αεγ β γυμνασίου εν: 15 κείμενο-μετάφραση-ερωτήσεις- παράλληλο κείμανο

1. Φύντες καλῶς καὶ φρονοῦντες ὅμοια,
πολλὰ μὲν καλὰ καὶ θαυμαστὰ (ἔργα)
οἱ πρόγονοι τῶν ἐνθάδε κειμένων ἠργάσαντο,
Επειδή ήταν καλοί (ευγενείς) εκ φύσεως και
είχαν κοινές αντιλήψεις πολλά καλά και
αξιοθαύμαστα έκαναν οι πρόγονοι των
νεκρών που κείτονται εδώ
οἱ ἐξ ἐκείνων γεγονότες
ἀείμνηστα δὲ καὶ μεγὰλα τρόπαια
διὰ τὴν αὐτῶν ἀρετὴν κατέλιπον
και οι απόγονοι εκείνων
αείμνηστα και μεγάλα τρόπαια νίκης
άφησαν πίσω τους εξαιτίας της αρετής τους.
Μόνοι γὰρ ὑπὲρ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος
πρὸς πολλὰς μυριάδας τῶν βαρβάρων διεκινδύνευσαν
Γιατί μόνοι για όλη την Ελλάδα μπήκαν σε
κινδύνους ενάντια σε πολλές δεκάδες
χιλιάδες βαρβάρων.
Ὁ γὰρ τῆς Ἀσίας βασιλεὺς
ἐλπίζων καὶ τὴν Εὐρώπην δουλώσεσθαι
ἔστειλε πεντήκοντα μυριάδας στρατιάν.
Γιατί ο βασιλιά της Ασίας,
ελπίζοντας να υποδουλώσει και την Ευρώπη,
έστειλε στρατό πεντακοσίων χιλιάδων
ανδρών.
. Ἡγησάμενοι δέ ῥᾳδίως τῶν πολλῶν Ἑλλήνων ἄρξειν,
Κι επειδή πίστεψαν ότι εύκολα θα
εξουσίαζαν και τους υπόλοιπους Έλληνες
.
εἰ τήνδε τὴν πόλιν ἢ ἑκοῦσαν φίλην ποιήσαιντο
ἢ ἄκουσαν καταστρέψαιντο,
αν αυτήν την πόλη ή την έκαναν φίλη με τη
θέλησή της
ή την υπέτασσαν χωρίς τη θέλησή της,
ἀπέβησαν εἰς Μαραθῶνα,
νομίσαντες οὕτως
ἂν εἶναι τοὺς Ἕλληνας ἐρημοτάτους συμμάχων,
αποβιβάστηκαν στο Μαραθώνα,
επειδή πίστεψαν με τον τρόπο αυτό
ότι οι Έλληνες θα ήταν εντελώς αβοήθητοι
από συμμάχους,
εἰ τὸν κίνδυνον ποιήσαιντο
ἔτι στασιαζούσης τῆς Ἑλλάδος.
αν αποτολμούσαν την επίθεση,
ενώ ακόμα οι Έλληνες θα διαφωνούσαν.
Ἔτι δ’ αὐτοῖς ἐκ τῶν προτέρων ἔργων περὶ τῆς πόλεως
τοιαύτη δόξα παρειστήκει,
Ακόμα για την πόλη από τα προηγούμενα
έργα της τέτοια εντύπωση είχαν σχηματίσει,
ὡς ἐκείνοις καὶ Ἀθηναίοις πολεμήσουσι
εἰ μὲν πρότερον ἐπ’ ἄλλην πόλιν ἴασιν.
ότι, θα πολεμούσαν εναντίον εκείνων και των
Αθηναίων,
αν πρωτύτερα έκαναν επίθεση εναντίον
άλλης πόλης.
προθύμως γὰρ τοῖς ἀδικουμένοις ἥξουσι βοηθήσοντες γιατί θα έρχονταν με προθυμία να
βοηθήσουν αυτούς που αδικούνταν
Ενότητα 15η
Η Αθήνα προπύργιο της Ευρώπης
Λυσίας, Ἐπιτάφιος τοῖς Κορινθίων βοηθοῖς 20-22 (διασκευὴ)
© Ελληνικός Πολιτισμός - Γιάννης
Παπαθανασίου

2. Παράλληλo κείμενo
Στο παρακάτω απόσπασμα επαινούνται όσοι πολέμησαν στον Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα ως πρότυπα
ανδρείας που δίδαξαν στους άλλους Έλληνες να μη φοβούνται την αριθμητική υπεροχή των βαρβάρων.
Κείμενο
Τοῦτο δὴ ἄξιον ἐπαινεῖν τῶν ἀνδρῶν τῶν τότε
ναυμαχησάντων, ὅτι τὸν ἐχόμενον φόβον διέλυσαν
τῶν Ἑλλήνων καὶ ἔπαυσαν φοβουμένους πλῆθος
νεῶν τε καὶ ἀνδρῶν. Ὑπ’ ἀμφοτέρων δὴ συμβαίνει,
τῶν τε Μαραθῶνι μαχεσαμένων καὶ τῶν ἐν Σαλαμῖνι
ναυμαχησάντων, παιδευθῆναι τοὺς ἄλλους Ἕλληνας,
ὑπὸ μὲν τῶν κατὰ γῆν, ὑπὸ δὲ τῶν κατὰ θάλατταν
μαθόντας καὶ ἐθισθέντας μὴ φοβεῖσθαι τοὺς
βαρβάρους. Πλάτων, Μενέξενος 241 b-c
Μετάφραση
Γι' αυτό λοιπόν αξίζει να επαινούμε τους άντρες
που τότε πήραν μέρος στη ναυμαχία, επειδή
δηλαδή διέλυσαν το φόβο που κατείχε τους
Έλληνες και επειδή τους σταμάτησαν να
φοβούνται το πλήθος των πλοίων και των
ανθρώπων. Και από τους δύο λοιπόν αυτούς
συμβαίνει, και από εκείνους δηλαδή που πήραν
μέρος στη μάχη του Μαραθώνα και από εκείνους
που πήραν μέρος στη ναυμαχία της Σαλαμίνας.
Επιτάφιος Λόγος
«Επιτάφιος» σημαίνει κατά λέξη αυτόν που βρίσκεται πάνω στον τάφο. Στην αρχαία Ελλάδα επιτάφιος
λεγόταν ο λόγος που εκφωνούσαν σε ειδικές εορτές που γίνονταν, για να ταφούν στα κοινοτάφια "οι υπέρ
πατρίδος πεσόντες".
Η εκφώνηση επιταφίων ήταν πολύ παλιό έθιμο και το ανέφερε ο Αριστοτέλης και ο Διόδωρος με το όνομα
"Επιτάφιος αγών" και ο Πλάτωνας με το όνομα "Επιτάφιος λόγος". Ο Θουκυδίδης τοποθετεί την αρχή
του εθίμου περίπου στο 490 π.Χ. Το έθιμο ήταν καθιερωμένο με νόμο και η τελετή γινόταν κάτω από την
εποπτεία του πολέμαρχου.
Κάθε φορά η πολιτεία όριζε ένα ρήτορα που εκφωνούσε αυτόν το λόγο. Γενικά όλοι οι επιτάφιοι χωρίζονται
σε δύο μέρη. Την εισαγωγή, που περιγράφει τη δυσκολία της προσπάθειας αυτών που έπεσαν και το κυρίως
θέμα, που αναφέρεται στην καταγωγή των νεκρών, σ' έπαινο προς την πατρίδα και τους συμπατριώτες τους
και, τέλος, στη γενναιότητά τους στο πεδίο μάχης και στους άθλους τους. Τέλειωνε ο επιτάφιος με
προτροπή προς τους ζωντανούς ν' ακολουθήσουν το παράδειγμα των νεκρών.
Σαν πρώτος ρήτορας είναι σε μας γνωστός ο Περικλής, που εκφώνησε το 430 π.Χ. επιτάφιο λόγο γι' αυτούς
που έπεσαν το α' έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου. Ο επιτάφιος αυτός, γνωστός σε μας από το
Θουκυδίδη, είναι ένα αριστούργημα ρητορικής τέχνης και ένας θαυμάσιος ύμνος για τη δημοκρατία.
Άλλοι ρήτορες που εκφώνησαν επιτάφιους ήταν οι Δημοσθένης, Λεοσθένης, Λυσίας. Ακόμη αναφέρονται
επιτάφιοι που εκφωνήθηκαν από τους Αρχίνο και Δίωνα. Και στον «Μενέξενο» του Πλάτωνα εγκιβωτίζεται
ένας επιτάφιος λόγος.
Ερωτήσεις
Εκτός από τις ερωτήσεις του ΒτΜ (σελ 114) κοίτα και τις παρακάτω:
1.Πώς χαρακτηρίζει ο ρήτορας τους προγόνους των Αθηναίων και γιατί;
2.Τι κληροδότησαν στην πόλη οι απόγονοι των παραπάνω προγόνων και γιατί;
3.Πώς αποδεικνύει ο ρήτορας ότι οι πρόγονοι αυτοί ήταν ενάρετοι;
4.Ποια ήταν η κύρια επιδίωξη του Πέρση βασιλιά;
5.Για ποιο λόγο οι Πέρσες επέλεξαν να συγκρουστούν με τους Αθηναίους στο Μαραθώνα;
Και για το παράλληλο κείμενο:
1. Τι πρόσφεραν στους άλλους Έλληνες όσοι πολέμησαν στον Μαραθώνα και ναυμάχησαν στη
Σαλαμίνα;
2. Ποια κοινά σημεία παρουσιάζει το παράλληλο κείμενο με το κείμενο της Ενότητας;