Uploaded byStauroula Balla
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ.pptx
γέννηση, γάμος, θάνατος, εκπαίδευση, περίθαλψη, ενδυμασία, διατροφή στο Βυζάντιο
More Related Content
Similar to Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ.pptx
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ.pptx
- 1.
- 2. Ο ΓΆΜΟΣ Οι γυναίκεςδεν επέλεγαν τον σύζυγό τους. Την απόφαση για το γάμο την έπαιρνε ο πατέρας ή προξενητές Η γυναίκα έπρεπε να έχει συμπληρώσει τα δώδεκα χρόνια και ο άντρας τα δεκατέσσερα Αρχικά, ο γάμος για να είναι έγκυρος πρέπει να ήταν πολιτικός. Αργότερα έπρεπε να ευλογηθεί από την εκκλησία Το ζευγάρι έπρεπε να είναι του ίδιου θρησκεύματος, του ίδιου δόγματος και της ίδιας κοινωνικής και οικονομικής τάξης Μπορούσαν να γίνουν μέχρι τρεις γάμοι Τα διαζύγια, αν και αντίθετα με την Εκκλησία, ήταν συχνά
- 3. Πριν από τονγάμο γινόταν ο αρραβώνας: Συντάσσονταν τα προικοσύμφωνα και ανταλλασσόταν το δαχτυλίδι των αρραβώνων Ο αρραβώνας δεν έπρεπε να διαρκεί πάνω από δύο χρόνια Οριζόταν η ημερομηνία του γάμου και γινόταν η γιορτή των παστοπηγίων (σαν το στρώσιμο του κρεβατιού)
- 4. Οι μελλόνυμφοι φορούσανκαλά ρούχα και είχαν περιποιημένο το πρόσωπο και τα μαλλιά τους Καλοντυμένοι ήταν και οι καλεσμένοι Γινόταν γαμήλια πομπή προς την εκκλησία και επιστροφή στο σπίτι του γαμπρού για το γλέντι υπό των ήχο γαμήλιων τραγουδιών
- 5. Η ΓΈΝΝΗΣΗ Ηγέννηση ιδιαίτερα αγοριού ολοκλήρωνε το γάμο του ζευγαριού Η μη απόκτηση τέκνων αντιμετωπιζόταν ως αποτέλεσμα θείας τιμωρίας Η γέννα εκείνη την εποχή έκρυβε κινδύνους Οι γυναίκες γεννούσαν κατά κανόνα στο σπίτι με την βοήθεια μιας μαίας Σε περίπτωση δυσκολίας βοηθούσε ο γιατρός Η μαία έλεγχε την υγεία του βρέφους μετά την γέννηση και το τύλιγε στα σπάργανα
- 6. Η λοχεία διαρκούσεεπτά ημέρες Η γυναίκα θεωρούνταν μολυσμένη και καθάριζε την 40η μέρα Κατά την λοχεία ακολουθούσε ειδική διατροφή (πχ λοχόζεμα =κρασί, ζάχαρη και κίτρο ή σιμιγδάλι, βούτυρο και μέλι) Οι επισκέπτες προσφέρουν δώρα για το νεογνό
- 7. Η ΒΆΠΤΙΣΗ Στο Βυζάντιοξεκίνησε η βάπτιση σε βρεφική ή νηπιακή ηλικία Γινόταν σε ειδικό τμήμα της εκκλησίας, το βαπτιστήριο, το οποίο αντικαταστάθηκε από τις κολυμπήθρες Ο ανάδοχος έπρεπε να είναι ορθόδοξος Κατά την βάπτιση δινόταν και το όνομα του παιδιού Συνήθως έδιναν ονόματα των παππούδων, αν και ο ανάδοχος είχε τον πρώτο λόγο
- 8. Ο ΘΆΝΑΤΟΣ Για τουςβυζαντινούς ο θάνατος δεν ήταν το τέλος Πίστευαν στην μεταθανάτια ζωή Πριν από τον θάνατο, ο μελλοθάνατος συνέτασσε την διαθήκη του και καλούσε ιερέα για να εξομολογηθεί Μετά τον θάνατο του ακολουθούσε μια σειρά τελετουργικών ενεργειών: κλείσιμο στόματος, ματιών νεκρού, πλύσιμο σώματος με νερό και αρωματισμένο κρασί, σαββάνωμα σώματος, τοποθέτηση σε φέρετρο Στους πρώιμους αιώνες τοποθετούσαν ένα νόμισμα στο στόμα του νεκρού για το πέρασμα στον άλλο κόσμο
- 9. Κατά την ολονυκτίαγινόταν ο θρήνος των συγγενών Εκφραζόταν με συμβολικό κόψιμο μαλλιών, ολολυγμούς, μοιρολόγια Η μορφή των τάφων ποίκιλλε ( λακκοειδείς, κιβωτιόσχημους, σαρκοφάγους) ανάλογα με την οικονομική και κοινωνική κατάσταση του νεκρού Το βράδυ της κηδείας ακολουθούσε περίδειπνο ή συνδειπνο, το γεύμα προς τους συγγενείς Οι επιμνημόσυνες δεήσεις γίνονταν την 3η , 9η , 40η μέρα και με την συμπλήρωση χρόνου Προσφέρονταν κόλλυβα (σιτάρι, ρόδια, αμύγδαλα, καρύδια, σταφίδες, κουκουνάρια) Η δήλωση πένθους εκφραζόταν με κόψιμο μαλλιών, μαύρα ρούχα, αποχή από το πλύσιμο και από το φαγητό
- 10. Η ΓΥΝΑΊΚΑ ΣΤΟΒΥΖΆΝΤΙΟ • Έχει πολυσήμαντο ρόλο • Πρωταρχικός προορισμός της γυναίκας είναι η δημιουργία οικογένειας • Περνά το μεγαλύτερο μέρος της μέρας στο σπίτι • Ασχολείται με την ανατροφή των παιδιών και τις καθημερινές δουλειές (μαγείρεμα, γνέσιμο, ύφανση) • Ανήκουν σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις ανάλογα με τον πλούτο, την καταγωγή, την μόρφωση
- 11. • Στις κατώτερεςκοινωνικές τάξεις οι γυναίκες πρέπει να δουλέψουν για να επιβιώσουν • Εκτός από τις νοικοκυρές, τις τεχνίτριες, τις εργάτριες ή αριστοκράτισσες υπήρξαν βυζαντινές που έφτασαν μέχρι τα ανώτερα αξιώματα και στέφθηκαν αυτοκράτειρες
- 12. Η ΕΚΠΑΊΔΕΥΣΗ Μη ύπαρξηενιαίας εκπαιδευτικής πολιτικής Ο αυτοκράτορας και η εκκλησιαστική ιεραρχία ενδιαφέρονταν για τον έλεγχο της εκπαίδευσης Διάκριση εκπαίδευσης σε εκκλησιαστική (μοναστηριακή –πατριαρχική) και κοσμική (ιδιωτικά σχολεία , πανεπιστήμια) Οι Βυζαντινοί είχαν ιδιαίτερο σεβασμό στην εκπαίδευση –το σημαντικότερο αγαθό
- 13. • Βαθμίδες εκπαίδευσης: •Η στοιχειώδης εκπαίδευση: Διεξαγόταν από ιδιώτες διδασκάλους υπό την εποπτεία του κράτους και της εκκλησίας • Ήταν το βασικό σχολείο ή προπαιδεία (προπαρασκευαστική μόρφωση για την εγκύκλιο παιδεία) • Ονομαζόταν το σχολείο των κοινών γραμμάτων, σχολείο του γραμματιστή
- 14. • Η μέσηεκπαίδευση, σχολείο του γραμματικού, εγκύκλιος παιδεία, θύραθεν παιδεία • Γινόταν σε σχολεία στις πόλεις της αυτοκρατορίας • Βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των ιδιωτών δασκάλων ή του τοπικού κλήρου • Η ανώτερη εκπαίδευση: • Αρχικά παρεχόταν μόνο στις μεγάλες πόλεις • Ίδρυση εκκλησιαστικών σχολών από τον αυτοκράτορα Ηράκλειο και τον πατριάρχη Σέργιο για την εκπαίδευση των στελεχών της εκκλησίας
- 15. • Οι δάσκαλοιδεν διέθεταν πολλά βιβλία • Φτωχές βιβλιοθήκες • Οι μεγάλες βιβλιοθήκες ανήκαν στα μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας και των ανώτερων κληρικών • Μάγιστροι, διδάσκαλοι: Εκλέγονταν από τη σύγκλητο • Ο διορισμός τους εγκρινόταν από τον αυτοκράτορα • Γραμματικοί, ρήτορες, φιλόσοφοι • Τους αποκαλούσαν λογιωτάτους, επιφανεστάτους, εκλαμπροτάτους • Ο κοσμήτορας κάθε τμήματος έφερε διαφορετικό τίτλο • Εκτός από τους διδασκάλους υπήρχαν και οι υπογραμματείς (επίκουροι)
- 16. • Τα παιδιάτων οικογενειών που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα διδάσκονταν από τους γονείς /παππούδες τους • Τα αγόρια στέλνονταν σε τεχνίτες • Τα κορίτσια βοηθούσαν στις εργασίες του σπιτιού και ασχολούνταν με το κέντημα, πλέξιμο, την ύφανση
- 17. ΙΑΤΡΙΚΉ • Αναπτύχθηκε στιςμεγάλες πόλεις της αυτοκρατορίας από σπουδαίους γιατρούς • Γράφτηκαν πολλές μελέτες για τα μέσα που είναι κατάλληλα για τη θεραπεία ασθενειών και φαρμακολογία • Μεγάλη η συνεισφορά του Βυζαντίου στη θεωρία της ιατρικής, της βοτανικής και της φαρμακολογίας και της χειρουργικής • Έχουν καταγραφεί 700 ουσίες για την Παρασκευή φαρμάκων και 200 είδη χειρουργικών εργαλείων • Εγχείριση διαχωρισμού σιαμαίων τον 10ο αιώνα
- 18. • Τα νοσοκομείαήταν φιλανθρωπικά ιδρύματα υπό τον έλεγχο της Εκκλησίας • Ονομάζονταν καταγώγια/ξενώνες. Αρχικά ήταν για τους ταξιδιώτες • Έπειτα μόνο για νοσηλεία • Νοσοκομείο Αγίου Σαμψών και Ευβούλου • Στην μονή Παντοκράτορος λειτουργούσε γηροκομείο, λεπροκομείο, νοσοκομείο με εξωτερικά ιατρεία και πέντε τμήματα, χειρουργικό, οφθαλμολογικό, γαστρεντερολογικό, γυναικολογικό, παθολογικό • Προσωπικό: γιατροί, φαρμακοποιοί, μάγειροι, αρτοποιοί, πλύστρες, καθαριστές, υπηρέτες, θυρωροί
- 19. • Περίπλοκες τεχνικέςκατασκευής φαρμάκων, εργαλεία χειρουργικής • Οι πλούσιοι πήγαιναν σε νοσοκομεία ή ιδιώτες γιατρούς, ενώ οι φτωχοί σε ναούς αγίους με την ελπίδα κάποιου θαύματος • Χρήση μαγικών φυλακτών, αστρολογίας και ωροσκοπίων • Σημαντικά ονόματα της ιατρικής:Ορειβάσιος, Αέτιος από την Άμιδα, Αλέξανδρος από τιςΤράλλεις, ο Παύλος από την Αίγινα, Ο Θεόφιλος
- 20. Η ΚΑΤΟΙΚΊΑ • Ημορφή του εξαρτιόταν από την οικονομική κατάσταση του ιδιοκτήτη, την μορφολογία του εδάφους και τον διαθέσιμο χώρο • ΄Συνύπαρξη πολυτελών επαυλών και φτωχικών σπιτιών • Διαφορές ανάμεσα στα αστικά σπίτια και στα σπίτια της υπαίθρου • Συνδυασμός αρχαιοελληνικών, ρωμαϊκών και ανατολικών στοιχείων • Τα δωμάτια βρίσκονταν γύρω από μια αυλή • Τα σπίτια των πλουσίων είχαν μεγάλη έκταση και πολυτελή διακόσμηση • Τα κατώτερα στρώματα κατοικούσαν σε πολυκατοικίες
- 21. • Τον 6οαιώνα διαμορφώνεται το τυπικό βυζαντινό σπίτι • Το κυριότερο δωμάτιο ήταν ο τρίκλινος γύρω από τον οποίο βρίσκονταν των δωμάτια αντρών, παιδιών, γυναικών, η τραπεζαρία και οι χώροι υγιεινής • Τα σπίτια διέθεταν μπαλκόνι, περίστυλες αυλές ή κήπους • Επιμελημένη τοιχοποιία, διακόσμηση με ψηφιδωτά, τοιχογραφίες και μωσαϊκά • Η πλειοψηφία του πληθυσμού κατοικούσε σε χαμηλά σπίτια ή δίπατες οικίες από φτηνά υλικά • Στον Μυστρά διασώζονται τα καλύτερα διατηρημένα παραδείγματα υστεροβυζαντινών σπιτιών
- 22. Υλικά κατασκευής ήταν:το γυαλί, ο πηλός, τα όστρακα, το ξύλο, τα πολύτιμα μέταλλα και οι λίθοι Βασικά έπιπλα: το τραπέζι, το κρεβάτι, τα σκαμνιά Ως κρεβάτι χρησιμοποιούσαν στρώματα από άχυρα, βαμβάκι, κουρέλια, πούπουλα στο πάτωμα ή σε χτιστούς πάγκους Σεντούκια ή αρμάρια για φύλαξη ψωμιού, εδεσμάτων, ενδυμάτων, βιβλίων, χρημάτων, κοσμημάτων Φωτισμός με κεριά και λυχνάρια Πολυκάνδαλια στις εκκλησίες Επιτραπέζια σκεύη: πιάτα, δίσκοι, γαβάθες, ποτήρια, κύπελλα, κανάτες, αλατιέρες Κελάρια με πιθάρια για αποθήκευση υγρών και τροφίμων
- 23. ΕΝΔΥΜΑΣΊΑ • Το ένδυμααποτελεί διακριτικό στοιχείο κοινωνικής θέσης • Μεσαία /κατώτερα στρώματα: λινά, μάλλινα ρούχα που υφαίνονταν στον αργαλειό • Ανώτερη τάξη: φορούσε μακριά ενδύματα από ακριβές πρώτες ύλες (μετάξι, λινό) • Ενδύματα αυτοκρατόρων: πολύτιμα υφάσματα, πλούσια διακόσμηση με κεντήματα και πολύτιμους λίθους • Βασική ενδυματολογική μονάδα : χιτώνας συνδυασμένος με παντελόνια, μανδύες, επενδύτες, πανωφόρια • Άντρες: κοντοί χιτώνες, ψηλές πλεχτές κάλτσες, μανδύες, χοντρά πανωφόρια, σκούφιες στο κεφάλι • Γυναίκες: φαρδείς, μακρείς και χιτώνες με μακριά μανίκια, εσάρπες, μαντήλια, καλύμματα κεφαλής
- 24. • Πλούσια, λαμπεράχρώματα, ποικιλία σχεδίων • Πορφυρά χρώματα : προνόμιο του αυτοκράτορα
- 25. Η ΔΙΑΤΡΟΦΉ • Ηποιότητα της διατροφής εξαρτιόταν από τη γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή της παραγωγής και από την οικονομική κατάσταση κάθε οικογένειας • Κύρια γεύματα το μεσημέρι και το βράδυ και συμπληρωματικά γεύματα πρωί και απόγευμα • Στοιχεία διατροφής: λάδι, ελιές, ψωμί • Καλλιέργεια αμπελιού • Σπάνια η κατανάλωση κρέατος • Οικόσιτα ζώα κυρίως για το γάλα και τα αβγά • Διαδεδομένη η κατανάλωση ψαριού και κυρίως στους μοναχούς
- 26. Μεγάλη ποικιλία τυριών(βλάχικο, κρητικό, ασβεστότυρο) Συχνή κατανάλωση λαχανικών ( μαρούλια, λάχανα, σπανάκι, κρεμμύδια), οσπρίων (φασόλια, φακές, ρεβίθια, κουκιά) Επιδόρπια με μέλι και ξηρούς καρπούς και φρούτα (μήλα, αχλάδια, σύκα, μούσμουλα, κυδώνια, πεπόνια, σταφύλια) Χρήση καρυκευμάτων (αλάτι, πιπέρι, κανέλα, γαρίφαλο, ξίδι, σκόρδο) και αρωματικών (άνηθος, μάραθος, δεντρολίβανο, Ρίγανη, κάπαρη) Γάρος: σάλτσα από ψάρια και εντόσθια ψαριών, αλάτι και κρασί
- 27. ΜΟΝΑΣΤΉΡΙΑ Τα πρώτα μοναστήρια ιδρύονταν στην ύπαιθρομακριά από τις πόλεις Από τον 6ο αιώνα ιδρύονταν εντός των τειχών της πόλης Μετατράπηκαν σε κέντρα πνευματικής ζωής με σημαντική οικονομική δύναμη Κάθε μοναστήρι διοικούνταν με ένα τυπικό που ρύθμιζε τη ζωή του μοναστηριού Τα μοναστήρια απομονώνονταν από ψηλό περίβολο Τα κτίσματα διατάσσονταν γύρω από τον κεντρικό ναό Από τα πιο σημαντικά κτίσματα ήταν η τράπεζα (εστιατόριο), το μαγειρείο και τα κελιά των μοναχών Άλλοι χώροι ήταν οι αποθήκες, οι χώροι φιλοξενίας, τα λουτρά Παράπλευρα κτίρια στέγαζαν νοσοκομεία, πτωχοκομεία, ορφανοτροφεία και σχολεία Διέθεταν αξιόλογες βιβλιοθήκες Ήταν σημαντικά κέντρα παραγωγής και αντιγραφής χειρόγραφων βιβλίων
- 28. • Μοναστήρια Αγίουόρους • 17 ελληνικά • 1 μονή ρωσική • 1 σέρβικη • 1 βουλγάρικη • Υπάρχουν 14 σκήτες και πολλά κελιά, πέτρες και κάθισμα • Διοικείται από την Ιερά κοινότητα, ένα συμβούλιο αντιπροσώπων από τα 2ο μοναστήρια με τη συμμετοχή του ελληνικού κράτους μέσω του αντιπροσώπου του στην πόλη των Καρυών, την πρωτεύουσα
- 29. Το εκτελεστικό όργανοτης ιεράς κοινότητας είναι η τετραμελής Ιερά Επιστάσια Η ευθύνη για τα πνευματικά ζητήματα υπάγεται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κων/πολεως Θέματα δημόσιας τάξης και ασφάλειας εμπίπτουν στο αντιπροσωπευτικό σώμα του ελληνικού κράτους