ี
ความหลากหลายทางชวภาพ


ิ่
ี ิ
หมายถึง การมีชนิดพ ันธุของสงมีชวต
์
หลากหลายชนิดมาอยูรวมก ัน ณ สถานทีหนึง
่ ่
่ ่
หรือระบบนิเวศใดระบบนิเวศหนึง
่
ี
ความหลากหลายทางชวภาพมี 3 ระด ับ
1

ความหลากหลายในระด ับพ ันธุกรรม
 2 ความหลากหลายในระด ับชนิดของ
ิ่
ี ิ
สงมีชวต
 3 ความหลากหลายในระด ับของระบบนิเวศ
ความหลากหลายทางพ ันธุกรรม


ในระบบนิเวศหนึงๆ จะประกอบด ้วยกลุม
่
่
ิ่
ี ิ
ิ่
ี ิ
สงมีชวตหลากหลายชนิด แม ้ในสงมีชวต
เดียวกันก็ยงมีความหลากหลายทางพันธุกรรม
ั
ทีทําให ้เกิดสายพันธุตางๆ อันเป็ นรากฐาน
่
์ ่
ิ่
ี ิ
สําคัญทีเอืออํานวยให ้สงมีชวตสามารถ
่ ้
ี ิ
ดํารงชวตให ้สอดคล ้องกับสภาพการ
ิ่
เปลียนแปลงของสงแวดล ้อมรอบๆตัวได ้อย่าง
่
ิ
มีประสทธิภาพ และสามารถดํารงเผ่าพันธุได ้
์
ื
สบไป
รูปภาพแสดงความหลากหลายสายพ ันธุ ์
รูปภาพแสดงความหลากหลายสายพันธุ์
รูปภาพแสดงความหลากหลายสายพ ันธุ ์
รูปภาพแสดงความหลากหลายสายพันธุ์
ความหลากหลายทางพ ันธุกรรมมีสาเหตุด ังนี้
1. การผ่าเหล่า (Mutation) ลูกทีเกิดมาแตกต่างจาก
่
พ่อแม่
 2. การปรับปรุงพันธุ์ เพือให ้ได ้พันธุใหม่ทดกว่าเดิม
่
์
ี่ ี
ื
ั
 3. การสบพันธุแบบอาศยเพศ พ่อและแม่มลักษณะ
์
ี
เด่นและด ้อยต่างกัน
้
ี
่
 4. การใชเทคโนโลยีชวภาพสมัยใหม่ เชน การ
เพาะเลียงเนือเยือ การผสมเทียม การโคลน การตัด
้
้
่
ต่อยีน

ความหลากหลายในระด ับชนิดของ
ิ่
ี ิ
สงมีชวต
ิ่
ี ิ
โลกของเรามีสงมีชวตหลากหลายชนิดกว่า 1.5 ล ้าน
ึ
ชนิด เพือความสะดวกในการศกษาจึงมีการจัดแบ่ง
่
ออกเป็ นกลุมๆ โดยในแต่ละกลุมทีมการจัดกลุมย่อยที่
่
่ ่ ี
่
เล็กลงไปตามลําดับจนถึงกลุมย่อยพืนฐานทีสดใน
่
้
่ ุ
ิ่
ี ิ
ี
ระบบจําแนกสงมีชวตเรียกว่า สปี ชส ์ ( species )
ี
ี ิ ่
 สปี ชส ์ คือ กลุมสงมีชวตทีเป็ นประชากรเดียวกันผสม
่ ิ่
ื
พันธุกนแล ้วได ้ลูกหลานสบทอดต่อไป
์ ั
ี ์
 ตัวอย่าง : คนทุกชาติในโลกสปี ชสเดียวกัน คือ
Homo sapiens

ิ่
ี ิ
ความแตกต่างของจํานวนสงมีชวตและจํานวนประชากร
1. การวิวฒนาการแบบทีละเล็กละน ้อย จนกระทังสามารถปรับตัวได ้
ั
้
่
เชน วิวฒนาการของยีราฟตามแนวคิดของชาลส ์ ดาร์วน
ั
ิ

ิ่
ี ิ
ความแตกต่างของจํานวนสงมีชวตและจํานวนประชากร
2. การคัดเลือกพันธุตามธรรมชาติ จะคัดเลือกสายพันธุทด ี เหมาะสม
์
์ ี่
ี ิ
่
์ ี่
กับการดํารงชวตเอาไว ้ เชน ลักษณะปากของนกฟิ นซทเหมาะสมกับการ
กินอาหาร

ความหลากหลายของระบบนิเวศ
ั
ระบบนิเวศแต่ละระบบเป็ นแหล่งทีอยูอาศยของ
่ ่
ิ่
ี ิ
สงมีชวตมากมาย หลายชนิด โดยมีสภาวะที่
ิ่
ี ิ
เหมาะสมกับสงมีชวตแต่ละชนิด โดยทีระบบนิเวศ
่
จะมีความหลากหลายทีสามารถแยกออกได ้ 4
่
ลักษณะ คือ
 1. ระบบนิเวศแหล่งนํ้ าจืด
 2. ระบบนิเวศในทะเล
 3. ระบบนิเวศป่ าชายเลน
 4. ระบบนิเวศป่ าไม ้

ระบบนิเวศแหล่งนําจืด
้
ระบบนิเวศในทะเล
ระบบนิเวศปาชายเลน
่
ระบบนิเวศปาไม้
่
ี
ผลของความหลากหลายทางชวภาพ
1. ผลทีมตอมนุษย์ ทําให ้มนุษย์สามารถคัดเลือกสาย
่ ี ่
ั
้
พันธุพชและสตว์มาใชประโยชน์ตามต ้องการได ้
์ ื
ั
 2. ผลทีมตอสตว์และพืช ทําให ้สตว์และพืชอยูรวมกัน
่ ี ่ ั
่ ่
่
ั
ในธรรมชาติอย่างสมดุล เชน แบบอิงอาศย หรือ
ิ
ภาวะปรสต
 3. ผลทีมตอสงแวดล ้อม ความหลากหลายทาง
่ ี ่ ิ่
ี
ชวภาพ ทําให ้
ิ่
สงแวดล ้อมมีความสมดุลทังทางอากาศ ดิน และนํ้ า
้

ี
ี
การสูญเสยความหลากหลายทางชวภาพ


1. การเปลียนแปลงรูปแบบการผลิตและบริโภค ที่
่
้
ทําการเกษตรแบบมุงเน ้นการค ้า มีการใชสารเคมี
่
่
มากขึนในการเกษตร เชน ยาฆ่าแมลงและยาปราบ
้
ั
ศตรูพช เกิดสารพิษตกค ้างในดินและแหล่งนํ้ า
ื
ิ่
ี ิ
ั
กระทบต่อสงมีชวตขนาดเล็กในดิน และสตว์นํ้า
2. การเติบโตของประชากรและการกระจายตัวของ
ประชากร ทําให ้เกิดการรุกลํ้าเข ้าไปในพืนทีทม ี
้ ่ ี่
ี
ึ่
ความหลากหลายทางชวภาพสูง ซงกระทบต่อ
ความสมดุลของระบบนิเวศ
ี
ี
การสูญเสยความหลากหลายทางชวภาพ
ั
ั
3. การทําลายถินทีอยูอาศยตามธรรมชาติของสตว์
่ ่ ่
่
ั
นานาพันธุ์ เชน การทําลายป่ า การล่าสตว์
้
 4. มีการนํ าทรัพยากรธรรมชาติไปใชประโยชน์มาก
เกินไป
 5. การตักตวงผลประโยชน์จากชนิดพันธุของพืช
์
ั
และสตว์ป่า เพือผลประโยชน์ทางการค ้า โดย
่
ั
การค ้าขายสตว์และพืชป่ าแบบผิดกฎหมาย
ึ่
 6. การนํ าเข ้าชนิดพันธุตางถิน ซงมีผลกระทบต่อ
์ ่
่
การทําลายสายพันธุท ้องถิน
์
่


ิ่
่
7. การสร ้างมลพิษต่อสงแวดล ้อม เชน มลพิษทาง
นํ้ า มลพิษทางอากาศ และขยะ เป็ นต ้น
ี
การสูญเสยความหลากหลายทาง
ี
ชวภาพ
8. การเปลียนแปลงภาวะเศรษฐกิจ และการ
่
่
เปลียนแปลงของสภาพแวดล ้อมของโลก เชน
่
อุณหภูมโลกสูงขึน การเพิมขึนของนํ้ าทะเล ภัย
ิ
้
่ ้
แล ้งทําให ้เกิดปั ญหาการขาดแคลนนํ้ า การเกิดไฟ
ป่ า
ี
 9. ความก ้าวหน ้าของเทคโนโลยีชวภาพ
(biotechnology)ด ้านการตัดต่อหน่วยพันธุกรรม
หรือ จีเอ็มโอ (GMO; Genetically Modified
Organisms) หรือพันธุวศวกรรมศาสตร์ (genetic
ิ

ี
ี
ภาพแสดงถึงการสูญเสยความหลากหลายทางชวภาพ
ี
ความหลากหลายทางชวภาพใน
ประเทศไทย
ในประเทศไทยมีความสมบูรณ์ทางด ้าน
 พรรณไม ้ประมาณ 13,200 ชนิด
 พันธุสตว์ประมาณ 12,000 ชนิด
์ ั
 ป่ าไม ้


บทที่20 ความหลากหลายทางชีวภาพ