Downloaded 142 times
Uploaded byสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
ความหลากหลายทางระบบนิเวศ
หน่วยการเรียนรู้ที่่ 3 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ความหลากหลายทางระบบนิเวศ
- 1. รายวิชา ชีววิทยา 5(30245) ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
- 2. สารบัญ บทที่ 1 ความหลากหลายของระบบนิเวศ บทที่2 ดุลยภาพของสิ่งมีชีวิต บทที่ 3 ความหลากหลายทางชีวภาพ
- 3.
- 4. Organ อวัยวะ ,Organism สิ่งมีชีวิต สิ่งมีชีวิต คือ สิ่งที่สามารถ แพร่พันธุ์ ขยายพันธุ์ให้ลูกและ หลานรุ่นต่อๆไปได้
- 5. Population ประชากร ประชากรคือ สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันมาอยู่ร่วมกัน ในแหล่ง ที่อยู่อาศัยเดียวกัน
- 6. Community กลุ่มสิ่งมีชีวิต กลุ่มสิ่งมีชีวิตคือ สิ่งมีชีวิต หลายชนิดมาอยู่รวม ในที่อยู่อาศัย บริเวณเดียวกัน
- 7. ระบบนิเวศ Ecosystem คือ ระบบนิเวศ คือ บริเวณที่ประกอบด้วยปัจจัยทางชีวภาพ (ได้แก่ กลุ่มสิ่งมีชีวิต) และปัจจัยทางกายภาพที่เอื้อต่อการ ดารงชีวิต (ได้แก่ อุณหภูมิ แสงสว่าง หรือสภาพ ภูมิอากาศที่เหมาะสม) ซึ่งปัจจัยเหล่านี้มีความสัมพันธ์กัน เช่น ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกัน , ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตต่างชนิดกัน หรือ ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งไม่มีชีวิต นอกจากนี้ ภายในระบบนิเวศยังต้องมีการถ่ายทอดพลังงาน และมีการ หมุนเวียนของสารภายในระบบนิเวศ
- 8. ระบบนิเวศ Ecosystem ประกอบด้วย 1.ปัจจัยทางชีวภาพ ได้แก่ กลุ่มสิ่งมีชีวิต 2. ปัจจัยทางกายภาพ ได้แก่ อุณหภูมิ แสงสว่าง ดิน อากาศ ค่าความเป็ นกรด-เบสฯลฯ 3. ความสัมพันธ์ภายในระบบนิเวศ 4. การถ่ายทอดพลังงาน 5. การหมุนเวียนของสาร
- 9. ระบบนิเวศ ในโลกมีหลายระบบ ทั้งระบบนิเวศในน้าบนบก แต่ไม่ว่าจะเป็นระบบนิเวศใด ก็ตาม รวมกันเป็น โลกของสิ่งมีชีวิต หรือ ไบโอสเฟี ยร์ (Biosphere)
- 10. 1. Biomes ไบโอมหรือ ชีวนิเวศ ระบบนิเวศ ที่มีความคล้ายคลึงกันขององค์ประกอบทาง กายภาพ เช่น อุณหภูมิ ความชื้น และความคล้ายคลึงกันของ ปัจจัยทางชีวภาพ คือ ชนิดของพืชและสัตว์ที่มีความ คล้ายคลึงกัน เรียก ระบบนิเวศที่มีความคล้ายคลึงกันทั้ง ปัจจัยทางกายภาพและชีวภาพว่า ไบโอม(Biomes) หรือ ชีวนิเวศ
- 11. ประเภทของไบโอม (Biomes) ไบโอมบนบกแบ่งเป็น - ไบโอมป่าดิบชื้น - ไบโอมป่าผลัดใบในเขต อบอุ่น - ไบโอมป่าสน - ไบโอมทุ่งหญ้าเขตอบอุ่น - ไบโอมสะวันนา - ไบโอมทะเลทราย - ไบโอมทรุนดรา ไบโอมในน้า แบ่งเป็น - ไบโอมแหล่งน้าจืด - ไบโอมแหล่งน้าเค็ม
- 12.
- 13. Ecosystem ระบบนิเวศ คือ บริเวณที่ประกอบด้วยปัจจัยทางชีวภาพ และ ปัจจัยทางกายภาพ ที่เอื้อต่อการดารงชีวิต และ สิ่งเหล่านี้มีความสัมพันธ์กัน - ปัจจัยทางกายภาพ ได้แก่ แสง อุณหภูมิ ดิน อากาศ ฯลฯ - ปัจจัยทางชีวภาพ ได้แก่ กลุ่มสิ่งมีชีวิต *** โดยกลุ่มสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ มีบทบาทหน้าที่แตกต่างกัน ดังต่อไปนี้
- 14. บทบาทของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ แบ่งได้ 3 พวกคือ ผู้ผลิต (Producer) ผู้บริโภค (Consumer) ผู้ย่อยสลาย (Decomposer)
- 15. ผู้ผลิต (producer) • คือสิ่งมีชีวิต ที่สามารถสร้างอาหาร เองได้ ด้วยกระบวนการ สังเคราะห์แสง (Photosynthesis) เช่น พืช สาหร่าย แพงตอน พืช เป็ นต้น
- 16. ผู้บริโภค (consumer) คือ สิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ ส่วนมากคือสัตว์ ที่กินสิ่งมีชีวิตอื่นเป็ นอาหาร แบ่งได้ 4 ประเภท คือ 1. ผู้บริโภคพืช (Herbivore) 2. ผู้บริโภคสัตว์ (Carnivore) 3. ผู้บริโภคทั้งพืชและสัตว์ (Omnivore) 4. ผู้บริโภคซากพืชซากสัตว์ (Scaventure)
- 17. ผู้บริโภคพืช (Herbivore) • ผู้บริโภคพืช คือสัตว์ที่กินพืชเป็นอาหาร เช่น ช้าง ม้า วัว ควาย กวาง กระต่าย ปลาตะเพียน ปลานิล ฯลฯ
- 18. ผู้บริโภคสัตว์ (Carnivore) • คือสัตว์ที่กินสัตว์เป็นอาหาร เช่น สิงโต เสือ ไฮยีน่า(หมาไน) ฯลฯ
- 19. ผู้บริโภคพืชและสัตว์ (Omnivore) • คือสัตว์ที่กินได้ทั้งพืชและสัตว์ เช่น คน สุนัข ไก่ เป็ด ลิง
- 20. ผู้ย่อยสลาย (Decomposer) • หมายถึงสิ่งมีชีวิตที่สร้างอาหารเองไม่ได้ ได้รับอาหารจากการ ปล่อยเอนไซม์ ออกมาย่อยสลายซากสิ่งมีชีวิตต่างๆ แล้วดูดซึมเข้า สู่ร่างกาย เช่น แบคทีเรีย เห็ด รา
- 21. ประเภทของระบบนิเวศ ระบบนิเวศในน้า ระบบนิเวศบนบก (aquatic ecosystem)(terrestrial ecosystem)
- 22. ระบบนิเวศในน้า (Aquatic ecosystem) แบ่งเป็น2 ระบบ คือ ระบบนิเวศน้าจืด (Freshwater) ระบบนิเวศน้าเค็ม (marine)
- 23. ระบบนิเวศน้าจืด แบ่งเป็น 2 ชนิดโดยทั่วไปมีเกลือน้อยกว่าร้อยละ 0.1 หรือ น้อย กว่า 1 %๐ ระบบนิเวศน้านิ่ง ระบบนิเวศน้าไหล
- 24. ระบบนิเวศน้านิ่ง ระบบนิเวศน้านิ่ง แบ่งได้3 บริเวณ คือ - บริเวณชายฝั่ง (littoral zone) เช่น พืชน้ารากหยั่ง ลึก , พืชลอยน้า ฯลฯ - บริเวณผิวน้า (limnetic zone) - บริเวณน้าชั้นล่าง (profundal zone) ต่ากว่า ระดับผิวน้า จนถึง พื้นท้องน้า (benthic zone) แต่ละบริเวณประกอบด้วยสิ่งมีชีวิตใด ?
- 25. ระบบนิเวศน้าไหล แบ่งได้ 2บริเวณ คือ บริเวณแอ่งน้า (pool zone) และ บริเวณน้าไหลเชี่ยว (rapid zone) บริเวณแอ่งน้า บริเวณน้าไหลเชี่ยว
- 26. ระบบนิเวศแหล่งน้ากร่อย เป็ นบริเวณที่น้าจืดและน้าเค็ม มาบรรจบกัน มักพบตาม บริเวณปากแม่น้า ปากอ่าว และช่องแคบ เป็นบริเวณที่มี ความอุดมสมบูรณ์ มี แร่ธาตุอาหารสูง มักพบสัตว์น้าที่เป็น อาหารของมนุษย์ เช่น กุ้ง หอย ปู ปลา และเป็นแหล่งอนุบาล สัตว์น้า (เป็นที่อยู่ของลูกปลา ลูกกุ้ง ฯลฯ) พืชที่พบบริเวณนี้ ได้แก่ ต้นโกงกาง ต้อนแสม เป็นต้น
- 27. ระบบนิเวศน้าเค็ม (Marine) แบ่งได้2 บริเวณใหญ่ คือ บริเวณชายฝั่ง (coastal zone) บริเวณทะเลเปิ ด (open sea zone) ซึ่งเป็นบริเวณที่อยู่ห่างออกจากชายฝั่ง แบ่งออกเป็นเขตต่างๆ 3 เขต คือ - เขตที่แสงส่องถึง - เขตที่มีแสงน้อย - เขตที่ไม่มีแสง
- 28. ทะเลเปิ ด แสงส่องถึง เขตที่มีแสงน้อย ไม่มีแสง 0-200 m 200-1,500m 1,500-15,000 m
- 29. หาดทราย กระแสน้าขึ้นลงเป็นปัจจัยหนึ่งทาให้ความชื้น อุณหภูมิของ หาดทรายแตกต่างกัน กระแสน้าขึ้นน้าลงสิ่งมีชีวิตที่อาศัยหาดทราย หาดหิน อุณหภูมิ แสง และความชื้น มีการเปลี่ยนแปลงเกิดน้าขึ้นน้าลง ปู ปลิง ทะเล เพรียงหิน หอยนางรม ลิ่นทะเล แนวปะการัง (coral reefs)
- 30. ระบบนิเวศบนบก (Terrestrial ecosystem) ระบบนิเวศบนบกที่มีขนาดใหญ่ คือ ป่าไม้ ป่าไม้ในประเทศไทย แบ่งได้ 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือ ป่ าไม่ผลัดใบ (Evergreen forest) ป่ าผลัดใบ (Deciduous forest)
- 31. ป่ าไม่ผลัดใบ ได้แก่ - ป่าดิบชื้น - ป่ าดิบแล้ง - ป่ าดิบเขา - ป่ าสนเขา - ป่ าชายเลน - ป่ าพรุ ป่ าผลัดใบ ได้แก่ - ป่าเบญจพรรณ - ป่าเต็งรัง หรือ ป่าแดง
- 32. 1. ป่ าไม่ผลัดใบ(evergreen forest)
- 33. ป่ าดิบชื้น (tropicalrain forest หรือ tropical evergreen forest) ลักษณะ : ฝนตกชุก อุณหภูมิไม่เปลี่ยนแปลง เขียวตลอดปี พืชมีความสูงแตกต่างกัน แหล่งที่พบ : ภาคใต้ ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก พืช : ไม้ต้น 25-40 เมตร เช่น ไม้ยาง ตะเคียน ไม้สะ ยา ไม้กลาง เช่น 10-20 เช่น ตีนเป็นแดง จิกเขา ไม้พื้นล่าง ไม่เกิน 7 เมตร เช่น ไม้พุ่ม ปาล์ม ไผ่ หวาย และเถาวัลย์ ป่าดิบชื้น >>> อุทยานแห่งชาติเขาสก จ.สุราษฎร์ธานี
- 35. ลักษณะ :ป่ าโปร่ง แห้งแล้งอย่างน้อย 3-4 เดือน แหล่งที่พบ : ภาคเหนือ ตะวันออกเฉียงเหนือ พืช : พืชเด่น เช่น ยางแดง มะค่าโมง เคี่ยม หลุมพอ กะบาก ตะเคียนหิน พืชรอง เช่น พลอง กระเบาเล็ก ป่ าดิบแล้ง >>> อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ จ.นครราชสีมา ป่ าดิบแล้ง (dry evergreen forest)
- 37. ลักษณะ :ป่ าใน พ.ท.สูง ระดับน้าทะเล 1,000 เมตร ขึ้นไป แหล่งที่พบ : เทือกเขาสูงภาคเหนือ ป่ าต้นน้า พืช : ไม้วงศ์ก่อ นางพญาเสือโคร่ง อบเชย มะขามป้ อมแดง สนเขา จาปีป่ า ไม้พื้นล่าง เช่น กุหลาบป่ า กล้วยไม้ดิน ป่ าดิบเขา >>> อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จ.เชียงใหม่ ป่ าดิบเขา (hill evergreen forest หรือ mountain forest)
- 40. ลักษณะ :ต้นไม้มีใบเรียวเล็ก แหล่งที่พบ : ภูเขาสูงภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พืช : สนสองใบ สนสามใบ ไม้พุ่ม ไม้ล้มลุก สัตว์ : แมวป่ า หมาป่ า ชะมด อีเห็น และสัตว์ กินเมล็ดสนได้แก่ กระรอก และนก ป่ าสน >>> อุทยานแห่งชาติแสลงหลวง จ.พิษณุโลก ป่ าสน (coniferous forest)
- 42. ลักษณะ :ขึ้นตามแนวทะเล ปากแม่น้า น้ากร่อย มี ความหลากหลายทางชีวภาพสูง แหล่งที่พบ : ชายฝั่งทะเล อ่าวไทย ชายฝั่งอันดามัน พืช : โกงกาง แสม ลาพู ตะบูน เป็นต้น สัตว์ : แหล่งอาหาร วางไข่ อนุบาลตัวอ่อน เช่น กุ้ง หอย ปู ปลา ป่ าชายเลน >>> อ่าวคุ้งกระเบน จ.จันทบุรี ป่ าชายเลน (mangrove forest)
- 44. ลักษณะ :ที่ลุ่ม น้าขังตลอดปี ดินอินทรีย์ พรุ น้ามี ความเป็นกรดสูง ป่ าแน่นทึบ แหล่งที่พบ : ภาคใต้ เช่น พรุโต๊ะแดง พืช : หวาย ปากแดง หลุมพี ฯลฯ สัตว์ : แหล่งอาหาร วางไข่ อนุบาลตัวอ่อน เช่น กุ้ง หอย ปู ปลา ป่ าพรุ >>> พรุโต๊ะแดง จ.นราธิวาส ป่ าพรุ(peat swamp forest)
- 46. 2. ป่ าผลัดใบ(deciduous forest)
- 47. ป่ าเบญจพรรณ (mixeddeciduous forest) ลักษณะ : ป่ าโปร่ง ต้นไม้ขนาดใหญ่และขนาดกลาง ดินร่วนปนทราย แหล่งที่พบ : ทุกภาคในประเทศไทย ยกเว้น ภาคใต้ พืช : พันธุ์ไม้หลักสาคัญ มี 5 ชนิด ได้แก่ สัก มะค่า แดง ประดู่ และชิงชัน ป่ าเบญจพรรณ >>> เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าห้วยขาแข้ง จ.อุทัยธานี
- 51. ป่ าเต็งรัง ป่าแดง และป่ าแพะ (dry dipterocarp forest) ลักษณะ : ป่ าโปร่ง ต้นไม้ขนาดใหญ่ แหล่งที่พบ : พื้นที่แห้งแล้งของทุกภาค โดยเฉพาะ....ภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ ยกเว้น ภาคใต้ และ ภาคตะวันออก จ.จันทบุรี และตราด พืช : เต็ง รัง ไผ่เพ็ก พะยอม เหียง พลวง ประดู่แดง มะขามป้ อม ป่ าเต็งรัง ป่ าแดง ป่ าแพะ >>> สถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช จ.นครราชสีมา
- 55.