การศึกษาโครงสร้างดอกบัวหลวง กล้วยไม้ และกุหลาบพวง จัดทำโดยนักเรียนระดับชั้นม.5 ห้อง652 กลุ่มที่9 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา

1. หนังสือเล่มเล็กประกอบการศึกษาเรียนรู้ด้านโครงสร้างอวัยวะสืบพันธุ์
ของพืชดอกตัวอย่าง 3 ชนิด ได้แก่ บัว กล้วยไม้ กุหลาบ
นำเสนอครูผู้สอน
นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตำแหน่ง ครู คศ.1 สาขาชีววิทยา
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
คณะผู้จัดทำกลุ่มที่ 9
1. นางสาวจณิสตาร์ ศิริโฆษิตยางกูร เลขที่ 1
2. นางสาวชรินรัตน์ ประเสริฐศรี เลขที่ 3
3. นางสาวมานิดา พรสวรรค์วงษ์ เลขที่ 19
4. นางสาวอาภาภัทร อัสดรนิธี เลขที่ 25
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่5 ห้อง 652 แผนการเรียน วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์
ชิ้นงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาชีววิทยา 4 (ว 30244)
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2561
คำนำ
หนังสือเล่มเล็กนี้ เป็นส่วนหนึ่งของวิชาชีววิทยา เพื่อการเรียนรู้ในระดับชั้น
มัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยมีจุดประสงค์เพื่อศึกษาและค้นคว้าเกี่ยวกับโครงสร้างของดอกไม้ ทั้งนี้ ใน
หนังสือเล่มเล็กฉบับนี้มีเนื้อหาที่ได้ทำการค้นคว้ามาจากอินเทอร์เน็ต และจากการเรียนรู้จาก
อาจารย์ในห้องเรียน
คณะผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า รายงานฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจทุกคน
หากมีข้อผิดพลาดประการใด ขอน้อมรับและขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย
คณะผู้จัดทำ
วันที่ 22 พฤศจิกายน 2561

2. สารบัญ
หัวข้อนำเสนอ หน้า
1. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 1 คือ อัญชัน
1.1. ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
1.2. องค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก
1.3. ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก
2. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 1 คือ อัญชัน
2.1. ลักษณ์ทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
2.2. องค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก
2.3. ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก
3. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 1 คือ อัญชัน
3.1. ลักษณ์ทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
3.2. องค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก
3.3. ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก
4. Clip VDO ประกอบการศึกษา
5. ภาคผนวก
การจัดกลุ่มโครงสร้างดอกตามลักษณะสำคัญดังนี้
• ดอกเดี่ยวหรือดอกช่อ
• ดอกครบส่วนหรือไม่ครบส่วน
• ดอกสมบูรณ์เพศหรือไม่สมบูรณ์เพศ
• รูปแบบของรังไข่(superior/inferior ovary)
• ลักษณะสมมาตรของดอก

3. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่1 คือ บัว
1.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
ชื่อทางวิทยาศาสตร์ : Nelumbo nucifera
ชื่ออื่น : บัวหลวง , ปทุม
ชื่อสามัญ : Sacred Lotus
วงศ์ : NYMPHAEACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ต้น : เป็นพืชน้ำล้มลุก ลักษณะลำต้นมีทั้งที่เป็นเหง้า (Rhizome) ไหล (Stolon) หน่อ (Sprout) และหัว
(Bulb)
ใบ : เป็นใบเดี่ยวเจริญขึ้นจากลำต้น โดยมีก้านใบส่งขึ้นมาเจริญที่ใต้น้ำ ผิวน้ำหรือเหนือน้ำ รูปร่างของใบ
ส่วนใหญ่กลมมีหลายแบบ ฐานใบแยกกางออกตรงจุดต่อของใบ และก้านใบ (Cordate) บางชนิดมีก้านใบ
ติดอยู่ที่หลังใบ
ดอก : เป็นดอกเดี่ยวสมบูรณ์เพศ ก้านดอกยาวมีหนามเหมือนก้านใบ ชูดอกเหนือน้ำ และชูสูงกว่าใบ
เล็กน้อย กลีบเลี้ยง 4-5 กลีบ สีขาวอมเขียวหรือสีเทาชมพู ร่วงง่าย กลีบดอก (Petal) มีทั้งชนิดกลีบซ้อน
และไม่ซ้อน ดอกตูมเป็นรูปกรวยแหลม ดอกมีสีสันแตกต่างกัน แล้วแต่ชนิด
ฝัก/ผล : ตรงใจกลางดอกมีรูปร่างคล้ายกรวย สีเหลืองนวล หรือที่เรียกกันว่า ฝักบัว พอแก่จะมีสีเขียว รอบ
รูปกรวยที่มีไข่ฝังอยู่ มีเกสรตัวผู้ลักษณะเป็นเส้นสีเหลือง ล้อมรอบอยู่มากมาย เปลือกเมล็กสีเขียว ภายในมี
เนื้อสีขาวนวล รสหวานมัน ตรงกลางที่ฝาเมล็ดบัวประกบกัน จะมีดีบัวสีเขียวเข้ม มีขนาดเล็กอยู่ตรงกลาง (ดี
บัว คือ ต้นอ่อนเป็นส่วนที่จะงอกไปเป็นต้นใหม่ อยู่ในเมล็ด)
1.2 องค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก

4. 1.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 2 คือ กล้วยไม้
2.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Dendrobium sonia
ชื่อสามัญ : Orchid
ชื่ออื่น : กล้วยไม้ , เอื้อง
วงศ์ : ORCHIDACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์:
พืชใบเลี้ยงเดี่ยว มีลักษณะการเจริญเติบโตแบบซิมโพเดียล คือ เป็นกล้วยไม้ที่มีลำลูกกล้วยเมื่อ
ลำต้นเจริญเติบโตเต็มที่แล้วจะแตกหน่อเป็นลำต้นใหม่และเป็นกอ
ใบ : ใบเรียงสลับกันหรือเรียงซ้อนทับกัน ใบเดี่ยว แบนแข็งหนา สีเขียว เส้นใบขนานกันไปตาม
ความยาวของใบ
ดอก : ดอกช่อ ออกตามซอกใบ ดอกเรียงสลับ 6-8 คู่ ปลายคี่ กลีบเลี้ยง3 กลีบ สีเดียวกับกลีบ
ดอก แต่สีเข้มกว่าเล็กน้อย กลีบดอก 5 กลีบ มักมี 3 สีภายใน 1 ดอก มีกลีบดอก 1 กลีบเปลี่ยน
รูปร่างไปเนื่องจากมีเกสรเพศผู้ และยอดเกสรเพศเมียลดรูปมารวมอยู่ด้วยกัน มีลักษณะเป็นปาก
(labellum) มีสีเข้มเด่นชัดกว่ากลีบอื่นๆ
ผล : ผลเป็นฝักสีเขียว เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ภายในมีเมล็ดจำนวนมาก

5. 2.2 องค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก 2.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก

6. การศึกษาโครงสร้างดอกชนิดที่ 3 คือ กุหลาบ
3.1 ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Rosa spp.
ชื่อสามัญ : Floribunda rose
ชื่ออื่น : กุหลาบพวง
วงศ์ : ROSACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์:
ใบ : เป็นใบประกอบแบบขนนก มีใบย่อย 5-9 ใบ ใบรูปไข่ กว้าง 1.5-3 ซม. ยาว 5-10 ซม. ปลายใบแหลม
โคนใบมน ขอบใบจักฟันเลื่อย แผ่นใบสีเขียวเข้มเป็นมัน และมีรอยย่นเล็กน้อย
ดอก : เป็นดอกเดี่ยว หรือดอกช่อ กลีบดอกแบ่งเป็น 3 ชนิด คือ กลีบดอกชั้นเดียว จะมี 5 กลีบ บางชนิดมี
4 กลีบ ส่วนกลีบดอกกึ่งซ้อนมี 6-20 กลีบ กลีบดอกซ้อนมีตั้งแต่ 20 กลีบไปจนถึง 50-60 กลีบ กลีบเลี้ยงมี
5 กลีบ สีเขียวหรือสีเขียวอมแดงเรื่อ เกสรเพศผู้มีจำนวนมาก อับเรณูสีเหลืองล้อมรอบเกสรเพศเมียซึ่ง
รวมอยู่เป็นกระจุกกลางดอก และจะอยู่ในระดับต่ำกว่าเกสรเพศผู้
ผล : เป็นผลกลุ่ม ผลแก่แห้ง เมื่อเริ่มติดผลส่วนที่เป็นรังไข่จะขยายพองโตขึ้น โดยมีฐานรองดอกหุ้มไว้
ภายในประกอบด้วยผลย่อยจำนวนสองถึงหลายสิบผล ผลมีรูปร่างต่างๆกันตามชนิด และมีหลายสี
3.2 องค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก

7. 3.3 ตัวอย่างแห้งแสดงองค์ประกอบโครงสร้างสำคัญของดอก คลิปวิดีโอ

8. บรรณนานุกรม
1. วิกิพีเดีย. 2556. กล้วยไม้. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา https://th.m.wikipedia.org/wiki/กล้วยไม้ ( วันที่
สืบค้น 20 พฤศจิกายน 2561 )
2. มหาวิทยาลัยมหิดล. 2552. กล้วยไม้สกุลหวาย. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา
https://il.mahidol.ac.th/emedia/plants/webcontent3/interactive_key/key/describ/orchid.htm ( วันที่
สืบค้น 20 พฤศจิกายน 2561 )
3. วิกิพีเดีย. 2553. บัวหลวง. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา https://th.m.wikipedia.org/wiki/บัวหลวง
( วันที่สืบค้น 19 พฤศจิกายน 2561 )
4. นานา. 2551. ลักษณะพฤกษศาสตร์ของบัวหลวง. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา
https://www.nanagarden.com/topic/3586 ( วันที่สืบค้น 19 พฤศจิกายน 2561 )
5. วิกิพีเดีย. 2552. กุหลาบ. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา https://th.m.wikipedia.org/wiki/กุหลาบ
( วันที่สืบค้น 21 พฤศจิกายน 2561 )
6. กนก. 2554. ดอกกุหลาบ. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา
https://sites.google.com/site/sitedxkkuhlab1111/dxk-kuhlab ( วันที่สืบค้น 21 พฤศจิกายน 2561 )
ภาคผนวก
ภาพแสดงเบื้องหลังการศึกษาโครงสร้างของพืชดอกทั้งหมด

9. ภาคผนวก
ครูผู้สอน : นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตำแหน่ง ครู คศ.1 สาขาชีววิทยา
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
คณะนักเรียนผู้จัดทำ
นางสาวจณิสตาร์ ศิริโฆษิตยางกูร เลขที่ 1
นางสาวชรินรัตน์ ประเสริฐศรี เลขที่ 3
นางสาวมานิดา พรสวรรค์วงษ์ เลขที่ 19
นางสาวอาภาภัทร อัสดรนิธี เลขที่ 25