1. หน่วยที่ 2 หลักนิเวศวิทยา Principle of Ecology

2. นิเวศวิทยา Ecology มีรากศัพท์มาจากภาษากรีก คำว่า Eco = Oikos หมายถึง บ้าน ( House ) Logy = logos หมายถึง การศึกษา ( Study ) นิเวศวิทยา หมายถึง การศึกษาที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต โดยศึกษาถึงชนิดของสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต บทบาทและความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตด้วยกันเอง รวมทั้งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต

3. ศัพท์ทางนิเวศวิทยา Biosphere หมายถึง อาณาบริเวณที่มีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ ซึ่งประกอบด้วย 3 ส่วน ได้แก่ ดิน ( Geosphere ) น้ำ ( Hydrosphere ) อากาศ ( Atmosphere )

6. Population หมายถึง สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันที่เกิดขึ้นและดำรงชีพอยู่ในระบบนิเวศหนึ่งๆ Community หมายถึง ประชากรต่างชนิดกันที่อาศัยอยู่ในระบบนิเวศหนึ่ง Habitats หมายถึง บริเวณที่เป็นที่อยู่อาศัยเฉพาะของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิด ซึ่งสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะดำรงชีวิตอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เป็นถิ่นที่อยู่ของตนเอง ในสภาพแวดล้อมหนึ่งๆ จะมีสิ่งมีชีวิตที่มีชนิดและลักษณะต่างกันออกไป

8. ระบบนิเวศ ( Ecosystem ) หมายถึง ระบบที่ประกอบด้วยสิ่งมีชีวิตหลายชนิด และสิ่งไม่มีชีวิตที่อาศัยในบริเวณเดียวกัน มีความสัมพันธ์ต่อกัน เพื่อถ่ายทอดสารอาหารและพลังงานให้กัน Community + Habitat + Relation

9. การเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศ ( Ecological succession ) ระบบนิเวศหนึ่งๆ จะมีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ การเปลี่ยนแปลงอาจเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วหรือช้าต่างๆกัน เมื่อองค์ประกอบในระบบนิเวศเปลี่ยน จะทำให้เกิด การเปลี่ยนแปลงการถ่ายทอดสารอาหารและพลังงาน ซึ่งจะทำให้ลักษณะของระบบนิเวศนั้นเปลี่ยนแปลงไป

10. ตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในระบบนิเวศ

11. ทำไมต้องศึกษาระบบนิเวศ ? เพื่อให้องค์ประกอบในระบบนิเวศมีอยู่ครบถ้วน และทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

12. องค์ประกอบในระบบนิเวศ ( Component of Ecosystem ) แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ 1. องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต ( Abiotic component ) ได้แก่ - สารอินทรีย์ ( Organic compound) - สารอนินทรีย์ ( Inorganic cpd ) - สภาพแวดล้อมทางกายภาพ ( Physical factor )

13. 2. องค์ประกอบที่มีชีวิต ( Biotic component ) แบ่งเป็น 2.1 ผู้ผลิต ( Producer ) จัดเป็น Autotroph

14. ผู้บริโภค ( Consumer ) heterotroph บริโภคพืช ( Herbivore ) Primary Consumer

15. บริโภคสัตว์ ( Carnivore ) secondary

16. บริโภคทั้งพืชและสัตว์ ( Omnivore ) Tertiary

17. บริโภคซาก ( Scavenger ) Detritivore

18. 2.3 ผู้ย่อยสลาย Decomposer

19. สารอินทรีย์ ( Organic substance ) สารอนินทรีย์ ( Inorganic substance )

20. ความสัมพันธ์ในระบบนิเวศ 1. แบบพึ่งพา ( mutualism ) + , + ไลเคนส์ ( lichens ) คือ การดำรงชีวิตร่วมกันของรากับสาหร่าย แบคทีเรียไรโซเบียม ( Rhizobium ) ในปมรากพืชวงศ์ถั่ว โปรโตซัวในลำไส้ปลวก

21. 2. การได้ประโยชน์ร่วมกัน Protocooperation + , + • แมลงกับดอกไม้ • นกเอี้ยงกับควาย • มดดำกับเพลี้ย • ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล ( sea anemone )

22. 3. แบบเกื้อกูล ( Commensalism ) + ,0 ปลาฉลามกับเหาฉลาม กล้วยไม้กับต้นไม้ใหญ่ นกทำรังบนต้นไม้

23. 4. การล่าเหยื่อ ( Predation ) + ,- เสือกับกวาง กบกับแมลง ผู้ล่า เรียกว่า Predator เหยื่อ เรียกว่า Prey

24. 5. ภาวะปรสิต ( Parasitism ) + ,- ฝ่ายได้ประโยชน์ คือ ปรสิต ( Parasite ) ฝ่ายเสียประโยชน์ คือ ผู้ถูกอาศัย ( Host ) - Ectoparasite - Endoparasite

25. 6. ภาวะเป็นกลาง ( Nutralism ) 0,0 คนกับแมว เสือกับต้นหญ้า

26. 7. ภาวะแข่งขัน ( Competition ) -,- ต้นหญ้าในนาข้าว มีการแย่งชิงที่อยู่อาศัย อากาศ น้ำ แสงแดด แร่ธาตุ สิ่งมีชีวิตทั้งสองชนิดจะเจริญได้ไม่ดี เนื่องจากมีการยับยั้งการเจริญซึ่งกันและกัน

27. การถ่ายทอดสารอาหารในระบบนิเวศ การถ่ายทอดสารอาหารในระบบนิเวศเกิดขึ้นอย่าง เป็นวัฏจักร ( Cycle ) ผ่านทางสายโซ่อาหารและสายใยอาหาร สายโซ่อาหาร ( Food chain ) คือ การกินต่อกันเป็นทอด ทำให้เกิดการเคลื่อนย้ายพลังงาน และวัตถุธาตุในระบบนิเวศผ่านผู้ผลิตไปยังผู้บริโภคในระดับ ต่าง ๆ

29. ประเภทของห่วงโซ่อาหาร Predator food chain หรือ Grazing food chain Detritous food chain Parasite food chain

30. Detritous food chain ซากใบไม้ เชื้อรา แบคทีเรีย Parasitic food chain ต้นไม้ ไวรัส 1 ไวรัส 2

31. การถ่ายทอดพลังงานในระบบนิเวศ ในระบบนิเวศจะเกิดในทิศทางเดียว ไม่หมุนกลับเป็นวัฎจักร ( Non cycle ) การถ่ายทอดพลังงานในระบบนิเวศ จะเป็นไปตาม กฎ 10 % ( Ten percent law ) ในระบบนิเวศบนบกทั่วไป ประมาณร้อยละ 90 ของผลผลิตสุทธิ จะไม่ผ่านไปสู่สัตว์ พลังงานจะตกค้างอยู่ในส่วนของพืช กลายเป็นเนื้อเยื่อและกิ่งก้าน พลังงานจะถ่ายทอดในระบบนิเวศตามกฎเทอร์โมไดนามิกส์ข้อแรกที่ว่า พลังงานจะสร้างขึ้นมาใหม่หรือทำลายให้สูญไปไม่ได้ แต่พลังงานสามารถเปลี่ยนจากสภาพหนึ่งไปเป็นอีกสภาพหนึ่งได้

32. พลังงานจากดวงอาทิตย์จะเข้าสู่ระบบนิเวศในรูปของแสง จากนั้นพืชใบเขียวจะตรึงพลังงานจากแสงบางส่วนแปรสภาพมาเป็นพลังงานทางชีวเคมี อยู่ในรูปมวลชีวภาพ ( Biomass ) ของพืช ข้อที่สองที่ว่า ทุกครั้งที่มีการถ่ายทอดพลังงานจะเกิดการหมุนเวียนพลังงาน พลังงานนั้นไม่สามารถถ่ายทอดได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ พลังงานบางส่วนจะสูญเสียไปในการหายใจ ของสัตว์และจุลินทรีย์ ในที่สุดพลังงานจะถูกปล่อยออกจากระบบนิเวศในรูปความร้อน ร้อยละ 90 การถ่ายทอดพลังงานผ่านสายโซ่อาหารทำให้เสียพลังงานไปตามลำดับ ดังนั้น ลำดับขั้นของการบริโภคจะไม่ยาวเกินห้าลำดับขั้น

33. ผัก หนอน นก คน เชื้อรา 690 Kcal 69 Kcal 6.9 Kcal 0.69 Kcal 0.069 Kcal ผู้ผลิตมีพลังงาน 100 ส่วน ผู้บริโภคได้รับ 10 ส่วน ถ้า ผู้ผลิตมีพลังงาน 690 ส่วน ผู้บริโภคได้รับ 10 x 690/100 =69 ส่วน 90 % 90 %

34. คือ สหสัมพันธ์ของสายโซ่อาหารในแต่ละระดับ เกิดจากการที่สิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งกินอาหารมากกว่า หนึ่งชนิด เช่น คนกินทั้งพืชและสัตว์ นกกินทั้งแมลงและพืช ทำให้เกิดการส่งถ่ายธาตุอาหารและพลังงานในระบบนิเวศหนึ่งๆ อย่างสลับซับซ้อน สายใยอาหาร ( Food web )

35. ตัวอย่างสายใยอาหาร ( Food web )

36. ข้าว หนูนา นกเหยี่ยว ตั๊กแตน งู คน เชื้อรา

38. การถ่ายทอดสารพิษในระบบนิเวศ สารพิษที่ปนเปื้อนในระบบนิเวศเช่น สาร DDT ที่ใช้กำจัดแมลงศัตรูพืช การถ่ายทอดสารพิษผ่านสายโซ่และสายใยอาหารจะเกิดขึ้น แบบทวีคูณ

39. ระบบนิเวศภาคพื้นทวีป ป่าดิบชื้น เป็นป่าเขียวชอุ่มร่มรื่นที่พบบริเวณใกล้เส้นศูนย์สูตรของโลก ทวีปแอฟริกากลาง เอเชียใต้และตะวันออกเฉียงใต้ อากาศบริเวณนี้มีการเปลี่ยนไม่มากนัก ที่สำคัญคือมีฝนตกชุกทำให้มีความชุ่มชื้น มีอินทรียสารอุดมสมบูรณ์มาก และมีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่เป็นจำนวนมากมาย ที่พบในประเทศไทย มีทั้งป่าดิบเขา ป่าดิบแล้ง ป่าพรุ ฯลฯ ไม้ที่พบ เช่น ยาง ตะเคียน เฟิร์น หวาย สัตว์ที่พบ เช่น ช้างป่า หมูป่า

40. รูปป่าอะเมซอน ในทวีปอเมริกาใต้

41. ป่าผลัดใบ ( Deciduous forest) ป่าผลัดใบได้รับน้ำฝนน้อยกว่าป่าดิบชื้น พบทั้งในเขตอบอุ่น และเขตร้อนของโลก เช่น ในทวีปอเมริกา ยุโรป ตอนเหนือของออสเตรเลีย ประเทศจีน และในประเทศไทย พรรณไม้หลักเป็นไม้ต้นใบกว้างซึ่งทิ้งใบในช่วงฤดูแล้งหรือฤดูหนาว และผลิใบอีกครั้งเมื่อมีฝนตก เช่น ต้นก่อ ต้นเต็ง ต้นรัง สัตว์ที่พบ เช่น กวาง และสุนัขจิ้งจอก

42. ทุ่งหญ้าอบอุ่น ( Temperate grassland ) มักมีฝนตกในช่วงฤดูร้อน และแห้งแล้งในฤดูหนาว พบทางตอนเหนือของบราซิล ทุ่งหญ้าในเขตอบอุ่นในทวีปอเมริกาเหนือ เรียกว่า แพรรี่ ( prairie ) ในเขตยูเรเชีย เรียก สเต็ปป์ ( steppe) ในทวีปอเมริกาใต้เรียก แพมพาส (pampas) ในประเทศฮังการี เรียก พัสซ์ทา ( Puszta ) พืชที่พบ คือ ทานตะวัน ถั่ว สัตว์ที่พบ คือ ม้าลาย กระรอกและวัวไบสัน

43. ระบบนิเวศทุ่งหญ้าเขตร้อน ( Tropical Grassland ) ทุ่งหญ้าในเขตร้อนเช่นที่พบในทวีปอัฟริกา และออสเตรเลีย ประเทศอินเดีย และในประเทศไทย เรียกว่า สะวันนา ( savanna) มีฤดูแล้งยาวนาน มีไม้พุ่มที่มีหนาม มีไม้ต้นทนแล้ง และไม้ล้มลุก พบ Acacia และ Cactus สัตว์ที่พบมีหลากหลาย เช่น ช้าง ม้าลาย สิงโตในอัฟริกา หมีโคลา จิงโจ้ และนกอีมูในออสเตรเลีย ฝูงช้างในทุ่งหญ้าสะวันนา ทวีปอัฟริกา

44. ทะเลทราย ( Desert ) คือบริเวณที่มีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยไม่เกิน 10 นิ้วต่อปี มีอากาศร้อนจัด เช่น ทะเลทรายซาฮาราในอัฟริกา ทะเลทรายโซโนรันในเม็กซิโก มีฤดูหนาวสั้นๆ ที่ไม่หนาวมากนัก แต่ทะเลทรายบางแห่ง เช่น ทะเลทรายโกบีในมองโกเลียอาจมีอุณหภูมิต่ำกว่าจุดเยือกแข็งยาวนานในฤดูหนาว พืชที่พบในทะเลทรายเป็นพวกไม้พุ่มทนแล้ง พืชอวบน้ำ และพืชปีเดียว ในทะเลทรายมีสัตว์เลื้อยคลาน พวกงูและกิ้งก่า และสัตว์ใช้ฟันกัดแทะ เช่น พวกหนูและแมลงชุกชุม สัตว์ส่วนใหญ่หากินกลางคืนเพื่อหลีกเลี่ยงอากาศร้อนในตอนกลางวัน ตะกวดทะเลทราย ( desert monitor ) ทะเลทรายธาร์บริเวณรอยต่อของประเทศอินเดียและปากีสถาน

45. ทุนดรา ( Tundra ) เป็นบริเวณหนาวเย็นที่มีหิมะปกคลุมเกือบตลอดปี แม้ในช่วงฤดูร้อนสั้นๆ ใต้พื้นดินก็ยังเป็นน้ำแข็ง ทำให้เป็นบริเวณที่ไม่พบไม้ต้นใดๆ มีแต่พืชล้มลุก และไม้พุ่ม เขตทุนดรา ได้แก่ พื้นที่ของรัฐอะลาสก้า และ ไซบีเรีย สัตว์ที่พบในเขตทุนดรามีไม่มากชนิดนัก เช่น นก ซึ่งจะอพยพหนีหนาวไปเมื่อฤดูร้อนสิ้นสุดลง ดอกไม้หลากชนิดที่บานในช่วงฤดูร้อนในแถบอาร์กติก

46. ป่าสน หรือไทก้า ( taiga ) สภาพอากาศหนาวเย็นและแห้ง แต่มีฝนตกมากกว่าเขตทุนดรา และมีฤดูร้อนยาวนานกว่าเขตทุนดราเล็กน้อย มีสนเป็นพรรณไม้หลัก คือ สนสองใบ สนสามใบ พบในแคนาดา จีน ฟินแลนด์ ฯลฯ สัตว์ที่พบในป่าสน เช่นกวางมูส แมวป่า กระต่ายป่า สุนัขป่า

47. การหมุนเวียนของธาตุ การหมุนเวียนของธาตุเกิดขึ้นแบบหมุนเวียน เป็นวัฏจักร ( Cycle) วัฏจักรคาร์บอน ( Carbon Cycle ) แหล่งคาร์บอนจากธรรมชาติ คือ คาร์บอนไดออกไซด์ นอกจากนี้ยังมีหินปูน ซึ่งมีคาร์บอเนตเป็นส่วนประกอบ และคาร์บอนในรูปน้ำมันและถ่านหิน ซึ่งเกิดจากการทับถม ของซากพืชซากสัตว์นานนับล้านปี วัฏจักรคาร์บอนเกิดขึ้นจากการที่ พืชสีเขียว เปลี่ยนก๊าซ คาร์บอนไดออกไซด์โดยกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง ( Photosynthesis ) ได้ผลผลิต คือ น้ำตาลกลูโคสและก๊าซออกซิเจน ดังสมการ 6CO 2 + 6H 2 O C 6 H 12 O 6 + 6O 2 light

48. มนุษย์ สัตว์และจุลินทรีย์จะใช้ออกซิเจนในกระบวนการหายใจ ( Respiration ) เพื่อย่อยสลายสารอินทรีย์ให้โมเลกุลมีขนาดเล็กลงโดยอาศัยเอนไซม์ช่วยในการย่อยสลาย เพื่อให้ได้พลังงานมาใช้สำหรับการทำงานของเซลล์ ซึ่งผลที่ได้ คือ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และน้ำกลับสู่บรรยากาศ จากนั้นคาร์บอนไดออกไซด์จะถูกนำไปใช้ในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงของพืชต่อไป การหมุนเวียนของวัฏจักรคาร์บอนจึงเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา

49. ตัวอย่างวัฏจักรคาร์บอนในแหล่งน้ำ

50. O 2

51. ผลกระทบจากการหมุนเวียนคาร์บอนไม่เป็นวัฏจักร หากในบรรยากาศมีปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากเกินไป จะทำให้ สิ่งมีชีวิตขาดออกซิเจนในการหายใจ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่เพิ่มขึ้นจะดูดซับความร้อนจากรังสียูวีที่แผ่มาจากดวงอาทิตย์ไว้ในบรรยากาศของโลก ทำให้เกิดปรากฏการณ์เรือนกระจก อุณหภูมิของโลกจะสูงขึ้น สิ่งมีชีวิตบนดินและในน้ำอาจตาย มนุษย์อาจเกิดมะเร็งผิวหนัง หากผิวหนังได้รับความร้อนเป็นเวลานานอาจเกิดการไหม้ ( Sun burn ) หรืออาจ เกิดโรคต้อกระจก จากรังสียูวี ความร้อนที่เกิดขึ้นบนโลกส่งผลให้น้ำแข็งขั้วโลกเกิดการละลาย เกิดภาวะน้ำท่วม ในพื้นที่ที่เคยเป็นที่ดิน

52. 2. วัฏจักรไนโตรเจน ( Nitrogen cycle ) วัฏจักรไนโตรเจน ประกอบด้วย การย่อยสลายโปรตีน ( Proteolysis ) คือ การย่อยสารอินทรีย์ ที่มีไนโตรเจนเป็นองค์ประกอบ เช่น โปรตีน กรดนิวคลีอิก ในซากพืชซากสัตว์ด้วยเอนไซม์ ผลที่ได้จากการย่อย ในสภาพที่มีออกซิเจนจะได้ กรดอะมิโน ( Amino acid ) แอมโมนิฟิเคชัน ( Ammonification ) เป็นกระบวนการดึงหมู่ อะมิโนออกจากโครงสร้างของกรดอะมิโน โดยวิธีดีอะมิเนชัน ได้ แอมโมเนีย ( สารอนินทรีย์ไนโตรเจน ) NH 4 - โดยการกระทำของจุลินทรีย์ในธรรมชาติ เช่น เชื้อรา แบคทีเรีย

53. ไนตริฟิเคชัน ( Nitrification ) เป็นการออกซิไดซ์ แอมโมเนีย ไปเป็น ไนไตรท์ และ ไนเตรท 2NH 3 + 3O 2 Nitrosomonas sp. 2HNO 2 + 2H 2 O HNO 2 + ½ O 2 Nitrobacter sp. HNO 3 ดีไนตริฟิเคชัน ( Denitrification ) เป็นการรีดิวซ์ ไนเตรท ไปเป็น ก๊าซไนโตรเจน 2NO 3 2NO 2 2NO N 2 O N 2

54. การตรึงไนโตรเจน ( Nitrogen fixation ) เป็นการตรึง ก๊าซไนโตรเจน ในบรรยากาศเปลี่ยนไปเป็น ไนเตรท ในดินหรือน้ำ โดยจุลินทรีย์ในดิน เช่น Azotobacter sp. และ Rhizobium เพื่อนำไปเป็นธาตุอาหารแก่พืช

55. ภาพการเกิดวัฎจักรไนโตรเจน

57. ผลกระทบจากการหมุนเวียนไนโตรเจน ไม่เป็นวัฏจักร พืช เจริญเติบโตช้าเนื่องจากดินขาดแร่ธาตุไนโตรเจน เกิดโรคขาดสารอาหารโปรตีนในสิ่งมีชีวิต เช่น โรคตาลขโมย ทำให้เด็กแคระแกน แหล่งน้ำเน่าเสียจากสารประกอบไนโตรเจน เช่น แอมโมเนียและไนไตรท์ ซึ่งเป็นพิษต่อสัตว์น้ำ

58. วัฏจักรฟอสฟอรัส ( Phosphorus cycle ) ฟอสฟอรัส เป็นธาตุที่จำเป็นต่อการดำรงชีพของสิ่งมีชีวิต เพราะเป็นองค์ประกอบของ DNA , RNA และ รวมทั้งในการเจริญเติบโตของ พืช การหมุนเวียนของฟอสฟอรัสต่างจากธาตุอื่นที่ไม่มีการหมุนเวียนผ่านรูปที่เป็นก๊าซ ฟอสฟอรัส เป็นธาตุที่อยู่ในธรรมชาติน้อยมาก และเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยา เช่น แผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด ด้วยเหตุนี้ฟอสฟอรัสจึงถูกใช้หมุนเวียนอยู่ระหว่างสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิตในปริมาณที่จำกัด

59. ฟอสฟอรัสส่วนใหญ่จะอยู่ในรูปของ หินฟอสเฟต ( PO 4 2- ) หรือแร่ฟอสเฟต เมื่อถูกกัดกร่อนโดยน้ำ การชะล้างโดย ฝน และกระแสลมปะปนอยู่ในดิน จะกลายเป็นรูปที่ละลายน้ำได้ ( Soluble Phosphate ) ซึ่งพืชสามารถนำไปใช้ และ จะถูกถ่ายทอดไปในระบบนิเวศตาม ห่วงโซ่อาหาร เมื่อพืชและสัตว์ตายลงก็ฟอสเฟตในซากสิ่งมีชีวิตจะถูกย่อยสลายโดยแบคทีเรียกลุ่ม Phosphate reducing Bacteria ในดินให้อยู่ในรูปที่ละลายน้ำได้ และกลับเข้าสู่พืช สัตว์และมนุษย์ผ่านห่วงโซ่อาหารอีกครั้ง ในกรณีที่ธาตุฟอสฟอรัสที่สลายตัวยาก อยู่ในรูปที่ไม่ละลายน้ำ ได้เรียกว่า หินกัวโน ( Guano rock )

60. Phosphorus cycle

61. ผลกระทบจากการหมุนเวียนฟอสฟอรัส ไม่เป็นวัฏจักร หากในดินขาดแร่ธาตุฟอสฟอรัส หรือเมื่อฟอสฟอรัสอยู่ในรูปที่ไม่ละลายน้ำ ทำให้พืชดูดซึมไปใช้ไม่ได้ พืชจะเจริญเติบโตได้ไม่ดี คนเกิดโรคกระดูกผุและฟันผุ ร่างกายไม่แข็งแรง หากในแหล่งน้ำมีการปล่อยสารประกอบฟอสเฟต ซึ่งพบในสารซักล้าง เช่น ผงซักฟอก ลงในแหล่งน้ำจะทำให้เกิดการเจริญอย่างรวดเร็วของสาหร่าย ( Algae bloom )

62. ในการเกษตรกรรมจะใช้ ปุ๋ยฟอสเฟต ในรูปของ สารประกอบอ นินท รีย์ แต่ถ้าปุ๋ยเหล่านี้ถูกชะล้างลงสู่แหล่งน้ำมาก จะเกิดการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วของพืชน้ำ เกิด ปรากฏการณ์ยูโทร ฟิเคชั่น ( Eutrophication ) ตามมา

63. วัฏจักรกำมะถัน ( Sulphur cycle ) กำมะถันในธรรมชาติพบทั้งที่เป็นอิสระ และสารประกอบ นอกจากนี้ยังพบมากบริเวณภูเขาไฟ เมื่อสิ่งมีชีวิตตายจะถูกย่อยสลายและปล่อยกำมะถันออกมา ในรูปซัลเฟต ( SO 4 2- ) สารประกอบซัลเฟตจะถูกพืชนำไปใช้ กลายเป็นกรดอะมิโน ที่มีกำมะถัน รวมเข้าเป็นโปรตีน เมื่อสัตว์กินพืช กำมะถันจึงไปอยู่ในเนื้อเยื่อสัตว์ด้วย ซัลเฟตอาจถูกรีดิวซ์ไปเป็นก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์ ( H 2 S ) โดย Sulphur reducing bacteria

64. ไฮโดรเจนซัลไฟด์ที่เกิดขึ้นจากการรีดิวซ์ซัลเฟตและจากการย่อยสลายกรดอะมิโนจะถูกออกซิไดซ์ไปเป็น ธาตุกำมะถัน การทับถมของซากสิ่งมีชีวิตในดินเป็นเวลานานจะทำให้เกิดถ่านหินและน้ำมันซึ่งมีธาตุ กำมะถัน เป็นองค์ประกอบ เมื่อนำเชื้อเพลิงมาเผาไหม้จะเกิด ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ( SO 2 ) ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ที่เกิดจากการเผาไหม้จะ รวมตัวกับน้ำ ในบรรยากาศเกิดเป็น กรดซัลฟูริค ( Sulfuric acid/H 2 SO 4 ) เรียกว่า ฝนกรด ( Acid rain ) ในบรรยากาศและตกลงในดิน 2S + 2H 2 O + 3O 2 2H 2 SO 4

65. ภาพแสดงการเกิดวัฏจักรซัลเฟอร์

66. ผลกระทบจากการหมุนเวียนซัลเฟอร์ไม่เป็นวัฏจักร ฝนกรดที่เกิดขึ้นในบรรยากาศสามารถกัดกร่อนโลหะให้เกิดสนิมหรือทำให้ใบพืชเป็นจุดด่าง เนื่องจากกรดจะทำลายคลอโรฟิลล์ที่ใบพืช ทำให้พืชสังเคราะห์แสงได้น้อยลง จึงเจริญเติบโตช้า ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ในบรรยากาศยังไปปิดปากใบพืช ทำให้ความสามารถในการสังเคราะห์แสงลดลง ความเป็นกรดที่เพิ่มขึ้นของน้ำทำให้สัตว์น้ำไม่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ ความเป็นกรดในดินเพิ่มมากขึ้น

67. วัฏจักรของน้ำ เริ่มต้นจากการระเหย (Evaporation) ของน้ำที่อยู่ตามแหล่งน้ำต่างๆ ตั้งแต่ มหาสมุทร ทะเล แม่น้ำ คลองต่างๆ รวมทั้งจากพื้นดินด้วย จากการคายน้ำของพืช (Transpiration) กลายเป็นไอน้ำ (WaterVapor) ซึ่งอุณหภูมิของไอน้ำจะสูงกว่าจุดเดือด และเมื่ออากาศมีอุณหภูมิต่ำ ไอน้ำจะรวมตัวกัน (Condensation) ตกสู่ผิวโลก น้ำในมหาสมุทรมีพื้นที่ประมาณ 70% ของพื้นที่ทั้งโลก และมีการตกสู่พื้นโลกประมาณ 10 % ในรูปของฝนและหิมะ บางส่วนก็จะซึมลงดินและลงสู่แหล่งน้ำต่างๆ และเกิดการระเหยอีกครั้งหนึ่ง

68. Hydrological cycle