Ειςαγωγι
ςτθν Επιδθμιολογία
των Καρδιαγγειακϊν Νοςθμάτων
Δρ. Ανδρζασ Γ. Καλλιακμάνθσ
Συντ. Διευκυντισ
Βϋ Πακολογικοφ τμιματοσ
ΓΕΝΙΚΟ & ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΗΦΙΣΙΑΣ
Επιδθμιολογία
Οριςμόσ
Είναι ο κλάδοσ που μελετά τθ ςυχνότθτα των νοςθ-
μάτων (των καταςτάςεων υγείασ ι του κανάτου),
κακϊσ και τα χαρακτθριςτικά των ατόμων, από
τα οποία θ ςυχνότθτα αυτι εξαρτάται (ςχετίηεται
ι ςυναρτάται).
Μετα-επιδθμιολογία Λ. Σπάρου
Προςδιοριςτισ
(Determinant)
Συνϊνυμα
Ζκκεςθ Exposure
Μελετϊμενοσ παράγοντασ Study factor
Παράγοντασ κινδφνου Risk factor
Ανεξάρτθτθ μεταβλθτι Independent variable
Χαρακτθριςτικό Characteristic
Ενδείκτθσ κινδφνου Risk indicator
Αιτιολογικόσ ενδείκτθσ κινδφνου Causal risk indicator
Δυνθτικά αιτιολογικόσ παράγοντασ Putatively causal factor
Προβλεπτικόσ παράγοντασ Predictor
Μετα-επιδθμιολογία Λ. Σπάρου
Επιδθμιολογία
Μελετά ςχζςεισ που ςυνδζουν τουσ
προςδιοριςτζσ με τθν ςυχνότθτα των
νοςθμάτων
Νόςοσ & Νόςθμα
Οριςμοί
Νόςοσ ορίηεται θ νοςθρι διαδικαςία
(morbus-i) με αρχι, πζρασ και διάρκεια
και αντιςτοιχεί ςτο απαρζμφατο νοςείν
Νόςθμα ορίηεται ωσ το αποτζλεςμα ι το
προϊόν τθσ νοςθρισ διαδικαςίασ
Μετα-επιδθμιολογία Λ. Σπάρου
Η Επιδθμιολογία
διακρίνεται
Α. Παραδοςιακι Επιδθμιολογία ι
Απλά Επιδθμιολογία
Β. Μετα-επιδθμιολογία ι
Σφγχρονθ Επιδθμιολογία
Μζτρα
τθσ ΢υχνότθτασ
των Νοςθμάτων
Α. Εμπειρικά μέτρα
Μζτρα Επίπτωςθσ (incidence rate)
-Επίπτωςθ ποςοςτό (incidence proportion, incidence)
-Επίπτωςθ-πυκνότθτα (incidence density, incidence rate)
Μζτρα επιπολαςμοφ(ποςοςτά) (prevalence rates)
-Σθμειακόσ επιπολαςμόσ (point prevalence)
-Επιπολαςμόσ περιόδου (period prevalence)
Μζτρα
τθσ ΢υχνότθτασ
των Νοςθμάτων
Β. Θεωρητικά μέτρα
Β.1 Επίπτωςθ-ποςοςτό
Β.2 Επιπολαςμόσ-ποςοςτό
Β.3 Κίνδυνοσ (Risk)
Β.4 Οτη (Odds)
Μετα-επιδθμιολογία Λ. Σπάρου
Μζτρα
τθσ ΢χζςθσ του Προςδιοριςτι
με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ
1. Απόλυτοσ κίνδυνοσ (absolute risk)
Είναι ο κίνδυνοσ τθσ εμφάνιςθσ του νοςιματοσ ςε
ζνα δεδομζνο πλθκυςμό ςε πεπεραςμζνο χρόνο.
π.χ. ςε ζνα πλθκυςμό που αποτελείται από αςκε-
νείσ θλικίασ >60 ετϊν που ζχουν κολπικι μαρμαρυ-
γι, ο κίνδυνοσ να εμφανίςουν εμβολικό Α.Ε.Ε. είναι
5% το ζτοσ. Επομζνωσ ο Απόλυτοσ Ετιςιοσ Κίνδυ-
νοσ για Α.Ε.Ε. είναι 5%.
Μζτρα
τθσ ΢χζςθσ του Προςδιοριςτι
με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ
2. ΢χετικόσ κίνδυνοσ (Relative Risk-RR)
Ο Σχετικόσ κίνδυνοσ υπολογίηεται διαιρϊντασ τθν
επίπτωςθ των εχόντων τον προςδιοριςτι ι των
εκτικεμζνων προσ τθν επίπτωςθ των μθ εχόντων
τον προςδιοριςτι ι των μθ εκτικεμζνων.
RR=Επίπτωςθ των εκτικεμζνων/Επίπτωςθ των
μθ εκτικεμζνων ςτον προςδιοριςτι
Μζτρα
τθσ ΢χζςθσ του Προςδιοριςτι
με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ
π.χ. Ο ανωτζρω πλθκυςμόσ με ςυντεταγμζνεσ κολπικι
μαρμαρυγι και θλικία > 60 ετϊν όταν κα πάρουν War-
farin ο κίνδυνοσ του Α.Ε.Ε. κα είναι 2% το ζτοσ.
Επομζνωσ θ ελάττωςθ του απόλυτου κινδφνου κα
είναι 5%-2%=3% δθλ. θ Warfarin ελαττϊνει τον
απόλυτο κίνδυνο του Α.Ε.Ε. κατά 3% το ζτοσ.
Αυτοί που πιραν Warfarin ζχουν 2% ετιςιο κίνδυνο
ςυγκρινόμενοι με αυτοφσ που δεν πιραν και ο κίνδυ-
νοσ είναι 5% δθλ. αυτοί που πιραν ζχουν το 40% του
κινδφνου. Το 40% αποτελεί το ςχετικό κίνδυνο, διότι:
RR=2%/5%=40%.
Μζτρα
τθσ ΢χζςθσ του Προςδιοριςτι
με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ
Άρα ο RR=απόλυτο κίνδυνο ςτον πλθκυςμό με τον
προςδιοριςτι/απόλυτο κίνδυνο χωρίσ τον
προςδιοριςτι.
RR=a/a+b /c/c+d
Περιπτϊςεισ Μθ περιπτϊςεισ
Εκτικζμενοι a b
Μθ Εκτικζμενοι c d
Εκτίμθςθ του Σχετικοφ Κινδφνου
Ο RR είναι το μζτρο ςχζςθσ μεταξφ τθσ Επί-
πτωςθσ των εχόντων τον προςδιοριςτι με τθν
Επίπτωςθ των μθ εχόντων τον προςδιοριςτι.
Α.Εάν RR=1 ςθμαίνει ότι θ Επίπτωςθ του Νοςι-
ματοσ ςτουσ ζχοντεσ = με τθν Επίπτωςθ του Νο-
ςιματοσ ςτουσ μθ ζχοντεσ τον προςδιοριςτι
και ςθμαίνει ότι:
Δεν υπάρχει ςχζςθ μεταξφ τθσ «ζκκεςθσ» ςτον
προςδιοριςτι και του νοςιματοσ.
Εκτίμθςθ του Σχετικοφ Κινδφνου
Β.Εάν RR>1 ςθμαίνει ότι θ Επίπτωςθ του
Νοςιματοσ ςτουσ ζχοντεσ είναι > από
τθν Επίπτωςθ του Νοςιματοσ ςτουσ μθ
ζχοντεσ τον προςδιοριςτι και άρα
θ «ζκκεςθ» ςτον προςδιοριςτι αυξάνει
τθν πικανότθτα εμφάνιςθσ του
Νοςιματοσ.
Εκτίμθςθ του Σχετικοφ Κινδφνου
Γ. Εάν RR<1 ςθμαίνει ότι θ Επίπτωςθ
του Νοςιματοσ ςτουσ ζχοντεσ είναι <
από τθν Επίπτωςθ του Νοςιματοσ
ςτουσ μθ ζχοντεσ τον προςδιοριςτι,
άρα :
θ «ζκκεςθ» ςτον προςδιοριςτι
ελαττϊνει τθν πικανότθτα
εμφάνιςθσ του Νοςιματοσ.
Μζτρα
τθσ ΢χζςθσ του Προςδιοριςτι
με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ
3. Μζτρα Αποδοτζου κινδφνου
3.1 ΢τουσ Εκτικεμζνουσ
Αποδοτζοσ κίνδυνοσ (AR) είναι το ποςοςτό
τθσ Επίπτωςθσ του Νοςιματοσ ςτουσ Εκτικε-
κεμζνουσ που οφείλεται ςτθν ζκκεςθ και αυ-
τι θ Επίπτωςθ του Νοςιματοσ εξαλείφεται
εάν εξαλειφκεί θ Ζκκεςθ.
AR=IDexp-IDunexp
Μζτρα
τθσ ΢χζςθσ του Προςδιοριςτι
με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ
Αποδοτζοσ κίνδυνοσ % (AR%) είναι θ
επίπτωςθ-ποςοςτό ςτουσ εκτικεμζνουσ που
οφείλεται ςτθν «ζκκεςθ» και που κα
εξαλειφκεί εάν θ «ζκκεςθ» εξαλειφκεί.
AR%=[Iexp-Iunexp / Iexp] x 100=[AR/Iexp] x 100
Μζτρα
τθσ ΢χζςθσ του Προςδιοριςτι
με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ
3.2 ΢τον Πλθκυςμό
Αποδοτζοσ κίνδυνοσ ςτον Πλθκυςμό (PAR)
είναι θ Επίπτωςθ-πυκνότθτα του Νοςιματοσ
ςτον πλθκυςμό (εκτικεμζνουσ και μθ) που
οφείλεται ςτθν «Ζκκεςθ» που κα εξαλειφκεί
εάν θ «εκκεςθ» εξαλειφκεί.
PAR=IDp-IDunexp
Μζτρα
τθσ ΢χζςθσ του Προςδιοριςτι
με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ
Αποδοτζοσ κίνδυνοσ ςτον Πλθκυςμό %
(PAR %) είναι θ Επίπτωςθ-ποςοςτό του Νο-
ςιματοσ ςτον πλθκυςμό (εκτικεμζνουσ και
μθ) που οφείλεται ςτθν Ζκκεςθ που κα εξ-
αλειφκεί εάν θ ζκκεςθ εξαλειφκεί.
PAR%=[PAR/Ip] x 100
Ερωτιςεισ πολλαπλισ επιλογισ
1ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Νόςθμα είναι:
1. Η νοςθρι διαδικαςία με αρχι, διάρκεια και πζρασ
2. Το απαρζμφατο «νοςείν»
3. Είναι το αποτζλεςμα ι το προϊόν τθσ νοςθρισ δια-
δικαςίασ
Ερωτιςεισ πολλαπλισ επιλογισ
1ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Νόςθμα είναι:
1. Η νοςθρι διαδικαςία με αρχι, διάρκεια και πζρασ
2. Το απαρζμφατο «νοςείν»
3. Είναι το αποτζλεςμα ι το προϊόν τθσ νοςθρισ δια-
δικαςίασ
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
1ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Η επίπτωςθ-πυκνότθτα είναι:
1. Θεωρθτικό μζτρο τθσ ςυχνότθτασ των νοςθμάτων
2. Εμπειρικό μζτρο τθσ ςυχνότθτασ των νοςθμάτων
3. Είναι αδιάςτατο μζγεκοσ
4. Ζχει διαςτάςεισ το χρόνο και εκκζτθ το -1
5. Το 2 και το 4
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
1ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Η επίπτωςθ-πυκνότθτα είναι:
1. Θεωρθτικό μζτρο τθσ ςυχνότθτασ των νοςθμάτων
2. Εμπειρικό μζτρο τθσ ςυχνότθτασ των νοςθμάτων
3. Είναι αδιάςτατο μζγεκοσ
4. Ζχει διαςτάςεισ το χρόνο και εκκζτθ το -1
5. Το 2 και το 4
Επιδθμιολογικζσ Μελζτεσ
Α. Παρατηρηςιακέσ μελέτεσ
Β. Μη παρατηρηςιακέσ μελέτεσ
Μθ Παρατθρθςιακζσ Επιδθμιολογικζσ
Μελζτεσ
Συχαιοποιθμζνεσ Ελεγχόμενεσ Κλινικζσ Δοκιμζσ
(Randomized controlled trials)
Παρατθρθςιακζσ Επιδθμιολογικζσ
Μελζτεσ
- Κοόρτεσ (Cohorts)
- Μελζτεσ αςκενϊν-μαρτφρων ι ομάδασ
περιπτϊςεων-ομάδασ ελζγχου
(Case-control studies)
Επίπεδα των Ενδείξεων
(Levels of Evidence)
Σαξινόμθςθ των ΢υςτάςεων
Κυριότερεσ Αιτίεσ Θανάτου
Κ ΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΑΝ ΑΤΟΥ ΣΤΗ Ν ΕΛΛΑΔ Α
0
10000
20000
30000
40000
1971 1981 1991 2000 2001
ΚΑΡΔΙΑΚΑ ΝΟ΢ΗΜ ΑΣΑ
ΝΕΟΠΛΑ΢Μ ΑΣΑ
ΝΟ΢ΟΙ ΑΓΓΕΙΩ Ν
ΕΓΚΕΦΑΛΟΤ
ΝΟ΢ΟΙ ΑΝΑΠΝΕΤ΢ΣΙΚΟΤ
΢Τ΢ΣΗΜ ΑΣΟ΢
ΑΣΤΥΗΜ ΑΣΑ
Οι κςπιότεπερ αιτίερ θανάτος και η διασπονική τοςρ εξέλιξη (1971 –2001)
Αιτίεσ Θανάτων
ςτουσ άνδρεσ 2012, Ευρϊπθ
Αιτίεσ Θανάτων
ςτισ γυναίκεσ 2012, Ευρϊπθ
Αιτίεσ Θανάτων
ςτουσ άνδρεσ 2012, ΕU
Αιτίεσ Θανάτων
ςτισ γυναίκεσ 2012, ΕU
Αιτίεσ Θανάτων
ςτουσ άνδρεσ <75 ετϊν 2012, Ευρϊπθ
Αιτίεσ Θανάτων
ςτισ γυναίκεσ <75 ετϊν 2012, Ευρϊπθ
Αιτίεσ Θανάτων
ςτουσ άνδρεσ <75 ετϊν 2012, ΕU
Αιτίεσ Θανάτων
ςτισ γυναίκεσ <75 ετϊν 2012, ΕU
Αιτίεσ Θανάτων
ςτουσ άνδρεσ <65 ετϊν 2012, Ευρϊπθ
Αιτίεσ Θανάτων
ςτισ γυναίκεσ <65 ετϊν 2012, Ευρϊπθ
Αιτίεσ Θανάτων
ςτουσ άνδρεσ <65 ετϊν 2012, ΕU
Αιτίεσ Θανάτων
ςτισ γυναίκεσ <65 ετϊν 2012, ΕU
Αιτίεσ Θανάτου Αμερικανϊν,
USA 2010
Αιτίεσ κανάτων για μαφρουσ
άνδρεσ & γυναίκεσ USA 2010
Αιτίεσ κανάτων αςιατϊν ι κατοίκων του
Ειρθνικοφ άνδρεσ & γυναίκεσ, USA 2010
Αιτίεσ κανάτων Ινδιάνων τθσ Αμερικισ ι
γθγενϊν τθσ Αλάςκασ άνδρεσ & γυναίκεσ
USA 2010
Θνθςιμότθτα τυποποιθμζνθ με τθν θλικία
ςε άνδρεσ < 65 ετϊν, Ευρϊπθ
Θνθςιμότθτα τυποποιθμζνθ με τθν θλικία
ςε γυναίκεσ < 65 ετϊν, Ευρϊπθ
Θνθςιμότθτα από CHD, ανδρϊν < 65 ετϊν,
1980-2010, επιλεγμζνεσ περιοχζσ
Θνθςιμότθτα από CHD, γυναικϊν < 65
ετϊν, 1980-2010, επιλεγμζνεσ περιοχζσ
Θνθςιμότθτα από Α.Ε.Ε., ανδρϊν < 65 ετϊν,
τυποποιθμζνθ με τθν θλικία,2012 Ευρϊπθ
Θνθςιμότθτα από Α.Ε.Ε., γυναικϊν < 65 ετϊν,
τυποποιθμζνθ με τθν θλικία,2012 Ευρϊπθ
Θνθςιμότθτα από Α.Ε.Ε., ανδρϊν < 65
ετϊν, 1980-2010, επιλεγμζνεσ περιοχζσ
Θνθςιμότθτα από Α.Ε.Ε., γυναικϊν < 65
ετϊν, 1980-2010, επιλεγμζνεσ περιοχζσ
Ανάλογα με τθν αιτία προςαρμοςμζνα ςτθ ανικανότθτα
χαμζνα χρόνια ηωισ (DALYs), 2002 Ευρϊπθ
Ανάλογα με τθν αιτία με προςαρμογι ςτθ
ανικανότθτα χαμζνα χρόνια ηωισ (DALYs),
2002 ΕU
Συποποιθμζνα με τθν θλικία DALYs για
CHD, 2002, Europe
Συποποιθμζνα με τθν θλικία DALYs
για Stroke, 2002, Europe
Επίπτωςθ-πυκνότθτα του CVD τυποποιθμζνθ
με τθν θλικία & το φφλο (FHS 1980-2003)
ΚΟ΢ΣΟ΢ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟ΢ΗΜΑΣΩΝ
ΗΠΑ 2003
• 209,3 δισ δολάρια άμεςο κόςτοσ
• 142,5 δισ δολάρια ζμμεςο κόςτοσ
• 351,8 δισ δολάρια ςυνολικό κόςτοσ
AHA, Heart and Stoke Statistics – 2003 Update
΢ΤΓΚΡΙ΢Η ΚΟ΢ΣΟΤ΢
ΗΠΑ 2003
• Καρδιαγγειακά νοςιματα : 351,8 δισ δολάρια
• Καρκίνοι ςυνολικά : 202 δισ δολάρια
• AIDS : 28.9 δισ δολάρια
ΑΗΑ, Heart and Stroke Statistics – 2003 Update
ΕΠΙΒΙΩ΢Η ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟ΢ΗΜΑΣΑ
ΗΠΑ 2000
• 450.000 αςκενείσ επζηθςαν πρϊτου καρδιακοφ
επειςοδίου περιςςότερο του ζτουσ
• 450.000 αςκενείσ επζηθςαν με καρδιακι
ανεπάρκεια περιςςότερο του ζτουσ
• 375.000 αςκενείσ επζηθςαν πρϊτου εγκεφαλικοφ
επειςοδίου περιςςότερο του ζτουσ.
AHA, Heart and Stroke Statistics – 2003 Update
ΘΝΗ΢ΙΜΟΣΗ΢ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟ΢ΗΜΑΣΑ
ΗΠΑ 2000
• 2600 κάνατοι θμερθςίωσ από καρδιαγγειακά νοςιματα (ζνασ
κάκε 33 δευτερόλεπτα)
• 150.000 κάνατοι ετθςίωσ ατόμων θλικίασ μικρότερθσ των 65
ετϊν
• 250.000 αιφνίδιοι κάνατοι από ςτεφανιαία νόςο άνευ
νοςθλείασ
• 50% των ανδρϊν και 63% των γυναικϊν με αιφνίδιο κάνατο
ιταν άνευ ιςτορικοφ ςτεφανιαίασ νόςου
• 40.429 κάνατοι από περιφερικι νόςο αγγείων και αορτικά
ανευρφςματα
• 1990 – 2000  2,5% καρδιαγγειακϊν κανάτων,
 17 % ςυνολικϊν κανάτων
AHA, Heart and Stroke Statistics – 2003 Update
Επιπτϊςεισ Θανάτου = Θνθςιμότθτεσ ςτισ
ΗΠΑ 1980-2000 &
΢υνολικοί κάνατοι το 2000
1. Ελάττωςθ των κανάτων από 542,9 ςε 266,8 ανά
100. 000 πλθκυςμό Χ 1ζτοσ μεταξφ των ανδρϊν
2. Ελάττωςθ των κανάτων από 263,3 ςε 134,4 ανά
100. 000 πλθκυςμό Χ 1ζτοσ μεταξφ των γυναικϊν
3. Συνολικι ποςοτικι προςζγγιςθ ↓ των κανάτων
κατά 341.745 το 2000.
Εξιγθςθ τθσ ελάττωςθσ των κανάτων
από ΢τεφανιαία Καρδιοπάκεια
1980-2000 ςτθν USA
1. 47% τθσ ↓ αποδόκθκαν ςε κεραπείεσ
2. 44% τθσ ↓ αποδόκθκαν ςε μεταβολζσ ςτουσ
προςδιοριςτζσ: χολθςτερόλθ 10%, ΣΑΠ 20%, επι-
πολαςμόσ καπνίςματοσ 12% & Σωματικι μθ δρα-
ςτθριότθτα 5%
3. ↑ ΒΜΙ 8% πρόςκεςε 26.000 κανάτουσ το 2000 &
↑ επιπολαςμοφ του ΣΔ 10% πρόςκεςε 33.500 κα-
νάτουσ το 2000.
΢υμπζραςμα
Η ↓ των κανάτων από ΢τεφανιαία καρδιοπάκεια
ςτισ ΗΠΑ 1980-2000 κατά προςζγγιςθ ςτο ιμιςυ %
αποδίδεται ςτθν τροποποίθςθ των προςδιορι-
ςτϊν & ςτο ιμιςυ ςτισ κεραπείεσ
The Rotterdam Study
Επίπτωςθ-πυκνότθτα του Α.Ε.Ε. τυποποιθμζνθ με
τθν θλικία & το φφλο ςε θλικιωμζνο πλθκυςμό
Επίπτωςθ-πυκνότθτα των υποκατθγοριϊν
του Α.Ε.Ε.
Επίπτωςθ-πυκνότθτα του Α.Ε.Ε. &
νοςθλευκζντων Α.Ε.Ε. ςε ςχζςθ με τθν θλικία
ςε άνδρεσ & γυναίκεσ ανά 1000 ανκρωπο-ζτθ
Τυποποιθμζνθ καρδιαγγειακι κνθςιμότθτα κατά
θλικία ςτθν Ευρϊπθ Ελλ. Επ. Ακθρ. 2013, 4(3):151
Θνθςιμότθτα τθσ CHD τυποποιθμζνθ με τθν θλικία ςε
άνδρεσ και γυναίκεσ 45-75 ετϊν
Circulation 2010:122, July 20
Θνθςιμότθτα τυποποιθμζνθ με τθν θλικία ,
2000-2010 ςτισ ΗΠΑ
Heart & Stroke Statistics AHA
Θάνατοι λόγω καρδιοπακειϊν
USA:1980-2010
Θάνατοι λόγω CVD
USA:1980-2010
% απότομθ πτϊςθ των κανάτων λόγω CVD
USA:2010
Θάνατοι από CVD versus Cancer
τυποποιθμζνοι με τθν θλικία USA:2010
Επιπολαςμόσ του CVD ςε ενιλικεσ ≥ 20 ετϊν
τυποποιθμζνοσ με τθν θλικία και το φφλο
Δαπάνθ ολικισ ενζργειασ, 2007, Europe
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
2ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Η επίπτωςθ-πυκνότθτα του CVD τυποποιθμζνθ με
τθν θλικία και το φφλο είναι μεγαλφτερθ μεταξφ
γυναικϊν:
1. Στθν θλικία 45-54 ετϊν
2. Στθν θλικία 55-64 ετϊν
3. Στθν θλικία 65-74 ετϊν
4. Στθν θλικία 75-84 ετϊν
5. Στθν θλικία 85-94 ετϊν
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
2ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Η επίπτωςθ-πυκνότθτα του CVD τυποποιθμζνθ με
τθν θλικία και το φφλο είναι μεγαλφτερθ μεταξφ
γυναικϊν:
1. Στθν θλικία 45-54 ετϊν
2. Στθν θλικία 55-64 ετϊν
3. Στθν θλικία 65-74 ετϊν
4. Στθν θλικία 75-84 ετϊν
5. Στθν θλικία 85-94 ετϊν
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
2ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Ο Επιπολαςμόσ του CVD τυποποιθμζνοσ με τθν θλι-
κία και το φφλο ςε ενιλικεσ ≥ 20 ετϊν ςτθν USA με
βάςθ το FHS είναι μεγαλφτεροσ:
1. Στθν θλικία 20-39 ετϊν
2. Στθν θλικία 40-59 ετϊν
3. Στθν θλικία 60-79 ετϊν
4. Στθν θλικία ≥ 80 ετϊν
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
2ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Ο Επιπολαςμόσ του CVD τυποποιθμζνοσ με τθν θλι-
κία και το φφλο ςε ενιλικεσ ≥ 20 ετϊν ςτθν USA με
βάςθ το FHS είναι μεγαλφτεροσ:
1. Στθν θλικία 20-39 ετϊν
2. Στθν θλικία 40-59 ετϊν
3. Στθν θλικία 60-79 ετϊν
4. Στθν θλικία ≥ 80 ετϊν
Καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ
(Cardiovascular Risk)
Εννοιολογική προςέγγιςη
Κίνδυνοσ είναι μια πολφςθμθ ζννοια που βαςίηεται ςε λεπτό
ςυνδυαςμό τθσ βακιάσ γνϊςθσ (knowledge) και τθσ αβεβαιό-
τθτασ (uncertainty) και ςθμαίνει:
1. Ζνα ακοφςιο ςυμβάν που μπορεί ι δεν μπορεί να ςυμβεί
2. Η αιτία ενόσ ακοφςιου ςυμβάντοσ που μπορεί ι δεν μπο-
ρεί να ςυμβεί
3. Η πικανότθτα ενόσ ακουςίου ςυμβάντοσ που μπορεί ι δεν
μπορεί να ςυμβεί
Καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ
(Cardiovascular Risk)
4. Η ςτατιςτικι αξία τθσ προςδοκίασ των μθ θκελθμζνων
ςυμβάντων που μπορεί ι δεν μπορεί να επιςυμβοφν
5.Το γεγονόσ ότι μια απόφαςθ γίνεται κάτω από κατάςτάςεισ
γνωςτϊν πικανοτιτων
Καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ
(Cardiovascular Risk)
Επιςτημιολογική προςέγγιςη
1. Κίνδυνοσ & αβεβαιότθτα
- Στθν κεωρία των αποφάςεων θ ζλλειψθ τθσ βακιάσ
γνϊςθσ δθμιουργεί δυο κατθγορίεσ: τον κίνδυνο
και τθν αβεβαιότθτα.
- Η λιψθ απόφαςθσ υπό κίνδυνο εμείσ γνωρίηουμε
ποιεσ είναι οι δυνατζσ εκβάςεισ & ποιεσ είναι οι
πικανότθτζσ τουσ άρα μποροφμε να ποφμε ότι πρό-
κειται για «λιψθ απόφαςθσ με γνωςτζσ πικανό-
τθτεσ».
Καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ
(Cardiovascular Risk)
- Η λιψθ απόφαςθσ υπό αβεβαιότθτα οι πικανότθ-
τεσ είτε δεν είναι ςε όλα γνωςτζσ είτε μόνο τισ γνω-
ρίηουμε με ανεπαρκι ακρίβεια.
2. Η Ελάττωςθ τθσ Επιςτθμονικισ αβεβαιότθτασ
- Η προςζγγιςθ τθσ «δφςκολθσ κζςθσ» που μοιάηει
με τθν κλινικι πρακτικι. Ολίγεσ περιπτϊςεισ ζ-
ζχουν βεβαιότθτα ι ακριβι πικανολογικι γνϊςθ
- Το Μπαγεςιανό μοντζλο που θ αβεβαιότθτα
ελαττϊνεται προσ κίνδυνο
Εκτίμθςθ
Καρδιαγγειακοφ κινδφνου
(Estimation of Cardiovascular Risk)
1. Σα Μακθματικά (ςτοχαςτικά)
μοντζλα κινδφνου
2. Σα Βακμονομθμζνα διαγράμματα
οριςμζνων μοντζλων κινδφνου
Σα Μακθματικά (ςτοχαςτικά)
μοντζλα κινδφνου Circulation 2010:122, July 20
Σα Μακθματικά (ςτοχαςτικά)
μοντζλα κινδφνου Circulation 2010:122, July 20
Πίνακεσ του μοντζλου τθσ Framingham Heart Study
Ελλθνικι Επικεϊρθςθ Ακθροςκλιρωςθσ 2013, 4(3):151
Εκτίμθςθ
Καρδιαγγειακοφ κινδφνου
(Estimation of Cardiovascular Risk)
Βακμονομθμζνα διαγράμματα
οριςμζνων μοντζλων κινδφνου
Χαρακτθριςτικά
των διαγραμμάτων κινδφνου
1. Εφκολο ςτθ χριςθ εργαλείο, αλλά ενορατικό
2. Συμπεριλαμβάνει τθν πολυπαραγοντικότθτα τθσ
CVD
3. Επιτρζπει τθν ευκαμψία ςτθν αντιμετϊπιςθ ενόσ
ιδανικοφ προςδιοριςτι και αντιμετωπίηοντασ τουσ
άλλουσ ελαττϊνεται ο ολικόσ κίνδυνοσ τθσ CVD
4. Επιτρζπει μια περιςςότερθ αντικειμενικι εκτίμθ-
ςθ του κινδφνου με το χρόνο
5. Εδραιϊνει μια κοινι γλϊςςα του κινδφνου ςτουσ
κλινικοφσ
Χαρακτθριςτικά
των διαγραμμάτων κινδφνου
6. Δείχνει πόςο αυξάνει ο κίνδυνοσ με τθν θλικία
7. Το νζο διάγραμμα του ςχετικοφ κινδφνου απεικο-
νίηει πωσ ζνα νεαρό άτομο με χαμθλό απόλυτο
κίνδυνο μπορεί να είναι ςε ουςιαςτικά ςε υψθλό
& δυνάμενο να ελαττωκεί ςχετικό κίνδυνο
8. Υπολογίηει τον «θλικιακό κίνδυνο» του ατόμου
Διάγραμμα SCORE για χριςθ ςε Ευρωπαϊκζσ περιοχζσ
υψθλοφ κινδφνου European Guid. 2012
Διάγραμμα SCORE για χριςθ ςε Ευρωπαϊκζσ περιοχζσ
χαμθλοφ κινδφνου European Guid. 2012
Διάγραμμα Σχετικοφ κινδφνου European Guid. 2012
Απεικόνιςθ κινδφνου-θλικίασ ESC Guid. 2012
Επίδραςθ ςυνδυαςμοφ προςδιοριςτϊν ςτο δεκαετι κίνδυνο
των κανατθφόρων ςυμβάντων CVD με το SCORE
Σχζςθ μεταξφ Ολ. Χολθςτερόλθσ/HDL χολθςτερόλθσ και κανατθ-
φόρων ςυμβάντων ςε άνδρεσ και γυναίκεσ ευριςκομζνων ςε 10ετι
κίνδυνο, θλικίασ 60 ετϊν με & χωρίσ προςδιοριςτζσ, βαςιςμζνθ ςτθ
ςυνάρτθςθ SCORE European Guid. 2012
Σαξινόμθςθ
Καρδιαγγειακοφ κινδφνου
Σαξινόμθςθ
του Καρδιαγγειακοφ κινδφνου
Πρόλθψθ (Prevention)
Ταξινόμθςθ
Α.Αρχέγονη πρόληψη (Primordial prevention) - πρόλθψθ τθσ
μθ εμφάνιςθσ του προςδιοριςτι
Β. Πρωτογενήσ πρόληψη (Primary prevention) - Αντι-
μετϊπιςθ των ιδθ υπαρχόντων προςδιοριςτϊν χω-
ρίσ τθν εμφάνιςθ τθσ CVD
Γ. Δευτερογενισ πρόλθψθ (Secondary prevention) –
Εμφάνιςθ CVD & πρόλθψθ τθσ επανεμφάνιςισ
τθσ.
Πρόλθψθ (Prevention)
Εκατοςτιαία ελάττωςθ των κανάτων από CHD
που αποδίδεται ςτθ κεραπεία & τισ μεταβολζσ των προςδιοριςτϊν
ςε διαφορετικοφσ πλθκυςμοφσ European Guid. 2012
Πρόλθψθ (Prevention)
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
3ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Ποια από τα κατωτζρω ςυςτιματα εκτίμθςθσ του
καρδιαγγειακοφ κινδφνου εκτιμά μόνο κανατθφό-
ρεσ καρδιαγγειακζσ εκβάςεισ
1. Κλαςικό μοντζλο Framingham
2. Τροποποιθμζνο μοντζλο Framingham
3. Μοντζλο ASSIGN
4. Μοντζλο QRISK2
5. Μοντζλο SCORE
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
3ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Ποια από τα κατωτζρω ςυςτιματα εκτίμθςθσ του
καρδιαγγειακοφ κινδφνου εκτιμά μόνο κανατθφό-
ρεσ καρδιαγγειακζσ εκβάςεισ
1. Κλαςικό μοντζλο Framingham
2. Τροποποιθμζνο μοντζλο Framingham
3. Μοντζλο ASSIGN
4. Μοντζλο QRISK2
5. Μοντζλο SCORE
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
3ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Πωσ ονομάηεται θ πρόλθψθ τθσ μθ εμφάνιςθσ ςυγ-
κεκριμζνων προςδιοριςτϊν:
1. Πρωτογενισ πρόλθψθ
2. Δευτερογενισ πρόλθψθ
3. Τριτογενισ πρόλθψθ
4. Αρχζγονθ πρόλθψθ
Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ
3ου Μζρουσ τθσ Διάλεξθσ
Πωσ ονομάηεται θ πρόλθψθ τθσ μθ εμφάνιςθσ ςυγ-
κεκριμζνων προςδιοριςτϊν:
1. Πρωτογενισ πρόλθψθ
2. Δευτερογενισ πρόλθψθ
3. Τριτογενισ πρόλθψθ
4. Αρχζγονθ πρόλθψθ
«Θεράπευε τουσ αςκενείσ του από
όλεσ τισ αςκζνειεσ εκτόσ από μία:
Από εκείνθ από τθν οποία πζκαι-
ναν……»
Εμμ. Ροΐδθσ

Εισαγωγή στην Επιδημιολογία των Καρδιαγγειακών Νοσημάτων

  • 1.
    Ειςαγωγι ςτθν Επιδθμιολογία των ΚαρδιαγγειακϊνΝοςθμάτων Δρ. Ανδρζασ Γ. Καλλιακμάνθσ Συντ. Διευκυντισ Βϋ Πακολογικοφ τμιματοσ ΓΕΝΙΚΟ & ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΗΦΙΣΙΑΣ
  • 2.
    Επιδθμιολογία Οριςμόσ Είναι ο κλάδοσπου μελετά τθ ςυχνότθτα των νοςθ- μάτων (των καταςτάςεων υγείασ ι του κανάτου), κακϊσ και τα χαρακτθριςτικά των ατόμων, από τα οποία θ ςυχνότθτα αυτι εξαρτάται (ςχετίηεται ι ςυναρτάται). Μετα-επιδθμιολογία Λ. Σπάρου
  • 3.
    Προςδιοριςτισ (Determinant) Συνϊνυμα Ζκκεςθ Exposure Μελετϊμενοσ παράγοντασStudy factor Παράγοντασ κινδφνου Risk factor Ανεξάρτθτθ μεταβλθτι Independent variable Χαρακτθριςτικό Characteristic Ενδείκτθσ κινδφνου Risk indicator Αιτιολογικόσ ενδείκτθσ κινδφνου Causal risk indicator Δυνθτικά αιτιολογικόσ παράγοντασ Putatively causal factor Προβλεπτικόσ παράγοντασ Predictor Μετα-επιδθμιολογία Λ. Σπάρου
  • 4.
    Επιδθμιολογία Μελετά ςχζςεισ πουςυνδζουν τουσ προςδιοριςτζσ με τθν ςυχνότθτα των νοςθμάτων
  • 5.
    Νόςοσ & Νόςθμα Οριςμοί Νόςοσορίηεται θ νοςθρι διαδικαςία (morbus-i) με αρχι, πζρασ και διάρκεια και αντιςτοιχεί ςτο απαρζμφατο νοςείν Νόςθμα ορίηεται ωσ το αποτζλεςμα ι το προϊόν τθσ νοςθρισ διαδικαςίασ Μετα-επιδθμιολογία Λ. Σπάρου
  • 6.
    Η Επιδθμιολογία διακρίνεται Α. ΠαραδοςιακιΕπιδθμιολογία ι Απλά Επιδθμιολογία Β. Μετα-επιδθμιολογία ι Σφγχρονθ Επιδθμιολογία
  • 7.
    Μζτρα τθσ ΢υχνότθτασ των Νοςθμάτων Α.Εμπειρικά μέτρα Μζτρα Επίπτωςθσ (incidence rate) -Επίπτωςθ ποςοςτό (incidence proportion, incidence) -Επίπτωςθ-πυκνότθτα (incidence density, incidence rate) Μζτρα επιπολαςμοφ(ποςοςτά) (prevalence rates) -Σθμειακόσ επιπολαςμόσ (point prevalence) -Επιπολαςμόσ περιόδου (period prevalence)
  • 8.
    Μζτρα τθσ ΢υχνότθτασ των Νοςθμάτων Β.Θεωρητικά μέτρα Β.1 Επίπτωςθ-ποςοςτό Β.2 Επιπολαςμόσ-ποςοςτό Β.3 Κίνδυνοσ (Risk) Β.4 Οτη (Odds) Μετα-επιδθμιολογία Λ. Σπάρου
  • 9.
    Μζτρα τθσ ΢χζςθσ τουΠροςδιοριςτι με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ 1. Απόλυτοσ κίνδυνοσ (absolute risk) Είναι ο κίνδυνοσ τθσ εμφάνιςθσ του νοςιματοσ ςε ζνα δεδομζνο πλθκυςμό ςε πεπεραςμζνο χρόνο. π.χ. ςε ζνα πλθκυςμό που αποτελείται από αςκε- νείσ θλικίασ >60 ετϊν που ζχουν κολπικι μαρμαρυ- γι, ο κίνδυνοσ να εμφανίςουν εμβολικό Α.Ε.Ε. είναι 5% το ζτοσ. Επομζνωσ ο Απόλυτοσ Ετιςιοσ Κίνδυ- νοσ για Α.Ε.Ε. είναι 5%.
  • 10.
    Μζτρα τθσ ΢χζςθσ τουΠροςδιοριςτι με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ 2. ΢χετικόσ κίνδυνοσ (Relative Risk-RR) Ο Σχετικόσ κίνδυνοσ υπολογίηεται διαιρϊντασ τθν επίπτωςθ των εχόντων τον προςδιοριςτι ι των εκτικεμζνων προσ τθν επίπτωςθ των μθ εχόντων τον προςδιοριςτι ι των μθ εκτικεμζνων. RR=Επίπτωςθ των εκτικεμζνων/Επίπτωςθ των μθ εκτικεμζνων ςτον προςδιοριςτι
  • 11.
    Μζτρα τθσ ΢χζςθσ τουΠροςδιοριςτι με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ π.χ. Ο ανωτζρω πλθκυςμόσ με ςυντεταγμζνεσ κολπικι μαρμαρυγι και θλικία > 60 ετϊν όταν κα πάρουν War- farin ο κίνδυνοσ του Α.Ε.Ε. κα είναι 2% το ζτοσ. Επομζνωσ θ ελάττωςθ του απόλυτου κινδφνου κα είναι 5%-2%=3% δθλ. θ Warfarin ελαττϊνει τον απόλυτο κίνδυνο του Α.Ε.Ε. κατά 3% το ζτοσ. Αυτοί που πιραν Warfarin ζχουν 2% ετιςιο κίνδυνο ςυγκρινόμενοι με αυτοφσ που δεν πιραν και ο κίνδυ- νοσ είναι 5% δθλ. αυτοί που πιραν ζχουν το 40% του κινδφνου. Το 40% αποτελεί το ςχετικό κίνδυνο, διότι: RR=2%/5%=40%.
  • 12.
    Μζτρα τθσ ΢χζςθσ τουΠροςδιοριςτι με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ Άρα ο RR=απόλυτο κίνδυνο ςτον πλθκυςμό με τον προςδιοριςτι/απόλυτο κίνδυνο χωρίσ τον προςδιοριςτι. RR=a/a+b /c/c+d Περιπτϊςεισ Μθ περιπτϊςεισ Εκτικζμενοι a b Μθ Εκτικζμενοι c d
  • 13.
    Εκτίμθςθ του ΣχετικοφΚινδφνου Ο RR είναι το μζτρο ςχζςθσ μεταξφ τθσ Επί- πτωςθσ των εχόντων τον προςδιοριςτι με τθν Επίπτωςθ των μθ εχόντων τον προςδιοριςτι. Α.Εάν RR=1 ςθμαίνει ότι θ Επίπτωςθ του Νοςι- ματοσ ςτουσ ζχοντεσ = με τθν Επίπτωςθ του Νο- ςιματοσ ςτουσ μθ ζχοντεσ τον προςδιοριςτι και ςθμαίνει ότι: Δεν υπάρχει ςχζςθ μεταξφ τθσ «ζκκεςθσ» ςτον προςδιοριςτι και του νοςιματοσ.
  • 14.
    Εκτίμθςθ του ΣχετικοφΚινδφνου Β.Εάν RR>1 ςθμαίνει ότι θ Επίπτωςθ του Νοςιματοσ ςτουσ ζχοντεσ είναι > από τθν Επίπτωςθ του Νοςιματοσ ςτουσ μθ ζχοντεσ τον προςδιοριςτι και άρα θ «ζκκεςθ» ςτον προςδιοριςτι αυξάνει τθν πικανότθτα εμφάνιςθσ του Νοςιματοσ.
  • 15.
    Εκτίμθςθ του ΣχετικοφΚινδφνου Γ. Εάν RR<1 ςθμαίνει ότι θ Επίπτωςθ του Νοςιματοσ ςτουσ ζχοντεσ είναι < από τθν Επίπτωςθ του Νοςιματοσ ςτουσ μθ ζχοντεσ τον προςδιοριςτι, άρα : θ «ζκκεςθ» ςτον προςδιοριςτι ελαττϊνει τθν πικανότθτα εμφάνιςθσ του Νοςιματοσ.
  • 16.
    Μζτρα τθσ ΢χζςθσ τουΠροςδιοριςτι με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ 3. Μζτρα Αποδοτζου κινδφνου 3.1 ΢τουσ Εκτικεμζνουσ Αποδοτζοσ κίνδυνοσ (AR) είναι το ποςοςτό τθσ Επίπτωςθσ του Νοςιματοσ ςτουσ Εκτικε- κεμζνουσ που οφείλεται ςτθν ζκκεςθ και αυ- τι θ Επίπτωςθ του Νοςιματοσ εξαλείφεται εάν εξαλειφκεί θ Ζκκεςθ. AR=IDexp-IDunexp
  • 17.
    Μζτρα τθσ ΢χζςθσ τουΠροςδιοριςτι με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ Αποδοτζοσ κίνδυνοσ % (AR%) είναι θ επίπτωςθ-ποςοςτό ςτουσ εκτικεμζνουσ που οφείλεται ςτθν «ζκκεςθ» και που κα εξαλειφκεί εάν θ «ζκκεςθ» εξαλειφκεί. AR%=[Iexp-Iunexp / Iexp] x 100=[AR/Iexp] x 100
  • 18.
    Μζτρα τθσ ΢χζςθσ τουΠροςδιοριςτι με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ 3.2 ΢τον Πλθκυςμό Αποδοτζοσ κίνδυνοσ ςτον Πλθκυςμό (PAR) είναι θ Επίπτωςθ-πυκνότθτα του Νοςιματοσ ςτον πλθκυςμό (εκτικεμζνουσ και μθ) που οφείλεται ςτθν «Ζκκεςθ» που κα εξαλειφκεί εάν θ «εκκεςθ» εξαλειφκεί. PAR=IDp-IDunexp
  • 19.
    Μζτρα τθσ ΢χζςθσ τουΠροςδιοριςτι με τθ ςυχνότθτα του Νοςιματοσ Αποδοτζοσ κίνδυνοσ ςτον Πλθκυςμό % (PAR %) είναι θ Επίπτωςθ-ποςοςτό του Νο- ςιματοσ ςτον πλθκυςμό (εκτικεμζνουσ και μθ) που οφείλεται ςτθν Ζκκεςθ που κα εξ- αλειφκεί εάν θ ζκκεςθ εξαλειφκεί. PAR%=[PAR/Ip] x 100
  • 20.
    Ερωτιςεισ πολλαπλισ επιλογισ 1ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Νόςθμα είναι: 1. Η νοςθρι διαδικαςία με αρχι, διάρκεια και πζρασ 2. Το απαρζμφατο «νοςείν» 3. Είναι το αποτζλεςμα ι το προϊόν τθσ νοςθρισ δια- δικαςίασ
  • 21.
    Ερωτιςεισ πολλαπλισ επιλογισ 1ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Νόςθμα είναι: 1. Η νοςθρι διαδικαςία με αρχι, διάρκεια και πζρασ 2. Το απαρζμφατο «νοςείν» 3. Είναι το αποτζλεςμα ι το προϊόν τθσ νοςθρισ δια- δικαςίασ
  • 22.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 1ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Η επίπτωςθ-πυκνότθτα είναι: 1. Θεωρθτικό μζτρο τθσ ςυχνότθτασ των νοςθμάτων 2. Εμπειρικό μζτρο τθσ ςυχνότθτασ των νοςθμάτων 3. Είναι αδιάςτατο μζγεκοσ 4. Ζχει διαςτάςεισ το χρόνο και εκκζτθ το -1 5. Το 2 και το 4
  • 23.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 1ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Η επίπτωςθ-πυκνότθτα είναι: 1. Θεωρθτικό μζτρο τθσ ςυχνότθτασ των νοςθμάτων 2. Εμπειρικό μζτρο τθσ ςυχνότθτασ των νοςθμάτων 3. Είναι αδιάςτατο μζγεκοσ 4. Ζχει διαςτάςεισ το χρόνο και εκκζτθ το -1 5. Το 2 και το 4
  • 24.
    Επιδθμιολογικζσ Μελζτεσ Α. Παρατηρηςιακέσμελέτεσ Β. Μη παρατηρηςιακέσ μελέτεσ
  • 25.
    Μθ Παρατθρθςιακζσ Επιδθμιολογικζσ Μελζτεσ ΣυχαιοποιθμζνεσΕλεγχόμενεσ Κλινικζσ Δοκιμζσ (Randomized controlled trials)
  • 26.
    Παρατθρθςιακζσ Επιδθμιολογικζσ Μελζτεσ - Κοόρτεσ(Cohorts) - Μελζτεσ αςκενϊν-μαρτφρων ι ομάδασ περιπτϊςεων-ομάδασ ελζγχου (Case-control studies)
  • 27.
  • 28.
  • 29.
    Κυριότερεσ Αιτίεσ Θανάτου ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΑΝ ΑΤΟΥ ΣΤΗ Ν ΕΛΛΑΔ Α 0 10000 20000 30000 40000 1971 1981 1991 2000 2001 ΚΑΡΔΙΑΚΑ ΝΟ΢ΗΜ ΑΣΑ ΝΕΟΠΛΑ΢Μ ΑΣΑ ΝΟ΢ΟΙ ΑΓΓΕΙΩ Ν ΕΓΚΕΦΑΛΟΤ ΝΟ΢ΟΙ ΑΝΑΠΝΕΤ΢ΣΙΚΟΤ ΢Τ΢ΣΗΜ ΑΣΟ΢ ΑΣΤΥΗΜ ΑΣΑ Οι κςπιότεπερ αιτίερ θανάτος και η διασπονική τοςρ εξέλιξη (1971 –2001)
  • 33.
  • 34.
  • 35.
  • 36.
  • 37.
  • 38.
  • 39.
  • 40.
  • 41.
  • 42.
  • 43.
  • 44.
  • 45.
  • 46.
    Αιτίεσ κανάτων γιαμαφρουσ άνδρεσ & γυναίκεσ USA 2010
  • 47.
    Αιτίεσ κανάτων αςιατϊνι κατοίκων του Ειρθνικοφ άνδρεσ & γυναίκεσ, USA 2010
  • 48.
    Αιτίεσ κανάτων Ινδιάνωντθσ Αμερικισ ι γθγενϊν τθσ Αλάςκασ άνδρεσ & γυναίκεσ USA 2010
  • 49.
    Θνθςιμότθτα τυποποιθμζνθ μετθν θλικία ςε άνδρεσ < 65 ετϊν, Ευρϊπθ
  • 50.
    Θνθςιμότθτα τυποποιθμζνθ μετθν θλικία ςε γυναίκεσ < 65 ετϊν, Ευρϊπθ
  • 51.
    Θνθςιμότθτα από CHD,ανδρϊν < 65 ετϊν, 1980-2010, επιλεγμζνεσ περιοχζσ
  • 52.
    Θνθςιμότθτα από CHD,γυναικϊν < 65 ετϊν, 1980-2010, επιλεγμζνεσ περιοχζσ
  • 53.
    Θνθςιμότθτα από Α.Ε.Ε.,ανδρϊν < 65 ετϊν, τυποποιθμζνθ με τθν θλικία,2012 Ευρϊπθ
  • 54.
    Θνθςιμότθτα από Α.Ε.Ε.,γυναικϊν < 65 ετϊν, τυποποιθμζνθ με τθν θλικία,2012 Ευρϊπθ
  • 55.
    Θνθςιμότθτα από Α.Ε.Ε.,ανδρϊν < 65 ετϊν, 1980-2010, επιλεγμζνεσ περιοχζσ
  • 56.
    Θνθςιμότθτα από Α.Ε.Ε.,γυναικϊν < 65 ετϊν, 1980-2010, επιλεγμζνεσ περιοχζσ
  • 57.
    Ανάλογα με τθναιτία προςαρμοςμζνα ςτθ ανικανότθτα χαμζνα χρόνια ηωισ (DALYs), 2002 Ευρϊπθ
  • 58.
    Ανάλογα με τθναιτία με προςαρμογι ςτθ ανικανότθτα χαμζνα χρόνια ηωισ (DALYs), 2002 ΕU
  • 59.
    Συποποιθμζνα με τθνθλικία DALYs για CHD, 2002, Europe
  • 60.
    Συποποιθμζνα με τθνθλικία DALYs για Stroke, 2002, Europe
  • 61.
    Επίπτωςθ-πυκνότθτα του CVDτυποποιθμζνθ με τθν θλικία & το φφλο (FHS 1980-2003)
  • 62.
    ΚΟ΢ΣΟ΢ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟ΢ΗΜΑΣΩΝ ΗΠΑ2003 • 209,3 δισ δολάρια άμεςο κόςτοσ • 142,5 δισ δολάρια ζμμεςο κόςτοσ • 351,8 δισ δολάρια ςυνολικό κόςτοσ AHA, Heart and Stoke Statistics – 2003 Update
  • 63.
    ΢ΤΓΚΡΙ΢Η ΚΟ΢ΣΟΤ΢ ΗΠΑ 2003 •Καρδιαγγειακά νοςιματα : 351,8 δισ δολάρια • Καρκίνοι ςυνολικά : 202 δισ δολάρια • AIDS : 28.9 δισ δολάρια ΑΗΑ, Heart and Stroke Statistics – 2003 Update
  • 64.
    ΕΠΙΒΙΩ΢Η ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑΝΟ΢ΗΜΑΣΑ ΗΠΑ 2000 • 450.000 αςκενείσ επζηθςαν πρϊτου καρδιακοφ επειςοδίου περιςςότερο του ζτουσ • 450.000 αςκενείσ επζηθςαν με καρδιακι ανεπάρκεια περιςςότερο του ζτουσ • 375.000 αςκενείσ επζηθςαν πρϊτου εγκεφαλικοφ επειςοδίου περιςςότερο του ζτουσ. AHA, Heart and Stroke Statistics – 2003 Update
  • 65.
    ΘΝΗ΢ΙΜΟΣΗ΢ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑΝΟ΢ΗΜΑΣΑ ΗΠΑ 2000 • 2600 κάνατοι θμερθςίωσ από καρδιαγγειακά νοςιματα (ζνασ κάκε 33 δευτερόλεπτα) • 150.000 κάνατοι ετθςίωσ ατόμων θλικίασ μικρότερθσ των 65 ετϊν • 250.000 αιφνίδιοι κάνατοι από ςτεφανιαία νόςο άνευ νοςθλείασ • 50% των ανδρϊν και 63% των γυναικϊν με αιφνίδιο κάνατο ιταν άνευ ιςτορικοφ ςτεφανιαίασ νόςου • 40.429 κάνατοι από περιφερικι νόςο αγγείων και αορτικά ανευρφςματα • 1990 – 2000  2,5% καρδιαγγειακϊν κανάτων,  17 % ςυνολικϊν κανάτων AHA, Heart and Stroke Statistics – 2003 Update
  • 66.
    Επιπτϊςεισ Θανάτου =Θνθςιμότθτεσ ςτισ ΗΠΑ 1980-2000 & ΢υνολικοί κάνατοι το 2000 1. Ελάττωςθ των κανάτων από 542,9 ςε 266,8 ανά 100. 000 πλθκυςμό Χ 1ζτοσ μεταξφ των ανδρϊν 2. Ελάττωςθ των κανάτων από 263,3 ςε 134,4 ανά 100. 000 πλθκυςμό Χ 1ζτοσ μεταξφ των γυναικϊν 3. Συνολικι ποςοτικι προςζγγιςθ ↓ των κανάτων κατά 341.745 το 2000.
  • 69.
    Εξιγθςθ τθσ ελάττωςθστων κανάτων από ΢τεφανιαία Καρδιοπάκεια 1980-2000 ςτθν USA 1. 47% τθσ ↓ αποδόκθκαν ςε κεραπείεσ 2. 44% τθσ ↓ αποδόκθκαν ςε μεταβολζσ ςτουσ προςδιοριςτζσ: χολθςτερόλθ 10%, ΣΑΠ 20%, επι- πολαςμόσ καπνίςματοσ 12% & Σωματικι μθ δρα- ςτθριότθτα 5% 3. ↑ ΒΜΙ 8% πρόςκεςε 26.000 κανάτουσ το 2000 & ↑ επιπολαςμοφ του ΣΔ 10% πρόςκεςε 33.500 κα- νάτουσ το 2000.
  • 70.
    ΢υμπζραςμα Η ↓ τωνκανάτων από ΢τεφανιαία καρδιοπάκεια ςτισ ΗΠΑ 1980-2000 κατά προςζγγιςθ ςτο ιμιςυ % αποδίδεται ςτθν τροποποίθςθ των προςδιορι- ςτϊν & ςτο ιμιςυ ςτισ κεραπείεσ
  • 71.
  • 72.
    Επίπτωςθ-πυκνότθτα του Α.Ε.Ε.τυποποιθμζνθ με τθν θλικία & το φφλο ςε θλικιωμζνο πλθκυςμό
  • 73.
  • 74.
    Επίπτωςθ-πυκνότθτα του Α.Ε.Ε.& νοςθλευκζντων Α.Ε.Ε. ςε ςχζςθ με τθν θλικία ςε άνδρεσ & γυναίκεσ ανά 1000 ανκρωπο-ζτθ
  • 75.
    Τυποποιθμζνθ καρδιαγγειακι κνθςιμότθτακατά θλικία ςτθν Ευρϊπθ Ελλ. Επ. Ακθρ. 2013, 4(3):151
  • 76.
    Θνθςιμότθτα τθσ CHDτυποποιθμζνθ με τθν θλικία ςε άνδρεσ και γυναίκεσ 45-75 ετϊν Circulation 2010:122, July 20
  • 77.
    Θνθςιμότθτα τυποποιθμζνθ μετθν θλικία , 2000-2010 ςτισ ΗΠΑ Heart & Stroke Statistics AHA
  • 78.
  • 79.
  • 80.
    % απότομθ πτϊςθτων κανάτων λόγω CVD USA:2010
  • 81.
    Θάνατοι από CVDversus Cancer τυποποιθμζνοι με τθν θλικία USA:2010
  • 82.
    Επιπολαςμόσ του CVDςε ενιλικεσ ≥ 20 ετϊν τυποποιθμζνοσ με τθν θλικία και το φφλο
  • 85.
  • 86.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 2ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Η επίπτωςθ-πυκνότθτα του CVD τυποποιθμζνθ με τθν θλικία και το φφλο είναι μεγαλφτερθ μεταξφ γυναικϊν: 1. Στθν θλικία 45-54 ετϊν 2. Στθν θλικία 55-64 ετϊν 3. Στθν θλικία 65-74 ετϊν 4. Στθν θλικία 75-84 ετϊν 5. Στθν θλικία 85-94 ετϊν
  • 87.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 2ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Η επίπτωςθ-πυκνότθτα του CVD τυποποιθμζνθ με τθν θλικία και το φφλο είναι μεγαλφτερθ μεταξφ γυναικϊν: 1. Στθν θλικία 45-54 ετϊν 2. Στθν θλικία 55-64 ετϊν 3. Στθν θλικία 65-74 ετϊν 4. Στθν θλικία 75-84 ετϊν 5. Στθν θλικία 85-94 ετϊν
  • 88.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 2ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Ο Επιπολαςμόσ του CVD τυποποιθμζνοσ με τθν θλι- κία και το φφλο ςε ενιλικεσ ≥ 20 ετϊν ςτθν USA με βάςθ το FHS είναι μεγαλφτεροσ: 1. Στθν θλικία 20-39 ετϊν 2. Στθν θλικία 40-59 ετϊν 3. Στθν θλικία 60-79 ετϊν 4. Στθν θλικία ≥ 80 ετϊν
  • 89.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 2ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Ο Επιπολαςμόσ του CVD τυποποιθμζνοσ με τθν θλι- κία και το φφλο ςε ενιλικεσ ≥ 20 ετϊν ςτθν USA με βάςθ το FHS είναι μεγαλφτεροσ: 1. Στθν θλικία 20-39 ετϊν 2. Στθν θλικία 40-59 ετϊν 3. Στθν θλικία 60-79 ετϊν 4. Στθν θλικία ≥ 80 ετϊν
  • 90.
    Καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ (Cardiovascular Risk) Εννοιολογικήπροςέγγιςη Κίνδυνοσ είναι μια πολφςθμθ ζννοια που βαςίηεται ςε λεπτό ςυνδυαςμό τθσ βακιάσ γνϊςθσ (knowledge) και τθσ αβεβαιό- τθτασ (uncertainty) και ςθμαίνει: 1. Ζνα ακοφςιο ςυμβάν που μπορεί ι δεν μπορεί να ςυμβεί 2. Η αιτία ενόσ ακοφςιου ςυμβάντοσ που μπορεί ι δεν μπο- ρεί να ςυμβεί 3. Η πικανότθτα ενόσ ακουςίου ςυμβάντοσ που μπορεί ι δεν μπορεί να ςυμβεί
  • 91.
    Καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ (Cardiovascular Risk) 4.Η ςτατιςτικι αξία τθσ προςδοκίασ των μθ θκελθμζνων ςυμβάντων που μπορεί ι δεν μπορεί να επιςυμβοφν 5.Το γεγονόσ ότι μια απόφαςθ γίνεται κάτω από κατάςτάςεισ γνωςτϊν πικανοτιτων
  • 92.
    Καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ (Cardiovascular Risk) Επιςτημιολογικήπροςέγγιςη 1. Κίνδυνοσ & αβεβαιότθτα - Στθν κεωρία των αποφάςεων θ ζλλειψθ τθσ βακιάσ γνϊςθσ δθμιουργεί δυο κατθγορίεσ: τον κίνδυνο και τθν αβεβαιότθτα. - Η λιψθ απόφαςθσ υπό κίνδυνο εμείσ γνωρίηουμε ποιεσ είναι οι δυνατζσ εκβάςεισ & ποιεσ είναι οι πικανότθτζσ τουσ άρα μποροφμε να ποφμε ότι πρό- κειται για «λιψθ απόφαςθσ με γνωςτζσ πικανό- τθτεσ».
  • 93.
    Καρδιαγγειακόσ κίνδυνοσ (Cardiovascular Risk) -Η λιψθ απόφαςθσ υπό αβεβαιότθτα οι πικανότθ- τεσ είτε δεν είναι ςε όλα γνωςτζσ είτε μόνο τισ γνω- ρίηουμε με ανεπαρκι ακρίβεια. 2. Η Ελάττωςθ τθσ Επιςτθμονικισ αβεβαιότθτασ - Η προςζγγιςθ τθσ «δφςκολθσ κζςθσ» που μοιάηει με τθν κλινικι πρακτικι. Ολίγεσ περιπτϊςεισ ζ- ζχουν βεβαιότθτα ι ακριβι πικανολογικι γνϊςθ - Το Μπαγεςιανό μοντζλο που θ αβεβαιότθτα ελαττϊνεται προσ κίνδυνο
  • 94.
    Εκτίμθςθ Καρδιαγγειακοφ κινδφνου (Estimation ofCardiovascular Risk) 1. Σα Μακθματικά (ςτοχαςτικά) μοντζλα κινδφνου 2. Σα Βακμονομθμζνα διαγράμματα οριςμζνων μοντζλων κινδφνου
  • 95.
    Σα Μακθματικά (ςτοχαςτικά) μοντζλακινδφνου Circulation 2010:122, July 20
  • 96.
    Σα Μακθματικά (ςτοχαςτικά) μοντζλακινδφνου Circulation 2010:122, July 20
  • 97.
    Πίνακεσ του μοντζλουτθσ Framingham Heart Study Ελλθνικι Επικεϊρθςθ Ακθροςκλιρωςθσ 2013, 4(3):151
  • 98.
    Εκτίμθςθ Καρδιαγγειακοφ κινδφνου (Estimation ofCardiovascular Risk) Βακμονομθμζνα διαγράμματα οριςμζνων μοντζλων κινδφνου
  • 99.
    Χαρακτθριςτικά των διαγραμμάτων κινδφνου 1.Εφκολο ςτθ χριςθ εργαλείο, αλλά ενορατικό 2. Συμπεριλαμβάνει τθν πολυπαραγοντικότθτα τθσ CVD 3. Επιτρζπει τθν ευκαμψία ςτθν αντιμετϊπιςθ ενόσ ιδανικοφ προςδιοριςτι και αντιμετωπίηοντασ τουσ άλλουσ ελαττϊνεται ο ολικόσ κίνδυνοσ τθσ CVD 4. Επιτρζπει μια περιςςότερθ αντικειμενικι εκτίμθ- ςθ του κινδφνου με το χρόνο 5. Εδραιϊνει μια κοινι γλϊςςα του κινδφνου ςτουσ κλινικοφσ
  • 100.
    Χαρακτθριςτικά των διαγραμμάτων κινδφνου 6.Δείχνει πόςο αυξάνει ο κίνδυνοσ με τθν θλικία 7. Το νζο διάγραμμα του ςχετικοφ κινδφνου απεικο- νίηει πωσ ζνα νεαρό άτομο με χαμθλό απόλυτο κίνδυνο μπορεί να είναι ςε ουςιαςτικά ςε υψθλό & δυνάμενο να ελαττωκεί ςχετικό κίνδυνο 8. Υπολογίηει τον «θλικιακό κίνδυνο» του ατόμου
  • 101.
    Διάγραμμα SCORE γιαχριςθ ςε Ευρωπαϊκζσ περιοχζσ υψθλοφ κινδφνου European Guid. 2012
  • 102.
    Διάγραμμα SCORE γιαχριςθ ςε Ευρωπαϊκζσ περιοχζσ χαμθλοφ κινδφνου European Guid. 2012
  • 103.
  • 104.
  • 105.
    Επίδραςθ ςυνδυαςμοφ προςδιοριςτϊνςτο δεκαετι κίνδυνο των κανατθφόρων ςυμβάντων CVD με το SCORE
  • 106.
    Σχζςθ μεταξφ Ολ.Χολθςτερόλθσ/HDL χολθςτερόλθσ και κανατθ- φόρων ςυμβάντων ςε άνδρεσ και γυναίκεσ ευριςκομζνων ςε 10ετι κίνδυνο, θλικίασ 60 ετϊν με & χωρίσ προςδιοριςτζσ, βαςιςμζνθ ςτθ ςυνάρτθςθ SCORE European Guid. 2012
  • 107.
  • 108.
  • 109.
    Πρόλθψθ (Prevention) Ταξινόμθςθ Α.Αρχέγονη πρόληψη(Primordial prevention) - πρόλθψθ τθσ μθ εμφάνιςθσ του προςδιοριςτι Β. Πρωτογενήσ πρόληψη (Primary prevention) - Αντι- μετϊπιςθ των ιδθ υπαρχόντων προςδιοριςτϊν χω- ρίσ τθν εμφάνιςθ τθσ CVD Γ. Δευτερογενισ πρόλθψθ (Secondary prevention) – Εμφάνιςθ CVD & πρόλθψθ τθσ επανεμφάνιςισ τθσ.
  • 110.
    Πρόλθψθ (Prevention) Εκατοςτιαία ελάττωςθτων κανάτων από CHD που αποδίδεται ςτθ κεραπεία & τισ μεταβολζσ των προςδιοριςτϊν ςε διαφορετικοφσ πλθκυςμοφσ European Guid. 2012
  • 111.
  • 119.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 3ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Ποια από τα κατωτζρω ςυςτιματα εκτίμθςθσ του καρδιαγγειακοφ κινδφνου εκτιμά μόνο κανατθφό- ρεσ καρδιαγγειακζσ εκβάςεισ 1. Κλαςικό μοντζλο Framingham 2. Τροποποιθμζνο μοντζλο Framingham 3. Μοντζλο ASSIGN 4. Μοντζλο QRISK2 5. Μοντζλο SCORE
  • 120.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 3ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Ποια από τα κατωτζρω ςυςτιματα εκτίμθςθσ του καρδιαγγειακοφ κινδφνου εκτιμά μόνο κανατθφό- ρεσ καρδιαγγειακζσ εκβάςεισ 1. Κλαςικό μοντζλο Framingham 2. Τροποποιθμζνο μοντζλο Framingham 3. Μοντζλο ASSIGN 4. Μοντζλο QRISK2 5. Μοντζλο SCORE
  • 121.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 3ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Πωσ ονομάηεται θ πρόλθψθ τθσ μθ εμφάνιςθσ ςυγ- κεκριμζνων προςδιοριςτϊν: 1. Πρωτογενισ πρόλθψθ 2. Δευτερογενισ πρόλθψθ 3. Τριτογενισ πρόλθψθ 4. Αρχζγονθ πρόλθψθ
  • 122.
    Ερωτιςεισ Πολλαπλισ Επιλογισ 3ουΜζρουσ τθσ Διάλεξθσ Πωσ ονομάηεται θ πρόλθψθ τθσ μθ εμφάνιςθσ ςυγ- κεκριμζνων προςδιοριςτϊν: 1. Πρωτογενισ πρόλθψθ 2. Δευτερογενισ πρόλθψθ 3. Τριτογενισ πρόλθψθ 4. Αρχζγονθ πρόλθψθ
  • 123.
    «Θεράπευε τουσ αςκενείστου από όλεσ τισ αςκζνειεσ εκτόσ από μία: Από εκείνθ από τθν οποία πζκαι- ναν……» Εμμ. Ροΐδθσ