Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου, ενότητα 3 -Τονισμός

1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου - ενότητα 3
Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com Σελίδα 1
ΤΟΝΙΣΜΟΣ
Σχέδιο μαθήματος - Φύλλο εργασίας
Μακρόχρονα φωνήεντα: η, ω . Μακρόχρονες είναι και οι δίφθογγοι: αι, ει, οι, ου, αυ, ευ,
ηυ, υι
Βραχύχρονα φωνήεντα : ε, ο και οι δίφθογγοι : οι αι μόνο όταν βρίσκονται στο τέλος μιας
λέξης :
νέος, τόνος, οἱ ποταμοί, αἱ φωναί
Δίχρονα: α, ι, υ : είναι άλλοτε βραχύχρονα και άλλοτε μακρόχρονα
Συλλαβές: πό-λε-μος
α β γ
α: προπαραλήγουσα: είναι πριν από την παραλήγουσα
β: παραλήγουσα : είναι δίπλα στη λήγουσα
γ: λήγουσα: η τελευταία συλλαβή, εκεί δηλ. που λήγει, τελειώνει η λέξη
Καμία λέξη δεν τονίζεται πιο πάνω από την προπαραλήγουσα
ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
1.Οι βραχύχρονες συλλαβές, όταν τονίζονται, παίρνουν πάντα οξεία: πόνος, κλέος
Τονίστε με βάση τον παραπάνω κανόνα τις υπογραμμισμένες συλλαβές ( στις διφθόγγους
τονίζεται το 2ο γράμμα του συνδυασμού):
 γερων, κροτος, ἱκανοι, τομαι, ἀνεκτος
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2. Η προπαραλήγουσα ( η 3η συλλαβή από το τέλος της λέξης), όταν τονίζεται, παίρνει
πάντα οξεία: τό ἐ-νώ-τι-ον, ἡ θά-λασ-σα, ὁ πό-λε-μος
Τονίστε με βάση τον παραπάνω κανόνα τις υπογραμμισμένες συλλαβές:
 ἀ-νε-μος, πο-λυ-μη-χα-νος, κα-τοπ-τρον, ὑ-πε-ρο-χος
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3. Η προπαραλήγουσα δεν τονίζεται, όταν η λήγουσα είναι μακρόχρονη:
τοῦ ἀ-τό-μου ( και όχι: ἄ-το-μου, διότι το ου της λήγουσας είναι μακρόχρονο)
 Σημειώστε σωστό ή λάθος στα επόμενα και διορθώστε όπου υπάρχει λάθος:
ΛΕΞΗ ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ/ΔΙΟΡΘΩΣΗ
(ὁ ἔφηβος) τοῦ ἐφήβου
(ὁ διδάσκαλος) τούς
διδάσκαλους
(ὁ ὅμηρος) τούς ὅμηρους
(τό ἔλαιον) τοῦ ἔλαιου
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου - ενότητα 3
Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com Σελίδα 2
4. Η μακρόχρονη παραλήγουσα που τονίζεται παίρνει οξεία, όταν ακολουθεί μακρόχρονη
λήγουσα (ή: μακρό προ μακρού οξύνεται): δώρῳ, κήπῳ, λιπώδης
Τονίστε με βάση τον παραπάνω κανόνα τις υπογραμμισμένες συλλαβές:
 μηκη, κητους, βωλους, χοιρου
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5. Η μακρόχρονη παραλήγουσα που τονίζεται παίρνει περισπωμένη, όταν ακολουθεί
βραχύχρονη λήγουσα (ή: μακρό προ βραχέος περισπάται): κῆπον, φλοῖσβε, πρῶτοι
Τονίστε με βάση τον παραπάνω κανόνα τις υπογραμμισμένες συλλαβές:
 Κρητες, δουλον, κηποι, ἑταιρος
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Α. Και τώρα τονίστε τις επόμενες λέξεις στις υπογραμμισμένες συλλαβές, εφαρμόζοντας
όλους τους κανόνες που μάθατε:
θεοι, μοιραι, ἑταιρων, φαυλους , φαυλον, πλειστων,
χωραις, κηποις, δωρον, ὁποιοι , γνωμη, γνωμαι,
θρηνοι, πλουτος, πλουτου, Ἀγησιλαος, τερψις,
ἐλαιον ἐλαιων σχολειον, ἀριστευω, ἀπερισκεπτος
Β. Να επιλέξετε Σωστό ή Λάθος και να γράψετε δίπλα σε κάθε λέξη ποιο είναι το σωστό, αν
επιλέξετε το Λάθος:
βῶλων : Σ / Λ ...........................................................
ἕτοιμος : Σ / Λ ...........................................................
ἀπαῖδευτος : Σ / Λ ...........................................................
κόρη : Σ / Λ ............................................................
ἔμπορου: Σ / Λ .............................................................
καπήλους : Σ / Λ .............................................................
σχολεῖου : Σ / Λ .............................................................
ὧραι : Σ / Λ ..............................................................