Մինչդեռ Իրանն ու Հայաստանը
պատկանում են միջինարեւելեան երկրների նոյն ըն-
տանիքին, շաղկապուած իրար բազմակողմանիօրէն:
«ԱԶԳ»
<abajaj;rj
Hebdomadaire Arménien
Armenian Weekly ISSN 0382-9251
Publié par /Published by
Le Centre de Publication Tékéyan
825 rue Manoogian, Saint-Laurent,
Québec H4N 1Z5
Tél: (514) 747-6680 • FAX: (514) 747-6162
e-mail: abaka@bellnet.ca
www.tekeyanmontreal.ca
PM40015549R10945
TPS/GST – R119209294 • TVQ/PST #1006268699
2 • ABAKA • LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015
Canada
2nd Class $80 (QC & ON)
1ère classe/first class $90
U.S.A. 1st class (US)$90
Autres pays/Other countries:
1st class (US)$120
Per issue $1.75
Dépôt légal: Bibliothèque du Québec
ABAKA
Patas.anatou .mbagir^
AU:TIS PAGGAL:AN
’anouzoumn;rou%
nouiratououjiunn;rou ;u
gras;n;aki patas.anatou^
SALBI MARKOS:AN
Joronjoi patas.anatou^
MATAJ B& MAMOUR:AN
“We acknowledge the financial
support of the Government of
Canada through the Canada
Periodical Fund (CPF) for our
publishing activities.”
Վատիկան
Տիեզերական
Եկեղեցւոյ
Վարդապետ
Հռչակեց
Սուրբ
Գրիգոր
Նարեկացի
Վա տ ի կ ա ն ի Ֆ ր ա ն չի ս կ ո ս
Պապին 23 Փետրուարին հրա-
պարակած որոշումով, Սուրբ
Գրիգոր Նարեկացին հռչակ-
ւեցաւ Տիեզերական Եկեղեցւոյ
Վա ր դ ա պ ե տ (D oc tor Ec c le -
siae):
Վատիկանի ռատիոկայանին
համաձայն, Վատիկանի սրբա-
դ ա ս մ ա ն խ ո ր հ ո ւ ր դ ի ա ռա ծ
այս որոշումին իր վերջնական
համաձայնութիւնը տուած է
Ֆրանչիսկոս Պապը: Պատմու-
թեան ընթացքին, նշեալ կոչու-
մը շնորհուած է միայն 35 կղե-
րականներու, որոնց աշխատու-
թիւնները մեծապէս ծառայած
ե ն Տ ի ե զե ր ա կ ա ն Եկ ե ղ ե ցւ ո յ
առաքելութեան:
ԻՐԱՆԸ ԵՒ ՄԵՆՔ
Մեծ Բրիտանիոյ արքայազն
Չարլզը որդիին` Հարիի հետ
Ապրիլ 2 4 -ի ն պի տի այցելէ
Չանաք ք ա լէ, եւ այդ լո ւրի
տարածո ւելէ ն ե տք Իրաքի
հայոց թեմի առաջնորդ Աւագ
արքեպիսկոպոս Ասատուր-
եան յայտարարութիւն մը տա-
րածած է: Այս մասին կը հա-
ղորդէ Tert.am-ը:
Նախապէս նշուած էր նաեւ,
որ Մեծ Բրիտանիոյ թագուհի
Էլիզապեթ պիտի մասնակցի Լոնտոնի մէջ կայանալիք ձեռնարկ-
ներուն:
Իրաքի հայոց թեմի առաջնորդը բաց նամակ մը յղած է Չարլզին եւ
Հարիին` խօսելով Հայոց Ցեղասպանութեան հարցով Բրիտանիոյ
ունեցած պատասխանատւութեան մասին:
Ան տեղեկացուցած է, որ Ապրիլ 24-ին` Հայոց Ցեղասպանու-
թեան զոհերու յիշատակի օրը, Չանաքքալէի մէջ կազմակերպուող
ձեռնարկը իրականութեան մէջ յուշերը ոչնչացնելուն ուղղուած
քայլ է:
«Չանաքքալէի յաղթանակի ձեռնարկը Ապրիլ 24-ին նշելը կը
խորհրդանշէ դաժանութեան ու ժխտման յաղթանակը»,- գրած է ար-
քեպիսկոոսը` նշելով, որ Անգլիա 1915-ին տեղի ունեցածը մարդկու-
թեան դէմ յանցագործութիւն կը համարէ, եւ Ուինսթըն Չըրչըլ 1915-ը
որպէս Ցեղասպանութիւն ճանչցած է:
«Մեծ Բրիտանիա Ցեղասպանութեան յանցագործները պատժելու
հարցով խօսք տուած էր, իսկ այժմ` 21-րդ դարուն, ոճրագործները կը
պարգեւատրուին»,- ըսած է ան:
Արքեպիսկոպոսը արքայազն Չարլզին յիշեցուցած է Հիթլերի յայտ-
նի խօսքը` «Հայերու Ցեղասպանութիւնը ո՞վ կը յիշէ»:
Իրաքի Հայոց թեմի առաջնորդը
նամակ յղած է Արքայազն
Չարլզին` Ապրիլ 24-ին
Չանաքքալէ այցելելու
որոշման առնչութեամբ
ԼՂՀ ՊԲ. «Ատրպէյճանի
կողմէ լարուածութեան
ստեղծումը անհետեւանք
պիտի չմնայ»
Ատրպէյճանի պաշտպանութեան նա-
խարարութեան տարածած հաղորդագ-
րութիւնը առ այն, թէ Մարտ 11-ի գիշեր
հայկական ստորաբաժանումները յար-
ձակողական գործողութիւններ իրակա-
նացուցած են ատրպէյճանական դիրքե-
րու ուղղութեամբ, իրականութեան չի
համապատասխաներ եւ ատրպէյճանա-
կան քարոզչութեան վառ երեւակայու-
թեան հերթական արգասիքն է: Այս մասին
յայտարարութիւն տարածած է ԼՂ Հ
պաշտպանութեան նախարարութիւնը:
Յայտարարութեան մէջ նաեւ կ՛ըսուի.
«Միաժամանակ կը տեղեկացնենք, որ
Մարտ 11-ին եւ լոյս 12-ի գիշերը ղարա-
բաղա-ատրպէյճանական հակամա ր տ
զօրքերու շփման գիծի ամբողջ երկայնքով
հակառակորդը հրադադարը մօտ 200 ան-
գամ խախտած է, որուն ընթացքին, տար-
բեր տրամաչափի հրաձգային զինատե-
սակներէ, ինչպէս նաեւ 60 մմ ականա-
նետերէ, հայ դիրքապահներու ուղղու-
թեամբ արձակած է աւելի քան 4000 կրա-
կոց:
«ՊԲ առաջապահ ստորաբաժանում-
ները կը տիրապետեն մարտավարական
իրադրութեան եւ կը շարունակեն վստա-
հօրէն իրականացնել մարտական հերթա-
պահութիւն:
«Միաժամանակ ԼՂՀ ՊՆ-ն կը տեղե-
կացնէ, որ առաջնային գիծին երկայնքով
ստեղծուած լարուածութեան ամ բ ո ղ ջ
պատասխանատուութիւնը կ՛իյնայ ատր-
պէյճանական կողմի վրայ եւ անհետե-
ւանք պիտի չմնայ»:

3. LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015 • ABAKA • 3
ՎԱՐՈՒԺԱՆ ՍԻՐԱՊԵԱՆԻ «ՆԷՄԷՍԻՍ – ՍՈՂՈՄՈՆ ԹԷՀԼԻՐԵԱՆ» ԳՐՔԻ
ՀԱՅԵՐԷՆ ԵՒ ՌՈՒՍԵՐԷՆ ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹԵԱՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՄԸ
ԵՐԵՒԱՆԻ «ԹԷՔԷԵԱՆ ԿԵԴՐՈՆ»ԻՆ ՄԷՋ
Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ
տարելիցին է նուիրուած «Սիժեստ»
հրատարակչութեան եւ «Չոպան-
եան» ինստիտուտի /ֆրանսա/ տնօ-
րէն Ժան Վարուժան Սիրապեանի,
սցենարիստ Ժ. Բ. Ջիանի /ֆրան-
ս ա/, պ ա տ կ եր ապատող՝ Փաօլօ
Կոսսիի /Իտալիա/ «Նէմէսիս գոր-
ծողութիւնը. Սողոմոն Թէհլիրեան»
մ ան րա պ ա տո ւմներով հայերէն
/թարգմանիչ՝ Սամուէլ Գասպար-
եան/ ու ռուսերէն գրքերի շնոր-
հանդէսը:
Շնորհանդէսը կազմակերպել էր
«Թէքէեան Կեդրոն» հիմնադրամը,
որի տնօրէն Արմէն Ծուլիկեանը,
բացելով ձեռնարկը, ներկայացրեց
գրքի հեղինակներին, անդրադար-
ձաւ հայ վրիժառուների՝ Նէմէսիս
գործողութեան կարեւորութեանը:
Այն ուհե տ եւ ել ոյ թներ ունեցան
Վարուժան Սիրապեանը, Սամուէլ
Գասպարեանը, Ցեղասպանութեան
թանգարան-ինստիտուտի տնօրէն
Հայկ Դէմ ոյեան ը, ՀՀ մշակոյթի
փոխ-նախարար Ներսէս Տէր-Վար-
դանեանը եւ ուրիշներ: Նրանք մէկ
անգամ եւս կարեւորեցին պատ-
կերապատմամբ հրատարակուած
գրքի նշանակութիւնը: Շնորհան-
դէսի ընթացքում պարոն Սիրապ-
ե ան ը տ ե սան իւթին զուգահեռ
տուեց բացատրութիւններ, նորա-
յայտ փաստեր ներկայացրեց, որոնք
շատերին յայտնի չէին եւ նշեց, որ
պատկերապատումով Նէմէսիս գոր-
ծողութիւնն աւելի դիւրին ու մատ-
չելի կը լինի հետաքրքրուողների
համար:
ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան
աջակցութեամբ տպագրուած գրքի
հեղինակի հետ «Կամար»-ը զրուցեց
եւ խնդրեց պատմել, թէ ինչպէս նա
մտայղացաւ այսքան կարեւոր թե-
մային անդրադառնալ պատկերա-
պատումի ժանրով:
«Դեռ հինգ տարի առաջ մենք
մտադրուած էինք ու շատ փաս-
տաթղթեր հաւաքել, խնամքով պա-
հել էինք մինչեւ համապատասխան
ֆինանսաւորում գտնելը: Մի կա-
րեւոր հանդիպման ժամանակ, 2012
թուականին, Էլիսեան պալատում,
մի քանի անձինք ելոյթ ունեցան
Սողոմոն Թէհլիրեանի մասին ու
յորդորեցին, որ գիրք հրատարա-
կենք: Պատկերապատումով գիրք
հրատարակելու համար անհրա-
ժեշտ էր գտնել համապատասխան
նկարիչ-մասնագէտ:
Երբ 2013-ին ես Հայաստանում
էի, հանդիպեցի Փաօլօ Կոսսիին,
որը ժամանել էր Հայաստան` մաս-
նակցելու ՀՀ մշակոյթի նախարա-
րութեան նախաձեռնութեամբ անց-
կացուող պատկերապատումի մի-
ջազգային ցուցահանդէսին: Խօ-
սեցինք, նրան տուեցի գրքի սիւժէն,
որ մանրամասնօրէն ծանօթանայ
նիւթին ու աշխատի: Մի քանի ամիս
անց, արդէն պատկերները պատ-
րաստ էին, եւ գիրքը հրատարա-
կեցինք ֆրանսայում՝ ֆրանսերէն,
եւ գրքի շնորհանդէսից յետոյ՝ 2000
օրինակները շատ արագ սպառուե-
ցին:
2014-ին հրատարակեցինք անգ-
լերէնով, որի թարգմանիչն էր Լու Ան
Մաթոսեանը /ԱՄՆ/: Այնուհետեւ
Աթէնքում հրատարակուեց յո ւ -
նարէն եւ, ահա, Հայաստանում՝
«Արեգ» հրատարակչութիւնը հրա-
տարակեց հայերէն ու ռուսերէն:
Աւելացնեմ, որ այս գրքի անգլերէն
տարբերակը ներկայացրել ե ն ք
Ամերիկայում կայանալիք միջազ-
գային “Eisner” պատկերապատու-
մի գրքի մրցոյթին: Յուսանք, որ այդ
կարեւոր մրցոյթում մրցանա կ ի
կ’արժանանանք:
Գրքում տեղ են գտել նաեւ Ար-
մէն, Արա օսկանեանների անձնա-
կան արխիւից լուսանկար ն ե ր ,
որոնցում առկայ են Սողոմոն Թէհ-
լիրեանն ու նրա ծնողները: Մեծ էր
նաեւ Իսահակեանի գրադարանի
աջակցութիւնը: Երբ Յունիս ամսին
Հայաստան եկայ, ինձ հետ բերել էի
ֆրանսացի լրագրող Ան տը Ապրի-
ճոնին, որը պատրաստւում է նկա-
րահանել փաստավաւերագրական
մի ֆիլմ Սողոմոն Թէհլիրեանի եւ
Նէմէսիսի մասին»:
Գրքի 56 էջերում զետեղուած
են պատկերապատումներ, որոնք
մանրամասնօրէն ներկայացնում են
Թէհլիրեանի կեանքն ու դատավա-
րութիւնը, իսկ 7-8 էջերում Հայոց
ցեղասպանութիւնը փաստող ու-
շագրաւ նիւթեր, «Նէմէսիս գոր-
ծողութեան» հերոս տղաների լու-
սանկարները, քարտէզներ եւ այլն:
Այս արժէքաւոր գիրքը մեծ հետա-
քրքրութիւն կ’առաջացնի պատկե-
րապատումով հետաքրքրուողների
շրջանում։
Մարիետա Մակարեան
ՄՈՆԹՐԷԱԼԱՀԱՅ ԲԺԻՇԿ ԵՒ
ՔԱՆԴԱԿԱԳՈՐԾ ՏՈՔԹ. ՄԿՐՏԻՉ
ՏԱՐԱՔՃԵԱՆ ՊԱՐԳԵՒԱՏՐՈՒԱԾ
«ԳՐԻԳՈՐ ՆԱՐԵԿԱՑԻ» ՄԵՏԱԼՈՎ
Գոհո ւնա կ ութեամ բ տեղեկա-
ցանք, թէ գաղութիս ծանօթ բժիշկ
եւ քանդակագործ Տոքթ. Մկրտիչ
Տարաքճեան պարգեւատրուեցաւ
ՀՀ Մշակոյթի Նախարարութեան
«Գրիգոր Նարեկացի» յուշամետա-
լով իր մշակութային պատկառելի
վաստակին առ ի գնահատութիւն:
Տոքթ. Տարաքճեան ծնած է Հա-
լէպ եւ փոքր տարիքէն յայտնաբե-
ր ած է ն կարչական արուեստի
ձ իր ք եր : Ան ո ւսան ած է Հալէպի
Սարեան Արուեստի Ակադեմիային
մէջ: 1982-ին Մոնթրէալ տեղափոխ-
ւելով, յաճախած եւ յաջողութեամբ
աւա րտ ա ծ է բժշկակ ան համալ-
սարանական ուսումը եւ զուգա-
հեռաբար նուիրուած է բժշկութեան
ու արուեստի ստեղծագործութեան,
յատկապէս զարգացնելով արձանա-
գործո ւթ իւն ը: Բ արձրօրէն գնա-
հատուած են Ուիլիամ Սարոյեանի,
Արշիլ Կորքիի եւ այլ օտար երեւելի
անձնաւորութիւններու քանդակնե-
րը, ինչպէս նաեւ վերացական (abst-
ract) արձանագործութիւններ:
Կը շնորհաւորենք բժիշկ եւ ար-
ւեստագէտ տոքթ. Մկրտիչ Տարաքճ-
եանը եւ շարունակական յաջողու-
թիւն կը մաղթենք անոր:
Եւրոտեսիլ 2015- ի Հայկական
երգը՝ «Մի՛ ժխտեր»
Հինգշաբթի՝ 12
Մարտ 2015-ին, կա-
յացաւ «Եւրոտեսիլ-
2015» երգի միջազ-
գային մրցոյթին Հա-
յաստանը ներկա-
յացնող` «Genealo-
gy» խումբի երգի
տ ե ս ա հ ո լ ո վ ա կ ի
առաջին ցուցադ-
րումը եւ պարզ
դարձաւ, որ խում-
բին Հայաստանէն
կը միանայ Ինկա
Արշակեանը։
Խումբի միւս անդամներն են`
- ֆրանսահայ երգիչ Եսայի Ալթունեան (Եւրոպա),
- Ամերիկահայ երգչուհի Թամար Կապրէլեան, (Ամերիկա),
- Եթովպիայից Վահէ Թիլբեանը, (Ափրիկէ),
- Ստեֆանի Թոփալեան (Ասիա)
- օփերային երգչուհի Մերի-Ճին օ’Դոհերթի Պասմաճեան (Աւստրալիա)։
«Don’t deny» երգի երաժշտութեան հեղինակը Արմէն Մարտիրոսեանն
է, խօսքերու հեղինակն է Իննա Մկրտչեանը, իսկ տեսահոլովակի ռեժիսորն
է Արէն Բայատեան:
«Եւրոտեսիլ-2015» երգի միջազգային մրցոյթը այս տարի տեղի կ’ունե-
նայ Վիեննայի մէջ Մայիս 19-ին, 21-ին եւ 23-ին՝ «Կառուցելով կամուրջ-
ներ» նշանաբանի ներքոյ:

4. Հայ ժողովուրդի պատմահայր՝
Մովսէս Խորենացին, 5-րդ դարու իր
«Պատմութիւն Հայոց» գիրքին մէջ
Հայաստանի հիմնադրութեան տա-
րին կը ներկայացնէ ՔԱ 2492 տա-
րին: Այս թուականը ընդհանրապէս
ընդունուած է որպէս առասպ ե լ.
որոշ հայ եւ օտար պատմաբաններ
նոյնիսկ հարցական կը նկատեն
Խորենացիին ապրած ժամանակա-
շըրջանը եւ զինք կը նկատեն 7-րդ
կամ 9-րդ դարու գրող մը, նոյնիսկ
չհաւատալով Խորենացիին յիշա-
տակութիւնը թէ ինք այցելա ծ է
Բաբելոն եւ հոն ուսումնասիրած է
հին գրութիւններ:
Վերջերս Նիւ Եորք Թայմզ թերթը
հրատարակած է կեներու (genes)
մասնագէտներու կողմէ կատար-
ւած կենետիկական (genealogical)
ուսումնասիրութիւններու արդիւնք-
ներ, որոնք կը հաստատեն թէ հայ
ժողովուրդը ապրած է ՔԱ 3000-
2000 թուականներուն, որ կ ը
համընկնի Խորենացիի յիշած տա-
րիներուն:
Մասնագէտներ ուսումնասիրած
են 1991-ին Ալպեան լեռներու սառ-
նամանիքներէն դուրս բերու ա ծ
5300 տարուայ մարդու մարմին մը,
որու կեները բաղդատուած են Հա-
յաստան եւ Լիբանան բնակող 173
հայերու եւ այլ երկիրներու 78 ան-
ձերու կեներուն հետ: Յայտնուած է
թէ հայերը հնագոյն ժողովուրդներու
խառնուրդ է, որոնց նախնիքը այսօր
կ’ապրին Սարտինիայի եւ Կե դ -
րոնական Ասիայի մէջ: Այս միա-
խառնումները դադրած են Պրոնզէ
Դարու վերջաւորութեան եւ մեկու-
սացած է հայ ժողովուրդը:
Հետազօտողները նաեւ կենային
տարբերութիւններ գտած են Արե-
ւելահայերու եւ Արեւմտահայերու
միջեւ, որ զարգացած է մօտ 500
տարիներ առաջ, ու կը համընկնի
Հայաստանի՝ Թուրքիոյ եւ Պարս-
կաստանի միջեւ բաժանման հետ:
Հ ե տ ա զօտ ո ղ ն ե ր ո ւ ն պ ա տ ա կ ը
եղած է երկար ժամանակ մեկու-
սացած ժողովուրդներու , ինչպէս՝
հայերու, միջոցով վերականգնելու
մարդկութեան պատմութիւնը: Հա-
յերու կեները 29 տոկոսով կը հա-
մընկնի 3500-ամեայ հնագոյն մար-
դու կեներուն հետ: Նոյնպէս լիբա-
նանցի քրիստոնեաներ, կիպրա-
ցիներ եւ Սեֆարտի հրեաներ ունին
հնագոյն մարդու կեներու հետ ընդ-
հանրացումներ, բայց ոչ՝ թուրքեր
կամ պաղեստինցիներ: Կ’եզրա-
կ ա ցո ւ ի , ո ր հ ա յե ր ե ւ ա յլ մ ե կ ո ւ -
սացուած ժողովուրդներ մօտ են
նէօլիթեան հողագործներու, որոնք
շուրջ 8000 տարի առաջ Եւրոպա
բերած են գիւղատնտեսութիւնը:
4 • ABAKA • LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015
ԽՈՐԵՆԱՑԻՆ ՃԻՇԴ Է ԵՂԵՐ ...ՀՌՈՄԻ ՊԱՊԻ ՆԱՄԱԿԸ ՍՈՒԼԹԱՆ
ՄԵՀՄԵԴ V- ԻՆ
Հայ կաթոլիկ եկեղեցու առաջնորդ, Տանն
Կիլիկիոյ Հայ կաթողիկէ պատրիարքութեան
կաթողիկոս–պատրիարք Պօղոս Պետրոս ԺԳ
Թերզեանը (1910–31) Մեծ եղեռնի օրերին
գնում է Հռոմ, Բենեդիկտոս XV (1914-22)
պապին աղերսում, որ նա դիմի քրիստոնեայ
մեծ պետութիւներին` Գերմանիային, Ռու-
սաստանին, Մեծ Բրիտանիային ու Ֆրան-
սիային, որ ջարդարար թուրքի ձեռքը բռնեն:
Պապն ա ս ում է. «Ա յ դ քրիստոնեայ մեծ
երկրներն են ձեզ կոտորողները, որի՞ն դի-
մեմ»:
Բենեդիկտոս XV-ը 1915թ. Սեպտեմբերի
10-ին նամակ է գրում Օսմանեան կայս-
ր ութեա ն ս ուլ թան Մեհմեդ V-ին (1909–
1918թթ.), ուր կոչ է անում մեծահոգութիւն ու խղճմտանք ցուցաբերել
հայութեան նկատմամբ եւ վերջ տալ նրանց տառապանքներին:
ՀՌՈՄԻ ՊԱՊԻ ՆԱՄԱԿԸ ՍՈՒԼԹԱՆ ՄԵՀՄԵԴ V- ԻՆ
«Այն ժամանակ, երբ ահաւոր պայքարի, որում ներգրաւուած է Ձերդ գե-
րազանցութեան հզօր կայսրութիւնը Եւրոպայի հզօր ազգերի հետ, սար-
սափներով պատճառուած ցաւը կեղեքում է մեր սիրտը, մեզ է հասնում նաեւ
մի ողջ ժողովրդի հառաչանքի արձագանքը: Այդ ժողովուրդն օսմանեան
հսկայական տարածքում անպատմելի տառապանքների է ենթարկւում: Հայ
ժողովուրդն արդէն տեսել է, թէ ինչպէս է իր զաւակների մի մեծ մասն ուղար-
կըւել պատժի, որոնց թւում են նաեւ բազմաթիւ հոգեւոր սպասաւորներ,
նոյնիսկ մի քանի եպիսկոպոսներ, որոնք կամ ձերբակալուել են, կամ՝ աք-
սորուել: Հիմա մենք իմանում ենք, որ գիւղերի ու քաղաքների ողջ բնակ-
չութիւնը պէտք է լքի իրենց տները, որպէսզի անասելի դժուարութիւններով
ու տառապանքով հասնի հեռաւոր վայրեր, որտեղ էլ նրանց հոգեկան տա-
ռապանքներին կգումարուեն նաեւ աղքատութիւնն ու սովը: Մենք կարծում
ենք, որ այս անիրաւութիւնները կատարւում են հակառակ Ձեր կառա-
վարութեան կամքի: Ուստի մենք վստահութեամբ ենք դիմում Ձերդ գերա-
զանցութեանը եւ կոչ անում մեծահոգութիւն ու խղճմտանք ցուցաբերել եւ
միջամտել ի շահ մի ժողովրդի, որը նոյնիսկ իր հաւատքի ուժով ստիպուած է
հաւատարիմ մնալ ձեր երկրին: Եթէ հայերի թւում կան դաւաճաններ կամ
յանցագործներ, թող նրանք օրինական դատապարտուեն ու պատժուեն:
Սակայն, Ձերդ գերազանցութիւն, թոյլ մի տուէք, որպէսզի անմեղ մարդիկ
պատժուեն եւ արէք այնպէս, որ նոյնիսկ ճանապարհից շեղուածներն
օգտուեն Ձեր ինքնիշխան մեծահոգութիւնից:
Ասացէք Ձեր խաղաղութեան եւ ներման խօսքը, հզօր եւ ոգեշնչող, եւ հայ
ժողովուրդը, հաւաստիանալով, որ այլեւս չի տառապելու բռնութիւնից ու հե-
տապնդումից, կ՛օրհնի իր հովանաւորի օգոստոսափառ անունը:
Այս յոյսով ենք մենք Ձերդ գերազանցութեանը խնդրում ընդունել մեր
լաւագոյն մաղթանքները, որոնք մենք յղում ենք Ձեր բարօրութեան եւ Ձեր
ժողովուրդների երջանկութեան համար:
Վատիկան, 1915 թ. սեպտեմբերի 10
Բենեդիկտոս XV»
B;n;diktos XV
Վլատիմիր Մակէյը. «Պելառուսիա
պատրաստ է ընդունելու Ղարաբաղի
հարցով բանակցութիւնները»
Պելառուսական կողմը պատ-
րաստ է իր տարածքին մէջ ըն-
դունելու Լեռնային Ղարաբաղի
հարցով բանակցութիւնները: Այս
մասին Ուրբաթ` Մարտ 13-ին, յայ-
տարարած է Պելառուսի արտա-
քին գործոց նախարար Վլատիմիր
Մակէյը ԵԱՀԿ Մինսկի խումբի
համանախագահներուն հետ հան-
դիպման ժամանակ:
«Ես կը ցանկանամ հաստատել,
որ Պելառուսիա պատրաստ է
ընդունելու Լեռնային Ղարաբաղի հարցով խաղաղ բանակցութիւնները
ԵԱՀԿ համապատասխան որոշումներով նախատեսուած ժամկէտներու
մէջ: Եթէ անհրաժեշտ է, մենք կրնանք ապահովել սպառիչ խաղաղ հա-
մաձայնագրի մշակման շուրջ բանակցային գործընթացի եզրափակիչ
փուլի իրականացման վայրը»,- ըսած է Մակէյի յայտարարութեան մէջ:
Բացի այդ, ան նշած է, որ ուրախ է ընդունելու ՄԽ համանախագահները
եւ ղարաբաղեան հակամարտութեան գործով ԵԱՀԿ գործող նախագահը:
Նախարարը անոնց այցը Մինսկ պատմական համարած է:
«Պելառուսիա վճռականօրէն կը պաշտպանէ տարածաշրջանային
անվտանգութեան ու կայունութեան ուղղուած ԵԱՀԿ ջանքերը, գոյութիւն
ունեցող եւ սառեցուած հակամարտութիւններու, որոնց շարքին` Ղարա-
բաղեան հակամարտութեան խաղաղ լուծումներ գտնելու փորձերը: Մենք
պատրաստ ենք մեր ներդրումը ունենալու այնպէս, ինչպէս ըրած ենք
Ուքրանիոյ ճգնաժամի պարագային»,- յայտարարած է նախարարը`
աւելցնելով, որ պելառուսական կողմը կը կիսէ ղարաբաղեան հակա-
մարտութեան լուծման ուղիներու շուրջ ՄԽ տեսլականը:
Պելառուսական կողմը լիովին համաձայն է, որ այս փուլին առաջնային
խնդիրը շփման գիծին վրայ լարուածութեան թուլացումն է: Բացի այդ, Պե-
լառուսիա կ՛ողջունէ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի նախագահներուն միջեւ
շփման յաճախակիացումը: Պ ե լա ռո ւ ս ա կ ա ն կ ո ղ մ ը ս ե ր տ յա ր ա բ ե -
րութիւններ ունի երկու կողմերուն հետ ալ եւ նախագահներու մակար-
դակով, հանդիպումներ կ՛ունենայ այդ երկիրներու ղեկավարներուն հետ,
ինչ որ իր հերթին օգտակար է խաղաղ գործընթացին մէջ յառաջընթաց
արձանագրելու համար:
Վլատիմիր Մակէյի հետ հանդիպումին ներկայ եղած են ԵՀԱԿ ՄԽ հա-
մանախագահներ Փիեռ Անտրիեն (Ֆրանսա), Իկոր Փոփով (Ռուսիա) եւ
Ճէյմս Ուորլիք (ԱՄՆ), ինչպէս նաեւ ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական
ներկայացուցիչ Անճեյ Քասփրչիկ:
Կառավարութիւնը 2015-ին նիւթապէս
պիտի աջակցի փոքր եւ միջին 150-200
սկսնակ ձեռնարկութիւններու
Հայաստանի կառավարութիւնը
Մարտ 5-ի նիստին հաստատած է
«Աջակցութիւն փոքր եւ միջին ձեռ-
նարկատէրերին 2015» ծրագրին,
ըստ որուն` փոքր եւ միջին 150-200
ձեռնարկութիւններ կառավարու-
թենէն նիւթական աջակցութիւն պի-
տի ստանան:
Ծրագիրը ներկայացնելով, ՀՀ
Տնտեսութեան առաջին փոխնա-
խարար Գարեգին Մելքոնեան ըսած
է, որ ինչպէս 2014ին, այս տարի ալ
ս կսնա կ ձ ե ռնար կութիւններուն
պիտի տրամադրուի մինչեւ 5 միլիոն
դրամ առաւելագոյն չափով վարկեր,
տարեկան 10% տոկոսով, 5 տարի
պայմանաժամով: Ըստ փոխնա-
խարարին, կը շարունակուին նաեւ
դասընթացքներ փոքր եւ միջին
ձեռնարկութիւններու ներկայացու-
ցիչներուն համար: Գ. Մելքոնեան
նշած է, որ այս դասընթացքներուն
յատկապէս պիտի ուսուցանուի
պաշարներու խնայողութիւն եւ
բնապահութեամբ՝ մաքուր արտադ-
րութիւն:
«Գարֆուր» հանրախանութը
կը բացուի Մարտ 11ին
Երկար սպասումէ ետք, երեւանցիները վերջապէս պիտի «բախտա-
ւորուին» «Գարֆուր» հանրախանութով: Անհամար յետաձգումներէ ետք,
ֆրանսական հանրավաճառատուներու հսկային երեւանեան մասնաճիւղը
ի վերջոյ իր դռները կը բանայ Մարտ 11-ին, «Երեւան Մոլ» առեւտրական
կեդրոնին մէջ: «Գարֆուր» մեծութեամբ աշխարհի երկրորդ մանրավաճառ
ցանցն է` Wal-Mart-էն յետոյ: Ընկերութիւնը աշխարհի 32 երկրներու մէջ ու-
նի զանազան մեծութեամբ շուրջ 15 hազար խանութներ: «Գարֆուր», հա-
րաւ-կովկասեան իր առաջին հանրախանութը բացած էր 2012ին, Թիֆլիսի
մէջ: «Նոր Յառաջ»

5. Մարտ 11-ին՝ ՄԱԿ-ի Գլխաւոր
քարտուղար Պան Քի Մուն Ընդու-
նեց ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ
Զոհրապ Մնացականեանը:
Ողջ ո ւնե լով դե սպան Մնացա-
կանեանին` ՄԱԿ-ի Գլխաւոր քար-
տուղարը բարձր գնահատեց Հա-
յաստանի գործօն ներգրաւուածու-
թիւնը միջազգային բազմակողմ
գործընթացներուն, ինչպէս նաեւ
ՄԱԿ-ի գրասենեակի աշխատանք-
ներուն ցուցաբերուող աջակցու-
թիւնը:
Շ նորհ ա կալ ութիւն յ այտնելով
ընդունելութեան համար` դեսպանը
Գլխաւոր քարտուղարին փոխանցեց
Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ
տարելիցի համահայկական հռչա-
կագրի բնագիրը` թարգմանուած
ՄԱԿ-ի բոլոր պաշտօնական լեզու-
ներով` նշելով, որ Հռչակագիրը
միտուած է ցեղասպանութեան դէմ
համամարդկային պայքարի ամրա-
պընդման եւ զարգացման:
Դեսպան Մնացականեան Գլխա-
ւոր քարտուղարին տեղեկացուցած
է Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ
տարելիցին նուիրուած ձեռնարկ-
ներուն մասին` ընդգծելով անոնց
Շար. էջ 15
LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015 • ABAKA • 5
Ի ՅԻՇԱՏԱԿ ՏՈՔԹ. ԷՏԿԱՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆԻ ԵՒ
ԱՆՁՆԱԿԱՆ ՉՄՈՌՑՈՒՈՂ ՄՆԱՅՈՒՆ ՅԻՇԱՏԱԿՆԵՐ
|AKOB WARDIWAÂ:AN
Երեք հիմնադիրներէն էր Առաջնորդարանի
Հայ Օգնութեան Ֆոնտին, որ Հայաստանի Մեծ
Երկրա շ ա ր ժի ն հ աս աւ անյապաղ աղէտեալ
գօտիի մեր հայրենակիցներուն։ Ամերիկայի
Հայոց Առաջնորդին` Թորգոմ Արք. Մանուկեանի
ն ախաձ եռ նո ւթեամ բ եւ ազգային բարերար
Գէորգ Յ ո վն ան եան ի ու բժշկապետ Տոքթ.
Էտկար Յովսէփեանի մասնակցութեամբ մեծ
օգտակարութիւն ունեցաւ այս Ֆոնտը։ Մինչեւ
այսօր այդ կը շարունակուի միեւնոյն հետեւո-
ղ ութեա մ բ ու բ ծախն դրութեամբ։ Առանձին
գրասենեակ մը Նիւ Եորքի մեր առաջնորդա-
րանէն ներս, օրը-օրին, կը հետեւի այդ բարե-
սիրական աշխատանքներուն։
Փետրուար 14, 2015, Շաբաթ օր կէսօրին, տե-
ղի ունեցաւ հոգեհանգստեան արարողութիւն
Տոքթ. Էտկար Յովսէփեանի յիշատակին, Առաջ-
նորդանիստ Ս. Վարդան Մայր Տաճարին մէջ, ուր
Խաժակ Արք. Պարսամեան դրուատեց հանգուց-
եալի արժանիքները։ Այնուհետեւ, աւելի քան 200
ազգայիններ ներկայ գտնուեցան անոր յիշա-
տակին նուիրուած հոգեճաշին, որ տեղի ունե-
ցաւ Գավուքճեան հանդիսասրահին մէջ, հովա-
նաւորութեամբ Թեմակալ Առաջնորդ Խաժակ
Արք. Պարսամեանի։ Ներկայ էին ՄԱԿի մօտ ՀՀ
Մնայուն Հաւատարմատար դեսպան Զօհրապ
Մնացականեան, Առաջնորդարանի պատաս-
խանատուներ, ՌԱԿի Նիւ Եորքի ակումբի ղե-
կավարներ, ազգայիններ ու բարեկամներ։
Ըսենք որ ՌԱԿի Նիւ Եորքի ակումբը կը կոչուի
ողբացեալ Տոքթ. Է. Յովսէփեանի հօր Տոքթ.
Մովսէս Յովսէփեանի յիշատակին, որ եղած էր
Նիւ Եորքի եւ Արեւելեան Ամերիկայի ղեկավար
ռամկավար ազատականներէն։ Ան գացած էր
Հայաստան օգտակար ըլլալու գաղթական հա-
յ ուն ու վե րադառնալո վ Նիւ Եորք, մնացած
էր ամերիկահայ գաղթականին մնայուն բարե-
կամը եւ հոգածու բժիշկը, մինչեւ իր վերջին
շունչը։
Յուշերեկոյին ներկայ էին Հայ Օգնութեան
Ֆոնտին անդամները ատենապետութեամբ`
Րենտի Սապահ Կիւլեանի։ Յայտագրին վարիչն
էր Դոկտ. Դաւիթ Նճարեան` փեսան բարերար
Գէորգ Յ ո վնան եան ի։ Խօսք առին Պոստոն
Համալսարանի Բժշկական Կեդրոնի բժշկապետ
Տոքթ. Արամ Չօպանեան, Անէթ Չուլֆայեան`
Ամերիկեան զանազան հիւանդանոցներու վար-
չական պատասխանատու եւ Գոլոմպիա Հա-
մալսարանի Հիւանդանոցի հանգուցեալ բժշկա-
պետին երեք զաւակները՝ Ռանըլտ, Ճին եւ Տոքթ.
Դաւիթ Յովսէփեանները։
Այս առթիւ կը մէջբերենք հատուած մը Յուլիս
9, 2009ին հարցազրոյցէն, որ լոյս կը տեսնէ
«Հանդիպումներ – 5» մեր հեղինակութեամբ լոյս
տեսած հատորին մէջ։
«Հ. Դուք որպէս կեանքի առաքելութիւն հետե-
ւեցաք ձեր հօր ուղիին եւ այդպիսով պատուաբեր
իրագործումներ արձանագրեցիք։ Ձեր հայրը
հետամուտ եղաւ 1915ին Հայաստանի մէջ ցե-
ղասպանութենէն վերապրողներու օգնութեան,
մինչ դուք հետամուտ եղաք Հայաստանի վերջին
երկրաշարժի զոհերուն` անոնց բժշկական եւ մար-
դասիրական օգնութիւն ընծայելու համար։ Ի՞նչ
կրնաք ըսել մեզի այն ապրումներուն մասին զորս
ունեցաք այդ ժամանակ։
Պ. Այդ ողբերգական օրերու ընթացքին ես կը
տառապէի անվճռական քայլերէ, քանի որ կային
ահաւոր կորուստներ եւ վշտալի երեւոյթներ։ Երե-
ւան երթալով, ես բաժնեկից դարձայ ինծի հարա-
զատ բնիկ հայերու տառապանքին։ Թէեւ ընկճում
պատճառող պարագաներ էին, միաժամանակ լաւ
փորձառութիւն մըն էր։ Ցաւալի էր տեսնել իմ եղ-
բայրներուս դիմագրաւած տառապանքը, բայց
նաեւ հաճելի էր որպէս բժիշկ՝ անոնց կարիք-
ներուն հասնիլը։ Ես կազմակերպեցի կամա-
ւորներու խումբ մը, որ հասաւ 200 հոգիի, եւ մի
քանի օրուան ընթացքին ընդգրկեց 30 բժիշկ,
պատրաստ` մեկնելու Հայաստան եւ օգնելու
երկրաշարժէն աղէտեալներուն։ Այդպէս ընելով,
ես համոզուած էի որ մարդկութեան օգտակար
ըլլալու լաւագոյն կերպը բժշկական գիտելիքը ծա-
ւալելն էր։»
Ինչպէս յիշեցինք, յարգուած բժշկապետը
արժանաւոր զաւակն է ՌԱԿի երախտաւորներէն
ընկեր Տոքթ. Մովսէս Յովսէփեանի եւ ՀԲԸՄի
Կեդրոնական Վարչական Ժողովի երկարամեայ
անդամին` Տիկին Մաքրուհիին։ Իր քրոջ` Դոկտ.
Մարճըրի Յովսէփեանի հետ աչքը բացած է
հայաշունչ յարկի մը տակ, Նիւ Եորքի մէջ։ Հայրը
եղած է հայ գաղթականին բժիշկը, իսկ Հայաս-
տանի Առաջին Հանրապետութեան սովի ու
աքսորի տարիներուն գացած է Էջմիածին ու այս
անգամ հո´ն է որ ծառայած է իր ժողովուրդին։
Ռամկավար ազատականները որպէս երախտա-
գիտութիւն իրենց վեթերան ընկերոջ` Նիւ Եորքի
ակումբը կը կոչեն Տոքթ. Մովսէս Յովսէփեանի
անունով։
Հօրը ճանապարհով քալեց Տոքթ. Էտկար Յով-
սէփե ա ն ը ` Գո լո մ պ ի ա հ ա մ ա լս ա ր ա ն ի ա յս
յարգուած գանկաբանը կամ աւելի ճիշդ neuro-
surgeon-ը։ 1990ին, ընդառաջեց Ամերիկայի
Հայոց օրուան առաջնորդի խնդրանքին, այցելեց
աղէտի գօտի։ Վերադարձին անոր նպաստը
աղէտեալներուն համար եղաւ օրհնութիւն մը։
Դեղորայք, վիրահատութեան սենեակի սպաս-
ներ, մասնագէտ բժիշկներու յաճախակի այցե-
լութիւններ, բժշկական լուրջ խնամքի կարօտ
հայրենակիցներու Միացեալ Նահանգներու
զանազան հիւանդանոցներու մէջ դարմանումի
ապահովութիւններ զինք դասեցին իր հօր հա-
րազատ ժառանգորդը։
Տոքթ. Մովսէս Յովսէփեանի յիշատակին,
ԹՄՄ-ը 2011-ին կազմակերպեց երեկոյ մը, ուր
ներկայ գտնուեցաւ նաեւ Տոքթ. Էտկար Յովսէփ-
եան։ Ուրախ էր որ իր հօր գաղափարի ընկեր-
ները չեն մոռցած երբե´ք իր հօր յիշատակը։ Եր-
ջանիկ էր անոր համար։
Կ’ապրինք նոյն քաղաքը` Էնկլվուտ եւ յաճախ
կը գտնուինք նոյն վաճառատուները, արուեստի
սրահները կամ … ճաշարանները։ Հրաւիրած էր
Պէյրութի «Զարթօնք» օրաթերթի խմբագիրը`
ընկերուհի Պայծիկ Գալայճեանն ու զիս կէսօր-
ւան ճաշի, Գոլոմպիա հիւանդանոցի VIP ճաշա-
րանը։ Ուրախ էր որ տակաւին ազգային կեանքը
կը շարունակուէր Լիբանան-Սուրիոյ մէջ։ Ունէր
վերջին բաղձանք մը՝ այցելել հօրը ծննդավայրը`
Քէսապ։ Մեր թերթին երիտասարդ խմբագրով
խանդավառ էր ի´նք փափաքեցաւ ունենալ հար-
ցազրոյցս, որպէս յիշատակ այս հանդիպումէն,
որուն համար շնորհակալ եմ։
Երուսաղէմի նորընտիր պատրիարքին` Նուր-
հան Արք. Մանուկեանի ի պատիւ տանս մէջ կազ-
մակե ր պ ո ւ ա ծ հ ա ն դ ի պ մ ա ն ` Փե տ ր ո ւ ա ր 14,
2014-ին հրաւիրած էի նաեւ մեր սիրելի Տոքթ.
Էտկար Յովսէփեանը։ Ցուրտ երեկոյ մըն էր։
Սառած էին ճանապարհներն ու մայթերը։ 50է
աւելի հրաւիրեալներուն մէջ էին նաեւ Առաջնորդ
Խաժակ Սրբազանը, հոգեւոր հայրեր, ազգային
դէմքեր, բարերարներ, ՌԱԿի ու ԹՄՄի ղեկա-
վարներ։
Ուրախ էր շրջապատուած ըլլալով հօրը գա-
ղափարի ընկերներովը, իր վաղեմի ազգային բա-
րեկամներով ու հոգեւորականներով։ Չէր գիտեր
որ այդ պիտի ըլլար իր վերջին հանդիպումը
նման ընտրանիի մը հետ …։ Յաջորդ օր, կէսօրէ
ետք, Տոքթ. Րաֆֆի Յովհաննէսեան հաղորդեց
որ Տոքթ. Յովսէփեան առաւօտեան սառոյցի
պատճառով սահած էր եւ կորսնցուցած իր ուշքը
եւ հիւանդանոց փոխադրուած։ Երկա~ր բժշկա-
կան խնամքն ու ապրելու իր կամքը, դժբախ-
տաբ ա ր չկ ր ցա ն զի ն ք ա պ ա քի ն ե լ ե ւ հ ո գի ն
աւանդեց Նոյեմբեր 14, 2014ին, 86 տարեկան
հասակ ի ն ։ Մ ե ծ մ ա ր դ ի կ , պ ա ր զ ո ւ խ ո ն ա ր հ
կ’ըլլան։ Տոքթ. Էտկար Յովսէփեան իր պար-
զութեան ու խոնարհութեան մէջ, Մեծ Մարդ
էր։ Մեծ Մարդասէր ու մանաւա´նդ Հայրենասէր
էր։
Նիւ Եորք
ՄԱԿ-ի Գլխաւոր Քարտուղարին Յանձնուեցաւ Հայոց Ցեղասպանութեան
100-րդ Տարելիցի Համահայկական Հռչակագրի Բնագիրը

6. 6 • ABAKA • LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015
Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի ոգեկոչման երեկոյ
Լիբանանի մէջ նախաձեռնութեամբ՝ Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքարանի
Հովանաւորութեամբ Լիբանանի Կաթողիկէ
Պատրիարքներու եւ Եպիսկոպոսաց Խորհուր-
դին, 9 Մարտ 2015-ին NDU համալսարանի
(Զուք Մուսպէհ, Լիբանան) հանդիսութիւններու
սրահին մէջ տեղի ունեցաւ Հայոց Ցեղասպա-
նութեան 100-րդ տարելիցին նուիրուած յիշա-
տակումի երեկոն, հրաւէրովը Հայ Կաթողիկէ
Պատրիարքութեան: Սոյն հանդիսութիւնը կեդրո-
նականն էր նոյն առիթով Լիբանանի մէջ Հայ կա-
թողիկէ պատկան մարմիններուն կողմէ ձեռ-
նարկուելիք միջոցառումներու շարքին, նախա-
տեսուած՝ ամբողջ տարուան վրայ:
Լիբանանի եւ Հայաստանի ազգային օրհներ-
գերէն ետք, բացման խօսքով հանդէս եկաւ արա-
բական աշխարհի հաղորդամիջոցներու հանրա-
ծանօթ գործիչ եւ երեկոյի հանդիսավար Ժորժ
Քըրտահի: Քըրտահի արաբերէնով մեկնաբանեց
Եղեռնի զոհ՝ մեծ բանաստեղծ Սիամանթոյի “Ափ
մը մոխիր” քերթուածը եւ ապա անդրադառ-
նալով հայ ժողովուրդի պատմութեան, դատա-
պարտեց անոր դէմ Թուրքիոյ կառավարութեան
գործադրած ցեղասպանութիւնը՝ Ա. Համաշ-
խարհային պատերազմի տարիներուն:
Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքութեան անունով
խօսք առաւ հայր Գէորգ Ծ. Վրդ. Եղիայեան, որ
պահանջեց Թուրքիոյ կառավարութենէն ճանչ-
նալ Երիտասարդ Թուրքերու իշխանութեան
շրջանին, անոնց ղեկավարներ Թալէաթի եւ
Ճեմալի ղեկավարութեամբ գործադրուած Հայոց
Ցեղասպանութիւնը, որուն զոհ գացին 1.5 միլիոն
անմեղ հայեր: Հայր Եղիայեան պահանջեց թրքա-
կան կառավարութենէն հատուցել Հայոց Ցեղաս-
պանութեան վնասները՝ նիւթական եւ բարոյա-
կան ոլորտներուն մէջ, դիտել տալով, որ հա-
յութեան հազարամեայ աշխատանքին պտուղը
հանդիսացող հազարաւոր վանքեր ու եկեղե-
ցիներ, դպրոցներ ու ապարանքներ, մշակոյթի եւ
տնտեսութեան կեդրոններ, համայնքային թէ
անձնական կալուածներ սանձարձակ բարբա-
րոսութեան եւ ահաբեկումի ժամանակաշրջանի
մը մէջ վերածուեցան ախոռներու, զօրանոց-
ներու եւ բանտերու, մինչ նոր Թուրքիան ստեղ-
ծըւեցաւ աւարի հիմքերուն վրայ: Ան շեշտեց, որ
հայոց կողմէ բռնագրաւուած հողերը պիտի
վերադարձուին իրենց միակ իրաւատիրոջ՝
հայութեան, որուն համար կորսուած հայրենիքը
մինչեւ այսօր իր խորհրդանիշերը ունի ի դիմաց
Արարատ լերան եւ Կիլիկիոյ կանաչազարդ դաշ-
տերուն:
Ապա բեմ բարձրացաւ լիբանանցի բանաս-
տեղծ Անթուան Ռաատ, որ իր մատուցած
քերթուածին ընդմէջէն դատապարտեց բռնա-
տիրութիւններն ու մարդկութեան դէմ գոր-
ծադրուած ոճիրները՝ դարերու ընթացքին:
Խօսք առաւ Լիբանանի նախկին վարչապետ
զօր. Միշէլ Աուն: Ան դիտել տուաւ, որ հայ ժո-
ղովուրդը տառապանքներ կրած է Օսմանեան
կայսր ո ւ թ ե ա ն ա մ բ ո ղ ջ շ ր ջ ա ն ի ն , ե ն թ ա կ ա յ
դառնալով ատելութեան եւ հալածանքի, որոնք
իրենց գագաթնակէտին հասան Առաջին հա-
մաշխարհային պատերազմի ընթացքին՝ Երի-
տասարդ Թուրքերու իշխանութեան շրջանին։ Ան
ըսաւ, որ հայութիւնը զոհ գնաց համաթուրանա-
կան գաղափարախօսութեան, որ կը միտէր ջնջել
Թուրքիոյ մէջ ապրող բոլոր ազգութիւններն ու
կրօնները։ Ան ցաւով դիտել տուաւ, որ արեւ-
մըտեան պետութիւնները բաւականացան դի-
տորդի կարգավիճակ ցուցաբերել հայութեան
բնաջնջման փաստին առջեւ, անտեսելով նաեւ
այն, որ կոտորածներուն զոհ կը դառնար ամբողջ
քրիստոնէութիւնը՝ իր զանազան դաւանանք-
ներո վ ։ Զ օր ա վ ա ր Աո ւ ն ը ս ա ւ , ո ր ա ն ցե ա լի
Շար. էջ 14
Գերմանացի պատմաբանի յայտնաբերութիւնները՝ Վատիկանի մէջ
գտնուող Հայոց Ցեղասպանութեան փաստաթուղթերու մասին
Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին ընդառաջ յայտնի գեր-
մանացի պատմաբան Միքայէլ Հեսմանը յայտարարած է Վատիկանի
գաղտնի արխիւներուն մէջ մինչեւ այսօր չհրապարակուած 2000 էջնոց
փաստաթուղթերու յայտնաբերման մասին, որոնք անուանած է «պատ-
մութեան մէջ քրիստոնեաներու ամենամեծ հետապնդումը»: Այս մասին կը
հաղորդէ՝ ըստ Panarmenian.net-ի՝ Հռոմի մէջ լոյս տեսնող Zenit լրատուա-
կան գործակալութեան տուած հարցազրոյցի ընթացքին. պատմաբանը
ուշագրաւ տեղեկութիւններ հաղորդած է Հայերու Ցեղասպանութեան
նկատմամբ Հռոմի Սուրբ Աթոռին, մասնաւորապէս` Հռոմի Պենետիքթոս
XV պապի դիրքորոշման մասին, որ 1915-ին բազմաթիւ անգամներ կոչ
կ՛ընէր դադրեցնելու հայերուն հանդէպ կատարուող բռնութիւնները:
Անդրադառնալով փաստաթուղթերու յայտնաբերման պատմութեան`
Հեսմանը ըսած է. «Ինծի հետաքրքրեց Հայոց Ցեղասպանութեան թեման,
երբ կարդացի Քէոլնի արքեպիսկոպոս Քարտինալ ֆօն Հարտմանի` 1913-
ին Գերմանիոյ Ռէյխի կանցլերին ուղղուած նամակը, ուր կը խնդրէր օգնել`
կանխելու Հայոց նոր ցեղասպանութիւնը Թուրքիոյ հիւսիս-արեւելքէն
ռուսական զօրքերու դուրսբերումէն ետք:
«Այնուհետեւ նոր եւ նոր փաստաթուղթեր յայտնաբերեցի, աւելի քան
2000 էջ, որոնց մեծամասնութիւնը ոչ հրապարակուած է, ոչ ալ ուսում-
նասիրուած որեւէ պատմաբանի կողմէ: Մինչ այդ ուսումնասիրելով Ցեղաս-
պանութեան թեման` ծանօթ էի Գերմանիոյ արտաքին գործոց նախա-
րարութեան արխիւներուն մէջ պահուող փաստաթուղթերուն, որոնք պատ-
րաստուած էին օսմանեան պաշտօնեաներու ու դիւանագէտներու կողմէ,
իսկ այս փաստաթուղթերը նոր ուսումնասիրութեան նիւթ են:
«Ի հարկէ, կարեւոր աղբիւրներէն են նաեւ ԱՄՆ-ի դիւանագէտներու
զեկոյցները, յատկապէս` Կ.Պոլսի մէջ հիւսիս-ամերիկեան դեսպան Հենրի
Մորկենթաուի փայլուն զեկոյցը: Մինչ այժմ հանդիպած են նաեւ անգլիացի,
ֆրանսացի, ինչպէս նաեւ Թուրքիոյ մէջ իտալացի դիւանագէտներու
զեկոյցները, սակայն Վատիկանի փաստաթուղթերը տեղեկատւութեան
հիանալի աղբիւր են»:
Խօսե լո վ կո տո րածներու պատճառներուն մասին` ան ըսած է.
«Կոտորածները սկսան, երբ թուրքերը խուզարկումներ կատարեցին
հայկական տուներու մէջ` զէնք յայտնաբերելու նպատակով, ինչ որ
օգտագործեցին որպէս ապստամբութեան դաւադրութեան «վկայութիւն»,
որ, ի հարկէ, անհեթեթութիւն էր: Ատոր հետեւեցան տղամարդոց ձեր-
բակալութիւնները, չարչարանքներն ու սպանութիւնները: Այնուհետեւ
կանանց, տարեցներուն եւ երեխաներուն ստիպեցին հարիւրաւոր քի-
լոմեթրեր անցնիլ Անատոլիոյ լեռնային տարածքներով` առանց ջուրի եւ
ուտելիքի»:
«Մօտ 350.000-ը, հասնելով սուրիական անապատ, տեղաւորուեցան
համակեդրոնացման ճամբարներու մէջ, որմէ ետք սկսաւ «մահուան երթը»
Սուրիոյ անապատով, ուր շատերը սպաննուեցան: Քանի մը տասնեակ
հազար մարդիկ միայն ողջ մնացին, անոնց մեծ մասը որբեր էին, որոնց
համար Պենետիքթոս XV պապը երկու որբանոց տրամադրեց»,- պատմած է
գիտնականը:
Խօսելով հնարաւոր զարգացումներու մասին գերմանացի պատմաբանը
յատուկ նշած է, որ Թուրքիոյ կառավարութիւնը նոյն կիրքով կը փորձէ
համաշխարհային գրականութեան մէջ բոլոր միջոցներով ջնջել Հայոց
Ցեղասպանութեան հետքը` կանխելով հայոց կոտորածներու` որպէս
ցեղասպանութիւն ճանաչումը:
«Բայց տեղի ունեցած է ցեղասպանութիւն` ըստ ՄԱԿ-ի սահմանումին,
ինչպէս նաեւ քրիստոնեաներու ամենամեծ հալածանքը պատմութեան մէջ,
որուն զոհ գնաց միլիոն ու կէս հայ եւ մօտ մէկ միլիոն քրիստոնեայ սուրիա-
ցիներ եւ յոյներ»,-ըսած է գերմանացի պատմաբանը, կը յայտնէ Tert.am-ը:
Դեռ 2012-ի Փետրուարին յայտարարուեցաւ, որ Վատիկանը կը սկսի
բանալ 400-ամեայ վաղեմութեան գաղտնի արխիւները` սկսած 1621 թուա-
կանին: Ամենահին փաստաթուղթը թուագրուած է 8-րդ դարով: Արխիւային
փաստաթուղթերուն մէջ կան նաեւ այնպիսինները, որոնք կը վերաբերին
Հայոց ցեղասպանութեան, որ իրականացուած է Օսմանեան կայսրութեան
օրոք:
Աւելի վաղ Վատիկանի գաղտնի արխիւի պատասխանատու, եպիսկոպոս
Սերճիօ Պագանոն յայտարարած է, որ հայերու մասին փաստաթուղթերը
պիտի հրապարակուին: Անոնց մէջ տեղեկութիւններ կան «թրքական զօր-
քերու կողմէ հայերու տանջանքներուն մասին»:

7. LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015 • ABAKA • 7
S E C T I O N F R A N Ç A I S E
LUNDI 23 MARS 2015
Editorial écrit en anglais
par Edmond Y. Azadian
et publié dans The Armenian
Mirror-Spectator en
date du 7 mars 2015
Dans la plupart des pays civilisés,
des branches indépendantes et égales
du pouvoir équilibrent le gouverne-
ment et freinent les élans dictatoriaux.
Cependant, une opposition saine et
responsable complèterait l’équation.
Alors que pour la plupart des gouver-
nements, l’exercice du pouvoir est
atteint grâce au bon exercice des fonc-
tions de chaque branche - l’exécutif, le
législatif et le judiciaire - l’opposition,
à son tour, équilibre tout ce qui précè-
de.
Les partis d’opposition en Europe et
en Amérique du Nord scrutent les gou-
vernements dans l’ombre et sont prêts
à prendre la direction devant tout
développement imprévu ou tout sim-
plement durant le cours normal, si le
parti au pouvoir perd le soutien popu-
laire.
Mais, dans les pays en voie de déve-
loppement, l’opposition est considé-
rée, la plupart du temps, comme
l’ennemi, et les programmes et les
idées de l’opposition sont ignorées,
juste pour leur nier toute crédibilité.
L’Arménie étant un pays en déve-
loppement, elle n’était pas en mesure
de développer une opposition saine et
légitime. Alors que l’élite dirigeante est
constamment étiquetée comme « illé-
gitime », l’opposition à son tour n’a
pas été en mesure de jouer selon les
règles. Très souvent, les membres de
l’opposition ne semblent pas réclamer
justice; ils perdent plutôt leur crédibili-
té parce qu’ils semblent vouloir leur
part du gâteau.
L’Arménie sort à peine d’un régime
totalitaire et il est douteux qu’elle puis-
se développer une véritable opposi-
tion, comme elle ne peut organiser
d’élections crédibles pour porter au
pouvoir des responsables légitime-
ment élus.
Au cours des dernières années,
l’opposition est passée par de nom-
breuses phases et alors qu’elle avait
recueilli suffisamment d’influence
pour secouer les dirigeants en place,
elle a été brisée. Cependant, l’anthro-
pologue Hranoush Kharatian ne croit
pas que la débâcle récente de l’opposi-
tion ait créé un vide de pouvoir.
Après avoir subi plusieurs défaites,
le dirigeant du Congrès national armé-
nien - et ancien président - Levon Ter-
Petrosian a courtisé Gagik Tsaroukian,
le chef du Parti Arménie prospère, qui
a détenu, à un moment donné, 500 000
membres. Cependant, Tsaroukian est
demeuré assis sur la clôture et a laissé
Ter-Petrosian dans l’expectative. Les
vives critiques du président Serge
Sargissian envers Tsaroukian ont fait
déborder le vase, et ce dernier a juré
de se venger. La solidarité entre le
Congrès national arménien, Arménie
prospère et le Parti de l’Héritage de
Raffi Hovanissian devait être consom-
mé lors d’un rassemblement le 19
février, avec la perspective de secouer
le gouvernement, et la création d’un
climat politique très dangereux à la
veille du centenaire de génocide.
Le magnat des affaires arméniennes
à Moscou, Samvel Karapetian et la
FRA (parti Dachnak), ont contribué à
diffuser une situation explosive. Une
réunion en face-à-face a été négociée
entre le président et M. Tsaroukian, ce
dernier a fait quelques remarques
conciliantes. Mais, dans l’intervalle,
des défections de grande envergure au
sein du parti Arménie Prospère ont
mené à sa désintégration. Des rumeurs
veulent que le premier homme d’Etat
du parti, Vartan Oskanian, ancien
ministre des Affaires étrangères, ait
démissionné du Parlement et aurait
quitté le pays.
Kharatian, une érudit qui ne semble
pas en lice pour une quelconque posi-
tion politique, reste une véritable voix
dans l’opposition. Dans une récente
entrevue, elle aurait déclaré qu’il y
avait une grande demande du public
pour l’opposition en Arménie, « seuls
deux ou trois partis peuvent briguer le
poste d’opposition principale – le Parti
de l’Héritage, le député Nikol
Pashinian de l’Union civile, » bien que
le ce dernier ait été étiqueté comme
pseudo-opposition par M. Ter-
Petrossian.
Kharatian a conclu en déclarant :
« Je ne pense pas que M. Tsaroukian
retourne à la politique à moins que le
véritable chef de la politique du pays
ne soit évident. »
Un récent sondage Gallup a plus ou
moins validé les observations de
Kharatian. Selon ce sondage réalisé
par Gallup International en Arménie,
les figures de l’opposition les plus
brillants seraient Zarouhi Postanjian,
membre de la faction de Patrimoine
arménien, Raffi Hovannisian du Parti
de l’Héritage, et Pashinian.
Le même sondage demandait aux
répondants d’évaluer l’activité de
l’opposition sur une échelle de un à
cinq. Les résultats sont les suivants:
Patrimoine, 3,7 points; Arménie pros-
père, 3,63 points; Congrès national
arménien, 3,62 points; FRA, 3,2 points,
et Orinantz Yerkir, 2,4 points.
Bien sûr, les résultats du sondage
reflètent également la maturité poli-
tique des participants.
En ce qui concerne les « brillants
opposants », trois noms émergent.
Nikol Pashinian, Zarouhi Postanjian et
Hovanissian. Pashinian a atteint un
vernis de respectabilité après avoir
formé son propre parti et a été élu
membre du parlement. Il a, cependant,
un passé mouvementé, alors qu’il était
le chien de garde de Ter-Petrosian à
l’apogée du Congrès national armé-
nien. Il a également acquis la réputa-
tion de rabaisser les normes journalis-
tiques arméniens, en publiant le jour-
nal de l’opposition, Haykakan Jama-
nak. Postanjian, en revanche, semble
être photogénique et controversée,
Suite à la page 8
Une opposition
endommagée
en Arménie
Le ministre de la Défense, Seyran
Ohanian, a imputé le calme relatif
observé récemment à la frontière
avec l’Azerbaïdjan ainsi que le long
de la ligne de contact dans le Haut-
Karabagh à l’amélioration des sys-
tèmes d’observation mis en place
par les forces armées arméniennes.
S’exprimant lors d’une conféren-
ce de presse à Erévan, Seyran
Ohanian a aussi en partie attribué
cette diminution des tensions à un
processus de négociation plus actif mené tout récemment.
« On peut dire que la situation à la frontière est aujourd’hui relativement
calme parce que l’armée arménienne et celle du Haut-Karabagh ont pendant des
années travaillé à l’amélioration de leurs services en matière de droits de com-
bat, » a déclaré le ministre arménien de la Défense. « Aujourd’hui, nous avons
amélioré notre système, ce qui permet d’effectuer des observations, de détecter
l’ennemi, de prendre des décisions et les mettre en œuvre plus efficacement. »
Seyran Ohanian a fait ces remarques au Yerablur. Un certain nombre de hauts
fonctionnaires se sont rendu au Panthéon militaire afin de rendre hommage à la
mémoire de l’ancien ministre de la Défense Vazgen Sargissian pour son 56e anni-
versaire.
Pendant ce temps, la Russie a appelé les parties à « faire preuve de retenue »
et éviter les actions qui mèneraient à une escalade de la violence.
« La situation dans la zone du conflit du Karabagh demeure instable. L’escala-
de au début de l’année a été suivie par l’arrêt relatif dans la seconde moitié de
février. Les représentants des parties ont accepté le suivi de la ligne de contact
effectué par le représentant personnel du Président en exercice de l’OSCE
Andrzej Kasprzyk le 20 février. Le représentant officiel du ministère russe des
Affaires étrangères Alexander Lukashevich a déclaré aux journalistes que « les
données reçues dans les premiers jours de mars témoignent d’une escalade
récurrente des violations du cessez le feu qui, malheureusement, ont fait des vic-
times. »
« Nous avons appelé les parties à faire preuve de retenue et éviter les actions
qui pourraient conduire à la croissance des tensions, de rester attaché à la réso-
lution pacifique du conflit tel que déclaré lors du Sommet de Sotchi le 10 août
2014, » a déclaré Lukashevich.
Edouard Nalbandian en Israël
Le 5 mars dernier, à Jérusalem, le
ministre arménien des Affaires étran-
gères Edouard Nalbandian en visite de
travail en Israël, a été reçu au palais
présidentiel par le président Israélien
Reuven Rivlin. Saluant le chef de la
diplomatie arménienne pour cette visi-
te, Reuven Rivlin a souligné l’impor-
tance du développement des relations
entre Israël et l’Arménie. Remerciant
le président Israélien, Edouard
Nalbandian a affirmé que les deux
peuples sont liés par une amitié de plu-
sieurs millénaires. Il a également assis-
té à un concert de l’Orchestre sympho-
nique de Jérusalem dédié au 100e anni-
versaire du génocide arménien.
Edouard Nalbandian n’a pas réussi
à rencontrer le ministre des Affaires
Suite à la page 8
De fortes tensions à la frontière,
mais sous contrôle selon le
ministre de la Défense

8. Edward Nalbandian...
Suite de la page 7
étrangères Avigdor Lieberman et
d’autres membres du cabinet israélien.
Le porte-parole du ministère, Tigran
Balayan, n’a pas pu être joint pour un
commentaire.
Nalbandian s’est rendu à Jérusalem
une semaine après qu’Erévan ait
condamné la présence de Lieberman à
ce qu’il considère comme une cérémo-
nie anti-arménienne dans la ville israé-
lienne d’Acre, organisée par un groupe
lié au gouvernement azerbaïdjanais.
L’évènement était consacré au 23e
anniversaire de la mort de plusieurs
centaines de résidents azéris de
Khojaly, une petite ville du Haut-
Karabagh. Il faisait partie des efforts
déployés par le groupe pour que la
communauté internationale reconnais-
se les décès de 1992 comme un génoci-
de commis par les Arméniens.
Lieberman était conférencier d’hon-
neur lors de cette cérémonie. « Nous
sommes ici aujourd’hui pour combiner
l’expérience d’Israël avec celle de
l’Azerbaïdjan afin que nous puissions
empêcher de telles tragédies à
l’avenir, » a-t-il déclaré, selon les
agences de presse azerbaïdjanaises.
« Il est inapproprié que n’importe quel
politicien puisse se laisser entrainer
dans les manipulations bon marché de
la part de l’Azerbaïdjan, » a déclaré
Balayan dans des observations écrites
le 26 février.
Lieberman a déjà levé le nez sur
l’Arménie au cours d’une visite à
Bakou en 2010. Il aurait exprimé son
soutien à l’intégrité territoriale de
l’Azerbaïdjan et accusé les médiateurs
internationaux de partialité pro-armé-
nienne dans le conflit du Haut-
Karabagh.
L’adjoint de Lieberman, Danny
Ayalon, a contredit ces allégations
dans un appel téléphonique en 2011 à
son homologue arménien, Arman
Kirakosian. Ayalon a déclaré qu’Israël
soutenait les efforts de paix du Groupe
de Minsk de l’OSCE codirigés par les
Etats-Unis, la Russie et la France.
Les relations arméno-israéliennes ont
également été aigries en raison des
ventes d’armes à grande échelle
d’Israël en Azerbaïdjan. En 2012, les
responsables de la défense israélienne
ont confirmé un accord selon lequel ils
fourniraient à l’armée azerbaïdjanaise
des drones ainsi que des systèmes de
défense anti-aérienne et des missiles
pour une valeur combinée de 1,6 mil-
liard de dollars.
Un drone israélo-azerbaïdjanais a été
abattu par les forces arméniennes en
survolant l’Artzakh en 2011.
Selon le ministère des Affaires
étrangères arménien, Edouard
Nalbandian et le Président Rivlin ont
souligné la nécessité de « dynamiser le
dialogue politique » entre leurs pays.
Ils ont également convenu, dans un
communiqué commun, que les peuples
arméniens et juifs ont une « responsa-
bilité commune pour prévenir les
crimes contre l’humanité. »
« Peu de peuples ont autant de simi-
litudes que les Arméniens et les
Juifs, » a déclaré Nalbandian dans un
discours qui a précédé le concert de
l’Orchestre Symphonique de
Jérusalem. « Après avoir enduré le
génocide et avoir été décimé dans le
monde, nous sommes fiers d’avoir res-
tauré notre état au 20e siècle. »
Nalbandian, qui avait servi comme
ambassadeur d’Arménie en Israël basé
à Paris de 2000 à 2008, a continué de
rendre hommage à des chercheurs
israéliens et juifs américains éminents
prônant la reconnaissance internatio-
nale du génocide arménien de 1915.
Les gouvernements israéliens suc-
cessifs ont refusé de reconnaitre le
massacre des quelques 1,5 millions
d’Arméniens par l’Empire ottoman
comme un génocide par crainte de
contrarier la Turquie. Rivlin, qui est
membre du parti Likoud de
Netanyahu, a appelé à la reconnaissan-
ce par Israël du génocide lorsqu’il a
servi comme président du parlement
en 2012.
Le président de l’Arménie
Serge Sargissian a reçu le
ministre de la Justice de
Lituanie Juozas Bernatonis.
Félicitant l’invité, le président
Sargissian a souligné l’impor-
tance des visites de haut
niveau dans le cadre du renfor-
cement et du développement
des relations entre les Etats.
Le président a rappelé le déve-
loppement dynamique des rela-
tions entre l’Arménie et la
Lituanie, le travail des repré-
sentations diplomatiques dans
les deux capitales, et les visites régulières de haut niveau. Toutefois, le dirigeant
arménien a ajouté que le potentiel économique n’a pas été utilisé pleinement.
Le président Sargissian a salué la signature d’un protocole entre les ministères
de la justice arménien et lituanien. Le dirigeant arménien une fois de plus a
remercié la Lituanie pour la reconnaissance du génocide arménien en 2005.
Le ministre Bernatonis a, pour sa part, souligné l’importance des accords
conclus lors de sa visite, soulignant la nécessité de développer les relations
d’une manière systématique.
Notant que son pays soutient l’Arménie dans le programme de Partenariat
oriental, le ministre a confirmé la volonté de la Lituanie à soutenir le développe-
ment de la coopération Union européenne-Arménie.
Une opposition...
Suite de la page 7
dans l’intention d’attirer, presque de
la même manière que Sarah Palin aux
États-Unis, mais n’a pas démontré son
vrai courage. Lors d’un voyage à
Baden Baden, en Allemagne, lors d’une
conférence de presse, elle a interrogé
les habitudes de jeu du Président
Sargissian et dans un autre cas, elle a
voté avec les parlementaires azerbaïd-
janais alors qu’elle représentait
l’Arménie à l’Assemblée parlementaire
du Conseil de l’Europe (APCE).
Hovannisian, enfin, a dilapidé son
capital politique en devenant un
homme d’influence à la suite de la der-
nière élection présidentielle. Il est dou-
teux qu’il puisse bénéficier d’une
seconde chance.
Le président du Club de la presse
d’Erévan Boris Navasardian croit que
les forces politiques sont discréditées,
mais que tout n’est pas encore perdu.
« La longue expérience de 25 ans de
l’Arménie, » dit-il, « a démontré que
tout peut être pardonné, et qu’une
quelconque force politique peut
convaincre la société, à condition de
développer une bonne stratégie. Lors
des élections nationales, la société est
encline à soutenir toute force critique
des autorités en place. »
Les personnalités politiques qui ont
acquis de la notoriété pourraient éven-
tuellement mûrir et devenir de véri-
tables forces de l’opposition, montrant
une réelle autorité en plus de charis-
me.
Alors que l’Arménie les attend,
l’ancien président Robert Kotcharian
réassemble les pièces d’un système
périmé afin de relancer le Parti
Arménie prospère comme cheval de
bataille de son retour.
Les aspirations de chaque personna-
lité politique de l’opposition sont à la
mesure de leur rendement passé.
L’Arménie doit encore assister à
l’émergence d’un parti ou d’un politi-
cien qui se dissocier d’un système cor-
rompu et qui gouvernera le pays selon
un schéma de démocratie européenne.
Traduction N.P.
8 • ABAKA • LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015
La Lituanie soutient le développement
de la coopération UE-Arménie
Une exposition sur l’Arménie au
Metropolitan Museum de New York
Une exposition consacrée à
l’Arménie pourrait se tenir dans l’un
des centres culturels les plus impor-
tants du monde, le Metropolitan
Museum de New York, en 2017. Les
représentants du département du
Musée d’Art Médiéval et cloitres sont
actuellement en Arménie afin de discu-
ter des détails d’une possible exposi-
tion.
Le 1er mars, le chef du département
de l’art médiéval du Musée, Griffith
Mann, et le conservateur du Musée
d’art byzantin, Helen Evans, ont visité le Musée d’Histoire d’Arménie, ainsi que le
centre culturel d’Erévan.
Après la visite, Helen Evans s’est adressée aux journalistes et a noté que le
Musée était particulièrement intéressé par l’art médiéval arménien.
Actuellement, un monumental khatchkar datant du 12e siècle taillé sur sa sur-
face avec les symboles des quatre évangélistes est exposé dans la galerie byzanti-
ne du Metropolitan Museum de New-York. Il s’agit d’un prêt spécial à long terme
du Musée d’Histoire d’Arménie à Erévan. C’est la première exposition d’un
khatchkar dans un musée aux Etats-Unis.
Remerciement pour Arto Muhendissian
Au nom de notre famille, nous remercions
l’ensemble des personnes qui nous ont témoignés
leur sympathie, et leur exprimons notre gratitude
pour l’aide et le soutient qu’ils nous ont apportés
lors du décès de notre Oncle Arto Muhendissian.
Nous remercions la direction de l’école Alex
Manoogian: Monsieur Sébastien Stasse, Monsieur
Chahé Tanachian et particulièrement Madame
Maral Balian pour nous avoir guidé avec beaucoup
de gentillesse et efficacité au sujet des divers ques-
tions administratives qui se sont imposées.
Nous remercions les élèves pour leur accueil lors de notre visite à l’école.
L’écrit de chacun, restera comme un gage inoubliable de l’amour qu’ils por-
taient à leur professeur Arto.
Nos remerciements vont aussi à toute la communauté religieuse
Arménienne, pour l’organisation et la célébration de la cérémonie funèbre,
ainsi que, toutes les Dames qui ont organisés le brunch qui a suivie au sein
même de l’église.
Nous remercions Monsieur et Madame Ara Tosikian pour leur aide et
l’amitié fraternelle qu’ils nous ont témoignés, ainsi que Madame Sylvia
Mosticyan pour son chaleureux accueil pendant notre séjour.
N’ayant pas la possibilité de nommer toutes les personnes qui nous ont
aidés jusqu’à la veille de notre départ, à tous nous vous disons un grand
Merci.
Alice et Jean-Claude Seropian-Camcik

9. BY FLORENCE AVAKIAN
“There has been an overwhelming
response to the May 7 to 9 Centennial
of the Armenian Genocide commemo-
ration in Washington D.C.” stated
Dr. Noubar Afeyan, Chairman of the
National Genocide Commemoration
Committee. “It is still two months
before the climactic event, and hotel
reservations are almost sold out, and
concert and banquet tickets are going
fast.”
During this past weekend, the
Genocide Centennial Committee met
in Washington D.C. with national com-
mittee representatives present. Also
attending were Primate of the Eastern
Diocese Archbishop Khajag Barsam-
ian, Prelate of the Eastern Prelacy
Archbishop Oshagan Choloyan, Pri-
mate of the Western Diocese Arch-
bishop Hovnan Derderian, and Dio-
cesan Legate in Washington D.C.
Archbishop Vicken Aykazian.
“There is very serious work going
on almost round the clock. The list of
dignitaries attending our three-day
program is growing daily” reported Dr.
Afeyan.
Following the meeting, Archbishop
Khajag Barsamian commented on the
importance of the Washington D.C.
Centennial. “The most important
aspect of this Centennial in Washing-
ton is UNITY,” he related with special
emphasis. “All Armenian-American
religious, cultural, benevolent and
political organizations are united in
this crucial effort. Already we have
had, and will continue to have Centen-
nial events throughout the year, but
the Washington commemoration is the
climax, and the most important,” he
noted.
This special ceremony is “spiritually
uplifting, and we will be saying to the
world that because of the spiritual
power of our martyrs we Armenians
are living, contributing to our commu-
nities, and flourishing,” he stated with
pride.
The Primate continued by pointing
out this important milestone not only
is to remember the tragic events of a
hundred years ago, but also to commit
ourselves for justice and peace. It is
very important that the entire world
recognize what the Armenians suffe-
red a hundred years ago.”
This Centennial commemoration is
“to proclaim that these types of events
should never happen to anyone in the
world. It is very sad that since 1915,
the same atrocities have been, and are
being repeated today in different parts
of the world.“
Archbishop Barsamian noted that
the Washington Genocide Centennial
“is not only for Armenians”, and said
that the National Council of Churches,
and the U.S. Council of Catholic
Bishops have invited President
Obama, members of the U.S. Congress
and other high government officials,
and diplomats to the ecumenical servi-
ce at the National Cathedral on May 7
at 7 P.M. In addition, several indivi-
duals and organizations have been
invited, including leaders of different
religious denominations.
The President of the Republic of
Armenia Serge Sargsyan is also expec-
ted to be present at the May 7 ecume-
nical service.
At the banquet on Saturday evening,
May 9, individuals and organizations
which helped the Armenians before
and after the Genocide, as well as the
ambassadors of countries who have
recognized the Genocide will be than-
ked and honored by the two
Catholicoi.
Archbishop Barsamian again stron-
gly repeated that the main purpose of
the event is “to show our unity in
Washington D.C., the capital of our
country.”
LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015 • ABAKA • 9
E N G L I S H S E C T I O N
MONDAY MARCH 23, 2015
OVERWHELMING RESPONSE
TO GENOCIDE CENTENNIAL
IN WASHINGTON D.C.
Why Does Turkey Continue to Deny
Armenian Genocide?: Chris Bohjalian’s
Article in Boston Globe
Daily newspaper The Boston Globe published an article by American novelist
of Armenian descent Chris Bohjalian about Turkey’s policy of denial concerning
the Armenian Genocide. The article reads:
One night in November, 2009, I heard Gerda Weissmann Klein speak at the
University of Texas. A Holocaust survivor, Gerda’s 1957 memoir, “All But My
Life,” chronicles her harrowing ordeal in labor camps and death marches during
World War II. During the question and answer period, someone asked, “What do
you say to Holocaust deniers?” She shrugged and said, “I really don’t have to say
much. I simply tell them to ask Germany. Germany doesn’t deny it.”
I recalled that exchange last month when President Recep Erdogan of Turkey
was asked about the Armenian Genocide. He responded, “Let’s remove the 1915
events from the area of politics and refer to science and scientists.” He then
chastised the Armenian president Serzh Sargsyan for rejecting his invitation to
visit Turkey on April 24 for the centennial commemoration of the Battle of
Gallipoli, saying the rebuff “violated protocols of courtesy.”
Why did the Armenian president pass on the chance to join Erdogan on the
site of the battle? Because April 24 is also the centennial of the start of the
Armenian genocide, and he will be at the Armenian Genocide Memorial that day.
It was the night of April 24, 1915, when the Armenian intellectuals, professionals,
editors, and religious leaders in Constantinople were rounded up by the Ottoman
authorities, and almost all of them were executed. In the years that followed,
three out of every four Armenians living in the Ottoman Empire were systemati-
cally annihilated by their own government: 1.5 million people. The majority of
Armenians alive today are descendants of those few who survived.
But Turkey denies the facts — as does oil-rich Azerbaijan. (Moreover, some of
Turkey’s allies, including the United States, find euphemisms for the word “geno-
cide.”) And while there are many thousands of Turkish citizens who want their
country to face its past and acknowledge the crimes of its World War I leaders,
no one expects Ankara to follow Berlin’s lead anytime soon and build — to use
the name of the poignant and powerful Holocaust monument near the Branden-
burg Gate — a Memorial to the Murdered Armenians of the Ottoman Empire.
The reality is that for nearly a century, Turkish leaders have worked fanatical-
ly to falsify the historical record. President Erdogan asking scientists or histori-
ans to weigh in on the genocide is rather like asking scientists to weigh on global
climate change. They have. The International Association of Genocide Scholars
unanimously considers the cataclysmic ethnic cleansing in the Ottoman Empire
genocide. Just last month, a Kurdish member of the Turkish Parliament, Ahmet
Turk, acknowledged his Kurdish ancestors’ role in the nightmare and apologized
to the Armenians for the “blood on our hands.”
Even the first postwar Turkish government convicted the three architects of
the genocide of “crimes against humanity” in 1919 and sentenced them to death
in absentia. It was not until the second postwar government took over in 1924 —
the government led by Gallipoli hero Mustafa Kemal Ataturk — that Turkey
began to rewrite history and sweep under the rug the death of 1.5 million
people.
And why do they get away with it? It’s not merely that our memories are short
and news cycles move on; it’s the political reality that so many Western nations
viewed Turkey as the last stop against Soviet expansion during the Cold War.
Holding the Gallipoli commemoration on the very day that is acknowledged
by Armenians around the world as Genocide Memorial Day is too offensive and
obvious to be Machiavellian. It’s appalling. It is emblematic of the Turkish
government’s aggressive and insulting approach to reconciliation with
Armenia.
But it does raise a question: Where will our American leaders be on April 24?
Will they be in Armenia, standing in memory for those whose stories were
silenced in Der-el-Zor and Ras-el-Ain and the Dudan Crevasse? Or will they be in
Turkey, at a commemoration designed specifically to keep those Armenian voic-
es forever stilled?”
Carson City Council Unanimouly
Rejects Ataturk Monument Measure
CARSON, Calif. — The City Council of
City of Carson voted unanimously on
Wednesday to reject a measure to erect a
monument to Kemal Ataturk in the city, after
lengthy debate during the regular city council
session.
More than 400 people opposing the mea-
sure, led by the Armenian Revolutionary
Federation flocked to the Carson City Hall,
where a capacity crowd in the council cham-
ber spilled outside to protest the measure.
Speaking against the monument were
Cont’d on page 10

10. 10 • ABAKA • LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015
Carson City Council...
Cont’d from page 9
Glendale Mayor Zareh Sinanian, Montebello Mayor Jack Hadjinian, Glendale City
Clerk Ardashes “Ardy” Kassakhian, Professor Levon Marashlian and the Vice
Chairman of the American Hellenic Council Aris Anagnos. There were 298 speak-
er cards submitted in opposition to the monument and 101 in favor.
California State Assembly members submitted a letter in opposition to the
monument, which was presented at the meeting by a representative of Assembly
member and former Carson City Councilman Mike Gipson, and co-signed by
Assembly members Adrin Nazarian, Katcho Achadjian, Scott Wilk and Mike
Gatto.
The Turkish Consul General of Los Angeles Raife Gulru Gezer was one of the six
speaking in favor of the monument. Carson Mayor Jim Dear, who initiated the
monument proposal, in the end changed his vote.
George Clooney Joins Armenian
Genocide Centennial Efforts
Leaders in the Armenian diaspora,
preparing to commemorate the 100th
anniversary of the Armenian genocide,
have collaborated with Hollywood
celebrities and human rights advo-
cates to create a prize to be awarded
annually to those who put themselves
at risk to ensure that others
survive, The New York Times reports.
The humanitarian prize, to be
announced on Tuesday in New York, is
part of an expansive effort by promi-
nent Armenians to ensure that the his-
tory of the genocide by Turkish
Ottoman troops, which is still disputed
by Turkey’s government, is document-
ed and archived through the stories of
survivors and their saviors, in ways
similar to the chronicling of the Jews’
suffering in the Holocaust.
The effort, the Armenian sponsors
said, will emphasize how survivors of
the genocide — people who in some
cases were protected by sympathetic
Turks — went on to lead successful
lives as they and their descendants
spread throughout the world, many of
them relocating to Russia and the
United States.
About 1.5 million Armenians died
from 1915 to 1923 in what is widely
acknowledged as the 20th century’s
first genocide. About 500,000 survived,
many because of interventions by for-
eign individuals and institutions. The
official commemoration of the geno-
cide in Armenia begins next month.
“The humanity, generosity, strength
and sacrifice shown by those who
saved so many Armenians compels us
to tell these stories,” said Ruben
Vardanyan, an Armenian investment
banker and philanthropist who grew
up in Russia and is a co-sponsor of the
commemoration effort, known as the
100 Lives Initiative.
“My grandfather was saved by a
missionary,” Mr. Vardanyan said in an
interview, crediting his existence
today to that event.
Along with commemorating the sur-
vivors and those who saved them, the
effort will establish a $1 million award,
to be called the Aurora Prize for
Awakening Humanity, to be given
starting next year. The winners will
not keep the money, instead present-
ing it to the organizations that they
identify as the inspirations for their
work.
The award is named after a survivor
of the genocide, Aurora Mardiganian,
who as a child was forced to witness
the deaths of family members. She
devoted her life to raising awareness
of the genocide and starred in a 1919
film called “Ravished Armenia.”
Mr. Vardanyan and his associates
collaborated with Not On Our Watch,
an organization founded by George
Clooney and other celebrities —
including Don Cheadle, Matt Damon
and Brad Pitt — that seeks to prevent
mass atrocities. Its principal undertak-
ing in the past few years has been to
document, through satellite imagery,
evidence of possible atrocities in parts
of Africa; the effort is known as
the Satellite Sentinel Project.
In a statement, Mr. Clooney said his
group shared a common goal with the
Armenian sponsors, “to focus global
attention on the impact of genocide as
well as putting resources toward end-
ing mass atrocities around the world.”
Members of the selection commit-
tee for the prize, which has yet to be
finalized, resembles a Who’s Who of
personalities in human rights advoca-
cy and Armenian success. They
include Mr. Clooney as well as
the Nobel Peace Prize winners Elie
Wiesel and Óscar Arias; Mary
Robinson, a former United Nations
high commissioner for human rights;
Gareth Evans, an adviser to the United
Nations on genocide prevention; and
Vartan Gregorian, an Iranian-born
American academic who is president
of the Carnegie Corporation of New
York.
Mr. Clooney is to award the inau-
gural prize at a ceremony to be held in
Yerevan, the capital of Armenia, on
April 24, 2016, the sponsors said in a
statement.
Foreign Minister of Armenia met
Foreign Minister of Slovenia
On March 9, Edward
Nalbandian, who arrived in
Ljubljana, had a meeting with
Deputy Prime Minister, Minister
of Foreign Affairs of Slovenia Karl
Erjavec.
Welcoming the Foreign
Minister of Armenia, Foreign
Minister of Slovenia commended
the excellent friendly Armenian-
Slovenian relations, expressing
hope that Edward Nalbandian’s
visit will bring new impetus to the
development of bilateral rela-
tions.
Expressing gratitude for the
invitation to visit Slovenia and for
the good wishes, Minister
Nalbandian mentioned that
Armenia is willing to deepen
cooperation in different areas
with Slovenia, and that it is the
main message of his visit.
During the talks, Ministers
reflected on a wide range of
issues on bilateral agenda.
French-German TV to Air Armenian
Genocide Centennial Commemoration Films
On the occasion of the cen-
tenary of the Armenian
Genocide, the ARTE cultural
television will air two films in
April, reports the French
Armenian Nouvelles
d’Arménie magazine. On April
27, it will broadcast “The Lark
Farm” by Paolo and Vittorio
Taviani, and on the next day,
ARTE will screen the new doc-
umentary, entitled “The
Vengeance of Armenians: The
Tehlirian Trial,” by Bernard
Georges.
AGBU 88TH GENERAL ASSEMBLY
AGBU cordially invites all members to participate in the
88th General Assembly and the meetings scheduled to
take place in Yerevan during the first week of April.
The General Assembly was postponed from last Octo-
ber to April of 2015 to give an opportunity to our membership to pay tribute
in Armenia to the martyrs of the Genocide on the occasion of the Centennial.
In addition to the assembly proceedings, several high level panels are
planned on topics pertaining to our nation’s human capital, international
standing and collaborative potential. These and numerous other events are
scheduled to take place between March 28 and April 6, 2015.
The inauguration ceremony of the new AGBU Yerevan Center will take
place on Sunday, April 5.
All AGBU District/Chapter and Young Professionals (YP) Chairs will par-
ticipate in meetings that will take place on April 2 and 3. Numerous planned
trips and excursions will offer exclusive insight into AGBU’s initiatives
and projects. Among others, a trip to Nagorno-Karabakh is planned
from March 28 to the 30 and a trip to Gyumri and Ani will take place on
April 6. To participate in the Nagorno-Karabakh trip, members must
arrive in Yerevan by March 27. Activities are planned to end in the late
afternoon on Monday, April 6.
To attend, please return your completed registration from by February 23,
2015.
AGBU Toronto members are also planning a 12 day Tour to Western
Armenia April 6-17, 2015, departing from Yerevan and travelling to: Javakhk,
Kars, Ani, Igdir, Bayazit, Van, Aghtamar, Mus, Diyarbakir, Urfa, Malatya,
Elazig, Harpert, Erzincan, Trabzon, Hopa, Tbilisi and back to Yerevan.
A tentative meeting is being planned for Wednesday February 11th at AGBU
Toronto with the Western Armenia Tour guide for those wishing to partici-
pate and/or would like additional information.
For any questions on the AGBU Conference/Cultural events, please con-
tact us @ 416-431-2428.

11. LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015 • ABAKA • 11
Հայ Դաստիարակներու Պանթէոնը
Յետ Եղեռնեան Մեր Դաստիարակ-Ուսուցիչներուն Յիշատակին
«Ուսուցիչ մը կ’ազդէ յաւիտենութեան:
Ան երբե’ք չի կրնար գիտնալ թէ իր
ազդեցութիւնը ո’ւր կանգ կ’առնէ»:
Հենրի Պրուքս ԱտԱմզ
Մեզմէ իւրաքանչիւրը անխուսափելիօրէն իր
առօրեային մէջ պահ մը, կամ՝ պահեր ունի որ
մտքի թռիչքով զինք ետ կը տանին դպրոցական
օրերուն, սորված դասերուն, լսած պատգամ-
ներուն եւ կամ թեւաւոր այնպիսի խօսքերու՝
որոնք երբեմն, տուեալ պահու մը այնքա’ն ճիշդ
պահուն մտապաստառիդ վրայ կանգ կ’առնեն,
որ անկախ քեզմէ ամբողջ էութեամբ եւ լուսա-
նկարչային ճշգրտութեամբ տուեալ անձը կը
պատկերանայ աչքիդ առաջ:
Անցնող երկու տարիներուն ընթացքին ման-
կավարժական երկնակամարէն հեռացան այն-
պիսի անուններ, որոնք առաջին սերունդն էին
1915-ի ցեղասպան եղեռնէն վերապրողներուն:
Երուանդ Պապայեան՝ ծնած Այնթապ, 1913-
ին, Զարեհ Մելքոնեան՝ ծնած՝ Հալէպ -1922-
(1923)-ին, Երուանդ Ակիշեան ծնած Քըրըքխան -
1928-ին: Տարիներու սահանքով, ճակատագրի
բերումով երկրէ երկիր կը գաղթենք, կը հաս-
տատուինք, նոր միջավայրերու առօրեան մեզ
կլանելով հանդերձ յաճախ կը վերապրինք այդ
պահերը: Յանկարծ՝ մամուլին մէջ կը հանդի-
պինք մահազդներու, յիշեցնելու որ անոնք կային
ու չկան հիմա: Կ’անդրադառնանք որ ծաղկե-
փունջ մը անգամ զետեղելու կարելիութիւնը չու-
նինք դամբանին վրայ անոր որ տարիներով
առօրեադ լուսաւորող անհատ մըն էր: Երբ մեր
շուրջը կը դիտենք, կը լսենք թէ ինչպէս տաս-
նամեակներ առաջ այսինչ շարժանկարին մէջ
հագցուած հագուստը կամ զոյգ մը փայլուն կօ-
շիկները ինչպիսի գուրգուրանքով կը պահպան-
ւին, 200 միլիոն արժող թանգարաններուն մէջ,
հարց կու տամ – մենք արդեօք ինչպիսի՞ պան-
թ էոն մը կան գն եցնել ու ենք մեր ցիրուցան
կրթական մշակներուն:
Ահաւասիկ իմ ամենահամեստ ծաղկեփունջս՝
կեա’նք մը ամբողջ զոհաբերուող մեր դաս-
տիարակ-ուսուցիչներու յիշատակին:
երուԱնդ ՊԱՊԱյեԱնը՝ ծնած Այնթապ,
1913-ին եւ մահացած՝ Գալիֆորնիա, Սեպտեմ-
բեր 2014-ին:
Պարոն Պապայեան իր հարիւրամեայ կեան-
քին նուիրումով, ապրած կայաններուն իրական
թէ քարտէսային մղոններու հաշուարկով- քիչ է
ըսել բազմամեայ վաստակով, այլ՝ իր հսկայական
ներդրումներով հայ մանկավարժական երկնա-
կամարին վրայ անուրանալի ժառանգ մը թողուց:
Հարիւրամեակ մը ամբողջ իր կեանքը երկա-
րեցաւ Այնթապէն իր արի հովիւ քահանայ հօր եւ
ընտանիքին աքսորավայրը՝ Պաղեստինի Քէրէք
քաղաքը, Եգիպտոս: 1918-ի զինադադարին եւ
դաշնակիցներու խոստումներէն խանդավառ
ընտանիքը կը վերադառնայ իր ծննդավայրը՝
Այնթապ: Կը յաջորդէ Այնթապի ինքնապաշտ-
պանութեան տարիները, հազիւ 7-8 տարեկան
տղայ՝ իր մասնակցութիւնը կը բերէ ինքնապաշ-
տպանութեան հերոսամարտին քար եւ ցեխ
կրելով: Կիլիկիոյ պարպումէն ետք, վերջ-ի-վերջոյ
կրկին թափառական ընտանիքը կը հասնի
Հալէպ- Հալէպէն Պէյրութ, Պէյրութէն-Միացեալ
Նահանգներ, ուր եւ իր հոգին աւանդեց շրջա-
պատուած իր զաւակներով եւ փաղանգ մը զինք
յարգողներով: Պայքարը իր ճակատագրին
գրուած էր: Նոյն քաջութեամբ բաւական երկար
դիմացաւ Լիբանանի քաղաքացիական պատե-
րազմի օրերուն, որպէս տնօրէն Պէյրութի Վահան
Թէքէեան Վարժարանին, կանգուն սիւն մնալով
մինչեւ որոշ ժամանակ, հակառակ տեղատարափ
ռմբակոծումներու սարսափին:
Եթէ հարիւր տարի առաջ իր ծննդավայր Այն-
թապէն, Այնթապի հերոսամարտէն ետք իր ըն-
տանիքը տարագրութեան արհաւիրքներն ու
աննկարագրելի վայրագութիւնները ճաշակելէ
ետք, ամէն ինչ կորսնցուցած, միմիայն ողջ
մնացած ըլլալու գոհունակութեամբ Հալէպ հա-
սած էր, այսօր՝ ահաւասիկ իր իմաստալից կեան-
քին կարկինով՝ հսկայական ծիածան մը կամար
կը կապէ Այնթապէն-Հալէպ-Պէյրութ-Լոս Անճե-
լըս՝ երփներանգ փայլուն յաջողութիւններով-
ըսելու համար Թուրքին՝ թէ աննկարագրելի վայ-
րագութեան սարսափն անգամ չյաջողեցաւ
ջնջել, նո’յնիսկ նսեմացնել, հայուն կորովն ու
նուիրումը իր արմատներուն հանդէպ:
Հալէպի Նոր Գիւղի Կիլիկեան Վարժարանի
տնօրէնութենէն սկսեալ (1940-1953), Պէյրութի
Վահան Թէքէեան Վարժարանէն (1954-1978), իր
շունչին ու հայրական հովանիին տակ հասակ
առնող բազմահարիւր սերունդէն անհամար
աշակերտներ, կուսակցական ընկերներ վստահ
եմ երախտիքի անհամար նիւթեր-պատճառներ
ունին իրենց առօրեային ընդմէջէն խնկարկելու
մեծ դաստիարակին, երախտաշատ ազգայինին
յիշատակին առաջ:
Պարոն Պապայեան գրասեղանային առումով
ուսուցիչս չէ եղած, սակայն իրեն կը պարտիմ իմ
լրագրական աշխարհ մտնելու համարձակու-
թիւնս: Պէյրութի մէջ լոյս տեսնող նոր ԱյնԹԱՊ
Եռամսեայ Պարբերաթերթին (1971-1978)
խմբագիրն էր այդ տարիներուն, իսկ ես՝ Հալէպի
Այնթապցիներու Կրթասիրաց Շրջանաւարտից
Միութեան Վարչութեան ատենադպրուհին: Վար-
չութեան նամակներէն (անշուշտ ձեռագիրովս) եւ
բովանդակութենէն ծանօթանալով առաջար-
կեց ինծի, որ Կրթասիրացի ձեռնարկներուն
թղթակցութիւնները կանոնաւորաբար ղրկեմ
նոր ԱյնԹԱՊին: Դաստիարակի նուրբ մօտե-
ցում մըն էր իրը, եւ ես առանց պարտաւորուած
զգալու – ընդհակառակը՝ շոյուած քաջալե-
րանքէն- հետեւեցայ իր խորհուրդին: Այդպիսով
դուռը բացուեցաւ հայ մամուլէն ներս իմ գոր-
ծակցութեանս: Ամէն առիթով չզլացաւ իր ձե-
ռագիրով քաջալերական եւ գնահատական նա-
մակներ ղրկելու: Եթէ իր ծննդեան թուականը
նկատի առնենք հին սերունդին կը պատկանէր,
սակայն, երբ իր գնահատականներու շարքը
նկատի առնենք ան մեր ժամանակիցներուն հա-
մար լաւագոյն ուսուցիչն է նկատելու, գնահա-
տելու եւ մանաւա՛նդ ժամանակ տրամադրելով
իր երկու տող քաջալերական խօսքը չզլանալու
թէ՛ նորելուկին եւ թէ գոհացուցիչ գործ տես-
նողին: Նիւ Եորքեան Սրբոց Նահատակաց Ամէ-
նօրեային վերամուտի օրերը չէր մոռնար եւ քա-
ջալերական բացիկ մը անպայման կը ղրկէր:
«Ազգանուիրումի» գաղափարով մկրտեց Լոս
Անճելըսեան Սերունդ մը- եւ Շաբաթօրեայ դպրոց
մը մկրտուեցաւ իր անունով:
Մանկավարժական իր Ծառայութիւններէն երբ
«թոշակի» անցաւ, հանգստեան չկոչեց ինք-
զինքը, այլ՝ շարունակեց աշխատիլ իր մասնակ-
ցութիւնը բերելով հայ մամուլին, մտերմիկ իր
պատումներով եւ վաւերագրական յօդուածնե-
րով, «յիշատակներու Արահետներով», «սիր-
ւած դէմքեր» հատորներու շարքով եւ մանա-
ւանդ՝ Այնթապի Պատմութեան նուիրուած իր
երեք լայնածաւալ կոթողային հատորները լոյս
ընծայելով: Իր անձին հանդէպ յարգանքն ու
մանաւանդ իր անուշ ու համոզիչ լեզուն դիւրաւ
մեկենաս կամ հովանաւոր կը գտնէր, իսկ այլ
պարագաներու, իր գիտակից զաւակներն էին, որ
կը հովանաւորէին հատորներուն տպագրական
ծախսը:
Պարոն Պապայեան իր կեանքին օրինակով
արժանաւորապէս ընդգծեց «Կորով եւ նուի-
րում» բառերուն իմաստը: Ծննդավայր Այնթա-
պէն մինչեւ Լոս Անճելըսի մէջ իր մահը, դա՛ր մը
ամբողջ ապրեցաւ առանց ընկճուելու մանկու-
թենէ ն ի ր ե ն վ ի ճ ա կ ո ւ ա ծ ճա կ ա տ ա գր ա յի ն
դժուար կեանքին, այլ՝ ապրեցաւ «ՆԵՐԿԱ՛Ն
իմաստ ո ւ թ ե ա մ բ ե ւ ջ ե ր մ ե ռա ն դ ո գի ո վ ո ւ
նուիրումով» ինչպէս Պուտտան պիտի փիլի-
սոփայէր. «միտքի եւ մարմնի առողջութեան
գաղտնիքը չփնտռել անցեալի ողբուկոծերուն
մէջ, ոչ ալ ապագայի դժբախտ նախատեսու-
թիւններուն: Բայց ապրիլ ներԿԱն իմաստու-
թեամբ եւ ջերմեռանդ ոգիով»:
Երուանդ Պապայեան դարադարձ մը դիմա-
ւորեց, դաստիարակեց, քաջալերեց, պատմեց
տեսածները եւ ասուպի պէս հեռացաւ մեր այս
կեանքէն իմաստութեամբ եւ ջերմեռանդ ոգիով:
Պարոն Երուանդ Պապայեան կեանքին օրի-
նակովը հարուստ ժառանգ մը ձգեց Հայ Ման-
կավարժին Պանթէոնէն ներս:
***
զԱրեՀ մելքոնեԱն ծնած էր Հալէպ 1922-
ին, մ ա հ ա ցա ծ Ու ր բ ա թ ՝ 30 Մ ա ր տ 2012-ի ն
Ֆրիմոնթ- Գալիֆորնիա:
Զարեհ Մելքոնեան անունին Հալէպէն ծանօթ
էի – ե ր կ ր ո ր դ ա կ ա ն ի մ ե ր հ ա յե ր էն դ ա ս ը ն -
թացքներու համար կը գործածէինք իր «Գրական
Գիտելիքներ» գի ր քը պ ա տ ր ա ս տ ո ւ ա ծ 9-12
դասարանցիներուն համար: Հայրս հպարտու-
թեամբ կը յիշէր իր անունը, քանի որ ինք ալ Քի-
լիսցի ը ն տ ա ն ի քի զա ւ ա կ էր : Եր բ Նի ւ Եո ր ք
հաստատուեցանք եւ ասպարէզիս բերումով
ստանձնեցի Նիւ Եորքի Սրբոց Նահատակաց
Ամէնօրեայ Վարժարանին (ՍՆԱՎ) տնօրէնու-
թիւնը, հպարտութեամբ հիւրընկալեցինք զինք
10 Դեկտեմբեր 1996-ին, որպէս վարժարանիս
պատուական հիւրերէն մին: Այդ օրերուն հե-
ռաւոր Գալիֆորնիայէն հիւրաբար եկած էր
ներկայ ըլլալու Նիւ Ճըրզիի մէջ ի պատիւ իրեն
տրուած հանդիսութեան: Մանկավարժ Զարեհ
Մելքո ն ե ա ն ե ւ մ ա ն կ ա վ ա ր ժա կ ա ն վ ա ս տ ա կ
ունեցող նոյնքան յարգելի իր կողակիցը՝ Ազ-
նըւափայլ Տիկ. Գոհարը, ժամանակ տրամադ-
րեցին մեր նախակրթարանը այցելելու, աշա-
կերտներուն հետ խօսակցելու եւ իրենց դասա-
րանային օրերու յուշերը վերապրելու:
Մինչ այդ բանաստեղծ Պարոն Մելքոնեանին
հետ մեր ծանօթութիւնը հեռաձայնային էր:
1987-էն սկսեալ, ամէն Օգոստոսին, վերամուտի
պատրաստութեան մէջ կը հեռաձայնէի Ս.Ն.Ա.Վ.-
ին համար իր պատրաստած դասագիրքերէն
ապսպրելու: «իմ Գիրքս» անունով իր դասա-
գիրքերու եւ վարժութեան շարքը բաւական
երկար տարիներ գործածեցինք, յատկապէս մեր
վարժարանի բարձր դասարաններուն համար:
Հեղինակած է նաեւ ոչ միայն հայերէն լեզուի, այլ
Շար. էջ 12

12. 12 • ABAKA • LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015
Հայ Դաստիարակներու...
Շար. էջ 11-էն
նաեւ՝ քերականութեան դասագիրքերու հան-
ր այա յտ շ ա րք մ ը, որ շուրջ կէս դար, իբրեւ
դասագիրք գործածուած է հայկական Սփիւռքի
գրեթէ ամբողջ տարածքին: Իր բեղուն գրիչին
արգասիքն է բանաստեծղութիւններու ստուար
շարք մը: Ան արդէն իր ուրոյն տեղը կը գրաւէ մեր
գրական անդաստանէն ներս: Մելքոնեան ոչ
մ իա յն դ ա ստիար ակ ո ւսուցիչ էր, այլ նաեւ՝
բազմաբեղուն գրագէտ մը, բանաստեղծ մը՝ իր
յախուռն ու ըմբոստ գրիչով: Հրատարակած է
բանաստեղծական 12 հատոր (առաջինը լոյս
տեսած 1943-ին), 13 թատերգութիւններ, ինչպէս
նաեւ գրադատական, հրապարակագրական եւ
յուշագրական բազմաթիւ յօդուածներ: Ութը
տարի շարունակ (1956-1964) խմբագրած էր
Թէքէեան Մշակութային Միութեան Լիբանանի
«Շիրակ» գրական ամսաթերթը:
Իր հետ մեր ունեցած իւրաքանչիւր հեռաձայ-
նային այցելութիւն, սրտցաւ զրոյցի կը փոխուէր:
Մեր խօսկցութիւնը կ՛ընդլայնէր, իր փորձա-
ռութիւններէն, հայ ծնողներու եւ աշակերտներու
հետ ունեցած մանրավէպերու պատումով... եւլն:
Կը ցաւիմ որ չեմ արձանագրած ի՛ր դատում-
ներուն հետ ապրուած օրերուն արձագանգը: Իմ
մէկ նամակէս մէջբերում մը – Սեպտեմբեր 1977-
ին գրուած, բաւական բան կ՛ըսէ մեր հեռաձայ-
նային «զրոյցին» մասին:
«Յարգելի Պարոն Մելքոնեան, ինչպէս միշտ
հաճելի էր հեռաձայնային խօսակցութեամբ
կարգ մը ցաւերու մասին բարձրաձայն մտածելն
ու բեռնաթափուիլը Ձեզի պէս անձնաւորութեան
մը հետ, որ ազգային ու կրթական հարցերու
շուրջ իր ուրոյն կարծիքն ու փորձառութիւնը
ունի: (Թէեւ կացութենէն բան չի փոխուիր, մխի-
թ ա րա կ ա ն կէտը այ ն է որ «տէրտերդ» լսող
ականջը գիտակից է անցած դարձածին»:
Տարեկան ժամադրութիւն մըն էր կարծես: Չէի
համարձակեր այլ առիթներով հեռաձայնել: Թե-
րեւս պէտք էր ընէի: Զղջումը իր կորուստէն ետք
բան չի փոխեր:
Իսկ իր թատերական մէկ գործը «Ո՞ւր Կ՛եր-
թաս, Ո՛վ Հայ Ժողովուրդ...», Նիւ Եորք-Նիւ
Ճըրզի – ԹՄՄ-ի Մհեր Մկրտչեան Թատերա-
խումբին կողմէ քանիցս ներկայացուեցաւ,-
Թամար Յովհաննէսեանի բեմադրութեամբ, օրին
բաւական լայն արձագանգ գտաւ հայ կեանքէն
ներս՝ Նիւ Եորքեան (2000) եւ Լոս Անճելըսեան
(2001) ելոյթներով: Լոս Անճելըսեան ելոյթին
անձամբ ներկայ էր, շատ գոհ էր եւ ուրախ իր
գործին արձագանգովը եւ գտած ընդունելու-
թենէն: Մեր վերջին հանդիպումն էր այդ:
***
ԵրՈւանԴ աԿիՇԵան ծնած էր Քըրըք Խան,
1922-ին, մահացած՝ Գալիֆորնիա Չորեքշաբթի՝
7 Մայիս 2014-ին: Երբ Հալէպի ՀԲԸՄ-ի Լազար-
Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդա-
կան վարժարանիս տարիները կը մտաբերեմ
առաջին առթիւ աչքիս առաջ կը պատկերանայ
մեր տնօրէն Պարոն Ակիշեանը: Առաւօտեան մեր
շարուիլը դասարաններուն միջեւ գտնուող
սրահին երկայնքին եւ անպայմա՛ն Պարոն
Ակիշեանը ամպիոնին վրայ, ոտքի՝ յաղթահասակ
կանգնած- իր շինիչ խօսքերով «ՇինիՉ» բառն
իսկ ի՛րն է, միմիայն զի՛նքը յիշեցնող, շա՜տ յա-
ճախ գործածած իր սիրելի բառն էր այս բառը:
Երկրորդականի 10, 11-րդ դասարանցիներուս
հոգեբանութեան դասեր կու տար: Իր դասերը
մէկական դասախօսութիւններ էին: Սորվեցանք
Ստորակայութեան եւ Գերակայութեան բար-
դոյթներուն մասին, թէ մարդիկ իրենց ապրե-
լակերպով եւ կեցուածքով կը մատնեն իրենց
ներքին խռովքը եւ թէ ինչպէս կը զանազանուին
մէկը միւսէն: Սորվեցանք ի՞նչ էր ճշմարտա-
զանցութիւնը, ի՞նչ էր լակոնական ոճ ունենալը:
Սորվեցանք բաժակին լեցուն թէ պարապ մասը
տեսնողները զանազանել: Խստապահանջ էր:
Չէր հանդուրժեր որ իր աշակերտները փողոց-
ները «սլքտային» մանաւանդ՝ Հալէպի անվայել
վայրերու կամ վատահամբաւ տուներու թաղե-
րուն մէջ: Առանց վարանելու վարժարանին
պզտիկ օթօպիւսով կը շրջէր Հալէպի սինեմա-
ներուն թաղերուն մէջէն, տեսնելու համար թէ
քանինե՞ր իր աշակերտներէն ժամանակ կը վատ-
նէին պաստառներու առջեւ:
Այս տիպի խստութիւնը, բնական է, բարձ-
րագոյն դասարանի տղոց հաշւոյն չէր համապա-
տասխաներ: Բայց դժկամութեամբ կը համա-
կերպէին, կամ ալ ա՛լ աւելի ճարպիկ կը դառնա-
յին «չբռնուելու» համար... եւ կամ՝ կախակայումի
սպառնալիքէն ազատելու համար:
Իր կեանքի ոդիսականն ալ Քըրըքխանէն
Հալէպ, Կիպրոս՝ Մելգոնեան վերադարձ Հալէպ,
Պէյրութ եւ հուսկ ապա Գալիֆորնիա կը խարսխէ
զինք:
Իր մահուընէն ճիշդ երկու տարի առաջ -22
Ապրիլ 2012-ին , մէկ ուրիշ երախտաւոր ազգա-
յին գործիչ եւ ուսուցիչ՝ Նուպար Յակոբեանին
մահուան քառասունքին առթիւ իր սրտի խօսքին
մէջ («Նոր Կեանք» 24 Մայիս 2012), կ՛անդրա-
դառնայ թէ ինչպէս 1945-ին երկրորդ համաշ-
խարհային պատերազմի աւարտին, Մելգոնեանի
այդ տարիներու տնօրէն Պրն. Դանիէլ Ոսկեան
հայահոծ գաղութներէն աշակերտներ Մելգոնեան
տանե լո ւ մ տ ա դ ր ո ւ թ ե ա մ բ Հ ա լէպ կ ո ւ գա յ:
Հալէպէն աւելի քան 50 երկսեռ աշակերտներ
կ՛արձանագրուին, որոնց կարգին կ՛ընտրուին
Երուանդ Ակիշեանն ու Նուպար Յակոբեանը:
Մելգոնեանի ուսումնական ծրագիրներու մաս-
նագիտական երեք ճիւղերէն (գիտական, ման-
կավարժական, առեւտրական) Երուանդ եւ Նու-
պար կ՛ընտրեն մանկավարժութիւնը: Կոչում մը՝
որ Պարոն Ակիշեան իր պատանի տարիքէն հա-
գած էր մինչեւ իր մահը, աշակերտին հոգե-
բանութեան մէջ մտնելու, ուղղութիւն տալու,
ներշնչելու բարիին ու լոյսին ձգտելու իր հաս-
տատ համոզումով:
Տասը տարի առաջ վարժարանին 50-ամեա-
կին առթ ի ւ Լո ս Ան ճ ե լը ս ի մ ե ր վ ա ր ժա ր ա ն ի
շրջանաւարտից միութիւնը երեկոյթ մը կազ-
մակերպած էր ի պատիւ վարժարանին անցնող
տնօրէններուն: Պարոն Ակիշեանն ալ ներկայ էր
շրջապատուած իր ժամանակի շրջանաւարտ-
ներով, Հալէպէն մասնաւորաբար ժամանած էր
Յակո բ Մ ի քա յէլե ա ն ը ա յդ տ ա ր ո ւ ա յ Տ ն օր է-
նութեան փոխանորդը Պարոն Ալեքսան Աթթար-
եանի անժամանակ մահուընէն ետք: Սրահը
լեցուն էր Հալէպի եւ վարժարանին կարօտալի
յուշե ր ո վ վ ե ր ա պ ր ո ղ մ ե ր շ ր ջ ա ն ը յա ջ ո ր դ ո ղ
տասնամեակներէն աւելի երիտասարդ խումբով:
Հետաքրքրուեցաւ Նիւ Եորքի մեր նախակրթա-
րանով, խրատեց, բաղդատեց, քաջալերեց:
Վերջերս պարբերաբար հայ մամուլին մէջ կը
հանդիպէր իր շինիչ ու բարոյախօսական յօդ-
ուածներուն, որոնք լոյս կը տեսնէին այս կամ այն
թերթին մէջ: Իր ոճին պէս կտրուկ, ամփոփ
գրութիւններ են անոնք: Մի քանին յիշելով-
«ի՞նչպէս Ձերբազատիլ Մտքի Խառնաշփոթու-
թեան Պահերէ» գրութիւն մը, որ կը թելադրէ
մեզի - «Մշակէ մէջդ պատասխանատւութեան
զօրաւոր զգացում»: Այլ տեղ կը գրէ «Ո՞վ է
Տիպար Ուսուցիչը» եւ կը սահմանէ ԴաՍՏիա-
րաԿ- Ո ւՍ Ո ւՑ ի Չ ի ն դ ե ր ը ՝ ե զր ա կ ա ցն ե լո վ -
«Ուսուցիչը կ՛ուսուցանէ ուսման առարկաները:
Դաստիարակը կը կերտէ աշակերտին հոգին»:
Յետոյ կ՛անդրադառնայ նաեւ, թէ մեր վար-
ժարաններէն ներս մեր դաստիարակ-ուսու-
ցիչները ինչպիսի՜ «նախախնամական» դեր կը
խաղան մեր նոր սերունդին հոգիներէն ներս
մշակ ե լո ւ բ ա ր ի ն ո ւ ճ շ մ ա ր ի տ ը , գե ղ ե ցի կ ի ն
հունտերը կը սերմանեն պատանի հոգիներուն
մէջ, ի շահ «մեր յոյսին եւ մեր լոյսին անմար»:
Այսօր՝ 21 Փետրուարին Մայրենի պաշտ-
պանութեան օրուան առթիւ, բիւր յարգանք,
խունկ ու անթառամ ծաղիկներ՝ մեր հոգիներու
պանթէոնէն ներս մնայուն բնակիչ դարձած մեր
հայ լե զո ւ ի ն ո ւ ի ր ե ա լ ՈՒՍՈՒՑԻՉ -Դ ԱՍՏ ԻԱ-
ՐԱԿՆԵՐՈՒՆ անմահ յիշատակին:
ԶարՄինէ Գ. ՊօղՈՍԵան
Նիւ Եորք
Ցեղասպանութեան հարցը պատմաբաններուն ձգելու
Էրտողանին առաջարկը կեղծ է, կը գրէ «Ռատիքալ»
Թրքական «Ռատիքալ» օրաթեր-
թը հրապարակեց յօդուած մը, որ
կ՛անդրադառնայ Թուրքիոյ նախա-
գահ Ռ եճե փ Թայ իփ Է րտողանի`
Հայոց Ցեղասպանութեան հարցը
ք նն ա ր կե լո ւ պատմաբ աններու
յ անձ նա խ ո ւմբ մ ը կ ազ մելու եւ
արխիւները բանալու առաջարկին:
«Ցեղասպանութիւնը Թուրքիոյ
մէջ արգիլուած նիւթ մըն է, եւ այդ
հ ար ցին վ երաբ երեալ կառավա-
րութեան յայտարարութիւնները
միայն անոր ժխտողականութիւնը
կ ՛ա մրա պ ն դ ե ն: Նախագահը իր
վերջին ճառին մէջ անգամ մը եւս
խօսեցաւ Ցեղասպանութեան հար-
ցը պատմաբաններուն ձգելու անհ-
րաժեշտութեան մասին, սակայն
թրքական պետական գաղափարա-
խօսութենէն անդին չանցաւ:
«Կը թուի, թէ պատմութեան բոլոր
դէպքերուն հաւաստիութեան մա-
սին սորվեցանք պատմաբաններէն:
Պետական արխիւները բանալու
առաջարկը համոզիչ չի թուիր,
որովհետեւ բոլորը գիտեն, թէ Ռազ-
մական դատախազութեան արխիւ-
ներէն Ցեղասպանութեան առնչը-
ւած նոյնիսկ մէկ փաստաթուղթ
առնելը կատարելապէս անկարելի է:
«Ահա թէ ինչու Էրտողանի յայ-
տարարութեան կեղծ ըլլալը անցնող
իւրաքանչիւր օրուան հետ աւելի
ակներեւ կը դառնայ: Ան Հայաս-
տանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի
Կալիփոլիի ճակատամարտի նշման
ձեռնարկներուն մաս կազմելը ան-
քաղաքավարութիւն կը նկատէ`
այդպիսով ցոյց տալով, որ ինքն իր
սուտերուն կը հաւատայ:
«Մարդիկ, որոնք նոյնիսկ նուա-
զագոյն չափով ծանօթ են պատ-
մութեան, գիտեն, որ Ապրիլ 24-ը
որեւէ առնչութիւն չունի Կալիփոլիի
ճակատամարտին հետ. այդ թուա-
կանը ընտրելու նպատակը շ ա տ
յստակ է` Ցեղասպանութեան ամ-
բաստանութիւններէն ձերբազատիլ
եւ արդէն իսկ սուտի վրայ հիմնուած
պետութեան մը վրայ յաւելեալ սուտ
աւելցնել:
«Եթէ նացիներու ջարդերէն տու-
ժած մարդիկ իրենց իրաւունքները
ստացան, ինչո՞ւ հայերու ժառան-
գորդները նոյնը պէտք չէ ընեն:
«Եթէ նախագահ Էրտողանն ու
Թուրքիան կ՛ուզեն Ցեղասպանու-
թեան հարցը լուծել, մեծապ էս
յանձնարարուած է հետեւիլ հետեւ-
եալ քայլերուն.
– Ներում հայցել Թուրքիոյ մէջ
տեղի ունեցածին համար եւ պա-
տասխանատւութիւն ստանձնել:
– Հայոց Ցեղասպանութենէն վե-
րապրածներուն ու անոնց ժառան-
գորդներուն փոխհատուցում տալ:
– Վերադարձնել աւարուած կալ-
ւածները:
– Քաղաքացիութիւն տրամադրել
մարդոց, որոնք մարդկութեան դէմ
այդ ոճիրէն վնասուեցան:
– Եր կ կ ո ղ մ ա ն ի ն ա խ ա ձե ռն ո ւ -
թեամբ վերաբանալ Հայաստան-
Թուրքիա սահմանը եւ դիւանագի-
տական յարաբերութիւններ հաս-
տատել:
– Թուրքիոյ մէջ կրօնական հաս-
տատութիւնները վերակառուցել եւ
կրօնական արարողութիւններու
կայացումը ապահովել:
– Միութիւն եւ յառաջդիմութիւն
կ ո մ ի տ էի մ ա ս ի ն խ ա ն դ ա վ ա ռո ւ -
թեամբ խօսելէ դադրիլ եւ պատմա-
կան հողերը արեան ծովու վերա-
ծած անձերու ժառանգէն ձերբա-
զատիլ»:

13. LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015 • ABAKA • 13
Որո՞նց վախ կը պատճառէ Հայոց
Ցեղասպանութեան ճանաչումը
«Մ ա րք ս իսթ» կ այքէջին վրայ
հրատարակուած է Աթիլլա Տիրիմի
ստորագրութեամբ եւ վերոյիշեալ
խորագիրով բաւական ցնցիչ յօդ-
ւած մը, որ կը պարսաւէ Հայոց Ցե-
ղասպանութեան ճանաչումէն վախ-
ցողները, զանոնք կը նմանցնէ մա-
կաբոյծի եւ կը պնդէ, թէ նախագահ
Էրտողանն ալ Ցեղասպանութեան
ճանաչումէն վախցող մըն է։ Այս
մ աս ին կը գր է Պո լ սոյ « Մարմա-
րա»-ն։
Տիրիմ կ ը յի շեցնէ, որ հարիւ-
րամեակի սեմին, հետզհետէ աւելի
բարձրանալու սկսած են Ցեղաս-
պանութեան ճանաչումէն վախցող-
ներու ձայները։ «Ասկէ հարիւր տա-
րի առաջ սպաննուած ու գերեզման
մը անգամ չունեցող մարդոցմէ ո՞վ,
ինչո՞ւ կը վախնայ։ Դժուար չէ պա-
տասխանել այս հարցումին»,- կը նշէ
ան։
Տիրիմ կը գրէ, որ Ցեղասպանու-
թենէ վախցողները, նախ եւ առաջ
հանգուցեալ Եաշար Քեմալի բա-
ցատրութեամբ՝ Թուրքիոյ այն խաւն
է, որուն ամբողջ հոգը եղած էր թա-
լանել հայերու ագարակները, ար-
տերը, պետական գանձի հողերը։
Ասոնք մէկական զեղծարարներ են,
ո րոնք մ իա յն իրենց անձնական
շահերուն մասին կը մտածեն. այս-
պէս ըսած է Եաշար Քեմալ։
Տիրիմ կ ՛աւել ցնէ ս ակայն, որ
անոնց կողքին, նախագահն ալ, որ
Ապրիլ 24-ին Կալիփոլիի պատերազ-
մի ոգեկոչում որոշեց, շատ կը վախ-
նայ Ցեղասպանութեան ճանաչու-
մէն, որովհետեւ ան շատ լաւ գիտէ,
որ իր գլխաւորած պետութեան հիմը
շաղախուած է Հայոց Ցեղասպանու-
թեան զոհերու արիւնով։
«Ցեղասպանութեան ամբողջ մեր-
կութեամբ հրապարակումը պատ-
ճառ պիտի դառնայ, որ այդ հիմը
քանդուի։ Գասապեան ընտանի-
քի ապարանքէն (նախագահական
նախկին պալատը) բաժնուիլն ան-
գամ զինք պիտի չփրկէ։ Հանրա-
պետութեան նախագահը, քաջ գիտ-
նալով այս ճշմարտութիւնը՝ իր վա-
խէն կը ջանայ վարագոյր մը քաշել
Ապրիլ 24-ի վրայ»,- կը գրէ ան։
«Ցեղասպանութենէ վախցողնե-
րէն մէկն է ամերիկացի քոնկրէ-
սական Պիլ Շուսթըրը, որ մեռնելու
չափ կը վախնայ Ցեղասպանութեան
ճանաչումէն եւ տակաւին անցեալ
օր, Քոնկրէսին նամակ մը գրեց՝
պնդելով, որ Ամերիկա պէտք չէ կողմ
դառնայ Հայոց Ցեղասպանութեան
խնդիրին, որովհետեւ եթէ Թուրքիոյ
վնաս հասցուի, ապա Ամերիկա եւս
վնաս պիտի կրէ։ Պիլ Շուսթըրի կող-
քին, անոր ներկայացուցած քարիւ-
ղի հսկայական ընկերակցութիւն-
ներու եւ զէնք արտադրող ընկե-
րակցութիւններու ղեկավարներն ալ
կը բաժնեն նոյն վախը։ Անոնք
միլիոնաւոր մարդոց կեանքի գնով
ապահովուող իրենց շահերը պաշտ-
պանելով հետաքրքրուած են։ Գեր-
մանացիներն ալ, որոնք Ա. Աշխար-
համարտի օրերուն իրենց դաշ-
նակից Օսմանեան կայսրութեան
գործած ծանր յանցանքներուն դէմ
լուռ մնացին եւ նոյնիսկ զօրակ-
ցեցան այդ յանցանքներու իրա-
գործման, կը վախնան, որ երեւան
պիտի ելլէ իրենց մեղսակցութիւնը
եւ պիտի ստիպուին հաշիւ տալու»,-
կ՛աւելցնէ ան։
«Կան ուրիշներ, որոնք բնաւ չեն
վախնար Հայոց Ցեղասպանութեան
ճշմարտութեան յայտնաբերումէն։
Օրինակ՝ Ամերիկայի մէջ Ցեղաս-
պանութիւնը ընդունող նահանգնե-
րու թիւը բարձրացաւ 43-ի։ Ուրուկ-
ւէյ, Կիպրոս, Արժանթին, Ռուսիա,
Գանատա, Յունաստան, Լիբանան,
Պելճիքա, Ֆրանսա, Շուէտ, Իտա-
լիա, Վատիկան, Զուիցերիա, Սլո-
վաքիա, Հոլանտա, Լեհաստան,
Գերմանիա, Վենեզուելլա, Լիթուա-
նիա եւ այլ երկիրներ ճանչցան
Հայոց Ցեղասպանութեան ճշմար-
տութիւնը։ Անոնցմէ ոմանք նոյնիսկ
Ցեղասպանութեան ուրացումը յան-
ցագործութիւն նկատող օրէնքներ
ընդունեցին եւ Ցեղասպանութեան
մասին դասաւանդումը անցուցին
դասագիրքերու մէջ։ Անշուշտ, բոլոր
այս երկիրներու եւ նահանգներու
խորհրդարաններուն կողմէ Ցեղաս-
պանութեան ճանչցուած ըլլալը շահ
մըն է բոլոր անոնց համար, որոնք
դէմ են ցեղասպանութիւններու։
Տիրող դասակարգերը որքա՛ն ալ
իրարու զօրակցին եւ որքա՛ն ալ
ուրանան Ցեղասպանութիւնը, պի-
տի չկարենան արգելք հանդիսանալ
բոլոր անոնց, որոնք միայն իրենց
խղճմտանքի ձայնին ականջ կու
տան»,- կ՛եզրակացնէ Աթիլլա Տի-
րիմ։
Սեւան Նշանեանի տուները քանդելու
որոշում կայացուած է
Թուրքիոյ մէջ որոշում
կ այա ց ուա ծ է քանդել
Նշանեանի տուներուն
մէկ մասը, որոնց պատ-
ճառով ա ր դ էն ե րկար
ժաման ա կ բ ան տ կ ը
գտնուի Սեւան Նշան-
եանը.
Սելջուկի քաղաքա-
պետարանը այդ որոշ-
ման մասին Փետրուար
24-ին տեղեկացուցած է
«Նեսին» հիմնադրամին,
որուն Նշանեանը նուի-
րած է Նշանեան տուներուն գոյքը:
Նշանեան տուները քանդելու որոշում կայացուած է «ապօրինաբար
կառուցելու» մեղադրանքով:
Այդ հարցին հետ կապուած հանդիպում մը տեղի պիտի ունենայ Սել-
ջուկի քաղաքապետ Զեյնել Պաքըճըյի հետ:
Հայերը` թուրքիոյ խորհրդարանական
ընտրութիւններուն
Յուլիս 7-ին կայանալիք` Թուր-
քիոյ խորհրդարանական ընտրու-
թիւններուն կը մասնակցին նաեւ
հայեր:
Ըստ «Արցախ փրես»-ի, որ կը
վկայակոչէ «Ակօս»- պարբերականը`
արդէն աւարտած է իշխող « Ար -
դարութիւն եւ զարգացում», ընդ-
դիմադիր Ժողովրդահանրապետա-
կան եւ Ժողովուրդներու դեմոկ-
րատական կուսակցութիւններէն
պատգամաւորի թեկնածութեան
դիմումներ ներկայացնելու ժամ-
կէտը: Հայերը հիմնական օր էն
իրենց թեկնածութիւնը առաջադ-
րած են քրտական Ժողովուրդներու
դեմոկրատական կուսակցութենէն:
Ամենայն հաւանականութե ա մ բ ,
սոյն կուսակցութեան պատգա -
մաւոր դառնայ Եշիլքոյի հայկական
դպրոցի հիմադիր-ներկայացուցիչ
Կարօ Փոլատեանը: Պատգամաւորի
թեկնածուներէն են նաեւ Մ ո ւ շ ի
հայկական միութեան փոխնախա-
գահ Նուարդ Պաքըրջըօղլուն եւ
օճառագործ Զեքերիա Սապունջուն:
Ժ ո ղ ո վ ր դ ա - հ ա ն ր ա պ ե տ ա -
կան կուսակցութենէ իր թեկնա-
ծո ւ թ ի ւ ն ը ա ռա ջ ա դ ր ա ծ է Սո ւ ր բ
Յակոբ եկեղեցւոյ հասարակայնու-
թեան հետ կապերու բաժնի ղեկ-
ավար եւ Հայ Կաթողիկէ համայնքի
հոգեւոր առաջնորդ՝ Լեւոն Զեքի-
եանի հասարակայնութեան հետ
կապերու պատասխանատու Թալին
Էր կ ի ւ ն ե շ ը , ո ր ը ն տ ր ո ւ ե լո ւ պ ա -
րագային պիտի դառնայ Թուրքիոյ
խորհրդարանի առաջին հայ կին
պատգամաւորը:
Էր դ ո ղ ա ն ի « Ար դ ա ր ո ւ թ ի ւ ն ե ւ
զա ր գա ցո ւ մ » կ ո ւ ս ա կ ցո ւ թ ե ն էն
երկու հայու թեկնածութիւն առա-
ջ ա դ ր ո ւ ա ծ է` լր ա գր ո ղ Մ ա ր գա ր
Ես ա յե ա ն ը ե ւ Ս. Փր կ ի չ հ ի ւ ա ն -
դ ա ն ո ցի ն ա խ ա գա հ ի օգն ա կ ա ն
Հերման Պալիյեանը: Նշենք, որ պատ-
գա մ ա ւ ո ր ի թ ե կ ն ա ծո ւ թ ե ա ն դ ի -
մ ո ւ մ ն ե ր ը ա մ ե ն ա շ ա տ ը ն ե ր -
կայացուած են Էրտողանի կուսակ-
ցութենէն` 6223 մարդ:

14. 14 • ABAKA • LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015
Հայոց Ցեղասպանութեան...
Շար. էջ 6-էն
ոճիրներուն ուրացումը թոյլ տուաւ, որ ոճրամիտ
ուժեր գործեն նորանոր ջարդեր, եւ անպատիժ
աւերեն ամբողջական քաղաքակրթութիւններ։
Հակառակ ասոր, ըսաւ ան, հայութիւնը եւ ամ-
բողջ քրիստոնէութիւնը կը շարունակէ մնալ կրո-
ղը յարութեան գաղափարին, եւ կը մնայ պատ-
րաստակամ շարունակելու իր քաղաքակրթական
առաքելութիւնը Արեւելքի մէջ։
Յաջորդ բանախօսը եղաւ Լիբանանի նախկին
նախագահ Ամին Ժըմայէլ: Նախագահ Ժըմայէլ
ըսաւ, որ միջազգային հանրութիւնը պարտաւոր
է ճանչնալ եւ դատապարտել անցեալին գոր-
ծուած եւ ներկայիս գործուող զանգուածային
բնաջնջման բոլոր գործողութիւնները, որոնք կը
կատարուին ազգութիւններու եւ կրօնքներու
հետեւորդ հաւաքականութիւններու դէմ, որպէս
գլխաւոր նախապայման անոնց կանխարգիլման՝
ապագային։ Ան կոչ ուղղեց Թուրքիոյ, անկեղ-
ծօրէն զղջում արտայայտել Հայոց եւ քրիս-
տոնեայ այլ հաւաքականութիւններու դէմ գոր-
ծուած ոճիրներուն համար, դիտել տալով, որ
կարելի չէ սպասել ժողովուրդներու միջեւ հաշ-
տ ութիւն ՝ առան ց կատարուած ոճիրներու
նկատմամբ պատասխանատւութեան։ Ան շեշ-
տ եց , ո ր Թո ւրքի ոյ կողմէ սպասուող ներո-
ղութեան յայտարարութիւնը պէտք չէ ըլլայ ձե-
ւական կամ ցուցադրական, այլ արտայայտէ
անոր ցանկութիւնը վերահաստատելու խաղա-
ղութիւնը իրար հանդէպ թշնամացած ժողո-
վուրդներու միջեւ։ Ամին Ժըմայէլ բարձրօրէն
գնահատեց լիբանանահայութեան ներդրումը
Լիբանանի գոյատեւման եւ զարգացման մէջ,
շեշտելով, որ երկխօսութեան եւ գործակցութեան
հայկական աւանդոյթը հիմքերէն մէկն է Լիբա-
նանի ինքնութեան եւ գոյութեան։
Ապա ներկաներուն իր պատգամը յղեց մարո-
նիներու պատրիարք Պըշարա Ռաաի: Պատ-
րիարք Ռաաի զօրակցութիւն յայտնեց Հայոց
Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին առիթով
յայտարարուած “Կը յիշենք եւ կը պահանջենք”
կարգախօսին, դիտել տալով, որ այդ բառերը
կ’արտայայտեն քաղաքակիրթ բոլոր մարդոց
տրամադրութիւնները եւ ներկայիս Միջին Արե-
ւելքի մէջ ընթացող ողբերգութիւններուն ի տես։
Ան ցաւով դիտել տուաւ, որ Միջին Արեւելքի մէջ
քրիստոնէութեան նկատմամբ ոտնձգութիւնները
կարծես կը կրեն ռազմավարական ծրագրի մը
բնոյթը, որուն նպատակն է քանդել այս շրջանի
երկիրները եւ անոնց քաղաքակրթական իւրա-
յատկութիւնը։ Ան դատապարտեց կրօնքի քօղին
տակ ծածկուած բռնութիւնը, որ անընդունելի է
որեւէ մարդու կողմէ, որ հաւատքի կը տածէ
Աստուծոյ եւ մարդկային արժանապատւութեան
նկատմամբ։ Պատրիարք Ռաաի ըսաւ, որ քրիս-
տոնէութիւնը անհրաժեշտութիւն մըն է Արեւելքի
համար, եւ անոր դէմ կատարուած ոտնձգու-
թիւնը՝ ոտնձգութիւն է բոլորին նկատմամբ։
Յիշատակումի երեկոն փակուեցաւ Տանն
Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց Ամենապատիւ Տէր
Ներսէս Պետրոս ԺԹ. Կաթողիկոս Պատրիարքի
աղօթքով:
Աւարտին, ներկաներուն յանձնուեցան Հայ
Կաթողիկէ Պատրիարքարանի կողմէ յատուկ այս
առիթով հրատարակուած գիրքէն օրինակներ:
“ 100…եւ Ցեղասպանութիւնը կը շարունակուի”
վերնագրեալ գիրքը, որ կը բաղկանայ 512 էջերէ,
կը պարունակէ սպառիչ տեղեկատւութիւն եւ
վերլուծութիւն, ինչպէս նաեւ բազմահարիւր
վկայութիւններ Հայ ժողովուրդի պատմութեան
եւ յատկապէս Հայոց Ցեղասպանութեան մասին՝
տարբեր ժամանակներէ եւ զանազան ազգու-
թիւններ ու պետութիւններ ներկայացնող ան-
ձերու գրիչով:
Պէյրութ 9 Մարտ 2015
Դիւան Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքարանի
Միջոցառման մաս ին ս ոյն տեղ եկու թիւ նը
քաղուած է Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքարանի
կայքէջից:
Far Ghorg ’& Wrd& :[ia;an Na.kin na.agaf Amin Vemahl
Maronin;rou Patriarq Pe,ara Âafi
Prn& Vorv Qertafi
Na.kin warcap;t Xør& Mi,hl Aoun
ԵԽ զեկոյցը կոչ կ՚ընէ...
Շար. էջ 1-էն
իրաւունքները եւ ժողովրդավարու-
թեան չափանիշները բաւարարելու
պարագային:
ԵՄ-ն նաեւ պէտք չէ վարանի այդ
կարգավիճակը սառեցնել նշուած
պահանջներու չբաւարարման պա-
րագային»:
«Գործնականին մէջ ասիկա կը
ն շանակէ, ո ր Ե ւրոպական խոր-
հըրդարանը չի ցանկանար, որպէս-
զի երրորդ երկիրներու հետ գործ
ունենալու պարագային ԵՄ-ն զիջի
մարդու իրաւունքներու, ժողովրդա-
վարութեան եւ օրէնքի գերակա-
յութեան վերաբերեալ իր դիրքորո-
շումները»,- կը մեկնաբանէ պարոն
Լորենզօ Օչոան:
«Այս երկու պարբերութիւնները
կը յստակեցնեն, թէ ինչո՛ւ զեկոյցին
մ էջ կը պ ն դ ե ն, որ մար դու իրա-
ւունքներու դրոյթները ներառուեն
ԵՄ միջազգային համաձայնագիր-
ներուն մէջ, ներառեալ առեւտուրի
համաձայնագիրները: Այն նաեւ կը
բ աց ա տ ր է, թէ ինչո ՛ւ 215 պար-
բ երութ ե ա մբ հաշո ւետւութիւնը
առաւել ծաւալուն է` նոյն հարցին
վ երա բե րե ալ ան ցեալ տարուան
հաշուետւութեան համեմատ: Մենք
շատ ուրախ ենք, որ ԵՄ-ն կը վե-
րահաստատէ իր` արժէքներու վրայ
հիմնուած հեղինակութիւնը այս
ծաւալուն, սակայն յստակ հաշուե-
տըւութեամբ»:
Ընդունուած փաստաթուղթը
նաեւ կ՛անդրադառնայ կրօնական
փոքրամասնութիւններու իրավիճա-
կին, մասնաւորպէս` Միջին Արեւել-
քի մէջ` փոքրամասնութիւններու
շարքին նշելով նաեւ առաքելական
հայերը: Այս պարբերութիւններով
Խորհրդարանը «կոչ կ՛ընէ ԵՄ-ին եւ
անոր անդամ երկիրներուն երաշ-
խաւորել, որ կրօնական փոքրա-
մասնութիւնները յարգուին ամբողջ
աշխարհի մէջ, մասնաւորապէս`
Միջին Արեւելքի, ուր քրիստոն-
եաները, ներառեալ կաթոլիկները,
առաքելական հայերը, ղպտիները,
եզտիները եւ իսլամ փոքրամաս-
նութիւնները կը հալածուին Իսլա-
մական պետութեան եւ այլ ահա-
բեկչական խմբաւորումներու կող-
մէ»:
Հաշուետւութիւնը կազմած է ԵԽ
պատգամաւոր Փիեռ Անթոնիօ
Փանզերը (Սոցիալիստներ եւ դե-
մոկրատներ, Իտալիա): Փետրուար
9-ին անիկա ընդունուած է յանձնա-
ժողովի մակարդակով եւ պիտի
հրատարակուի Եւրոպական խոր-
հըրդարանի կողմէ յառաջիկայ օրե-
րուն:
Նախագահ Էրտողան տուգանուեցաւ
Հայաստանի հետ խաղաղութեան
արձանը «վիրաւորելու» համար
Իսթանպուլի դատարանը 10 հազար լիրա (4 հազար տոլար) տուգանքի
վճիռ արձակեց Նախագահ Էրտողանի համար, հայ-թրքական հաշտու-
թեան նուիրուած արձանը վիրաւորելու համար: Ինչպէս պիտի յիշուի, Թայ-
յիպ Էրտողան «հրէշաւոր» (ուճուպէ) անուանած էր արձանը, որ քանդակ-
ւած էր Մէհմէտ Աքսոյի կողմէ եւ որ նուիրուած էր հայ-թրքական յարաբե-
րութիւնները բնականոն դարձնելուն: Էրտողան իր ժխտական դիրքո-
րոշումը «Մարդկութեան յուշարձան»ի հանդէպ արտայայտած էր 2011ին,
երբ արձանը կը կանգնէր Կարսի մէջ: Նախագահը, որ այդ տարիներուն
Վարչապետ էր, դրդած էր որ տեղական իշխանութիւնները կազմաքանդէին
յուշարձանը: Այդ զարգացումներէն ետք քանդակագործ Աքսոյ դատ բացած
էր Նախագահ Էրտողանի դէմ «վիրաւորանք»ի համար: Այժմ դատարանը
պահանջեց որ Էրտողան դրամական փոխհատուցում կատարէ Աքսոյին՝
անոր պատճառած բարոյա-հոգեբանական վնասի համար:

15. LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015 • ABAKA • 15
ՄԱԿ Գլխաւոր...
Շար. էջ 5-էն
կարեւորութիւնը ոճրագործութիւն-
ներու անթոյլատրելիութեան վկայա-
կոչման եւ ցեղասպանութեան կան-
խարգելման ուղղուած հետեւողա-
կան ջանքերու ամրապնդման առու-
մով:
Դեսպան Մնացականեան բարձր
գնահատած է ցեղասպանութեան
կ ան խ ա ր գելման ո ւղղուած գոր-
ծընթացներուն մէջ ՄԱԿ-ի առանց-
քային դերակատարութիւնը` որպէս
համամարդկային եւ բարոյական
արժէքներու վրայ հիմնուած միջազ-
գային կարեւորագոյն նշանակու-
թիւն ունեցող կառոյց:
Զոհրապ Մնացականեան Պան
Քի Մունին տեղեկացուցած է նաեւ
Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ
տարելիցին նուիրուած «100 LIVES»
ն ախաձ եռ նո ւթեան ծիրէն ներս
Մարտ 10-ին Նիւ Եորքի մէջ պաշ-
տօնապէս ազդարարուած մարդա-
սիրական «Աւրորա» մրցանակին
մասին:
Հանդիպման ընթացքին զրուցա-
կիցները մտքեր փոխանակած են
տարածաշրջանային խնդիրներու եւ
անոնց կարգաւորման հնարաւո-
րութիւններու վերաբերեալ:
Անդրադարձ կատարուած է Լեռ-
նային Ղարաբաղի հիմնախնդրի
խաղաղ կարգաւորման բանակցա-
յին գործընթացին:
ՄԱԿ-ի Գլխաւոր քարտուղարը
վերահաստատած է ՄԱԿ-ի շարու-
նակական աջակցութիւնը ԵԱՀԿ
Մինսկի խումբի համանախագա-
հ ութեա ն ծ իրէն ն երս ե ւ անոնց
առաջարկութիւններու հիման վրայ
ղարաբաղեան հիմնախնդրի կար-
գաւորման:
Դեսպան Մնացականեանի կողմէ
ընդգծուած է վստահութեան ամ-
րապնդման ուղղուած միջոցներու
կարեւորութիւնը, մասնաւորապէս`
շփման գիծէն դիպուկահարներու
յետքաշման, ինչպէս նաեւ հրադա-
դարի խախտումներու հետաքննու-
թեան մեքանիզմի ստեղծման վերա-
բ երեա լ հ ամ ան ախագահներու
առաջարկները: Դեսպան Մնացա-
կանեան մտահոգութիւն յայտնած է
այն փա ս տ ին առնչո ւթեամբ, որ
համանախագահներուն կողմէ առա-
ջարկուող այս միջոցները կը շա-
րունակեն մերժուած ըլլալ Ատրպէյ-
ճանի կողմէ` ընդգծելով միջազգա-
յ ին հա նր ութեան կողմէ համա-
պատասխան արձագանգի կարեւո-
րութիւնը: Այս ծիրէն ներս անդ-
րադարձ եղաւ Յունուար 27-ին
ԵԱՀԿ Մինսկի խումբի համանախա-
գահներուն կողմէ տարածուած
յայտարարութեան եւ անոր մէջ տեղ
գտած հասցէական կոչերուն:
Յիշենք, որ Յունուար 29-ին Հա-
յոց Ցեղասպանութեան 100-րդ
տարելիցին նուիրուած ձեռնարկ-
ները համակարգող պետական
յանձնաժողովի նիստի աւարտէն
ետք Ծիծեռնակաբերդի յուշահամա-
լիրին մէջ տեղի ունեցաւ նաեւ Հա-
յոց Ցեղասպանութեան 100-րդ տա-
րելիցի համահայկական հռչակագրի
հրապարակման արարողութիւնը:
Անիկա ընդունուեցաւ միաձայն:
Փաստաթուղթը ընթերցեց նախա-
գահ Սերժ Սարգսեան եւ ի կատա-
րումն Հայոց Ցեղասպանութեան
100-րդ տարելիցի ձեռնարկները
համակարգող պետական յանձնա-
ժողովի որոշման, հռչակագրի մայր
օրինակը ի պահ յանձնեց Հայոց
Ցեղասպանութեան թանգարան-
հիմնարկին: Հանրապետութեան
նախագահը նշեց, որ հռչակագրի
մէկ օրինակը պիտի ուղարկուի
Միացեալ ազգերի կազմակերպու-
թեան Գլխաւոր քարտուղարին, մէկ
օրինակը պիտի յանձնուի Հայաս-
տանի Հանրապետութեան ազգային
արխիւ:
Նախագահը ընդգծեց, որ ասիկա
կարեւորագոյն փաստաթուղթ մըն է,
որ բացառիկ է թէ՛ իր ձեւով, թէ՛ բո-
վանդակութեամբ. «Առաջին անգամ
մենք ընդունում ենք համազգային
նշանակութեան մի փաստաթուղթ
ոչ թէ պետական որեւէ կառոյցի
միջոցով, ոչ թէ մեր ազգի ներկա-
յացուցիչների առանձնացուած
հատուածներով, այլ ամբողջ հայ
ժողովուրդը ներկայացնող բոլոր
հիմնական կառոյցների ներգրաւ-
մամբ: Հռչակագրի վրայ աշխատել
եւ իրենց հաւանութիւնն են տուել
թէ՛ Հայաստանի Հանրապետու-
թեան պետական բոլոր մարմիննե-
րը, թէ՛ Հայաստանեայց Առաքելա-
կան Սուրբ Եկեղեցին իր բոլոր
նուիրապետական աթոռներով, թէ՛
սփիւռքի խոշորագոյն հոգեւոր,
բարեգործական, կուսակցական,
մշակութային եւ այլ կառոյցները:
«Արդիւնքում ստացուել է կուռ եւ
համապարփակ մի տեքստ, որը կը
դառնայ եւ՛ 100-րդ տարելիցի մի-
ջոցառումների գաղափարական
հենքը, եւ՛ մեր յետագայ գործո-
ղութիւնների ուղեցոյցը»:
Նուիրատուութիւն
Տիկին Քնարիկ Աքքէլեան իր ծննդեան 85-րդ տարեդարձի առ-
թիւ 100-ական տոլար կը նուիրէ՝ «Ապագայ» շաբաթաթերթին,
Թ.Մ.Միութեան, Հ.Բ.Ը.Մ-ի Ալեք Մանուկեան վարժարանին, Հ.Բ.Ը.Մ-ի
Ոսկեայ Տարիքին եւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ առաջ. եկեղեցւոյ:
Նուիրատուութիւն
Ողբացեալ Յակոբ Ճանճիկեանի մահուան տխուր առիթով «Ապա-
գայ» շաբաթաթերթին կը նուիրեն՝ տ. եւ տ. Նուպար եւ Լիւսի Մա-
մուրեան, տ. եւ տ. Գէորգ Թիւթիւնճեան ( Թորոնթօ), տիար Ժիրայր
Բետերեան (Թորոնթօ), տիար Մարտիրոս Չինչինեան (Թորոնթօ)
50-ական տոլար:
-
Թուրքիոյ մէջ Հայերը
կը հարցաքննուին
Թուրքիոյ մէջ Հայոց Ցեղաս-
պանութեան ճանաչման դէմ
պայքարի միութեան նախա-
գահ Կէոքսել Կիւլպէյը այցե-
լ ած է Հա թ այի Ս ամ ան տաղ
շրջանին մէջ գտնուող հայկա-
կան Վաքըֆլը գիւղ:
Ըստ Yerki r.am- ի, ո ր կը
վկայակոչէ Haberler-ը` Կիւլ-
պէյը այցելած է գիւղի հայե-
րուն եւ Հայոց Ցեղասպանու-
թեան 100-ամեայ տարելիցի
առիթով լսած է անոնց կար-
ծիքները: «Խօսեցայ, որպէսզի տեղեկանամ, թէ անոնք այդ հարցով կը
կիսե՞ն Հայկական սփիւռքի դիրքորոշումը, թէ ոչ»,- ըսած է ան` նշելով, թէ
իբր հայերը ուրախ են ապրելու Թուրքիոյ մէջ եւ ըլլալու այդ երկրի քա-
ղաքացիները:
Եզրափակելով խօսքը` Կիւլպէյը յայտնած է, թէ «սուտ» են Հայկական
սփիւռքի բոլոր այն պնդումները, թէ Թուրքիոյ մէջ հայերը կը ճնշեն, կը
զրկեն ազատ խօսքի իրաւունքէն, կրօնէն, եւ որոնց միջոցով կը փորձեն
Թուրքիան վատ ներկայացնել:
Az;l;zhq
www.tekeyanmontreal.org
JMM-i ];®narkn;r% lousankarn;rou
alpom% atararoujiunn;r
ªApagaº ,abajaj;rji ambo[= h=;re

16. 16 • ABAKA • LUNDI 23 MARS 2015 - MONDAY MARCH 23, 2015
Funéraille Traditionnel
Monument
Pré-arrangement
www.komitas.ca
5180, rue Salaberry
Montréal, Québec H4J 1J3
Tél. : 514 331-0400
:A>MANAGAN SBASARGOV:IVN
Գրաւուած
ԹուակաՆ
Շաբաթ,
4 Ապրիլ 2015
ԽԹմաՆ
ՃաՇկԵրոյԹ
Կը խնդրուի
չխաչաձեւել
In Armenia and Karabagh
Since its inception in 2001,
TCA’s Sponsor a Teacher
program has raised
over $520,000 and
reached out to
5,256 teachers and
school workers in
Armenia & Karabagh.
opS ropS re
Հայաստան Համահայկական Հիմնադրամի ընդհանուր տարեկան
ժողովը տեղի ունեցաւ 9 Մարտ 2015-ին Թէքէեան Մշակութային
Միութեան կեդրոնէն ներս:
Ժողովի ընթացքին կատարուած վիճակահանութեան արդիւնքները
հետեւեալներն են՝
Ticket#: 1651 - Dr. Eddy Yeghiayan - Prize #1: Voyage aller retour
en armenie pour 2 personnes
Ticket#: 1756 - Vartan Karasseferian - Prize #2: Voyage aller retour
en armenie pour 1 personne
Ticket#: 0871 - Hayr Zabaryan - Prize #3: Croisière ‘Armenian
heritage Cruise’ pour 1 personne
Ticket#: 1841 - Movses Yesaian - Prize #4: Bijoux par Bijouterie
Setor
Ticket#: 0319 - Hagop Djandjikian - Painting: Joseph mandalian
Ticket#: 1839 - Hovig Albarian - Painting: Yevkine Yepremian
Ticket#: 1437 - Jirair Zakarian - Painting: Alix-Elo Der Melkonian
Շնորհաւորութիւններ բոլոր շահողներուն:
Նիւ Եորքի մէջ...
Շար. էջ 1-էն
վերածուած էր “Ravished Armenia” ծա-
ն օթ ֆ ի լմ ի ն , ո ւ ր ի ն ք ս տ ա ն ձն ա ծ էր
գլխաւոր դերը:
Նիւ Եորք Թայմզ թերթը կը հաղորդէ
թէ այս ծրագրի երկու գլխաւոր մղիչ
ուժերը կը հանդիսանան ռուսահայ դրա-
մատէր եւ մարդասիրական գործունէու-
թեամբ ծանօթ Ռուբէն Վարդանեան՝ իր
հաստատած 100 Lives ընկերակցու-
թեամբ, եւ սինեմարուեստի ու մարդա-
սիրական գործունէութեամբ ծանօթ՝
Ճորճ Գլունի՝ իր գլխաւորած Not On Our
Watch ընկերակցութեամբ: Մրցանակի
յանձնաժողովին մաս կը կազմեն նաեւ
Նոպէլեան Խաղաղութեան մրցանակա-
կիրներ՝ Էլի Վայզէլ եւ Օսգար Արիաս,
ի ն չպ էս ն ա ե ւ մ ա ր դ կ ա յի ն ի ր ա ւ ա ն ց
միջազգային պաշտպաններ՝ Մէրի Րո-
պինսոն, Կարէթհ Էվանզ, Քարնըկի Քոր-
փորէյշընի նախագահ եւ ակադեմական
Վարդան Կրէկորեան:
Ամերիկահայ ճարտարարուեստական
Տ ո քթ . Նո ւ պ ա ր Աֆ էե ա ն ի ր բ ա ցմ ա ն
խօսքերուն մէջ յայտնեց կարեւորու-
թիւնը Ցեղասպանութենէն ազատած-
ներու օժանդակող անձերու կամ կազ-
մակերպութիւններու մասին աւելի լայն
տեղեկութիւններու յայտնաբերումը,
օրինակ բերելով իր մեծ հօր պարագան,
եւ հրաւիրեց բարերար Ռուբէն Վար-
դանեանը իր խօսքը ներկայացնելու: Ան
ըսաւ, «Այսօր հոս եմ որովհետեւ մեծ
հայրս ազատուած էր միսիոնարի մը
կողմէ»: Վարդանեան յայտնեց թէ տա-
րեկան մօտ մէկ միլիոն տոլարի մրցա-
նակը պիտի յատկացուի շահող անձնա-
ւորութեան պատկանած հաստատու-
թեան, որպէսզի աւելի ընդարձակուի վե-
րապրողներու եւ անոնց ազատարարնե-
րու պատմութիւնները ու աւելի հիմնա-
ւորուի Ցեղասպանութեան միջազգային
ճանաչումը: Մրցանակի առաջին շահողը
պիտի յայտարարուի Երեւանի մէջ 24
Ապրիլին: Նոյնիմաստ ելոյթով մը Ճօրճ
Գլունի յայտնեց թէ իր գլխաւորած Not
On Our Watch կազմակերպութիւնը կը
բաժնէ 100 Lives–ի հայ ընկերակցու-
թեան նպատակները, որոնք դեր պիտի
ունենան կանխելու եւ արգելք հանդիսա-
նալու նոր ցեղասպանութիւններու: Գլու-
նի յայտարարեց թէ գալ տարի, Ապրիլ
24, 2016-ին Երեւանի մէջ ինք պիտի
կատարէ առաջին մրցանակի յանձնումը: