หนังสือเล่มเล็กประกอบการศึกษาเรียนรู้ด้านโครงสร้างอวัยวะสืบพันธุ์ของ
พืชดอกตัวอย่าง จานวน 3 ชนิด ได้แก่ ดอกลีลาวดี ดอกชบา ดอกกุหลาบ
นาเสนอครูผู้สอน
นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตาแหน่ง ครู คศ.1 สาขาชีววิทยา
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
คณะผู้จัดทา กลุ่มที่ 1
1.นางสาวชญานันท์ ขันติกุลานนท์ เลขที่ 2
2.นางสาวนัยน์ภัค บุญดี เลขที่ 9
3.นางสาวภวิกา นันทาภิวัฒน์ เลขที่ 15
4.นางสาวหัสยา อนันเทพา เลขที่ 23
ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ห้อง 652 แผนการเรียนวิทย์-บริหาร
ชิ้นงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาชีววิทยา 4 (ว30244)
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2561
คานา
ชิ้นงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5
รหัสวิชา ว32044 โดยมีจุดประสงค์เพื่อศึกษาทางด้านโครงสร้างอวัยวะสืบพันธุ์
ของพืชดอกตัวอย่าง ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก และตัวอย่างแห้งที่แสดงองค์ประกอบ
โครงสร้างของพืชดอก โดยพืชดอกที่เลือกมาศึกษาในที่นี้คือ ดอกลีลาวดี
ดอกชบา และดอกกุหลาบ
ในการจัดทาชิ้นงานชิ้นนี้ผู้จัดทาหวังว่าจะให้ความรู้และเป็นประโยชน์
ต่อผู้อ่านหรือผู้สนใจไม่มากก็น้อย หากมีข้อผิดพลาดประการใดก็ขออภัยมา ณ
ที่นี้
คณะผู้จัดทา
12 พฤศจิกายน 2561
สารบัญ
หัวข้อนาเสนอ หน้า
1. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 1 คือ ดอกลีลาวดี
1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ 1
1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก 2
1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง 3
2. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 2 คือ ดอกชบา
1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ 4
1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก 5
1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง 6
3. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 3 คือ ดอกกุหลาบ
1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ 7
1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก 8
1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง 9
4. Clip VDO ประกอบการศึกษา 10
5. ภาคผนวก 12
การจัดกลุ่มโครงสร้างดอกตามลักษณะสาคัญ
ดอกลีลาวดี เป็นดอกช่อที่มีความสมบูรณ์เพศมีตาแหน่งของรังไข่เป็น half
inferior แต่เป็นดอกที่ไม่ครบส่วน และมีความสมมาตรตามแนวรัศมี
ดอกกุหลาบ เป็นดอกเดี่ยวที่มีความสมบูรณ์เพศมีตาแหน่งของรังไข่เป็น
half inferior เป็นดอกครบส่วน และมีความสมมาตรตามแนวรัศมี
ดอกชบา เป็นดอกเดี่ยวที่มีความสมบูรณ์เพศมีตาแหน่งของรังไข่เป็น
superior เป็นดอกครบส่วน และมีความสมมาตรตามแนวรัศมี
1 2
การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 1 คือ ดอกลีลาวดี
1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Plumeria spp.
ชื่อสามัญ : Frangipani, Temple tree, Graveyard tree, Plumeria.
ชื่อถิ่น : ลีลาวดี, ลั่นทม, จาปาลาว
วงศ์ : Apocynaceae
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :
ต้น เป็นไม้ยืนต้น มีขนาดตั้งแต่พุ่มเตี้ยแคระสูงประมาณ 0.9-1.2 เมตร
จนถึงต้นที่สูงมาก อาจสูงถึง 12 เมตร ลาต้นแตกกิ่งก้านสขาและพุ่มใบสวยงาม
ใบ เป็นใบเดี่ยว มีการเรียงตัวแบบสลับและหนาแน่นใกล้ปลายกิ่ง มี
ลักษณะแตกต่างกันไปทั้งรูปร่าง
ช่อดอก ดอกจะผลิออกมาจากปลายยอดเหนือใบ เห็นเป็นช่อใหญ่ดอก
สวยงาม
ดอก โดยทั่วไปจะมีขนาดใหญ่ถึงกลาง ยกเว้นบางพันธุ์ที่มีขนาดเล็ก
กลีบดอกมี 5 กลีบ เกสรตัวผู้ เกสรตัวเมีย อยู่ลึกเข้าไปข้างใน ดอกมีลักษณะ
คล้ายท่อ ทาให้มองไม่เห็นเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมีย
ผล เป็นฝักคู่ รูปยาวรี กว้าง 2-3 เซนติเมตร ยาว 25 เซนติเมตร
1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก
3 4
1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 2 คือ ดอกชบา
1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Hibiscus rosa-sinensis L.
ชื่อสามัญ : Chinese Rose , Rosa mallow
ชื่อวงศ์ : MALVACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :
ต้น เป็นไม้ยืนต้นลักษณะใบคล้ายเล็บ มือนางออกดอกเป็นช่อตรง
บริเวณปลายกิ่งโคนก้านใบ ลักษณะเด่นของพืชชนิดนี้ คือ มีเส้นใยและยางเมือก
(mucilagnous) อยู่ในเนื้อไม้โดยทั่วไปเป็นไม้พุ่มขนาดกลาง
ใบ เป็นใบเดี่ยวเรียงเวียนสลับมีรูปร่างหลายแบบ เช่น รูปไข่ รูปกลม
รูปรี หรือเว้าเป็นแฉก 3-5 แฉก มีกลีบดอก 5 กลีบ
ดอก แต่ละดอกจะเชื่อมติดกันเป็นวงที่ฐานดอก เกสรเพศผู้
ประกอบด้วยอับเรณูสีเหลืองรูปไตและก้านชูอับเรณูสีขาวหรือสีเดียวกัน เกสร
เพศเมีย อยู่ปลายหลอดเกสรเพศผู้ มักมีก้านเล็ก ๆ แยกยอดเกสรเพศเมียเป็น 5
ยอดตามจานวนห้องรังไข่ ส่วนยอดมีน้าหวานสาหรับจับละอองเรณู
5 6
1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก 1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง
7 8
การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 3 คือ ดอกกุหลาบ
1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Rosa hybrida
ชื่อวงศ์ : ROSACEAE
ชื่อสามัญ : Rose
ชื่อถิ่น : กุหลาบ
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :
ต้น ไม้พุ่มขนาดเล็ก แต่บางชนิดมีขนาดใหญ่หรือเป็นไม้เลื้อย
เป็นไม้ผลัดใบ ลาต้นและกิ่งมีหนาม เปลือกสีเขียว
ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนก มีใบย่อย 5-9 ใบ ออกลับกัน ใบรูปไข่ กว้าง
1.5-3 ซม. ยาว 5-10 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบมน ขอบใบจักฟันเลื่อย
แผ่นใบสีเขียวเข้มเป็นมันและมีรอยย่นเล็กน้อย
ดอก เป็นดอกเดี่ยว กลีบดอกแบ่งเป็น 3 ชนิด คือ กลีบดอกชั้นเดียว จะ
มี 5 กลีบ ยกเว้นบางชนิดที่มีเพียง 4 กลีบ คือ Rosa sericea และ Rosa
omeiensis กลีบเลี้ยงมี 5 กลีบ สีเขียวหรือสีเขียวอมแดงเรื่อ
ฝัก/ผล เป็นผลกลุ่ม ผลแก่แห้ง เมื่อเริ่มติดผลส่วนที่เป็นรังไข่จะขยาย
พองโตขึ้นโดยมีฐานรองดอกหุ้มไว้
1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก
9 10
1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง Clip VDO ประกอบการศึกษาโครงสร้างของดอกพืชตัวอย่าง 3 ชนิด
สามารถชมวีดีโอกลุ่มของเราได้ที่
https://youtu.be/h7FfvssLeOo
11 12
บรรณานุกรม
ดอกชบา. (2556). [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https:// sites.google.com
/site/swnphvkssastrm54395254/home/dxk-ch.
(วันที่สืบค้นข้อมูล 9 พฤศจิกายน 2561).
นานาการ์เดน. (2552). [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:
https://www.nanagarden.com/topic/3518
(วันที่สืบค้นข้อมูล 10 พฤศจิกายน 2561).
วิกิพีเดีย.(2561).ลีลาวดี. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:
https://th.wikipedia.org/wiki/ลั่นทม.
(วันที่สืบค้นข้อมูล 8 พฤศจิกายน 2561).
Lamon Panomyaong. (2560). การสืบพันธุ์พืชดอก. [ออนไลน์].
เข้าถึงได้จาก: https://slideplayer.in.th/slide/2848432.
(วันที่สืบค้นข้อมูล 9 พฤศจิกายน 2561).
ภาคผนวก
ภาพแสดงเบื้อหลังการศึกษาโครงสร้างของดอกพืชทั้งหมด
13 14
ภาคผนวก(ต่อ)
ภาพแสดงเบื้อหลังการศึกษาโครงสร้างของดอกพืชทั้งหมด
ภาคผนวก
ครูผู้สอน : นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตาแหน่ง ครู คศ.1 สาขาชีววิทยา
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
คณะนักเรียนผู้จัดทา
น.ส.ชญานันท์ ขันติกุลานนท์ เลขที่ 2 น.ส.นัยน์ภัค บุญดี เลขที่ 9
น.ส.ภวิกา นันทาภิวัฒน์ เลขที่ 15 น.ส.หัสยา อนันเทพา เลขที่ 23

ดอกลีลาวดี ดอกกุหลาบ และดอกชบา กลุ่ม1 ม.5 ห้อง 652

  • 1.
    หนังสือเล่มเล็กประกอบการศึกษาเรียนรู้ด้านโครงสร้างอวัยวะสืบพันธุ์ของ พืชดอกตัวอย่าง จานวน 3ชนิด ได้แก่ ดอกลีลาวดี ดอกชบา ดอกกุหลาบ นาเสนอครูผู้สอน นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์ ตาแหน่ง ครู คศ.1 สาขาชีววิทยา กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ คณะผู้จัดทา กลุ่มที่ 1 1.นางสาวชญานันท์ ขันติกุลานนท์ เลขที่ 2 2.นางสาวนัยน์ภัค บุญดี เลขที่ 9 3.นางสาวภวิกา นันทาภิวัฒน์ เลขที่ 15 4.นางสาวหัสยา อนันเทพา เลขที่ 23 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ห้อง 652 แผนการเรียนวิทย์-บริหาร ชิ้นงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาชีววิทยา 4 (ว30244) ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2561 คานา ชิ้นงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 รหัสวิชา ว32044 โดยมีจุดประสงค์เพื่อศึกษาทางด้านโครงสร้างอวัยวะสืบพันธุ์ ของพืชดอกตัวอย่าง ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก และตัวอย่างแห้งที่แสดงองค์ประกอบ โครงสร้างของพืชดอก โดยพืชดอกที่เลือกมาศึกษาในที่นี้คือ ดอกลีลาวดี ดอกชบา และดอกกุหลาบ ในการจัดทาชิ้นงานชิ้นนี้ผู้จัดทาหวังว่าจะให้ความรู้และเป็นประโยชน์ ต่อผู้อ่านหรือผู้สนใจไม่มากก็น้อย หากมีข้อผิดพลาดประการใดก็ขออภัยมา ณ ที่นี้ คณะผู้จัดทา 12 พฤศจิกายน 2561
  • 2.
    สารบัญ หัวข้อนาเสนอ หน้า 1. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่1 คือ ดอกลีลาวดี 1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ 1 1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก 2 1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง 3 2. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 2 คือ ดอกชบา 1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ 4 1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก 5 1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง 6 3. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 3 คือ ดอกกุหลาบ 1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ 7 1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก 8 1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง 9 4. Clip VDO ประกอบการศึกษา 10 5. ภาคผนวก 12 การจัดกลุ่มโครงสร้างดอกตามลักษณะสาคัญ ดอกลีลาวดี เป็นดอกช่อที่มีความสมบูรณ์เพศมีตาแหน่งของรังไข่เป็น half inferior แต่เป็นดอกที่ไม่ครบส่วน และมีความสมมาตรตามแนวรัศมี ดอกกุหลาบ เป็นดอกเดี่ยวที่มีความสมบูรณ์เพศมีตาแหน่งของรังไข่เป็น half inferior เป็นดอกครบส่วน และมีความสมมาตรตามแนวรัศมี ดอกชบา เป็นดอกเดี่ยวที่มีความสมบูรณ์เพศมีตาแหน่งของรังไข่เป็น superior เป็นดอกครบส่วน และมีความสมมาตรตามแนวรัศมี
  • 3.
    1 2 การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 1คือ ดอกลีลาวดี 1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ ชื่อวิทยาศาสตร์ : Plumeria spp. ชื่อสามัญ : Frangipani, Temple tree, Graveyard tree, Plumeria. ชื่อถิ่น : ลีลาวดี, ลั่นทม, จาปาลาว วงศ์ : Apocynaceae ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้น เป็นไม้ยืนต้น มีขนาดตั้งแต่พุ่มเตี้ยแคระสูงประมาณ 0.9-1.2 เมตร จนถึงต้นที่สูงมาก อาจสูงถึง 12 เมตร ลาต้นแตกกิ่งก้านสขาและพุ่มใบสวยงาม ใบ เป็นใบเดี่ยว มีการเรียงตัวแบบสลับและหนาแน่นใกล้ปลายกิ่ง มี ลักษณะแตกต่างกันไปทั้งรูปร่าง ช่อดอก ดอกจะผลิออกมาจากปลายยอดเหนือใบ เห็นเป็นช่อใหญ่ดอก สวยงาม ดอก โดยทั่วไปจะมีขนาดใหญ่ถึงกลาง ยกเว้นบางพันธุ์ที่มีขนาดเล็ก กลีบดอกมี 5 กลีบ เกสรตัวผู้ เกสรตัวเมีย อยู่ลึกเข้าไปข้างใน ดอกมีลักษณะ คล้ายท่อ ทาให้มองไม่เห็นเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมีย ผล เป็นฝักคู่ รูปยาวรี กว้าง 2-3 เซนติเมตร ยาว 25 เซนติเมตร 1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก
  • 4.
    3 4 1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้างการศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 2 คือ ดอกชบา 1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ ชื่อวิทยาศาสตร์ : Hibiscus rosa-sinensis L. ชื่อสามัญ : Chinese Rose , Rosa mallow ชื่อวงศ์ : MALVACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้น เป็นไม้ยืนต้นลักษณะใบคล้ายเล็บ มือนางออกดอกเป็นช่อตรง บริเวณปลายกิ่งโคนก้านใบ ลักษณะเด่นของพืชชนิดนี้ คือ มีเส้นใยและยางเมือก (mucilagnous) อยู่ในเนื้อไม้โดยทั่วไปเป็นไม้พุ่มขนาดกลาง ใบ เป็นใบเดี่ยวเรียงเวียนสลับมีรูปร่างหลายแบบ เช่น รูปไข่ รูปกลม รูปรี หรือเว้าเป็นแฉก 3-5 แฉก มีกลีบดอก 5 กลีบ ดอก แต่ละดอกจะเชื่อมติดกันเป็นวงที่ฐานดอก เกสรเพศผู้ ประกอบด้วยอับเรณูสีเหลืองรูปไตและก้านชูอับเรณูสีขาวหรือสีเดียวกัน เกสร เพศเมีย อยู่ปลายหลอดเกสรเพศผู้ มักมีก้านเล็ก ๆ แยกยอดเกสรเพศเมียเป็น 5 ยอดตามจานวนห้องรังไข่ ส่วนยอดมีน้าหวานสาหรับจับละอองเรณู
  • 5.
    5 6 1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้าง
  • 6.
    7 8 การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 3คือ ดอกกุหลาบ 1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์ ชื่อวิทยาศาสตร์ : Rosa hybrida ชื่อวงศ์ : ROSACEAE ชื่อสามัญ : Rose ชื่อถิ่น : กุหลาบ ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้น ไม้พุ่มขนาดเล็ก แต่บางชนิดมีขนาดใหญ่หรือเป็นไม้เลื้อย เป็นไม้ผลัดใบ ลาต้นและกิ่งมีหนาม เปลือกสีเขียว ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนก มีใบย่อย 5-9 ใบ ออกลับกัน ใบรูปไข่ กว้าง 1.5-3 ซม. ยาว 5-10 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบมน ขอบใบจักฟันเลื่อย แผ่นใบสีเขียวเข้มเป็นมันและมีรอยย่นเล็กน้อย ดอก เป็นดอกเดี่ยว กลีบดอกแบ่งเป็น 3 ชนิด คือ กลีบดอกชั้นเดียว จะ มี 5 กลีบ ยกเว้นบางชนิดที่มีเพียง 4 กลีบ คือ Rosa sericea และ Rosa omeiensis กลีบเลี้ยงมี 5 กลีบ สีเขียวหรือสีเขียวอมแดงเรื่อ ฝัก/ผล เป็นผลกลุ่ม ผลแก่แห้ง เมื่อเริ่มติดผลส่วนที่เป็นรังไข่จะขยาย พองโตขึ้นโดยมีฐานรองดอกหุ้มไว้ 1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสาคัญของดอก
  • 7.
    9 10 1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้างClip VDO ประกอบการศึกษาโครงสร้างของดอกพืชตัวอย่าง 3 ชนิด สามารถชมวีดีโอกลุ่มของเราได้ที่ https://youtu.be/h7FfvssLeOo
  • 8.
    11 12 บรรณานุกรม ดอกชบา. (2556).[ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https:// sites.google.com /site/swnphvkssastrm54395254/home/dxk-ch. (วันที่สืบค้นข้อมูล 9 พฤศจิกายน 2561). นานาการ์เดน. (2552). [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nanagarden.com/topic/3518 (วันที่สืบค้นข้อมูล 10 พฤศจิกายน 2561). วิกิพีเดีย.(2561).ลีลาวดี. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://th.wikipedia.org/wiki/ลั่นทม. (วันที่สืบค้นข้อมูล 8 พฤศจิกายน 2561). Lamon Panomyaong. (2560). การสืบพันธุ์พืชดอก. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://slideplayer.in.th/slide/2848432. (วันที่สืบค้นข้อมูล 9 พฤศจิกายน 2561). ภาคผนวก ภาพแสดงเบื้อหลังการศึกษาโครงสร้างของดอกพืชทั้งหมด
  • 9.
    13 14 ภาคผนวก(ต่อ) ภาพแสดงเบื้อหลังการศึกษาโครงสร้างของดอกพืชทั้งหมด ภาคผนวก ครูผู้สอน :นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์ ตาแหน่ง ครู คศ.1 สาขาชีววิทยา กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา คณะนักเรียนผู้จัดทา น.ส.ชญานันท์ ขันติกุลานนท์ เลขที่ 2 น.ส.นัยน์ภัค บุญดี เลขที่ 9 น.ส.ภวิกา นันทาภิวัฒน์ เลขที่ 15 น.ส.หัสยา อนันเทพา เลขที่ 23