SlideShare a Scribd company logo
1 of 17
Download to read offline
Үнэт цаасаарх ХО-ын
бүртгэл
• Үнэт цаасыг хугацаагаар нь:
1. 3 сар хүртэлх хугацаатай
2. 3-12 сар хүртэлх хугацаатай
3. 1-5 жилийн хугацаатай
4. 5-аас дээш жилийн хугацаатай үнэт цаас
Үнэтцаас
Арилжааны үнэт цаас
Богино хугацаанд эргүүлэн борлуулж ашиг
олох зорилготой үнэт цаас /6 хүртэл сар/
Хугацааны эцэс хүртэл
эзэмших үнэт цаас
Тодорхой төлбөрийн хуваарьтай, хугацааг
нь дуустал эзэмшихээр шийдвэрлэсэн
үнэт цаас
Борлуулахад бэлэн үнэт
цаас
Дээрх ангилалд багтаагүй үнэт
цаас
Зээл ба авлага
Идэвхтэй зах зээлийн жишиг үнэгүй,
тодорхой мөнгөн дүнгүй дериватив бус
санхүүгийн хөрөнгө
Үнэт цаасныг шинж чанараар нь
1. Арилжааны үнэт цаас
• Арилжааны үнэт цаасныг анх хүлээн зөвшөөрч бүртгэхдээ бодит үнэ
цэнээр буюу төлсөн мөнгөн дүнгээр нь бүртгэнэ.
• Сар бүрийн эцэст бодит үнэ цэнээр нь үнэлэн үнэлгээний
тэгшитгэлийн орлого, зардал бүртгэнэ.
• Өрийн үнэт цаасаарх ХО-ын хувьд хүүний орлогыг үр ашигт хүүний
аргаар тооцож бүртгэнэ.
• Өмчийн үнэт цаасаарх ХО-ын хувьд ногдол ашгийн орлогыг бүртгэнэ.
• Банкны удирдлагын шийдвэрээр арилжааны үнэт цаасны зориулалтыг
өөрчилж болох ба тухайн өдрийн бодит үнэ цэнээр үнэлж, бүртгэнэ.
Өмнө нь хүлээн зөвшөөрч бүртгэсэн орлого, зардлыг хуримтлуулах
буюу буцаах бичилт хийхгүй.
Жишээ нь: Банк НҮ=100 000₮, сарын НХ=1,5%, ЗЗХ=2%, 3 сарын
хугацаатай өрийн бичгийг 2016.01.01-нд бэлнээр худалдан авсан.
Дт Арилжааны үнэт цаас 100 000
Кт АҮЦ-ны хямдруулалт 1 442
Кт 111000 98 558
Огноо Хүүний авлага
Хүүний
орлого
Хор-сон
хямдруулалт
Хор-гүй
хямдруулалт
ҮЦ-ны дансны
үнэ
0 1 442 98 558
1 1 500 1 971 471 971 99 029
2 1 500 1 981 481 490 99 510
3 1 500 1 990 490 0 100 000
Нийт 4 500 5 942 1 442 0 100 000
1/31 Хүүний орлогыг бүртгэх үед:
Дт Хүүний авлага 1 500
Дт АҮЦ-ны хямдруулалт 471
Кт Хүүний орлого 1 971
Тухайн үнэт цаасны БҮЦ 98 500₮ болсон:
Дт АҮЦ-ны үнэлгээний тэгшитгэлийн зардал 529
Кт АҮЦ-ны хямдруулалт 529
2/28 хүүний орлогыг бүртгэх үед
Дт Хүүний авлага 1 500
Дт АҮЦ-ны хямдруулалт 481
Кт Хүүний орлого 1 981
Тухайн үнэт цаасны БҮЦ 99 200₮ болсон:
Дт АҮЦ-ны хямдруулалт 219
Кт АҮЦ-ны үнэлгээний тэгшитгэлийн орлого 219
3/10-нд тухайн үнэт цаасаа 102 500₮-өөр
борлуулсан.
Дт Мөнгөн хөрөнгө 102 500
Дт АҮЦ-ны хямдруулалт 800
Кт Арилжааны үнэт цаас 100 000
Кт ҮЦ-ны арилжааны орлого 3 300
Ханшийн тэгшитгэлийн орлого зардлын
цэвэршүүлсэн дүнг хэрэгжсэн орлого,
зардлаар бүртгэнэ.
ДтҮЦ-ны арилжааны зардал 310
Кт АҮЦ-ны үнэлгээний тэгшитгэлийн зардал 310
2. Хугацааны эцэс хүртэл эзэмших үнэт цаас
• Тухайн үнэт цаасыг анх хүлээн зөвшөөрөхдөө бодит үнэ цэнэ
дээр холбогдох шууд зардлыг нэмсэн дүнгээр бүртгэж,
санхүүгийн тайланд хорогдуулсан өртгөөр үнэлж,
толилуулна.
• “Активыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж,
зарцуулах журам”-ын дагуу үнэт цаасны эрсдэлийн сан
байгуулна.
• Уг үнэт цаасны ангиллыг тусгайлан заасан нөхцөлөөс бусад
тохиолдолд өөрчлөхийг хориглоно.
Активыг дараах байдлаар ангилж эрсдлийн сан байгуулна.
№ Ангилал Хувь Хугацаа
1. Хэвийн 1%
Хуваарьт заасан хугацаанд
төлөгдөж байгаа
2. Хугацаа хэтэрсэн 5% 30 хоног хэтэрсэн
3.
Чанаргүй
Хэвийн бус 25% 31-60 хоног хэтэрсэн
4.
Эргэлзээтэй 50% 61-90 хоног хэтэрсэн
5.
Муу 100%
91-ээс дээш хоног
хэтэрсэн
Жишээ нь: Банк НҮ=100 000₮, сарын НХ=2,5%, ЗЗХ=2%, 4 сарын
хугацаатай үнэт цаас 2016.01.01-нд бэлнээр худалдан авсан.
Тухайн үнэт цаасыг хугацааны эцэст төлөх нөхцөлтэй.
Дт Дуусгавар хугацаа хүртэл эзэмших ҮЦ 100 000
Дт ҮЦ-ны урамшуулал 1 904
Кт 111000 101 904
Огноо Хүүний авлага
Хүүний
орлого
Хор-сон
урамшуулал
Хор-гүй
урамшуулал
ҮЦ-ны дансны
үнэ
0 1 904 101 904
1 2 500 2 038 462 1 442 101 442
2 2 500 2 029 471 971 100 971
3 2 500 2 019 481 490 100 490
4 2 500 2 010 490 0 100 000
Нийт 10 000 8 096 1 904 0 100 000
1/1-нд Үнэт цаасны эрсдлийн санг байгуулан.
Дт ҮЦ-ны эрсдлийн сангийн зардал 1 000
Кт ҮЦ-ны эрсдлийн сан 1 000
1/31-нд Хүүний орлогыг бүртгэх:
Дт Хүүний авлага, МХ 2 500
Кт ҮЦ-ны урамшуулал 462
Кт Хүүний орлого 2 038
Хүүнийг хүлээн авсан үед:
Дт Мөнгөн хөрөнгө 2 500
Кт Хүүний авлага 2 500
4/30-нд үнэт цаас төлөгдсөн бол:
Дт Мөнгөн хөрөнгө 100 000
Кт Дуусгавар хугацаа хүртэл эзэмших ҮЦ 100 000
Дт ҮЦ-ны эрсдлийн сан 1 000
Кт ҮЦ-ны эрсдлийн сангийн зардал 1 000
3. Борлуулахад бэлэн үнэт цаас
Уг үнэт цаасыг худалдан авахдаа бодит үнэ цэнээр нь
Дебит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас
Кредит: Мөнгөн хөрөнгийн холбогдох данс
Үнэт цаасны хүүг тооцоолж, хуримтлуулахад
Дебит: Үнэт цаасны хүүгийн авлага
Кредит: Үнэт цаасны хүүгийн орлого
Үнэт цаасны хүүг хүлээн авахад
Дебит: Мөнгөн хөрөнгийн холбогдох данс
Кредит: Хуримтлуулж тооцсон хүүгийн авлага
Уг үнэт цаасыг дахин үнэлэх үед үүссэн орлого, зардлыг
“Борлуулахад бэлэн үнэт цаасны дахин үнэлгээний сан” дансанд
бүртгэж (орлогын тайланд тусгахгүй), бусад дэлгэрэнгүй орлогоор
тайлагнана. Энэхүү дахин үнэлгээний нэмэгдэл данс эерэг, сөрөг
ямар ч үлдэгдэлтэй байж болно.
Хэрэв үнэт цаасны бодит үнэ цэнэ нь дансны үнээс хэтэрсэн
бол
Дебит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас
Кредит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаасны дахин үнэлгээний сан
Хэрэв үнэт цаасны ханш буурсан бол
Дебит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаасны дахин үнэлгээний сан
Кредит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас
ББҮЦ-ыг борлуулбал үнэт цаас худалдсан тухайн өдрийн дансны
үлдэгдэл ба борлуулсан үнийн зөрүүг арилжааны орлого, зардлаар
бүртгэнэ.
Дебит: Мөнгөн хөрөнгийн холбогдох данс
Кредит: Үнэт цаасны арилжааны орлого
Кредит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас
Үнэт цаасыг худалдах үед үнэт цаасны дахин үнэлгээний санг
арилжааны орлого, зардалд хааж, бүртгэнэ.
Дебит: Үнэт цаасны дахин үнэлгээний сан
Кредит: Үнэт цаасны арилжааны орлого
Борлуулахад бэлэн үнэт цаасны ангиллыг өөрчилсөн бол
Дебит: Үнэт цаасны холбогдох данс
Кредит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас
4. Зээл ба авлага гэж ангилсан үнэт цаас
• Банк үнэт цаасыг (худалдан борлуулах бус) эргүүлэн төлүүлэх
төлөвлөгөөтэй бөгөөд үнэт цаасыг хөрөнгийн бирж дээр
арилжаалдаггүй буюу жишиг үнэ байхгүй тохиолдолд үнэт цаасыг
зээл ба авлага гэж бүртгэнэ.
• Энэ үнэт цаасны үнэлгээ, бүртгэл нь хугацааны эцэс хүртэл
эзэмших үнэт цаастай анхны удаад бодит үнэ цэнэ дээр худалдан
авахтай холбоотой арилжааны шимтгэлийг нэмсэн дүнгээр буюу
үнэт цаасыг олж авахын тулд төлсөн зардлыг хасч цэвэр дүнгээр
хүлээн зөвшөөрч, бүртгэнэ.
• Банк зээл ба авлагын тодорхойлолтыг хангаж буй үнэт цаасыг
анх авах үедээ борлуулахад бэлэн гэж ангилж болно.
• Банк зээл, авлага гэж ангилсан үнэт цаасыг бүртгэсний дараа
зах зээлийн жишиг үнийг тодорхойлох боломжтой тохиолдолд
борлуулахад бэлэн үнэт цаас гэж ангилж болох ба бусад ангилалд
шилжүүлэн бүртгэж болохгүй.

More Related Content

What's hot

Зардлын бүртгэл Лекц 5,6
Зардлын бүртгэл Лекц 5,6Зардлын бүртгэл Лекц 5,6
Зардлын бүртгэл Лекц 5,6Bbujee
 
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл 9 ШИДС
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс  хичээл 9 ШИДС Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс  хичээл 9 ШИДС
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл 9 ШИДС Chuluun Zulaa
 
Lecture 5,6
Lecture 5,6Lecture 5,6
Lecture 5,6Bbujee
 
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэлсанхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэлEnebish Vandandulam
 
Lecture №9,10,11,12
Lecture №9,10,11,12Lecture №9,10,11,12
Lecture №9,10,11,12ariunubu
 
лекц 8, 9, 10
лекц 8, 9, 10лекц 8, 9, 10
лекц 8, 9, 10ariunubu
 
Sbeul8.2019 2020on
Sbeul8.2019  2020onSbeul8.2019  2020on
Sbeul8.2019 2020onhicheel2020
 
Санхүүгийн тайланг унших аргууд
Санхүүгийн тайланг унших аргуудСанхүүгийн тайланг унших аргууд
Санхүүгийн тайланг унших аргуудByambadrj Myagmar
 
Lecture 15,16
Lecture 15,16Lecture 15,16
Lecture 15,16Bbujee
 

What's hot (20)

Зардлын бүртгэл Лекц 5,6
Зардлын бүртгэл Лекц 5,6Зардлын бүртгэл Лекц 5,6
Зардлын бүртгэл Лекц 5,6
 
Sanhuugiin tailangiin butets zohion baiguulalt
Sanhuugiin tailangiin butets zohion baiguulaltSanhuugiin tailangiin butets zohion baiguulalt
Sanhuugiin tailangiin butets zohion baiguulalt
 
лекц 5
лекц 5лекц 5
лекц 5
 
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл 9 ШИДС
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс  хичээл 9 ШИДС Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс  хичээл 9 ШИДС
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл 9 ШИДС
 
лекц 2
лекц 2лекц 2
лекц 2
 
Sb 6 uh
Sb 6 uhSb 6 uh
Sb 6 uh
 
СТОУС 16:Түрээс
СТОУС 16:ТүрээсСТОУС 16:Түрээс
СТОУС 16:Түрээс
 
Lecture 5,6
Lecture 5,6Lecture 5,6
Lecture 5,6
 
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэлсанхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
 
RMON304
RMON304RMON304
RMON304
 
бодлого
бодлогободлого
бодлого
 
Lecture №9,10,11,12
Lecture №9,10,11,12Lecture №9,10,11,12
Lecture №9,10,11,12
 
Nbb
NbbNbb
Nbb
 
Ias 8
Ias 8Ias 8
Ias 8
 
лекц 4
лекц 4лекц 4
лекц 4
 
лекц №5
лекц №5лекц №5
лекц №5
 
лекц 8, 9, 10
лекц 8, 9, 10лекц 8, 9, 10
лекц 8, 9, 10
 
Sbeul8.2019 2020on
Sbeul8.2019  2020onSbeul8.2019  2020on
Sbeul8.2019 2020on
 
Санхүүгийн тайланг унших аргууд
Санхүүгийн тайланг унших аргуудСанхүүгийн тайланг унших аргууд
Санхүүгийн тайланг унших аргууд
 
Lecture 15,16
Lecture 15,16Lecture 15,16
Lecture 15,16
 

Similar to Үнэт цаасаарх ХО-ын бүртгэл

Бизнесийн хөрөнгө оруулалт
Бизнесийн хөрөнгө оруулалтБизнесийн хөрөнгө оруулалт
Бизнесийн хөрөнгө оруулалтAdilbishiin Gelegjamts
 
санхүүгийн зах зээл, ббсб
санхүүгийн зах зээл, ббсбсанхүүгийн зах зээл, ббсб
санхүүгийн зах зээл, ббсбNomin-Erdene Gantur
 
үндэстэн дамнасан корпораци
үндэстэн дамнасан корпорациүндэстэн дамнасан корпораци
үндэстэн дамнасан корпорациoyunsuren84
 
Мөнгөн хөрөнгийн бүртгэл
Мөнгөн хөрөнгийн бүртгэлМөнгөн хөрөнгийн бүртгэл
Мөнгөн хөрөнгийн бүртгэлDOtgontsetseg
 
Investment lecture 3
Investment lecture 3Investment lecture 3
Investment lecture 3Gunjargal
 
Санхүүгийн ба санхүүгийн бус хөрөнгө
Санхүүгийн ба санхүүгийн бус хөрөнгөСанхүүгийн ба санхүүгийн бус хөрөнгө
Санхүүгийн ба санхүүгийн бус хөрөнгөDOtgontsetseg
 
Investment lecture 15
Investment lecture 15Investment lecture 15
Investment lecture 15Gunjargal
 
Sanhuugiin undes L11.2019 - 2020
Sanhuugiin undes L11.2019 - 2020Sanhuugiin undes L11.2019 - 2020
Sanhuugiin undes L11.2019 - 2020hicheel2020
 
Хувьцаа, хувьцааны үнэлгээ
Хувьцаа, хувьцааны үнэлгээХувьцаа, хувьцааны үнэлгээ
Хувьцаа, хувьцааны үнэлгээAdilbishiin Gelegjamts
 
Lecture 10
Lecture 10Lecture 10
Lecture 10Bbujee
 
Sanhuugiin undes L12.2019 - 2020
Sanhuugiin undes L12.2019 - 2020Sanhuugiin undes L12.2019 - 2020
Sanhuugiin undes L12.2019 - 2020hicheel2020
 
Lecture 12
Lecture 12Lecture 12
Lecture 12Bbujee
 
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс Хичээл - 5
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс Хичээл - 5Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс Хичээл - 5
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс Хичээл - 5E-Gazarchin Online University
 
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханшОлон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханшAdilbishiin Gelegjamts
 
Investment lecture 4
Investment lecture 4Investment lecture 4
Investment lecture 4Gunjargal
 

Similar to Үнэт цаасаарх ХО-ын бүртгэл (20)

Sb 4 avl
Sb 4 avlSb 4 avl
Sb 4 avl
 
Бизнесийн хөрөнгө оруулалт
Бизнесийн хөрөнгө оруулалтБизнесийн хөрөнгө оруулалт
Бизнесийн хөрөнгө оруулалт
 
Inv fin mkt_3
Inv fin mkt_3Inv fin mkt_3
Inv fin mkt_3
 
санхүүгийн зах зээл, ббсб
санхүүгийн зах зээл, ббсбсанхүүгийн зах зээл, ббсб
санхүүгийн зах зээл, ббсб
 
үндэстэн дамнасан корпораци
үндэстэн дамнасан корпорациүндэстэн дамнасан корпораци
үндэстэн дамнасан корпораци
 
Мөнгөн хөрөнгийн бүртгэл
Мөнгөн хөрөнгийн бүртгэлМөнгөн хөрөнгийн бүртгэл
Мөнгөн хөрөнгийн бүртгэл
 
1 mungun hurungu
1 mungun hurungu1 mungun hurungu
1 mungun hurungu
 
Investment lecture 3
Investment lecture 3Investment lecture 3
Investment lecture 3
 
Санхүүгийн ба санхүүгийн бус хөрөнгө
Санхүүгийн ба санхүүгийн бус хөрөнгөСанхүүгийн ба санхүүгийн бус хөрөнгө
Санхүүгийн ба санхүүгийн бус хөрөнгө
 
НББОУС-21
НББОУС-21НББОУС-21
НББОУС-21
 
Investment lecture 15
Investment lecture 15Investment lecture 15
Investment lecture 15
 
Sanhuugiin undes L11.2019 - 2020
Sanhuugiin undes L11.2019 - 2020Sanhuugiin undes L11.2019 - 2020
Sanhuugiin undes L11.2019 - 2020
 
Хувьцаа, хувьцааны үнэлгээ
Хувьцаа, хувьцааны үнэлгээХувьцаа, хувьцааны үнэлгээ
Хувьцаа, хувьцааны үнэлгээ
 
Lecture 10
Lecture 10Lecture 10
Lecture 10
 
Sanhuugiin undes L12.2019 - 2020
Sanhuugiin undes L12.2019 - 2020Sanhuugiin undes L12.2019 - 2020
Sanhuugiin undes L12.2019 - 2020
 
Lecture 12
Lecture 12Lecture 12
Lecture 12
 
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс Хичээл - 5
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс Хичээл - 5Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс Хичээл - 5
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс Хичээл - 5
 
Lecture 5,6 ratio analysis
Lecture 5,6 ratio analysisLecture 5,6 ratio analysis
Lecture 5,6 ratio analysis
 
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханшОлон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
Олон улсын санхүүгийн асуудал /төлбөрийн баланс-төлбөрийн тэнцэл/, валютын ханш
 
Investment lecture 4
Investment lecture 4Investment lecture 4
Investment lecture 4
 

More from DOtgontsetseg

МАТЕРИАЛЫН ХЭРЭГЦЭЭГ ТОДОРХОЙЛОХ
МАТЕРИАЛЫН ХЭРЭГЦЭЭГ ТОДОРХОЙЛОХМАТЕРИАЛЫН ХЭРЭГЦЭЭГ ТОДОРХОЙЛОХ
МАТЕРИАЛЫН ХЭРЭГЦЭЭГ ТОДОРХОЙЛОХDOtgontsetseg
 
Ашгийн өөрчлөлтийн шинжилгээ
Ашгийн өөрчлөлтийн шинжилгээАшгийн өөрчлөлтийн шинжилгээ
Ашгийн өөрчлөлтийн шинжилгээDOtgontsetseg
 
Банкны санхүүгийн тайлан, бусад мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэх загвар маягт
Банкны санхүүгийн тайлан, бусад мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэх загвар маягтБанкны санхүүгийн тайлан, бусад мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэх загвар маягт
Банкны санхүүгийн тайлан, бусад мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэх загвар маягтDOtgontsetseg
 
Банкнаас батлан даалт гаргахад дагаж мөрдөх түр журам
Банкнаас батлан даалт гаргахад дагаж мөрдөх түр журамБанкнаас батлан даалт гаргахад дагаж мөрдөх түр журам
Банкнаас батлан даалт гаргахад дагаж мөрдөх түр журамDOtgontsetseg
 
Активыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж зарцуулах журам
Активыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж зарцуулах журамАктивыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж зарцуулах журам
Активыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж зарцуулах журамDOtgontsetseg
 
Банкны нягтлан бодох бүртгэлийн багц материал
Банкны нягтлан бодох бүртгэлийн багц материалБанкны нягтлан бодох бүртгэлийн багц материал
Банкны нягтлан бодох бүртгэлийн багц материалDOtgontsetseg
 
Зээлийн бүртгэл
Зээлийн бүртгэлЗээлийн бүртгэл
Зээлийн бүртгэлDOtgontsetseg
 
Үл хөдлөх хөрөнгийг өртгийн хандлагаар үнэлэх өргө зүй
Үл хөдлөх хөрөнгийг өртгийн хандлагаар үнэлэх өргө зүйҮл хөдлөх хөрөнгийг өртгийн хандлагаар үнэлэх өргө зүй
Үл хөдлөх хөрөнгийг өртгийн хандлагаар үнэлэх өргө зүйDOtgontsetseg
 
Үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээнд зах зээлийн жишиг үнийн хандлагыг хэрэглэх нь
Үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээнд зах зээлийн жишиг үнийн хандлагыг хэрэглэх ньҮл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээнд зах зээлийн жишиг үнийн хандлагыг хэрэглэх нь
Үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээнд зах зээлийн жишиг үнийн хандлагыг хэрэглэх ньDOtgontsetseg
 

More from DOtgontsetseg (9)

МАТЕРИАЛЫН ХЭРЭГЦЭЭГ ТОДОРХОЙЛОХ
МАТЕРИАЛЫН ХЭРЭГЦЭЭГ ТОДОРХОЙЛОХМАТЕРИАЛЫН ХЭРЭГЦЭЭГ ТОДОРХОЙЛОХ
МАТЕРИАЛЫН ХЭРЭГЦЭЭГ ТОДОРХОЙЛОХ
 
Ашгийн өөрчлөлтийн шинжилгээ
Ашгийн өөрчлөлтийн шинжилгээАшгийн өөрчлөлтийн шинжилгээ
Ашгийн өөрчлөлтийн шинжилгээ
 
Банкны санхүүгийн тайлан, бусад мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэх загвар маягт
Банкны санхүүгийн тайлан, бусад мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэх загвар маягтБанкны санхүүгийн тайлан, бусад мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэх загвар маягт
Банкны санхүүгийн тайлан, бусад мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэх загвар маягт
 
Банкнаас батлан даалт гаргахад дагаж мөрдөх түр журам
Банкнаас батлан даалт гаргахад дагаж мөрдөх түр журамБанкнаас батлан даалт гаргахад дагаж мөрдөх түр журам
Банкнаас батлан даалт гаргахад дагаж мөрдөх түр журам
 
Активыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж зарцуулах журам
Активыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж зарцуулах журамАктивыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж зарцуулах журам
Активыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж зарцуулах журам
 
Банкны нягтлан бодох бүртгэлийн багц материал
Банкны нягтлан бодох бүртгэлийн багц материалБанкны нягтлан бодох бүртгэлийн багц материал
Банкны нягтлан бодох бүртгэлийн багц материал
 
Зээлийн бүртгэл
Зээлийн бүртгэлЗээлийн бүртгэл
Зээлийн бүртгэл
 
Үл хөдлөх хөрөнгийг өртгийн хандлагаар үнэлэх өргө зүй
Үл хөдлөх хөрөнгийг өртгийн хандлагаар үнэлэх өргө зүйҮл хөдлөх хөрөнгийг өртгийн хандлагаар үнэлэх өргө зүй
Үл хөдлөх хөрөнгийг өртгийн хандлагаар үнэлэх өргө зүй
 
Үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээнд зах зээлийн жишиг үнийн хандлагыг хэрэглэх нь
Үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээнд зах зээлийн жишиг үнийн хандлагыг хэрэглэх ньҮл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээнд зах зээлийн жишиг үнийн хандлагыг хэрэглэх нь
Үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээнд зах зээлийн жишиг үнийн хандлагыг хэрэглэх нь
 

Үнэт цаасаарх ХО-ын бүртгэл

  • 2. • Үнэт цаасыг хугацаагаар нь: 1. 3 сар хүртэлх хугацаатай 2. 3-12 сар хүртэлх хугацаатай 3. 1-5 жилийн хугацаатай 4. 5-аас дээш жилийн хугацаатай үнэт цаас
  • 3. Үнэтцаас Арилжааны үнэт цаас Богино хугацаанд эргүүлэн борлуулж ашиг олох зорилготой үнэт цаас /6 хүртэл сар/ Хугацааны эцэс хүртэл эзэмших үнэт цаас Тодорхой төлбөрийн хуваарьтай, хугацааг нь дуустал эзэмшихээр шийдвэрлэсэн үнэт цаас Борлуулахад бэлэн үнэт цаас Дээрх ангилалд багтаагүй үнэт цаас Зээл ба авлага Идэвхтэй зах зээлийн жишиг үнэгүй, тодорхой мөнгөн дүнгүй дериватив бус санхүүгийн хөрөнгө Үнэт цаасныг шинж чанараар нь
  • 4. 1. Арилжааны үнэт цаас • Арилжааны үнэт цаасныг анх хүлээн зөвшөөрч бүртгэхдээ бодит үнэ цэнээр буюу төлсөн мөнгөн дүнгээр нь бүртгэнэ. • Сар бүрийн эцэст бодит үнэ цэнээр нь үнэлэн үнэлгээний тэгшитгэлийн орлого, зардал бүртгэнэ. • Өрийн үнэт цаасаарх ХО-ын хувьд хүүний орлогыг үр ашигт хүүний аргаар тооцож бүртгэнэ. • Өмчийн үнэт цаасаарх ХО-ын хувьд ногдол ашгийн орлогыг бүртгэнэ. • Банкны удирдлагын шийдвэрээр арилжааны үнэт цаасны зориулалтыг өөрчилж болох ба тухайн өдрийн бодит үнэ цэнээр үнэлж, бүртгэнэ. Өмнө нь хүлээн зөвшөөрч бүртгэсэн орлого, зардлыг хуримтлуулах буюу буцаах бичилт хийхгүй.
  • 5. Жишээ нь: Банк НҮ=100 000₮, сарын НХ=1,5%, ЗЗХ=2%, 3 сарын хугацаатай өрийн бичгийг 2016.01.01-нд бэлнээр худалдан авсан. Дт Арилжааны үнэт цаас 100 000 Кт АҮЦ-ны хямдруулалт 1 442 Кт 111000 98 558 Огноо Хүүний авлага Хүүний орлого Хор-сон хямдруулалт Хор-гүй хямдруулалт ҮЦ-ны дансны үнэ 0 1 442 98 558 1 1 500 1 971 471 971 99 029 2 1 500 1 981 481 490 99 510 3 1 500 1 990 490 0 100 000 Нийт 4 500 5 942 1 442 0 100 000
  • 6. 1/31 Хүүний орлогыг бүртгэх үед: Дт Хүүний авлага 1 500 Дт АҮЦ-ны хямдруулалт 471 Кт Хүүний орлого 1 971 Тухайн үнэт цаасны БҮЦ 98 500₮ болсон: Дт АҮЦ-ны үнэлгээний тэгшитгэлийн зардал 529 Кт АҮЦ-ны хямдруулалт 529 2/28 хүүний орлогыг бүртгэх үед Дт Хүүний авлага 1 500 Дт АҮЦ-ны хямдруулалт 481 Кт Хүүний орлого 1 981 Тухайн үнэт цаасны БҮЦ 99 200₮ болсон: Дт АҮЦ-ны хямдруулалт 219 Кт АҮЦ-ны үнэлгээний тэгшитгэлийн орлого 219
  • 7. 3/10-нд тухайн үнэт цаасаа 102 500₮-өөр борлуулсан. Дт Мөнгөн хөрөнгө 102 500 Дт АҮЦ-ны хямдруулалт 800 Кт Арилжааны үнэт цаас 100 000 Кт ҮЦ-ны арилжааны орлого 3 300 Ханшийн тэгшитгэлийн орлого зардлын цэвэршүүлсэн дүнг хэрэгжсэн орлого, зардлаар бүртгэнэ. ДтҮЦ-ны арилжааны зардал 310 Кт АҮЦ-ны үнэлгээний тэгшитгэлийн зардал 310
  • 8. 2. Хугацааны эцэс хүртэл эзэмших үнэт цаас • Тухайн үнэт цаасыг анх хүлээн зөвшөөрөхдөө бодит үнэ цэнэ дээр холбогдох шууд зардлыг нэмсэн дүнгээр бүртгэж, санхүүгийн тайланд хорогдуулсан өртгөөр үнэлж, толилуулна. • “Активыг ангилах, активын эрсдэлийн сан байгуулж, зарцуулах журам”-ын дагуу үнэт цаасны эрсдэлийн сан байгуулна. • Уг үнэт цаасны ангиллыг тусгайлан заасан нөхцөлөөс бусад тохиолдолд өөрчлөхийг хориглоно.
  • 9. Активыг дараах байдлаар ангилж эрсдлийн сан байгуулна. № Ангилал Хувь Хугацаа 1. Хэвийн 1% Хуваарьт заасан хугацаанд төлөгдөж байгаа 2. Хугацаа хэтэрсэн 5% 30 хоног хэтэрсэн 3. Чанаргүй Хэвийн бус 25% 31-60 хоног хэтэрсэн 4. Эргэлзээтэй 50% 61-90 хоног хэтэрсэн 5. Муу 100% 91-ээс дээш хоног хэтэрсэн
  • 10. Жишээ нь: Банк НҮ=100 000₮, сарын НХ=2,5%, ЗЗХ=2%, 4 сарын хугацаатай үнэт цаас 2016.01.01-нд бэлнээр худалдан авсан. Тухайн үнэт цаасыг хугацааны эцэст төлөх нөхцөлтэй. Дт Дуусгавар хугацаа хүртэл эзэмших ҮЦ 100 000 Дт ҮЦ-ны урамшуулал 1 904 Кт 111000 101 904 Огноо Хүүний авлага Хүүний орлого Хор-сон урамшуулал Хор-гүй урамшуулал ҮЦ-ны дансны үнэ 0 1 904 101 904 1 2 500 2 038 462 1 442 101 442 2 2 500 2 029 471 971 100 971 3 2 500 2 019 481 490 100 490 4 2 500 2 010 490 0 100 000 Нийт 10 000 8 096 1 904 0 100 000
  • 11. 1/1-нд Үнэт цаасны эрсдлийн санг байгуулан. Дт ҮЦ-ны эрсдлийн сангийн зардал 1 000 Кт ҮЦ-ны эрсдлийн сан 1 000 1/31-нд Хүүний орлогыг бүртгэх: Дт Хүүний авлага, МХ 2 500 Кт ҮЦ-ны урамшуулал 462 Кт Хүүний орлого 2 038 Хүүнийг хүлээн авсан үед: Дт Мөнгөн хөрөнгө 2 500 Кт Хүүний авлага 2 500
  • 12. 4/30-нд үнэт цаас төлөгдсөн бол: Дт Мөнгөн хөрөнгө 100 000 Кт Дуусгавар хугацаа хүртэл эзэмших ҮЦ 100 000 Дт ҮЦ-ны эрсдлийн сан 1 000 Кт ҮЦ-ны эрсдлийн сангийн зардал 1 000
  • 13. 3. Борлуулахад бэлэн үнэт цаас Уг үнэт цаасыг худалдан авахдаа бодит үнэ цэнээр нь Дебит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас Кредит: Мөнгөн хөрөнгийн холбогдох данс Үнэт цаасны хүүг тооцоолж, хуримтлуулахад Дебит: Үнэт цаасны хүүгийн авлага Кредит: Үнэт цаасны хүүгийн орлого Үнэт цаасны хүүг хүлээн авахад Дебит: Мөнгөн хөрөнгийн холбогдох данс Кредит: Хуримтлуулж тооцсон хүүгийн авлага
  • 14. Уг үнэт цаасыг дахин үнэлэх үед үүссэн орлого, зардлыг “Борлуулахад бэлэн үнэт цаасны дахин үнэлгээний сан” дансанд бүртгэж (орлогын тайланд тусгахгүй), бусад дэлгэрэнгүй орлогоор тайлагнана. Энэхүү дахин үнэлгээний нэмэгдэл данс эерэг, сөрөг ямар ч үлдэгдэлтэй байж болно. Хэрэв үнэт цаасны бодит үнэ цэнэ нь дансны үнээс хэтэрсэн бол Дебит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас Кредит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаасны дахин үнэлгээний сан Хэрэв үнэт цаасны ханш буурсан бол Дебит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаасны дахин үнэлгээний сан Кредит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас
  • 15. ББҮЦ-ыг борлуулбал үнэт цаас худалдсан тухайн өдрийн дансны үлдэгдэл ба борлуулсан үнийн зөрүүг арилжааны орлого, зардлаар бүртгэнэ. Дебит: Мөнгөн хөрөнгийн холбогдох данс Кредит: Үнэт цаасны арилжааны орлого Кредит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас Үнэт цаасыг худалдах үед үнэт цаасны дахин үнэлгээний санг арилжааны орлого, зардалд хааж, бүртгэнэ. Дебит: Үнэт цаасны дахин үнэлгээний сан Кредит: Үнэт цаасны арилжааны орлого Борлуулахад бэлэн үнэт цаасны ангиллыг өөрчилсөн бол Дебит: Үнэт цаасны холбогдох данс Кредит: Борлуулахад бэлэн үнэт цаас
  • 16. 4. Зээл ба авлага гэж ангилсан үнэт цаас • Банк үнэт цаасыг (худалдан борлуулах бус) эргүүлэн төлүүлэх төлөвлөгөөтэй бөгөөд үнэт цаасыг хөрөнгийн бирж дээр арилжаалдаггүй буюу жишиг үнэ байхгүй тохиолдолд үнэт цаасыг зээл ба авлага гэж бүртгэнэ. • Энэ үнэт цаасны үнэлгээ, бүртгэл нь хугацааны эцэс хүртэл эзэмших үнэт цаастай анхны удаад бодит үнэ цэнэ дээр худалдан авахтай холбоотой арилжааны шимтгэлийг нэмсэн дүнгээр буюу үнэт цаасыг олж авахын тулд төлсөн зардлыг хасч цэвэр дүнгээр хүлээн зөвшөөрч, бүртгэнэ.
  • 17. • Банк зээл ба авлагын тодорхойлолтыг хангаж буй үнэт цаасыг анх авах үедээ борлуулахад бэлэн гэж ангилж болно. • Банк зээл, авлага гэж ангилсан үнэт цаасыг бүртгэсний дараа зах зээлийн жишиг үнийг тодорхойлох боломжтой тохиолдолд борлуулахад бэлэн үнэт цаас гэж ангилж болох ба бусад ангилалд шилжүүлэн бүртгэж болохгүй.

Editor's Notes

  1. Уг үнэт цаасны ангиллыг тусгайлан заасан нөхцөлөөс бусад тохиолдолд өөрчлөхийг хориглоно. Үнэт цаасны дуусгавар хугацаа буюу буцаан худалдан авах өдөрт ойртсон Тухайн санхүүгийн хөрөнгийн үлдэгдэл бараг төлөгдсөн; Банкнаас шалтгаалаагүй хүчин зүйл нөлөөлсөн, дахин давтагдахгүй үйл явдал тохиолдсон. Үнэт цаасыг анхны удаад хүлээн зөвшөөрөхдөө төлөвлөгдөөгүй нөхцөл байдал үүссэн бол хугацааны эцэс хүртэл эзэмшихтэй холбоотой удирдлагын зорилгыг өөрчлөлгүйгээр энэ ангиллын үнэт цаасыг худалдаж болно. 4. Тухайлбал: Үнэт цаас гаргагчийн санхүүгийн чадвар мэдэгдэхүйц хэмжээгээр муудсан Татварын хуульд нэмэлт өөрчлөлт орсон Компанийн нэгдэл үүссэн эсвэл хуваагдсан Холбогдох хууль тогтоомжинд нэмэлт өөрчлөлт гарсан
  2. Иймээс банк өөрийн нягтлан бодох бүртгэлийн бодлогодоо ангиллыг өөрчилнө гэж заасан бол идэвхтэй зах зээлийн жишиг үнэтэй болсон үед бүх зээл ба авлагыг борлуулахад бэлэн үнэт цаасны ангиллаар ангилна.