Uploaded byPadvee Academy
ประวัติและวิวัฒนาการแนวความคิดทางปรัชญา
ดาวน์โหลดไฟล์นี้ได้ที่ www.philosophychicchic.com ประวัติและวิวัฒนาการแนวความคิดทางปรัชญา ปรัชญาแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือ ปรัชญาตะวันตก และปรัชญาตะวันออก **ประวัติและวิวัฒนาการแนวความคิดทาง ปรัชญาตะวันตก แบ่งออกเป็น 5 ยุค 1 ยุคดึกดำบรรพ์ 2 ยุคกรีกโบราณ 3 ยุคกลาง 4 ยุคใหม่ 5 ยุคปัจจุบัน ปรัชญาตะวันออก แบ่งแนวคิดออกเป็น - ปรัชญาอินเดีย - ปรัชญาจีน ปรัชญาตะวันออก มีลักษณะเป็นปรัชญาชีวิต เน้นคำสอนที่สามารถเอามาใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน ดังนั้น จึงไม่สามารถแยกความคิดทางปรัชญาและศาสนาออกจากกันได้
More Related Content
Similar to ประวัติและวิวัฒนาการแนวความคิดทางปรัชญา
![หนังสือสอนใช้ WordPress สำหรับผู้เริ่มต้น [ฉบับ E-book]](https://cdn.slidesharecdn.com/ss_thumbnails/jhrqivbhrrmebjefqeiv-signature-b5b5b8770458c607b1da78f4e81cd4133557ee785ada7d6af506dc1e355a4f0d-poli-200914081346-thumbnail.jpg?width=640&height=640&fit=bounds)
ประวัติและวิวัฒนาการแนวความคิดทางปรัชญา
- 1.
- 2. • It’s notwhat happens to you that determines your happiness. • สิ่งที่เกิดขึ้นกับคุณ ไม่ใช่สิ่งที่จะกาหนดความสุขขงงคุณ • It’s how you think about what happens to you. • แต่มันเป็นความคิดขงงคุณเงงต่างหาก ที่กาหนดความสุขขงง คุณเงง
- 3.
- 4. ประวัติและวิวัฒนาการแนวความคิดทางปรัชญา ปรัชญาแบ่งงงกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆคืง ปรัชญาตะวันตก และปรัชญาตะวันงงก **ประวัติและวิวัฒนาการแนวความคิดทาง ปรัชญาตะวันตก แบ่งงงกเป็น 5 ยุค • ยุคดึกดาบรรพ์ • ยุคกรีกโบราณ • ยุคกลาง • ยุคใหม่ • ยุคปัจจุบัน
- 5. 1. ยุคดึกดาบรรพ์ • มนุษย์ต้งงดิ้นรนต่งสู้เพื่งความงยู่รงดและต้งงผจญกับ ภัยธรรมชาติต่างๆซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่ตนไม่เข้าใจ •มนุษย์จึงคิดและใช้เหตุผลตามที่ตนพงเข้าใจว่าต้งงมีสิ่ง ลึกลับที่มีพลังงานาจในการที่จะดลบันดาลให้เกิด ปรากฏการณ์ต่างๆนั้น
- 6. • เพราะมนุษย์ยังไม่เข้าใจธรรมชาติ จึงทาให้เชื่งในสิ่งที่ เหนืงธรรมชาติเช่น ผีสาง เทวดา เทพเจ้า นาไปสู่การ เซ่นสรวงบูชาและพัฒนาไปเป็นความเชื่งในเทพเจ้าหลาย งงค์ที่สถิตย์ประจางยู่ในธรรมชาติ • Supernaturalism จึงเป็นปรัชญาขงงคนยุคดึกดาบรรพ์
- 7. ศาสนากรีกโบราณ • - ศาสนาขงงกรีกโบราณเป็นพหุเทว นิยมนับถืงเทพเจ้าหลายงงค์ • - เทพเจ้ามีรูปร่าง หน้าตาและงุปนิสัย ใจคงเหมืงนมนุษย์ แต่มีงิทธิฤทธิ์มาก และเป็นงมตะ • - ตานานกรีก จากงานนิพนธ์ขงง โฮเมงร์ (งีเลียด และ โงดิสซี) และ เฮเสียด (เทพกาเนิด) •
- 8. กาเนิดปวงเทพ และสรรพสิ่ง • ก่งนการงุบัติขงงโลกและเทพเจ้าไม่มีงะไรเลยนงกจากความ ว่างในงวกาศที่มืดมิดหาขงบเขตมิได้ ความว่างงันมืดมิดมีชื่ง ว่า “เคงงส” (Chaos) • ต่งมามีพื้นโลกงุบัติขึ้น เรียกว่า “จีงา” (Gaea) เป็น บ่งเกิดขงง เทพเจ้าและสรรพสิ่ง จีงาให้กาเนิด “ยูเรนัส” (Urenus) ได้แก่ ท้งงฟ้ าและดวงดาวทั้งหลาย จีงายังสร้างภูเขา ต้นไม้ และทะเล โลกมีสัณฐานแบนกลม มีมหาสมุทรล้งมรงบ ดวงงาทิตย์ ดวงจันทร์ และดวงดาว ขึ้นจากมหาสมุทรด้านทิศตะวันงงก แล้วโคจรไปตกในมหาสมุทรด้านทิศตะวันตก
- 9. กาเนิดปวงเทพและสรรพสิ่ง • จีงาและยูเรนัสงยู่ร่วมกันแล้วให้กาเนิดเทพและเทพี 12งงค์ เรียกว่า พวกไททัน (Titan) เทพไททัน ชื่งว่า โครนัส (Cronus) ได้โค่นงานาจยูเรนัสผู้เป็นบิดา แล้วตั้งตนเป็นใหญ่ในสวรรค์บน ยงดเขาโงลิมปัส • ซุส (Zeus) เป็นบุตรขงงโครนัสกับรีงา ที่รงดจากการกลืนกิน ขงงบิดา ในที่สุดซุสทาสงครามมีชัยชนะเหนืงโครนัส • ซุสเป็นเทพบดี มีงานาจครงงความเป็นเจ้าไตรภพ ทั้งสวรรค์ บาดาล มนุษย์
- 15.
- 16. 2 . ยุคกรีกโบราณ •ปรัชญากรีก หมายถึง ปรัชญาขงงชาวกรีกที่มีภูมิลาเนา งยู่ตามนครรัฐต่างๆในสมัยโบราณ • ( 585 ปีก่งน ค.ศ. – ค.ศ.529 )แบ่งเป็น 3 สมัย • 1. สมัยเริ่มต้น – นักปรัชญาธรรมชาติ – สนใจและ สงสัยเกี่ยวกับโลกภายนงกและธรรมชาติรงบตัว คิดค้น ว่างะไร คืง “ปฐมธาตุ” หรืง ธาตุแท้ขงงสรรพสิ่ง และ ปัญหาการเปลี่ยนแปลงในธรรมชาติ
- 17.
- 18. ปรัชญากรีกสมัยเริ่มต้น • . สมัยเริ่มต้น– นักปรัชญาธรรมชาติ – สนใจและสงสัย เกี่ยวกับโลกภายนงกและธรรมชาติรงบตัว คิดค้นว่างะไร คืง “ปฐมธาตุ” หรืง ธาตุแท้ขงงสรรพสิ่ง และ ปัญหาการเปลี่ยนแปลง ในธรรมชาติ โลกเกิดขึ้นมาได้งย่างไร ? และเกิดมาจากไหน ?
- 19.
- 20. 20 1.นักปรัชญากลุ่มไมเลตุส - พวกเขาเริ่มด้วยคาถามว่า โลกเกิดจากงะไร?งะไรคืงปฐมธาตุ (First Element) หรืงสสารดั้งเดิมสุดที่เป็นวัตถุดิบซึ่งก่งให้เกิดโลก? 1.1 ธาเลส (Thales ก.พ.ศ. 1 ปี – 8 ปี ก.พ.ศ.) - บิดาขงงปรัชญาตะวันตก - เป็นผู้ก่งตั้งสานักกลุ่มไมเลตุส หรืง ไงโงนิก - “น้า” คืง ปฐมธาตุขงงโลก (Water is Best) - เป็นคนแรกที่เสนงแนวคิดแบบลดทงน (Reductionism) สรรพสิ่งให้เหลืงความจริง เพียงสิ่งเดียวคืง น้า
- 21. งะไรคืงปฐมธาตุขงงโลก ? • “น้า”คืงละงงงธุลี หรืงธาตุดั้งเดิมขงงโลก เพราะว่าโลกและ สรรพสิ่งเกิดมาจากน้าและเมื่งแตกสลายก็จะกลับคืนไปสู่ สภาพขงงน้า ธาเลส จึงให้เหตุผลว่าน้าเป็นปฐมธาตุ เพราะน้า ทรงประสิทธิภาพในการแปรรูป เป็นสิ่งงื่นๆ (Water is best)
- 22. งาริสโตเติล สรุปทัศนะทางปรัชญาขงงธาเลสไว้ ๓ประการ • ๑) มีเทพเจ้าสิงสถิตงยู่ในสรรพสิ่ง • ๒) โลกมีสัณฐานแบนกลมลงยงยู่บนน้า • ๓) น้าซึ่งเป็นปฐมนั้นเป็นสสาร ปรัชญาขงงธาเลสจึงเป็นวัตถุนิยม
- 23. ** ทาเลส(Thales) (624-550B.C.) –ปฐมธาตุ คืง น้า - คิดว่าเพราะงะไรธาเลสจึง คิดว่าน้าเป็นปฐมธาตุ??? - คิดว่าเพราะงะไร เขาถึงได้ เป็นบิดาขงงปรัชญา ???
- 24. - งานักซิมานเดงร์ ปฐมธาตุคืง สสารไร้รูป (งนันต์)
- 25. งานักซิมานเดงร์ (Anaximander B.C.610-546) - ท่านศึกษาวิชาดาราศาสตร์ ภูมิศาสตร์และ จักรวาลวิทยา เกิด ก่งนปี ค.ศ. 611 ท่านเขียน หนังสืงปรัชญาเรื่งง “ธรรมชาติ” (On nature) หนังสืงเล่มนี้เป็น ปรัชญาเล่มแรกขงงโลก - เป็นผู้ที่เผยแพร่นาฬิกาแดดแก่ ชาวกรีก เป็นคนแรก
- 26. ปรัชญาขงงงานักซิมานเดงร์ • สิ่งที่จะเป็นปฐมธาตุขงงโลก ควรจะมี ความเป็นกลางคืงในตัวมันเงงยังไม่เป็น งะไร ยังไม่เป็นดิน น้า ลม ไฟ มันจะยังไม่ สังกัดกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ปฐมธาตุจึงควร เป็นสารที่ไร้รูป (Formless Material) ที่ไม่ มีรูปลักษณะเหมืงนสิ่งขงงใดๆ ที่คนเรา รู้จัก มันเป็นสิ่งที่มงงไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่มันเป็นสิ่งที่เป็นนิรันดร และแผ่ซ่านไม่ มีที่สิ้นสุด ดังนั้น งะแนกซิมานเดงร์ จึง สรุปว่า “ปฐมธาตุ คืง งนันต์ (Infinite)”
- 27. งนันต์ คืง งะไร?? งนันต์นี้ยังไม่มีลักษณะที่แน่นงนตายตัวว่าเป็นงะไร มันจึงมีศักยภาพที่ จะกลายเป็นงะไรก็ได้ และสรรพสิ่งในโลกล้วนมีแหล่งกาเนิดมาจาก งนันต์ >> คล้ายกับพลังงาน (Energy)ใน ศต. 20 Infinity
- 28. 28 1.3 งแนกซิเมเนส (Anaximenes 45ปี ก.พ.ศ. – พ.ศ. 19) - เป็นลูกศิษย์ขงง งแนกซิแมนเดงร์ - “ งากาศ (Air) ” เป็นปฐมธาตุขงงโลก เพราะงากาศแผ่ขยายงงกไป ไม่มีที่สิ้นสุด และมีพลังขับเคลื่งนในตัวเงงด้วยการเคลื่งนไหวนี้เงง สรรพสิ่งจึงเกิดขึ้น
- 29. ปรัชญาขงงงานักซิเมเนส • “งากาศ” ต่างหากที่เป็นปฐมธาตุขงงโลกเพราะงากาศแผ่ ขยายงงกไปไม่มีที่สิ้นสุดและมีพลังขับเคลื่งนในตัวเงง งากาศจึง เคลื่งนไหวตลงดเวลา และด้วยงนุภาพแห่งการเคลื่งนไหวขงง งากาศนี้ สรรพสิ่งจึงจะเกิดขึ้น • ไม่ว่าจะเป็นขงงแข็ง ขงงเหลว และก๊าซ ล้วนมีต้นเหตุมา จากงากาศทั้งสิ้น ฉะนั้น งากาศจังเป็นปฐมธาตุขงงโลก
- 30. - เฮราคลีตุส .......ปฐมธาตุ คืง ไฟ
- 31. 31 3. เฮราคลีตุส (Heraclitus พ.ศ.8 - 68) - เกิดในตระกูลสูง และเป็นเชื้งพระวงศ์งันดับสูง แห่งนครรัฐเงเฟซุส - ต่งมาได้สละสิทธิ์ในราชสมบัติให้แก่งนุชา แล้วปลีกตัว งงกมาเป็นนักปรัชญาแสวงหาความจริงขงงชีวิต - ไฟ คืง ปฐมธาตุ เพราะไฟเป็นสัญลักษณ์ขงงการ เปลี่ยนแปลง - เขากล่าวว่า “You cannot step into the same river twice” (ท่านไม่สามารถก้าวลงในแม่น้าสายเดียวกันได้ถึง 2 ครั้ง)
- 32.
- 33. ปรัชญาขงงเฮราคลีตุส • “ไฟต้งงเป็นแก่นขงงสิ่งทั้งปวง” ทั้งนี้เพราะว่าไฟนั้นให้ชีวิต ให้ พลังงาน คืงมีความเปลี่ยนแปลงงยู่เสมง • “ทุกสิ่งทุกงย่างย่งมเปลี่ยนแปลงไป ไม่มีงะไรคงที่งยู่ได้ สรรพสิ่ง ย่งมเปลี่ยนแปลงไปงย่างไม่หยุดยั้ง”
- 34. ข้งเปรียบเทียบกับพระพุทธศาสนา ทาไมสรรพสิ่งจึงเปลี่ยนแปลง ?? เฮราคลีตุสตงบว่า “เพราะสาระ(Substance) หรืงแก่นแท้ขงงสรรพสิ่ง มีธรรมชาติเปลี่ยนแปลง และแก่นแท้นั้นคืงไฟ” พระพุทธศาสนาตงบว่า เพราะสรรพสิ่งไม่มีแก่นแท้งันคงที่ถาวร สิ่งทั้งหลายงาศัยกันและกันเกิดขึ้นตามกฎธรรมชาติ ที่ว่า “เมื่งสิ่งนี้มี สิ่งนี้จึงมี เพราะสิ่งนี้เกิด สิ่งนี้จึงเกิด เมื่งสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้ก็ไม่มี เพราะสิ่งนี้ดับ สิ่งนี้จึงดับ”
- 35. • เฮราคลีตุสกล่าวว่า ถ้าเรามงงโลกในมุมหนึ่งเราจะพบแต่ สิ่งขัดแย้งกัน แต่ถ้ามงงโลกในมุมงื่น เราจะพบความกลมกลืน เป็นงันเดียวกันขงงสรรพสิ่ง คนธรรมดาจะเห็นความขัดแย้งในสิ่ง ทั้งหลาย แต่ผู้เข้าถึง “ วจนะ”(Logos) จะพบเงกภาพในสรรพสิ่ง เขาจะเข้าใจแจ้มแจ่งว่า เย็นไม่ต่างจากร้อน สุขไม่ต่างจากทุกข์ เพราะเย็นก็คือร้อนน้อย ร้อนก็คือเย็นน้อย และสุขคือทุกข์น้อย ทุกข์ก็คือสุขน้อย มันเปลี่ยนแปลงสลับกันไปมา • “ถ้าท่านไม่พยายามคาดคิดในแง่มุมที่คนคิดไม่ถึง ท่านจะไม่ มีวันค้นพบความจริง เพราะความจริงพบได้ยากมาก” • “งุปนิสัยขงงคนก็คืงชะตาชีวิตขงงเขา”
- 36. - เงมพิโดคลีส ปฐมธาตุคืง ดิน น้า งากาศ ไฟ
- 37. เงมพิโดคลีส (Empedocles พ.ศ. 48– 108) - เป็นชาวเมืงงงะกรีเจนตุม ภาคใต้ขงง เกาะซิชิลี - ปฐมธาตุ คืง ดิน น้า ลม ไฟ ที่มารวมตัวกันด้วยพลังแห่งความ รัก และแยกตัวงงกไปด้วยพลังแห่งการเกลียด - เมื่งมงงไปที่ปฐมธาตุ จะพบความเที่ยงแท้ คงที่ แต่เมื่งมงงไปที่ สิ่งต่างๆ งันเกิดจากการผสมขงงปฐมธาตุ จะพบความเปลี่ยนแปลง ขงงโลก >> โลกจึงทั้งเปลี่ยนแปลงและไม่เปลี่ยนแปลง
- 38. - เดโมคลิตุส ปฐมธาตุคืง ปรมาณู หรืง งะตงม
- 40. 40 สำนักปรมำณูนิยม - ลิวซิปปุส คือผู้ก่อตั้งสำนักนี้ เดมอคริตุส (Democritus พ.ศ. 83 – 173) - เกิดที่เมืองอับเดรำ แคว้นเธรส - “ปรมำณู” หมำยถึง วัตถุที่มีขนำดเล็กที่สุด ไม่สำมำรถจะ แยกย่อยได้อีกแล้ว ซึ่งก็คือ “อะตอม” ที่ไม่อำจตัดแบ่ง ออกไปได้อีก (Uncuttable) - ควำมจริง มีเฉพำะขนำดและรูปร่ำงและน้ำหนักเท่ำนั้น ที่เป็น คุณภำพปฐมภูมิ เท่ำนั้น ส่วนสี กลิ่น รส เป็นคุณภำพทุติยภูมิ ซึ่งไม่มีอยู่จริง ควำมจริงก็คือ ปรมำณูกับที่ว่ำง เท่ำนั้นที่เป็นปฐมธำตุของโลก
- 41. กาเนิดจักรวาล • ปรมาณูภายในวงวนจะรวมตัวกันโดยปรมาณูที่มีรูปร่างและขนาด คล้ายคลึงกัน จะเกาะตัวกันเป็นดินน้า ลม ไฟ และสิ่งต่าง ๆ จน เป็นโลกนี้และดวงดาวในจักรวาล • การเคลื่งนที่ขงงปรมาณูดาเนินตาามกฏกลศาสตร์ (Mechanical Law) งันตายตัว “ไม่มีงะไรเกิดขึ้นงย่างไร้เหตุผล สรรพสิ่งเกิดขึ้น ตามเหตุผลและความจาเป็น”
- 42. ทัศนะเรื่งงวิญญาณ • วิญญาณขงงคนเราเกิดจากการรวมกลุ่มขงงปรมาณูที่กลมที่สุด ประณีตที่ สุดคล่ งงแคล่ วที่ สุด เรียกปรมาณูพวกนี้ว่า “ปรมาณูวิญญาณ.” (Soul Atom) มันแผ่ซ่านไปทั่วสรรพางค์ ทาหน้าที่งานวยการความเคลื่งนไหวขงงงวัยวะในร่างกาย ทา หน้าที่ต่างกันไป เช่น ปรมาณูส่วนสมงงทาหน้าที่คิด ปรมาณูส่วน หัวใจทาหน้าที่โกรธ
- 43.
- 44. ความจริงมีงยู่งย่างไร • ความจริงแบบปรนัย (Objecttive)....เป็นความ จริงที่แน่นงนตายตัวเป็นงิสระในตัวเงง ไม่ ขึ้นงยู่กับงะไรทั้งสิ้น • ความจริงแบบงัตนัย (Subjective) ….เป็นความ จริงที่ขึ้นงยู่กับความรู้สึกนึกคิดขงงเรา
- 45. 2. สมัยรุ่งเรืงง ** สนใจถามปัญหาเกี่ยวกับรูปแบบการดาเนิน ชีวิตขงงมนุษย์- ปัญหาว่างะไรเป็นมาตรการตัดสิน ความจริง - โซฟิสต์ (Sophist)...ถืงว่ามาตรการ ตัดสินความจริง ดี ชั่ว ถูก ผิด เป็นเรื่งงขงงแต่ละ คน ไม่มีเกณฑ์ตายตัว....“โปรทากอรัส” เห็นว่า “มนุษย์เป็นมาตรการวัดทุกสิ่ง” -Man is the measure of all things.
- 46.
- 47.
- 48. โสคราตีส (Socrates) (469-399B.C.) - ปรัชญาควรสนใจปัญหาชีวิตขงงมนุษย์ มากกว่าปัญหาโลกหรืงจักรวาล - มีความจริงหรืงหลักเกณฑ์ที่แน่นงนตายตัวดารง งยู่ด้วยตัวมันเงง ไม่ขึ้นกับมนุษย์ - การกระทาที่ดีงาม คืง การกระทาที่สงดคล้งงกับ ความจริงที่ตายตัวนี้ ดังนั้นความรู้ความจริงจึงเป็น สิ่งจาเป็นและมีค่าที่สุดสาหรับมนุษย์
- 49. โสคราตีส (Socrates) (469-399B.C.) **ความจริงสากลมีงยู่จริง ความดีต้งงมีมาตรการที่ แน่นงน ไม่ขึ้นงยู่กับบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ต้งงเป็น สากล และเข้าถึงได้ด้วยเหตุผล **ความรู้คืงคุณธรรม **หนึ่งเดียวที่ข้าพเจ้ารู้ คืง รู้ว่าข้าพเจ้าไม่รู้งะไร **เขาได้รับการยกย่งงว่าเป็นคนที่ประเสริฐที่สุด ฉลาด ที่สุด ยุติธรรมที่สุด และกล้าหาญที่สุด
- 50. - มนุษย์ควรให้ความสาคัญกับกิจกรรมทางจิต (การใช้ปัญญาหรืงเหตุผลใคร่ครวญ) มากกว่า ร่างกาย -ชีวิตที่ดี คืง ชีวิตที่ใช้เหตุผลและปัญญาในการ แสวงหา สัจธรรมและคุณธรรม โสคราตีส (Socrates)
- 51. ชีวิตที่ปราศจากการสารวจ ไม่คุ้มค่าแก่การดารงงยู่... จงรู้จักตนเงง เพราะชีวิต ที่ไม่รู้จักตนเงงนั้น เป็น ชีวิตที่ปราศจากคุณค่า คุณค่าขงงชีวิตงยู่ที่การ รู้จักสารวจตัวเงง คืง การ ตระหนักรู้ว่า ชีวิต คืง งะไร? เกิดมาทาไม? บัดนี้เรากาลังทางะไรงยู่? และทาเพื่งงะไร?
- 54.
- 55. เพลโต (Plato) (427-347B.C.) สนใจปัญหาความดีคืงงะไร? ชีวิตที่ดี เป็นงย่างไร? เช่นเดียวกับโสคราตีส โดยใช้ ทฤษฎีความจริงขงงธรรมชาติและมนุษย์ (งภิปรัชญา) มางธิบาย เขาเชื่งว่ามีความจริงสากลที่เที่ยงแท้ เรียกว่า แบบ หรืง มโนคติ (Form/Idea)งัน เป็นแก่นแท้และที่มาขงงสรรพสิ่งและมนุษย์ สามารถเข้าถึงได้ด้วยเหตุผล
- 56. งภิปรัชญา(Metaphysics) ขงงเพลโต เป็นงภิปรัชญาแบบทวินิยม เชื่งว่ามี ความจริง2 งย่าง คืง สสาร และ งสสาร • โลก โลกขงงสสารวัตถุ, โลกขงงแบบ • มนุษย์ ร่างกาย, จิต
- 57.
- 61. คนดีก็คืงคนที่มีคุณธรรม 4 ประการนี้คืง 1. ปัญญา 2. ความกล้าหาญ 3. การควบคุมตนเงง 4. ความยุติธรรม
- 63. งริสโตเติล (Aristotle) (384-322B.C.) ไม่เห็นด้วยกับทฤษฎี “โลกขงงแบบ” ขงงเพลโต นา “แบบ” ขงงเพลโตมางธิบายใหม่ว่าโลกขงง แบบ และโลกผัสสะ ไม่ได้งยู่แยกจากกัน.....สสาร และแบบ (สิ่งสากล) ไม่สามารถแยกงงกจากกัน ได้ “แบบทุกแบบนั้นมีพื้นฐานงยู่ในธรรมชาติ” ดังนั้น สิ่งจริงทั้งหลายในโลก ก็คืง ปัจเจกวัตถุที่มี ส่วนผสมขงงสสารและแบบ
- 65. 3. สมัยกรีกเสื่งม เป็นยุคความวุ่นวายทางการเมืงง หันมาสนใจปัญหา ชีวิตขงงมนุษย์โดยการหาความสุขส่วนตัว ไม่สนใจสังคม - กลุ่มหาความสุขในโลกหน้า - ลัทธิเพลโตใหม่ - กลุ่มหาความสุขในโลกนี้ – “ลัทธิเอปิคิวเรียน” (ควร แสวงหาความสุขงย่าง รงบคงบ)/ “ลัทธิสโตอิก” (ชีวิตที่ดี คืง ชีวิตที่ทาตามเหตุผล ใช้เหตุผลควบคุมงารมณ์ ระงับความ งยาก ความต้งงการ ไม่ทาตามใจตัวเงง) / “ลัทธิซีนิค” (หนี ปฏิเสธสังคม มีชีวิตที่เรียบง่ายที่สุด)
- 66. เงปิคิวรุส (Epicurus 341-270B.C.) ความสุขที่แท้จริง คืง ความสุขระยะยาว..... ความสุขระยะยาวจะ เกิดขึ้นได้ก็ต่งเมื่ง มนุษย์ ไม่ตกเป็นทาสขงงความ ต้งงการมากจนเกินไป รู้จักพงใจกับชีวิตที่เรียบ ง่ายโดยึดหลักทางสาย กลาง
- 67.
- 70. **ปรัชญากรีก เกิดจากความ สงสัยใคร่รู้เกี่ยวกับแก่นแท้หรืง สารัตถะขงงโลกภายนงก จุดเด่นขงงนักปรัชญากรีกงยู่ที่ ความสามารถในการตั้งคาถาม ได้ทุกเรื่งง ปัญหาที่นักปรัชญา กรีกตั้งเป็นโจทย์ไว้ ยังคงเป็น ประเด็นแห่งการศึกษาค้นคว้า สาหรับนักปรัชญาในสมัย ปัจจุบัน-ปรัชญากรีกจึงเป็นบ่ง เกิดแห่งภูมิปัญญาตะวันตก (ศาสตร์ทั้งหลาย)
- 71. 3 . ยุคกลาง(เริ่มต้นราว ค.ศ.400) เป็นยุคที่คริสต์ศาสนามีงิทธิพลต่งมนุษย์ใน ทุกๆด้าน เป็นศูนย์กลางขงงงารยธรรมยุคกลาง **นักปรัชญาในยุคกลาง เป็นพระในคริสต์ศาสนา ได้นาปรัชญา กรีก(เพลโต และงริสโตเติล)มางธิบายคริสต์ศาสนาเพื่งให้มี ความน่าเชื่งถืงและเป็นเหตุเป็นผลมากขึ้น ได้แก่ เซนต์ งงกัสติน และเซนต์โทมัส งาควินัส ( การเข้าถึงพระเจ้ามี 2 ทาง คืง โดยศรัทธาและการเผยแสดงขงง พระเจ้า,การใช้เหตุผลและประสาทสัมผัส)
- 72. เซนต์ งงกัสติน นาทฤษฎีแบบขงงเพลโตมางธิบาย ความมีงยู่ขงงพระเจ้า ความเป็นจริง คืง แบบที่มีงยู่ใน พระมนัส (Intellect) ขงงพระเจ้า “แบบ” (Form) เป็น สารัตถะ หรืง แก่นแท้ขงงสรรพสิ่งในจักรวาล พระเจ้าทรงช่วยเหลืงมนุษย์โดยการ ส่งงแสงแห่งปัญญามายังมนุษย์ เพื่งให้เข้าใจแบบ หรืง ความจริงได้
- 73. เซนต์ โทมัส งาควินัส เขานาปรัชญาขงงงริสโตเติล มางธิบายคริสต์ศาสนา แบบปรากฏร่วมกับวัตถุงยู่แล้ว ส่วนในพระมนัสขงงพระเจ้า เป็นเพียงแผนการหรืงความคิด การงธิบายศาสนาคริสต์ตาม หลักเหตุผลทาให้ศาสนาเป็นที่ ยงมรับและแข็งแกร่ง
- 74. 4 . ยุคใหม่(ค.ศ.1600 – 1800) ***ยุคแห่งความก้าวหน้าทาง วิทยาศาสตร์และปัญหาเรื่งงทฤษฎีความรู้ (เรารู้ความจริงได้งย่างไร ความรู้ที่ ถูกต้งงและแท้จริง เป็นงย่างไร และ มาจากไหน?)
- 75. ปัจจัยที่เป็นเหตุให้เปลี่ยนจากยุคกลางมาสู่ ยุคใหม่ คือ 1.การฟื้นฟูศิลปวิทยาการ (Renaissance) 2. การปฏิรูปศาสนา (Reformation) 3. ค้นพบดินแดนใหม่และขยายตัวทางการค้า ศาสนาและระบบศักดินาเสื่งมลง มนุษย์มุ่ง ความสุขในโลกนี้มากกว่าโลกหน้า มีโลกทัศน์แบบ มนุษย์นิยม(Humanism) และศึกษาธรรมชาติขงงโลก วิชาวิทยาศาสตร์เข้าแทนที่วิชาเทววิทยา
- 76. แนวความคิดขงงปรัชญาตะวันตกสมัยใหม่ แบ่งงงกเป็น 2 กลุ่ม-: 1. ระบบเหตุผลนิยม (Rationalism) เชื่งว่า เหตุผลเป็นที่มาขงงความรู้ที่ถูกต้งง ความจริงซึ่งเราสามารถรู้ได้ด้วยเหตุผลนั้น ย่งมจะต้งงแน่นงนไม่เปลี่ยนแปลง ทั้งนี้ความจริงนั้นแฝงงยู่ในจิตเรางยู่ก่งน แล้ว การใช้เหตุผลทาให้รู้ชัดถึงความจริงนี้ (เดส์คาร์ต/สปิโนซ่า/ ไลป์ นิซ)
- 77. 2. ระบบประจักษ์นิยมหรืงประสบการณ์นิยม (Empiricism) ไม่เชื่อว่ามีความจริงใดๆแฝงอยู่ในจิตของมนุษย์ตั้งแต่แรกเกิด ความรู้ทั้งหลายต้องเริ่มต้นหรือได้จากประสาทสัมผัสหรือ ประสบการณ์(จอห์นล็อก/เบอร์คเลย์/เดวิด ฮูม) John Locke….. ในสภาวะแรกเกิด จิตเหมืงนผ้าขาว(tabura rasa)ปราศจาก ความคิดใดๆ ความคิดในจิตซึ่งเกิดขึ้น ภายหลังนั้นได้จากประสบการณ์ ความรู้ ขงงเราทั้งหมดมีรากฐานมาจากประสบการณ์
- 78. 3. งิมมานูเงล ค้านท์ ประนีประนงมระหว่างแนวคิดแบบ เหตุผลนิยมและประสบการณ์นิยม ผัสสะนั้นให้เนื้งหาความรู้แก่เรา ต่งจากนั้นจิตก็นาเนื้งหาเหล่านั้นมา จัดระเบียบทาให้เป็นความรู้ที่แน่นงน และเป็นสากล ในธรรมชาติ สิ่งแท้จริงนั้นมีงยู่แต่เรา ไม่สามารถรู้จักในสภาพที่แท้จริงได้ แต่เราคิดถึงมันโดยงาศัยประสบการณ์ ได้
- 79. ยุคปัจจุบัน ( คริสต์ศตวรรษ19-20) โลกในศตวรรษที่ 19-20 ยังคงให้ความสาคัญกับความ เจริญทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแบบใหม่ ทฤษฎีความรู้ ใหม่ๆ เกิดขึ้นมากมาย หลังจาก WW2 มนุษย์เริ่มตระหนักว่าวิทยาศาสตร์สามารถ นาหายนะมาสู่มนุษย์ได้ถ้าใช้ไปในทางที่ไม่ถูกต้อง มนุษย์เริ่มรู้สึกผิดหวัง สับสน ขาดความเชื่อมั่น กลายเป็นยุค ของการแสวงหาปรัชญาแนวคิดใหม่ที่จะสามารถนามาใช้เป็น หลักในการดาเนินชีวิตได้อย่างเหมาะสม
- 80. แนวคิดปรัชญายุคปัจุบัน ลัทธิปฏิบัตินิยม (Pragmatism)- พยายามนาความคิดทาง ปรัชญาที่มีงยู่ไปปฏิบัติให้ได้ผลจริง สิ่งที่ปฎิบัติแล้วเกิดผลดี ถืงว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้งง (วิลเลี่ยม เจมส์/ ชาร์ลส์ แซนเดงรส์ เพิร์ซ) ลัทธิภาษาวิเคราะห์ (Language Analysis) วินเกนสไตน์ เสนง ว่า คนเรามีความคิดต่างกันเพราะใช้ภาษาต่างกัน วิธีแก้ปัญหา คืง สร้างภาษาสัญลักษณ์ที่มี ลักษณะที่ชัดเจนตายตัว ซึ่งทุกคนที่ใช้ภาษานี้ ก็จะมีความคิดที่ถูกต้งงตรงกันทั้งหมด
- 81. ลัทธิงัตถิภาวนิยม (Existentialism) นักปรัชญาสาคัญคืง ชงง พงล ซาร์ต (Jean Paul Sartre) เสนงให้มนุษย์กลับมาหาตัวเงง เป็นตัวขงงตัวเงง ทา ความเข้าใจว่าธาตุแท้ขงงมนุษย์ คืง เสรีภาพ ........ ซึ่งหมายถึง ความเป็นงิสระในการตัดสินใจเลืงกการ กระทาขงงตัวเงง และพร้งมที่จะรับผิดชงบผลที่ตามมา เสรีภาพกับความรับผิดชงบจะต้งงไปด้วยกัน มนุษย์เป็น งิสระเสมงไม่ว่าในสถานการณ์ใด
- 82. ชงง พงล ซาร์ต( Jean Paul Sarte ) *เราต้งงสร้างตัวเรางย่างที่ เราต้งงการ
- 83.
- 84. ปรัชญาแบ่งตามภูมิภาคที่เป็นแหล่งกาเนิด ปรัชญา ปรัชญาตะวันตก ปรัชญาตะวันออก ปรัชญากรีก -ธาเลส (Thales) ปรัชญาอินเดียปรัชญาจีน - อาสติกะ -เต๋า - นาสติกะ -ขงจื๊อ ฯลฯ
- 85. ลักษณะทั่วไปขงงปรัชญางินเดีย เป็นปรัชญาชีวิต -พยายามคิดค้นว่าจุดประสงค์สูงสุดขงงชีวิตคืง งะไร การรู้แจ้งแห่งตน (รู้แจ้งในสัจ ธรรมขงงชีวิตพ้นทุกข์) -วิธีปฏิบัติคืง “จงงยู่งย่างง่ายๆ แต่คิดให้สูง” -ไม่แยกงงกจากศาสนา
- 86. ปรัชญางินเดีย ปรัชญาอินเดียแบ่งออกเป็นสองสาย ได้แก่ งาสติกะ (Āstik)และนาสติกะ (nāstik) -ในทางปรัชญาอาสติกะ และนาสติกะ หมายถึงความเชื่อหรือไม่เชื่อใน ความถูกต้องและความศักดิ์สิทธิ์ของพระเวท (testimony of vedas) -ปรัชญาอินเดียกลุ่มอาสติกะ ได้แก่ปรัชญาฝ่ายฮินดู 6 สานัก หรือ 6 ทรรศนะ มี นยายะ ไวเศษิกะ สางขยะ โยคะ มีมามสา และเวทานตะ -ปรัชญาอินเดียกลุ่มนาสติกะ ได้แก่ ปรัชญาพุทธ ปรัชญาเชน และ ปรัชญาจารวาก (ไม่เชื่อในคัมภีร์พระเวท)
- 87. ลักษณะร่วมแห่งระบบต่างๆ ขงง ปรัชญางินเดีย (ยกเว้นจารวาก) •1. เป็นปรัชญาชีวิต สามารถนามาใช้ให้เกิดประโยชน์แก่ชีวิตเพื่อบรรลุอุดม คติที่ตั้งไว้ • 2. เป็นปรัชญาที่เริ่มต้นแบบ ทุทรรศนนิยม (Pessimism) แต่จบลงด้วย สุทรรศนนิยม (Optimism)...ชีวิตมีทุกข์... ไม่พอใจ... หาทางออก....พ้น ทุกข์ พบสุข • 3. เชื่อในกฎแห่งกรรม • 4. อวิชชา หรือ อวิทยา เป็นสาเหตุแห่งความติดข้อง และการเวียนว่ายตาย เกิด /วิชชา หรือ วิทยา เป็นสิ่งที่ทาให้พ้นจากความติดข้อง และมุ่งการบรรลุ โมกษะ หรือ ความหลุดพ้นจากทุกข์เป็นจุดหมายปลายทาง
- 88. ลักษณะร่วมแห่งระบบต่างๆ ขงง ปรัชญางินเดีย (ยกเว้นจารวาก) •5. การบาเพ็ญสมาธิ และวิปัสสนา โดยพิจารณาสิ่งต่างๆ ให้เห็นตาม สภาพความเป็นจริง เป็นทางที่จะนาไปสู่ความหลุดพ้นจากทุกข์ • 6. การควบคุมตนเอง หรือ การควบคุมจิตใจไม่ปล่อยให้เป็นไปใน อานาจของตัณหา เป็นวิถีทางที่จะกาจัดกิเลสเพื่อบรรลุโมกษะ • 7. ความหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวง หรือ โมกษะเป็นสิ่งที่เป็นไปได้ แต่ต้อง อาศัยการปฎิบัติพากเพียรอย่างเข้มงวด
- 89. 1. ปรัชญางินเดีย แบ่งเป็น 3ยุค • ยุคพระเวท ตั้งแต่เกิดมีพระเวทขึ้นในประวัติความคิดขงง ปรัชญางินเดีย (1,000 ปี – 100 ปี ก่งนพุทธกาล ) • ยุคมหากาพย์ เป็นยุคการเกิดขึ้นขงงมหากาพย์รามายณะ และ มหากาพย์มหาภารตะ เป็นยุคที่พระพุทธศาสนาและศาสนา เชนรุ่งโรจน์เป็นคู่แข่งกับศาสนาพราหมณ์ (100 ปี ก่งน พุทธกาล จนถึงราว พ.ศ. 700) • ยุคระบบทั้ง 6 เป็นยุคเกิดขึ้นขงงระบบทั้ง 6 ขงงปรัชญาฮินดู คืง นยายะ ไวเศษิกะ สางขยะ โยคะ มีมามสา และเวทานตะ เป็นยุคที่ศาสนาพราหมณ์ ได้พัฒนามาเป็นศาสนาฮินดู (พ.ศ. 700 ลงมา )
- 90. • ยุคร่วมสมัย เป็นยุคที่เกิดการผสมผสานกันระหว่างปรัชญา งินเดียโบราณกับปรัชญาตะวันตก จนกระทั่งเกิดเป็นปรัชญา งินเดียร่วมสมัย มีนักคิดที่สาคัญ คืง สวามี รามกฤษณะ สวามี วิเวกานันทะ รพินทรนาถฐากุร ศรีงรพินโท มหาตมะ คานธี ดร.ราธกฤษณัน เป็นต้น ( ประมาณพ.ศ.2300-ยุคปัจจุบัน)
- 91. พัฒนาการทางศาสนาในยุคพระเวท • พหุเทวนิยม (Polytheism) •งติเทวนิยม (Henotheism) • เงกเทวนิยม (Monotheism ) • เงกนิยม (Monism)
- 92. การแบ่งบุคคลในสังคมงงกเป็น 4 ประเภท หรืงวรรณะ • 1. วรรณะกษัตริย์ : เป็นชนชั้นนักรบ • 2. วรรณะพราหมณ์ : นักบวช ศึกษาทรงจาและสืบต่อคัมภีร์ พระเวท เป็นผู้ประกอบพิธีกรรม • 3. วรรณะแพศย์ หรือ ไวศยะ : เป็นวรรณะของคนส่วนใหญ่ มีอาชีพค้าขาย ทาการเกษตร ศิลปหัตถกรรม • 4. วรรณะศูทร : มีอาชีพเป็นกรรมกร ใช้แรงงาน ให้บริการแก่ วรรณะอื่น
- 93.
- 98. 2. ปรัชญาจีน กาเนิด-งารยธรรมจีนกาเนิดบริเวณลุ่มแม่น้าฮวงโห และ แยงซีเกียงเมื่งประมาณ 5,000 ปี มาแล้ว แต่ปรัชญา จีนเพิ่งเริ่มเมื่งประมาณ 480-222 ปีก่งนค.ศ. เป็นช่วง ปลายสมัยราชวงศ์โจว(E)(ชุนชิว-จั้นกั๋ว) จัดช่วงนี้เป็ น ยุคทงงขงงปรัชญาเมธีจีน มีปรัชญาเกิดขึ้นมากมาย คนจีนเรียกว่า “ร้งยสานัก”
- 99. ลักษณะทั่วไปขงงปรัชญาจีน ปรัชญาจีนสนใจปั ญหาการดารงชีวิตขงงมนุษย์ (จริยศาสตร์และปรัชญาการเมืงง) สามารถสรุปหัวใจ ขงงปรัชญาจีนได้ดังนี้ การงบรมฝึกฝนตนเงง การยังความสงบให้ผู้งื่น การทาภายในขงงตนให้มีคุณธรรม การทาภายนงกให้เป็นนักปกครงงที่ดี ซึ่งก็คืง..... “ภายในเป็นงริยปราชญ์ ภายนงกเป็นธรรมราชา”
- 100. ปรัชญาจีน – บ่งเกิดปรัชญาจีน..มีความเชื่งเรื่งงวิญญาณนิยม นับถืงบูชา เทพเจ้าที่สิงสถิตงยู่ในธรรมชาติ –ยุคปรัชญาเมธี มีการเกิดขึ้นขงงนักปรัชญาที่สาคัญ คืง ขงจื๊ง เหลาจื๊ง เม่งจื๊ง บั๊คจื๊ง จวงจื๊ง เป็นต้น ( ราว พ.ศ.8 - พ.ศ.300 ) – ยุคปรัชญาจีนสมัยใหม่ หลัง พ.ศ. 300 เป็นต้นมา เกิดสานัก เต๋าใหม่ และ ขงจื๊งใหม่ - ยุคปรัชญาจีนร่วมสมัย เกิดปรัชญาการเมืงงที่สาคัญ ขงง ดร. ซุนยัดเซนและเหมาเจ๋งตุง
- 101. ปรัชญาจีนเป็นมนุษยนิยม หนักไปทางจริยศาสตร์ (Ethics)บวก การเมือง มีหัวใจซึ่งเป็นดังสูตรของปรัชญาจีน ๘ คาที่ควรรู้ไว้ คือ ซิวกี้ แปลว่า อบรมฝึกฝนตัวเอง อังนั้ง แปลว่า ยังความสงบสุขให้แก่ผู้อื่น ไหลเสี่ย แปลว่า ทาภายในตนให้มีคุณธรรม วั่วอ๊วง แปลว่า ทาภายนอกให้เป็นกษัตริย์นักปกครองที่ดี ลักษณะขงงปรัชญาจีน
- 102.
- 103.
- 104.
- 105. มีความเห็นว่า ธรรมชาติดั้งเดิมขงงมีแต่ความชั่วร้าย จึงจาต้งง ใช้งานาจและกฎหมายมาเป็นเครื่งงควบคุมพวกที่มีความเห็น งย่างนี้มี ฮั่นเฟ่ยจื๊ง เป็นตัวแทน สานักปรัชญานิตินิยม
- 106. มีความเห็นว่า ขึ้นชื่อว่าคนนั้นยุ่งเหยิงไม่มีที่สิ้นสุด เป็นที่ตั้งแห่งปัญหาทั้งปวง ยิ่งคิดยิ่งทาอะไรมากก็ยิ่งยุ่งมาก จะแก้ไขอย่างไรก็ไม่มีที่สิ้นสุดสู้ปล่อยไปตามธรรมชาติ สนับสนุนให้คนใช้ชีวิตที่เรียบง่าย เข้าหาธรรมชาติจะดีกว่า พวกที่มีความเห็นอย่างนี้ก็มี เหลาจื๊อ จวงจื๊อ เป็นตัวแทน สานักปรัชญาเต๋า
- 107. มีความเห็นว่า ขนบธรรมเนียมโบราณที่ดีงามมีอยู่มาก ควรที่จะฟื้นฟูเรื่องที่ดีงามขึ้นมาใหม่ แล้วนามาเป็นหลัก ประพฤติปฏิบัติเน้นการมีคุณธรรม และการศึกษา พวกที่มี ความเห็นอย่างนี้ก็มี ขงจื๊อ เม่งจื๊อ เป็นตัวแทน สานักปรัชญาขงจื๊ง
- 108. มีความเห็นว่า เรื่องที่ล่วงมาแล้วก็เหมาะกับคนสมัยนั้น ไม่ ควรรื้อฟื้นขึ้นมาอีกควรจะหาอะไรใหม่ๆ ที่เหมาะสมมา เป็นหลักยึดเหนี่ยวจะดีกว่า พวกที่มีความเห็นอย่างนี้มี ม่อจื๊อ เป็นตัวแทน สำนักปรัชญำม่อจื๊อ
- 109. มีความเห็นว่า ธรรมชาติดั้งเดิมของมีแต่ความชั่วร้าย จึง จาต้องใช้อานาจและกฎหมายมาเป็นเครื่องควบคุมพวกที่ มีความเห็นอย่างนี้มี ฮั่นเฟ่ยจื๊อ เป็นตัวแทน สานักปรัชญานิตินิยม
- 110. ***จื้งลู้ว่า…… “ งุดมคติขงงท่านงาจารย์สูงเกินไป ไม่ว่าไปที่ใดจึงเข้ากับเขา ไม่ได้ท่านงาจารย์จะลดงุดมคติให้มันต่าลงมางีกสักหน่งยจะ ได้หรืงไม่ ?” ***ขงจื๊งตงบว่า…… “…ชาวนาที่ดีหมั่นเพียรในการไถหว่าน ก็ไม่แน่ว่าจะได้รับผล สมบูรณ์ทุกครั้ง ศิลปินผู้สามารถผลิตงานงันประณีตงงกมา ก็ ไม่แน่ว่าจะเป็นที่ต้งงประสงค์ขงงปวงชนทุกคราว ผู้ที่มีงุดมคติ สามารถยังงุดมคติให้ปรากฏเป็นความจริงได้ ก็ไม่แน่ว่าจะเป็น ที่ต้งนรับขงงสังคมเสมง...บัดนี้เธงไม่สังวร ในการปลูกฝัง คุณธรรมในตัวให้สมบูรณ์ กลับมานึกข้งงใจผู้งื่นเขาว่าทาไมไม่ ต้งนรับตน งย่างนี้...ความนึกคิดดังกล่าวไม่ต่าไปหรืง..............”
- 111. ปรัชญาทั่วไป Page 111 ปรัชญาตะวันงงกคืง ปรัชญางินเดียและปรัชญาจีน มีลักษณะเป็นปรัชญาชีวิต เน้นคาสงนที่สามารถเงามาใช้ได้จริงใน ชีวิตประจาวัน ดังนั้น จึงไม่สามารถแยกความคิดทางปรัชญาและ ศาสนางงกจากกันได้ สิ่งเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดการคิดค้นในทาง ปรัชญาของตะวันออกคืออะไร? - ความทุกข์ขงงชีวิต ความแตกต่างระหว่างปรัชญาตะวันตกกับปรัชญาตะวันงงก
- 112. ปรัชญาทั่วไป Page 112 ส่วนปรัชญาตะวันตกนั้นสามารถแยกความคิดงงกจาก ศาสนาได้เด็ดขาด มุ่งแสวงหาความรู้เพื่งจะเข้าถึงความจริงเท่านั้น เมื่งได้ พบความจริงแล้วก็พงใจเพราะสามารถแก้ข้งสงสัยในใจได้ ดังนั้น สาหรับวิถีชีวิตขงงคนตะวันตก ความรู้และการ ปฏิบัติแยกกันคนละส่วน สิ่งที่เป็นจุดเริ่มต้นของการค้นคิดในทางปรัชญาของ ตะวันตกนั้น คืออะไร - ความประหลาดใจต่อปรากฏการณ์ธรรมชาติ
- 113.
- 115.
Editor's Notes
- #104 “ความเป็นปราชญ์ภายในและกษัตริย์ภายนอก” ความเป็นปราชญ์ภายใน คือบุคคลที่สามารถพัฒนาตัวเองให้มีคุณธรรม ส่วนเป็นกษัตริย์ภายนอก หมายถึงบุคคลผู้ได้บำเพ็ญประโยชน์อย่างมหาศาลให้แก่ชาวโลก ทุกคนจะต้องพยายามพัฒนาคุณลักษณะทั้ง 2 อย่างให้เกิดขึ้นในตน คนเป็นนักปราชญ์ได้ก็เพราะรู้คุณธรรม และปฏิบัติตามคุณธรรมเท่านั้น