1. UNIDADE 2 O RELEVO TERRESTRE

2. 1. A ESTRUTURA DA TERRA A estrutura da Terra consta de tres capas concéntricas (rodéanse unha a outra):  Codia: capa máis externa. Capa sólida e moi delgada, sobre a cal se desenvolve a vida.  Manto: capa intermedia. Representa a maior parte do volume do planeta. Parte dos seus materiais atópanse fundidos en forma de magma.  Núcleo: capa máis profunda. Composta por materiais pesados (ferro…), tanto sólidos como líquidos, a temperaturas moi altas

4. 2. A CODIA TERRESTRE A maior parte da codia terrestre (71%) está somerxida baixo os océanos. Hai cinco: Pacífico , Atlántico , Índico , Glacial Antártico e Glacial Ártico. A menor parte da codia (29%) atópase emerxida: os continentes e illas. Hai seis continentes: Asia , América , África , Antártida, Europa e Oceanía.

5. - A codia ten un grosor variable: a) Máis grosa: baixo os continentes. b) Máis delgada: baixo os océanos. A codia está fracturada en distintas placas tectónicas, formadas por terras emerxidas ou somerxidas baixo os océanos. As placas están en constante movemento (de 2 a 20 cm ao ano), o que fai que os continentes se movan, xuntándose ou separándose

6. 3. AS FORMAS DO RELEVO TERRESTRE A superficie da Terra presenta formas moi variadas, que podemos clasificar en 3 grandes tipos: A) Relevo do interior dos continentes. B) Relevo costeiro. C) Relevo submarino.

7. A) Relevo continental  Montañas: terreos elevados con forte pendente, poden estar illados (Ex: Kilimanjaro (Tanzania) ou agrupados en serras, sistemas, cadeas e cordilleiras (Ex: Serra de Queixa (Ourense), Sistema Central ou Alpes). A montaña máis elevada é o Everest (cordilleira do Himalaya, Asia).

10. Vales: terreos baixos entre montañas, polos que soen discorrer ríos. Ex: Rift Valley (África oriental). Chairas: zonas chás situadas a pouca altitude. As máis grandes localízanse na costa ou fórmanse por ríos. Ex: Gran chaira entroeuropea, A Limia (Ourense), A Terra Chá (Lugo). Mesetas ou altiplanos: chairas situadas a grande altura. Exemplos: Tibet (Asia), Meseta central (España). Depresións: zonas situadas a menor altura que as terras que as rodean. A máis baixa é a do Mar Morto (Oriente Próximo) a 395 m baixo o nivel do mar.

11. Val do Rift (Kenia) Meseta do Tibet (China) Mar Morto (Xordania)

12. b) Relevo costeiro. Costa ou litoral = zona de contacto entre terra e mar. Formas de relevo principais:  Península: anaco de terra rodeada de auga por todas partes menos por unha (istmo).  Cabo: porción de costa que penetra no mar máis que o resto do litoral. Península de Baixa California (México) Cabo de Gata (Almería, España).

13. c) Golfo: entrada de mar na costa. Denomínase baía se ten pequenas dimensións. d) Illa: porción de terra rodeada por auga por todas partes. Un conxunto de illas forma un arquipélago. e) Praia: acumulación de area nas zonas baixas da costa. f) Acantilados: terreos rochosos, altos e escarpados nas zonas altas da costa. Golfo de Rosas (Girona, España) Illa de Tahití (Polinesia Francesa) Illas británicas

14. Praia de Rodas (Ilas Cíes, Pontevedra) Maya Bay (Tailandia)

15. Acantilado T humbnail (Groenlandia) Acantilado de Kaulapapa (Hawai, EEUU) Alto da Garita da Herbeira, Cedeira, A Coruña)

16. c) O relevo submarino. Relevo do fondo dos océanos. Formas principais:  Plataformas continentais: mesetas submarinas, que forman parte dos continentes. Esténdense ata os 200 m de profundidade.  Noiros continentais: franxas de forte pendente que conducen ás grandes profundidades.

17.  Chairas abisais: grandes chairas entre 3.000 e 7.000 m de profundidade. Dorsais oceánicas : cordilleiras sobre as chairas abisais de ata 3.000 m de altura. As súas cimas máis elevadas poden sobresair nas augas e formar illas (Ex: Islandia, Azores, Madeira…). Fosas mariñas : fendas profundas e extensas que se abren na chaira abisal. Ex: Fosa das Marianas (11.000 m).

18. 4. A ORIXE DO RELEVO O relevo terrestre é orixinado polo movemento das placas tectónicas. Éstas ao moverse chocan ou se separan orixinando forzas internas que modelan o relevo. Tipos:  Pregues: deformacións da superficie terrestre pola forzas internas da Terra.  Fallas: fracturas da superficie terrestre provocadas polas forzas internas ao actuar sobre terreos moi ríxidos. Uns bloques quedan erguidos (montañas) e outros afundidos (fosas).

19. Falla de San Andrés (EEUU) Foto dun pregue

20. - Os choques de placas orixinaron as grandes cadeas montañosas actuais. Moitas delas seguen aínda formándose (Himalaia, Andes…)

21. Os choques de pracas poden ter tamén efectos catastróficos:  Terremotos : movementos violentos de terra que poden alterar a paisaxe.  Erupcións volcánicas : provocadas polo choque de pracas tectónicas, xa que ao chocar fórmanse fisuras, polas que o magma sae o magma do interior da Terra.

23. 5. EVOLUCIÓN DO RELEVO O relevo non permanece estable, é modificado por diversos axentes externos (auga, vento, xeo, seres vivos...):  Auga: actúa intensamente sobre o relevo, formas de acción: Praia nas Illas Barbados Foz de Lumbier, Navarra, España

24. a) auga de chuvia: erosiona (arranca) terra do chan e cumes e os transporta a outros lugares. A auga pode disolver algunhas rochas (calcarias...), creando covas. b) auga dos ríos : erosiona os lugares polos que pasa, abrindo vales. c) auga do mar : desgasta as costas e forma acantilados. Tamén transporta o material e forma praias. Canón do Sil, Ribeira Sacra

25. Praia das Catedrais (Ribadeo, Lugo) Praia o Cofete (Fuerteventura, España). Acantilados de Etrerat, Francia

26.  Vento : transporta partículas de terra que chocan e desgastan as rochas. Tamén deposita partículas, formando dunas. Plantas e animais: poden remover a terra. Seres humanos: axente que modifica máis profundamente a paisaxe (agricultura, gandería, industria, construción, contaminación…). Exemplo de erosión eólica Deserto de Atacama, Perú-Chile