ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ
«Ταξιδεύοντας με τον Νίκο Καββαδία»

Φορτσερά Δέσποινα ΠΕΟ2
Επιμόρφωση φιλολόγων για την αξιοποίηση και εφαρμογή των
ΤΠΕ στη διδακτική πράξη
ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ
ΚΣΕ ΙΛΙΟΥ

Αθήνα
Οκτώβριος 2013

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
1. Ταυτότητα του σεναρίου
Γενικά στοιχεία
Τίτλος: «Ταξιδεύοντας με τον Νίκο Καββαδία»
Τάξη: Γ΄ Γυμνασίου
Γνωστικό αντικείμενο: Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας
Διδακτική ενότητα: Η Νεότερη Λογοτεχνία : Η Λογοτεχνία από το 1922-1945
Συγγραφέας: Νίκος Καββαδίας
Τίτλος κειμένου: KURO SIWO
Αριθμός μαθητών: 24
Διάρκεια: 5 διδακτικές ώρες
Εμπλεκόμενα γνωστικά αντικείμενα: ΝΕ Γλώσσα, Πληροφορική, Αισθητική Αγωγή
(Μουσική, Εικαστικά)
Τόπος διεξαγωγής σεναρίου: Σχολική αίθουσα με χρήση διαδραστικού πίνακα και
Εργαστήριο πληροφορικής

Μέσα διδασκαλίας και προτεινόμενο υλικό
•

Σχολικό βιβλίο Γ΄ Γυμνασίου

•

Έντυπο υλικό

•

Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης

•

Διαδραστικός πίνακας ,ηχεία και φορητός Η/Υ

•

Ηλεκτρονικοί υπολογιστές

•

Συσκευές ψηφιακής αποθήκευσης USB

•

Πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου word

•

Πρόγραμμα παρουσίασης power point

•

Πρόγραμμα δημιουργίας βίντεο Live Movie Maker

•

Μηχανή αναζήτησης google

•

Διαδικτυακό πρόγραμμα παρουσίασης (prezi)

•

Διαδικτυακό πρόγραμμα δημιουργίας συννεφόλεξου (wordle)

•

Διαδικτυακό πρόγραμμα δημιουργίας παζλ (flash-gear)

•

Πρόγραμμα δημιουργίας ιστολογίου (blogger της google)

•

Πρόγραμμα δορυφορικής πλοήγησης (google earth)
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Προϋποθέσεις υλοποίησης του σεναρίου
 Συνεργασία με τον/την καθηγητή/τρια πληροφορικής για τη χρήση του
εργαστηρίου πληροφορικής.
 Ευελιξία του ωρολογίου προγράμματος.
 Ύπαρξη και λειτουργία διαδραστικού πίνακα (ή εναλλακτικά άλλου μέσου
προβολής).
 Καλή σύνδεση στο διαδίκτυο.
 Εγκατάσταση όλου του απαραίτητου υλικού στον υπολογιστή κάθε ομάδας.
 Εξοικείωση εκ μέρους του διδάσκοντος αλλά και των μαθητών με τη
χρήση των υπολογιστών και ειδικά προγράμματα:
-

επεξεργασίας κειμένου, παρουσίασης, περιήγησης στο διαδίκτυο,
δημιουργίας
πολυτροπικού
κειμένου,
δημιουργίας
συννεφόλεξου, δημιουργίας παζλ, δημιουργίας ιστολογίου.

 Προγενέστερη εξοικείωση των μαθητών και του διδάσκοντος στην
ομαδοσυνεργατική αντίληψη επικοινωνίας και εργασίας, μέσω της
οποίας υλοποιείται το συγκεκριμένο σενάριο.

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
2. Σκεπτικό – Στόχοι
Συνοπτική παρουσίαση του σεναρίου
Με τη συγκεκριμένη πρόταση διδασκαλίας επιχειρείται με ταξιδιωτική
διάθεση και με την ομαδοσυνεργατική μέθοδο η γνωριμία των μαθητών με τη ζωή
και το έργο του Ν. Καββαδία, ενός ποιητή όχι ιδιαίτερα προβεβλημένου στη γενιά
του, όμως αναπάντεχα αγαπητού στο νεανικό κοινό χάρη στην εκτεταμένη
μελοποίηση των ποιημάτων του. Μέσα από συγκεκριμένες δραστηριότητες οι
μαθητές καλούνται να αποκωδικοποιήσουν το ποίημα Kuro Siwo συγκρίνοντάς το
με άλλα έργα του ποιητή και απολαμβάνοντας το μελοποιημένο έργο του.
Συγκεκριμένα, γνωρίζονται με τη βιογραφία και την εργογραφία του ποιητή και
αναζητούν τα βιωματικά στοιχεία στο έργο του, αναγνωρίζουν το ναυτικό σκηνικό,
τον ψυχισμό την ιδιαίτερη γλώσσα των ναυτικών καθώς και τους γεωγραφικούς
όρους και εκείνους της ναυσιπλοΐας, και προσπαθούν να ψηλαφίσουν τη γυναικεία
παρουσία και τον ξεχωριστό ρόλο που αυτή έχει στα ποιήματά του. Μέσα από αυτό
το «ταξίδι» οι μαθητές καλούνται να εκφραστούν δημιουργικά παράγοντας
παραδοσιακά και πολυτροπικά κείμενα και να κοινοποιήσουν τα ευρήματά τους
στους συμμαθητές τους.
Το συγκεκριμένο σενάριο προβλέπεται να διαρκέσει 5 διδακτικές ώρες (2
στην αίθουσα διδασκαλίας με χρήση διαδραστικού πίνακα και 3 στο εργαστήριο
Πληροφορικής), επιπλέον ακολουθεί το «Ενιαίο Πλαίσιο Σπουδών για τη
Λογοτεχνία» και επιδιώκει να υπηρετήσει τους παρακάτω στόχους.

Στόχοι
Γενικοί στόχοι:
 Να διεγερθεί το ενδιαφέρον των μαθητών για τον ποιητικό λόγο.
 Να αναδειχθεί η πολυσημία του ποιητικού λόγου.

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
 Να κινητοποιηθεί η σκέψης τους, ώστε αξιοποιώντας τα κειμενικά και
εξωκειμενικά στοιχεία να κατανοήσουν τον κόσμο του ποιήματος και να
ευαισθητοποιηθούν σχετικά με τις ιδέες και τις αξίες που αυτός προβάλλει.
 Να αξιοποιήσουν τις διαισθήσεις τους για τη σύνθεση της προσωπικής τους
πρόσληψης και να αυτενεργήσουν ως αναγνώστες, δομώντας τη δική τους
ερμηνεία.
Παιδαγωγικοί στόχοι:
Οι μαθητές καλούνται:
 Να αναγνωρίσουν την αξία και την αναγκαιότητα της συλλογικής
προσπάθειας

αξιοποιώντας

τη

δυναμική

της

ομάδας

και

την

ομαδοσυνεργατική μέθοδο
 Να οδηγηθούν στη γνώση με τη διερευνητική – βιωματική μάθηση.
 Να καταστούν ελεύθεροι αναγνώστες λογοτεχνικών κειμένων και να
συνειδητοποιήσουν ότι η μελέτη της λογοτεχνίας δεν προαπαιτεί σωστές
απαντήσεις.
 Να αναλάβουν ρόλους, πρωτοβουλίες και να αυτενεργήσουν προκειμένου
να επιλύσουν προβλήματα.
 Να καταστούν ικανοί να ξεχωρίζουν το ουσιώδες και να το αναδεικνύουν.
 Να καλλιεργήσουν τις εκφραστικές τους δεξιότητες στον προφορικό και
γραπτό λόγο.
 Να «βιώσουν» ενεργότερα την ποίηση του Ν. Καββαδία μέσα από τις δικές
τους δημιουργίες («ενσυναίσθηση»).
 Να κινητοποιήσουν την ευαισθησία και τον ανθρωπισμό τους σεβόμενοι το
διαφορετικό.
 Να επικοινωνήσουν και να μοιραστούν ιδέες, σκέψεις και συναισθήματα.
 Να προβούν σε αυτοξιολογήσεις και να δεχθούν την κριτική.

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Διδακτικοί στόχοι:
Οι μαθητές καλούνται:
 Να γνωριστούν με την ποίηση του Ν. Καββαδία αποκωδικοποιώντας το
ποίημα Kuro Siwo και απολαμβάνοντας το μελοποιημένο έργο του.
 Να μελετήσουν τη ζωή και το έργο του ποιητή και να επιβεβαιώσουν την
βιωματικότητα της ποίησής του.
 Να διερευνήσουν τον ιδιαίτερο ρόλο που προσδίδουν στην ποίησή του το
ναυτικό σκηνικό (γεωγραφία, ψυχισμός ναυτικών, ναυτική ορολογία) και η
γυναικεία παρουσία.
 Να συντάξουν γραπτά κείμενα (ενταγμένα στο επικοινωνιακό πλαίσιο) και
να εκφραστούν δημιουργικά παράγοντας πολυτροπικά κείμενα και κάνοντας
παρουσιάσεις.
 Να εκφράσουν ελεύθερα τη δική τους εκδοχή για την έννοια του ταξιδιού.
Τεχνολογικοί στόχοι:
 Να εξοικειωθούν περαιτέρω με τη χρήση και τις δυνατότητες των νέων
τεχνολογιών.
 Να συντάξουν κείμενο με τη χρήση προγράμματος επεξεργασίας κειμένου.
 Να χρησιμοποιήσουν έναν φυλλομετρητή για αναζήτηση στο διαδίκτυο.
 Να αναζητήσουν εικόνες στο διαδίκτυο και να τις χρησιμοποιήσουν στις
εργασίες τους.
 Να χρησιμοποιήσουν ένα ιστολόγιο για ανάρτηση της εργασίας τους.
 Να εξοικειωθούν με διαδικτυακά εργαλεία για την κατασκευή συννεφόλεξου
και παζλ.
 Να ασκηθούν στην κριτική αντιμετώπιση και επεξεργασία της πληθώρας
πληροφοριών που προσφέρονται.
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
 Καταληκτικά, να αντιληφθούν ότι πέρα από εργαλείο διασκέδασης (ιδιότητα
την οποία ήδη γνωρίζουν) το διαδίκτυο είναι μία σημαντική πηγή
πληροφοριών και γνώσεων

3. Λεπτομερής Παρουσίαση του σεναρίου
Αφετηρία:
Είναι κοινή διαπίστωση ότι η διδασκαλία του ποιήματος –κυρίως στο
Γυμνάσιο- προκαλεί φόβο στους μαθητές, ίσως γιατί θεωρούν τον ποιητικό λόγο
δυσνόητο και την ποίηση ένα είδος τέχνης μακριά από τη ζωή τους.
Η παραπάνω διαπίστωση αποτέλεσε την αφετηρία της παρούσας εργασίας
με την οποία επιχειρείται η συνομιλία με την ποίηση του Ν. Καββαδία μέσω του
ποιήματος Kuro Siwo και άλλων ποιημάτων του και αποσκοπεί να αναδείξει την
πολλαπλή ανάγνωση – πρόσληψη του ποιητικού λόγου. Η επιλογή του ποιήματος
οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι: α) Η μελοποιημένη ποίηση είναι περισσότερο
προσιτή στο νεανικό κοινό, β) Οι μαθητές του συγκεκριμένου σχολείου
συμμετέχουν σε Πρόγραμμα Comenius με θέμα το «Νερό»

(2013-2015),

αναπόσπαστα στοιχεία έρευνας του οποίου αποτελούν η θάλασσα και η ναυτική
ζωή.

Το θέμα που θα διερευνηθεί:
Το υπό διερεύνηση θέμα είναι το πώς ο ναυτικός κόσμος και τα ταξίδια επηρέασαν
την ποίηση του Ν. Καββαδία. Οι μαθητές μέσα από τα φύλλα εργασίας θα
αντλήσουν συμπεράσματα για :


τη ζωή και τα βιώματα του ποιητή και πώς αυτά εμπνέουν την ποίησή του.



τη σχέση που έχει το ναυτικό λεξιλόγιο, η γυναικεία παρουσία η γεωγραφία
και η ναυσιπλοΐα με την πρόσληψη και κατανόηση της ποίησής του.



το διάλογο του ποιήματος με άλλα ποιήματα.



την διαφορετική σημασία που δίνει ο καθένας στην έννοια του ταξιδιού.

Το θεωρητικό πλαίσιο της πρότασης:
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Το συγκεκριμένο σενάριο στηρίζεται στις κοινωνικοπολιτισμικές θεωρίες,
ενώ ως προς τη μεθοδολογία χρησιμοποιείται η ομαδοσυνεργατική διερευνητική
μέθοδος με το διδάσκοντα να λειτουργεί έχοντας συμβουλευτικό και παρωθητικό
ρόλο.

Οι νεότερες λογοτεχνικές θεωρίες συγκλίνουν στη μετατόπιση του
ενδιαφέροντος από τον συγγραφέα στο κείμενο και στη συνέχεια στον αναγνώστη.
Με αυτήν την αλλαγή εστίασης, υπογραμμίζεται ο ενεργητικός ρόλος του
αναγνώστη ως νοηματοδότη, καθώς και οι δυνατότητες που έχει να συμμετέχει στο
λογοτεχνικό παιχνίδι. Η πίστη στη μία ορθή ερμηνεία παραχωρεί την εξουσία της
στις πολλαπλές - όσες και οι αναγνώστες - αναγνώσεις και ερμηνείες.
Ειδικότερα, κεντρικό ρόλο στον αναγνώστη αποδίδει η θεωρία της
αισθητικής της πρόσληψης με κύριο εκπρόσωπο το H.R. Jauss, ο οποίος
υποστηρίζει ότι η πρόσληψη, δηλαδή «η πραγμάτωση ενός λογοτεχνικού έργου από
τον αναγνώστη» καθορίζεται από τον «ορίζοντα των προσδοκιών» του, δηλαδή «το
σύνολο της αισθητικής εμπειρίας» του και εκφράζει τις καταβολές του και την
ιστορική συγκυρία. Αλλά και ο W. Iser, εισηγητής της θεωρίας της αισθητικής
ανταπόκρισης εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι αναγνώστες οικειοποιούνται ένα
κείμενο και του δίνουν υπόσταση συμπληρώνοντας τα κενά ή τις σιωπές του. Ο Iser
θεωρεί ότι η σημασία ενός λογοτεχνικού κειμένου μπορεί να εννοηθεί περισσότερο
«ως προϊόν επίδρασης που μπορεί το έργο να αποδεσμεύει παρά ως μία ιδέα από
την αρχή ενσωματωμένη σ’ αυτό» .
Συγγενής θεωρία στην οποία στηρίχτηκε, επίσης, η εν λόγω διδακτική
πρόταση είναι η θεωρία της διακειμενικότητας (“intertextualite”), σύμφωνα με την
οποία ένα νέο κείμενο γεννιέται από τη διασταύρωση των γλωσσικών σημείων
προγενέστερων κειμένων, τα οποία ο συγγραφέας μπορεί να δανείζεται από
κείμενα άλλων ή να επαναφέρει από παλαιότερα δικά του. Στη διαδικασία όμως
αυτή, διασταύρωσης κειμένων, συμμετέχει όχι μόνο ο δημιουργός αλλά και ο
αναγνώστης, αφού και αυτός με τη σειρά του «νοηματοδοτεί και προσλαμβάνει το
κείμενο μέσα από τους δικούς του κώδικες, μέσα από το δικό του απόθεμα
κειμένων που έχουν εγγραφεί οριστικά στη μνήμη του».
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Το παρόν σενάριο αναζήτησε θεωρητικό έρεισμα και δομήθηκε σύμφωνα με
τις παραπάνω λογοτεχνικές θεωρίες, καθώς θεωρείται ότι συμβάλλουν στην
αναζωογόνηση του ενδιαφέροντος των μαθητών για τη Λογοτεχνία με την ανάδειξη
του ρόλου του μαθητή-αναγνώστη. Η επικέντρωση του ενδιαφέροντος στην
προσληπτική διαδικασία του μαθητή βρίσκει, επιπλέον, ανταπόκριση στα
ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας, στην οποία συντελείται η
ανακάλυψη της υποκειμενικής εμπειρίας, ως κάτι μοναδικό. Ο αναγνώστης μαθητής, σύμφωνα μ’ αυτές τις θεωρίες, συμβάλλει ενεργά στη συγκρότησή του
νοήματος, αφού καλείται, συγχωνεύοντας γόνιμα τα στοιχεία του κειμένου µε τα
δικά του, να μετατραπεί από παθητικός δέκτης σε ενεργά εμπλεκόμενο υποκείμενο.
Υπό αυτή την έννοια η διδασκαλία μπορεί να αποτελέσει ένα εργαλείο στα
χέρια του διδάσκοντα με το οποίο θα προκρίνεται η προσέγγιση της λογοτεχνίας ως
κατ’ εξοχήν πεδίο όπου αρθρώνεται η σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο.
Γι’ αυτό και κρίνεται απαραίτητο α) οι μαθητές να βιώσουν και να
κατανοήσουν ότι κάθε δημιουργία συνδέεται με ποικίλα ερεθίσματα που είναι
ενσωματωμένα με κώδικες μέσα στο έργο, και β) η διαδικασία της λογοτεχνικής
πρόσληψης είναι ταυτόχρονα συν-δημιουργία, αφού καλούνται να ενεργοποιήσουν
τον δικό τους «κόσμο» προκειμένου να αποκωδικοποιήσουν τον «κόσμο» του
κειμένου.

Σύνδεση με τα ισχύοντα στο σχολείο:
Σύμφωνα με το ΑΠΣ:
Το ΑΠΣ υιοθετεί την πεποίθηση ότι τα λογοτεχνικά έργα αποκαλύπτουν τον
άνθρωπο και τον κόσμο στα ποικίλα πολιτισμικά περιβάλλοντα και ότι η διδασκαλία
της λογοτεχνίας είναι επικοινωνία : ανταλλαγή εκδοχών με τις οποίες
προσλαμβάνεται, κατανοείται και ερμηνεύεται η πραγματικότητα σε διαφορετικές
εποχές ή διαφορετικά κείμενα της ίδιας ή άλλης κουλτούρας. Ό,τι αποκαλύπτει ο
αναγνώστης – μαθητής είναι μια σύλληψη του κόσμου, όπως την αποκαλύπτει το
κείμενο. Ταυτόχρονα η αποκάλυψη αυτή επηρεάζει και τη προσωπικότητά του.
Έτσι, η ανάγνωση της λογοτεχνίας αποβαίνει μέσο αυτοσυνείδησης και
αυτογνωσίας.
Ως εκ τούτου η διδασκαλία του λογοτεχνικού έργου πρέπει:

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
 να στοχεύσει στην οργάνωση μια γόνιμης ερμηνευτικής διαδικασίας και στη
δημιουργία ενός ευνοϊκού μαθησιακού περιβάλλοντος μέσα σε πνεύμα
ισότητας, δημοκρατίας, σεβασμού της διαφορετικότητας, διαλόγου και
κριτικής σκέψης.
 να υπηρετήσει τους δύο βασικούς άξονες, κείμενο – αναγνώστης, ώστε:
-

να φωτίσει το κειμενικό νόημα και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του
λογοτεχνικού έργου, και

-

να επιτρέψει στον αναγνώστη – μαθητή ως ενεργός παραλήπτης καθ’
όλη τη διαδικασία να φαντάζεται, υποθέτει, αναλύει,

συνθέτει και

σηματοδοτεί με λόγο το κείμενο, δημιουργώντας έτσι το δικό του
«κείμενο».
Αξίζει να σημειωθεί και το εξής: η διδακτική προσέγγιση της λογοτεχνίας με
το παραδοσιακό μοντέλο υπόκειται στους περιορισμούς που επιβάλλει το σχολικό
βιβλίο. Έτσι, για παράδειγμα, οι πληροφορίες για το συγγραφέα είναι αυτές που
παρουσιάζονται στο συνοδευτικό βιογραφικό σημείωμα των ανθολόγων του
σχολικού εγχειριδίου ενώ έχει γίνει πρόβλεψη να προληφθούν οι ενδεχόμενες
απορίες των μαθητών και να απαντηθούν οι λεξιλογικές και πραγματολογικές τους
απορίες στις υποσημειώσεις.
Άρα, προβάλλει ξεκάθαρα το γεγονός ότι το σχολικό βιβλίο απευθύνεται σε ένα
μέσο μαθητή, ο οποίος όμως αποτελεί μία νοητική κατασκευή και ουσιαστικά δεν
υφίσταται, εφόσον οι διαφορές στα πλαίσια μίας τάξης μπορεί να είναι πολύ
μεγάλες.
Οι ερωτήσεις επίσης που προβλέπονται για τους μαθητές, όπως και οι
εργασίες, είναι εκ των προτέρων διατυπωμένες. Προφανώς και θίγουν τα
σημαντικότερα στοιχεία ενός κειμένου, αλλά δεν παύουν να είναι περιορισμένες
και να μην μπορούν να λάβουν υπόψη τους την ιδιαιτερότητα της τάξης και του
κάθε μαθητή. Με αυτά όλα δεν υποτιμάται η αξία και η σπουδαιότητα του σχολικού
βιβλίου, ούτε και η βοήθεια που προσφέρει τόσο στους μαθητές, όσο και στον
διδάσκοντα για την προσέγγιση του κειμένου. Εντούτοις λειτουργεί στα πλαίσια
μίας τάξης αποκομμένης από το περιβάλλον και τις άλλες προσλαμβάνουσες των
παιδιών, κάτι που πλέον δεν ανταποκρίνεται στη διασυνδεδεμένη πραγματικότητα
στην οποία ζούμε.
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Παραδοσιακά λοιπόν ο διδάσκων, σε μία δασκαλοκεντρική προσέγγιση
μετωπικής διδασκαλίας, για την οποία προορίζεται η πλειοψηφία των σχολικών
εγχειριδίων, θα οδηγήσει τους μαθητές στην περιορισμένη γνώση, με στόχο την
απάντηση των ερωτήσεων, χωρίς μεγάλη δυνατότητα περεταίρω προβληματισμού,
θέσης – λύσης προβλημάτων και συνεργασίας.
Φυσικά όλα αυτά σχετίζονται άμεσα με τις γνώσεις, ευαισθησίες και
ενδιαφέροντα του διδάσκοντα, αλλά εξαρτώνται και από την πραγματικότητα του
κάθε σχολείου. Για παράδειγμα σε ένα σχολείο που διαθέτει μία αξιόλογη
βιβλιοθήκη, το μάθημα μπορεί να πάρει τελείως διαφορετική μορφή, από ότι σε
ένα σχολείο χωρίς βιβλιοθήκη.
Συνεπώς η χρήση των ΤΠΕ μπορεί να δώσει μία νέα διάσταση στο μάθημα της
λογοτεχνίας.
 Η

πρόσβαση στο διαδίκτυο μπορεί να καλύψει την έλλειψη φυσικών

βιβλίων και να προσφέρει μία πληθώρα συνοδευτικού οπτικοακουστικού
υλικού.
Μπορεί να φέρει τους μαθητές σε επαφή με άλλους πολιτισμούς.
Διευκολύνεται η διερευνητική μάθηση σε αντίθεση με τη στείρα
αποστήθιση, μέσα από ανοιχτές δραστηριότητες.
 Η χρήση του web.2 καθιστά τους μαθητές όχι απλώς κατόχους αλλά
συνδημιουργούς της πληροφορίας και τους οδηγεί στην ομαδική εργασία
και συνεργασία
 Το μάθημα γίνεται πιο ελκυστικό με τη χρήση εικόνας και ήχου.

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Λεπτομερής περιγραφή του σεναρίου:
Η διδασκαλία προβλέπεται να διεξαχθεί σε τρία στάδια:
1ο Στάδιο: 1 διδακτική ώρα στη σχολική αίθουσα (χρήση διαδραστικού πίνακα)
Το στάδιο αυτό διαρκεί 1 ώρα, υλοποιείται στη σχολική τάξη, απευθύνεται στο
σύνολο των μαθητών και δομείται ως εξής:
 Αφόρμηση: Η διδάσκουσα αξιοποιώντας την παιδαγωγική αρχή της αφόρμησης
υποβάλλει στοχευμένες ερωτήσεις για τα μέρη που έχουν ταξιδέψει οι
μαθητές, καθώς και εκείνα που θα ήθελαν να ταξιδέψουν. Στην προσπάθειά της
να κινητοποιήσει το ενδιαφέρον των μαθητών παροτρύνει να χρησιμοποιηθεί
το πρόγραμμα google earth για μια σύντομη περιήγηση στην υδρόγειο
ζητώντας από κάποιους μαθητές να επιλέξουν το μέρος του πλανήτη που θα
ήθελαν να επισκεφτούν. Στη συνέχεια παρουσιάζει ένα σύντομο βίντεο (αρχείο,
βίντεο 1) που έχει ετοιμάσει με δορυφορική λήψη της Γέφυρας του Αδάμ και
επενδυμένο με μουσική. Κάποια στιγμή παγώνει την εικόνα και ζητά από τους
μαθητές να φανταστούν και να υποθέσουν κάποιο περιστατικό που συνέβη
εκεί. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια διάθεση προσμονής για ό,τι θα
ακολουθήσει. [Εναλλακτικά μπορεί να

προβληθεί και μια γεωγραφική

φωτογραφία του θερμού ρεύματος Kuro Siwo ή μια αεροφωτογραφία της
Γέφυρας του Αδάμ κ.ά.] Αφού, ακουστούν διάφορες εκδοχές από τους μαθητές
περνά στην παρουσίαση που έχει ετοιμάσει για το ποίημα.

 Παρουσίαση: Η διδάσκουσα προβάλλει με οπτικοακουστικό υλικό την
παρουσίαση που έχει ετοιμάσει για το ποίημα (αρχείο, βίντεο 2 ή στον
παρακάτω δεσμό:

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
http://prezi.com/69t-r3c9a-qh/?utm_campaign=share&utm_medium=copy)
έχοντας φροντίσει να μην προκαταλαμβάνει με αυτή ζητήματα που θα κλιθούν
να ερευνήσουν οι μαθητές στη συνέχεια. Επίσης επιμένει σε ένα αισθητικό
αποτέλεσμα που θα κινητοποιήσει τους μαθητές και θα δημιουργήσει μια
κατάσταση αναμονής. Η παρουσίαση περιλαμβάνει και τη μελοποιημένη
εκδοχή του ποιήματος. Σε αυτό το σημείο ζητά ένα σύντομο σχολιασμό από
μέρους των μαθητών (εντυπώσεις, σύνδεση με τα προηγούμενα) και
προσδιορίζει το αντικείμενο μελέτης (ποίημα- ποιητής,) ενώ στη συνέχεια
περνά στην ανάγνωση του ποιήματος.
 Προσφορά νέου: ανάγνωση του ποιήματος
Η ανάγνωση του ποιήματος είναι προτιμότερο να γίνει από τη διδάσκουσα, για
να εξασφαλιστεί η ορθότερη εκφορά του λόγου και η καλύτερη συγκέντρωση
των μαθητών, οι οποίοι συνήθως αφαιρούνται όταν διαβάζουν οι συμμαθητές
τους ένα κείμενο. Εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και διαδικτυακή
απαγγελία του ποιήματος.
 Αντιδράσεις μαθητών: Η διδάσκουσα προσφέρει χρόνο στους μαθητές να
εκφράσουν τις πρώτες εντυπώσεις και τα συναισθήματα που εισέπραξαν, τυχόν
απορίες και δίνει όλες τις απαραίτητες διευκρινήσεις. Στη συνέχεια περνά στην
πρώτη προσπάθεια προσέγγισης του ποιήματος.
 Αρχική

προσέγγιση

ποιήματος:

Με

στοχευμένα

ερωτήματα

γίνεται

προσπάθεια να αναδειχθούν: α) το ναυτικό σκηνικό του ποιήματος, β) το θέμα
και ο γενικότερος προβληματισμός, γ) η ιδιαιτερότητα της ναυτικής γλώσσας, οι
γεωγραφικοί όροι και η γυναικεία παρουσία, δ) μια γενική τοποθέτηση για το
ρόλο του ταξιδιού μέσα στο ποίημα. Στη συνέχεια προβαίνει στην
πληροφόρηση για την παρούσα εργασία.
 Πληροφόρηση για την εργασία:
Η διδάσκουσα - που έχει ήδη ενημερώσει σε παλαιότερο χρόνο για μια πιθανή
εναλλακτική μορφή διδασκαλίας, χωρίς να έχει αποκαλύψει τίποτε άλλο - θα
εξηγήσει στους μαθητές ότι θα προσεγγίσουν το ποίημα και τον ποιητή με τη
χρήση ΤΠΕ καθώς και τους βασικούς στόχους του σεναρίου οι οποίοι
σχετίζονται κυρίως με τη δική τους εμπλοκή στα φύλλα εργασιών. Επιπλέον θα

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
τονίσει την αξία της συνεργασίας και της ομαδικότητας στην επίτευξη αυτών
των στόχων. Θα δώσει διευκρινήσεις για το δικό της ρόλο, την αξιολόγηση της
όλης προσπάθειας και όλοι μαζί θα προβούν σε ένα είδος συμβολαίου καλής
διάθεσης και συνεργασίας.
 Σύσταση των ομάδων: Οι μαθητές χωρίζονται σε 6 ανομοιογενείς ομάδες των 4
ατόμων καθεμιά. Ο χωρισμός είναι προτιμότερο να γίνει από τη διδάσκουσα,
για να εξασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν ανισότητες στη σύσταση των ομάδων.
Σε κάθε ομάδα θα πρέπει να συμμετέχουν μαθητές εξοικειωμένοι με τους
υπολογιστές και το διαδίκτυο. Οι μαθητές κάθε ομάδας θα αναλάβουν
συγκεκριμένους ρόλους:
-

1 χειριστής Η/Υ

-

1 συντονιστής των εργασιών

-

1 γραμματέας, υπεύθυνος για τις σημειώσεις

-

1 υπεύθυνος παρουσίασης της εργασίας

Για την ανάθεση ρόλων σε κάθε μαθητή, δεν είναι αναγκαία η παρέμβαση της
διδάσκουσας. Οι μαθητές αναλαμβάνουν το ρόλο εκείνο που ίδιοι θεωρούν ότι τους
ανήκει και που η ομάδα συνήθως χωρίς αντιρρήσεις τους αναγνωρίζει.
2ο στάδιο: 3 διδακτικές ώρες στο εργαστήριο πληροφορικής
Αυτό το στάδιο διαρκεί 3 ώρες και υλοποιείται στο εργαστήριο πληροφορικής. Οι
μαθητές θα εργαστούν κατά ομάδες σε 3 φύλλα εργασίας που έχουν δημιουργηθεί,
τα οποία θα έχουν στη διάθεσή τους και σε έντυπη μορφή. Η κάθε ομάδα θα βρει
στον υπολογιστή της ένα φάκελο με τα φύλλα εργασίας, ένα φάκελο με τίτλο
Ποιήματα, ένα φάκελο με τίτλο Τραγούδια καθώς και την Παρουσίαση της
διδάσκουσας. Επιπλέον δύο ομάδες από τις έξι θα έχουν ανοιχτά (με λογαριασμό
της διδάσκουσας) τα διαδικτυακά προγράμματα wordle

για την κατασκευή

συννεφόλεξου και flash-gear για την κατασκευή παζλ.


Εδώ κρίνεται απαραίτητο να τονιστεί ότι το σενάριο προβλέπει
συγκεκριμένο τίτλο για κάθε ομάδα, ο οποίος συνδέεται τόσο με το ποίημα
όσο και με τις εργασίες που κάθε ομάδα καλείται να επιτελέσει. Επιπλέον,
κάτω από τον τίτλο έχει χρησιμοποιηθεί και ξεχωριστό motto (προερχόμενο
από το ποιητικό έργο του Ν. Καββαδία) που αποσκοπεί στην ενεργοποίηση
των μαθητών. Οι τίτλοι των ομάδων είναι οι εξής:
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
1η ομάδα : Αστρολάβοι στη Γέφυρα
2η ομάδα : Τρελοί Μουσώνες
3η ομάδα : Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου
4η ομάδα : Fata Morgana
5η ομάδα : Πορτολάνες των οριζόντων
6η ομάδα : Μαρκόνηδες στη βάρδια

Το στάδιο αυτό περιλαμβάνει τα εξής:
1η ώρα: (στο εργαστήριο πληροφορικής) 1ο φύλλο εργασίας
•

Οι μαθητές παίρνουν θέση στις μονάδες εργασίας κατά
ομάδες έχοντας μαζί τους το σχολικό βιβλίο και τα φύλλα
εργασίας σε έντυπη μορφή. Εντοπίζουν όλο το υλικό που τους
προσφέρεται στην επιφάνεια εργασίας και ξεκινούν να
εργάζονται ομαδικά. Καλό θα ήταν να γίνει μια υπενθύμιση
για τον τρόπο εργασίας και το συμβόλαιο συνεργασίας που
προηγήθηκε.

•

Αυτή την ώρα θα ασχοληθούν μόνο με το 1ο φύλλο εργασίας
το οποίο είναι κοινό και προβλέπει τα εξής: οι μαθητές
προβαίνουν σε νέα ανάγνωση του ποιήματος και στη
συνέχεια: α) αξιοποιούν πληροφορίες από τη wikipedia, την
εφημερίδα Καθημερινή, το Ekebi και το περιοδικό Ος3
προκειμένου να εντοπίσουν τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα
στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Ν. Καββαδία, τα θέματα
που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του και ποια
από αυτά αναγνωρίζουν στο ποίημα

Kuro Siwo, β)

χρησιμοποιούν τα ηλεκτρονικά λεξικά από την Πύλη για την
Ελληνική Γλώσσα και το Γλωσσάρι Γ. Τράπαλη προκειμένου να
εξομαλύνουν γλωσσικά λέξεις – κλειδιά για την ερμηνεία του
ποιήματος και γ) προβληματίζονται για τη μεταφορική χρήση
της λέξης μπούσουλας καθώς και για το συμβολικό ρόλο που
αυτή επιτελεί στο ποίημα.
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
•

Τέλος

καλούνται

να

απαντήσουν

γραπτά

και

να

αποθηκεύσουν τις εργασίες τους σε φορητό μέσο.

2η ώρα: (στο εργαστήριο πληροφορικής) 2ο φύλλο εργασίας
Οι μαθητές καλούνται να εργαστούν σε διαφορετικά φύλλα
εργασίας ως εξής:
• Ομάδα Α΄: Αστρολάβοι στη γέφυρα
α) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo,
MAL DU DEPART αξιοποιώντας διαδικτυακό υλικό και το υλικό
των αρχείων και στη συνέχεια αναγνωρίζουν και καταγράφουν
τα βιωματικά στοιχεία που εντόπισαν σε αυτά.
β) Αντλούν πληροφορίες από διάφορους διαδικτυακούς
τόπους σχετικούς με τη ζωή του ποιητή και καταγράφουν
πρόχειρα τους κυριότερους σταθμούς στη ζωή του. Στη
συνέχεια συντάσσουν ένα αυτοβιογραφικό σημείωμα.
γ) Καλούνται να υποστηρίξουν το κείμενό τους και με εικόνες
που θα αναζητήσουν στο διαδίκτυο.
• Ομάδα Β΄: Τρελοί Μουσώνες
α) Μελετούν διαδικτυακούς τόπους σχετικούς με το έργο του
ποιητή και συμπληρώνουν έναν πίνακα με την εργογραφία
του.
β) Περιηγούνται σε διαδικτυακούς τόπου σχετικούς με το
μελοποιημένο έργο του Ν. Καββαδία και καταγράφουν τις
κυριότερες μελοποιήσεις των ποιημάτων του. Προβαίνουν σε
αξιολόγηση της εκτεταμένης μελοποίησης του έργου του
ποιητή.
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
• Ομάδα Γ΄: Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου
α) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo,
Ένας

δόκιμος

εν

ώρα

κινδύνου

και

Θεσσαλονίκη

χρησιμοποιώντας ορισμένους διαδικτυακούς τόπους ή και τα
αρχεία

στην

πληροφορίες

επιφάνεια
για

να

εργασίας
φωτίσουν

και

αξιοποιούν

τις

δυσκολίες

τις
που

αντιμετωπίζουν οι ναυτικοί στα ταξίδια τους, τις ασχολίες και
τις σκέψεις τους.
β) Μελετούν σε ορισμένο διαδικτυακό τόπο στοιχεία για τα
βιογραφικά είδη και συγκεκριμένα για το Ημερολόγιο και
συντάσσουν ένα κείμενο με μορφή ημερολογίου, όπου
αποτυπώνουν ως ναυτικοί τις σκέψεις και τα συναισθήματά
τους.
γ) Καλούνται να καταγράψουν μόνο με ουσιαστικά τα
συναισθήματα των ναυτικών.
• Ομάδα Δ΄: Fata Morgana
α) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo,
Fata Morgana και Γυναίκα από ορισμένους διαδικτυακούς
τόπους ή από το υλικό στην επιφάνεια εργασίας και
ανιχνεύουν τη γυναικεία παρουσία σε αυτά.
β) Προβαίνουν σε συνολική αξιολογική κρίση για τη θέση που
κατέχει η γυναίκα στην ποίηση του

Ν. Καββαδία, αφού

συμβουλευτούν και συγκεκριμένο διαδικτυακό τόπο.
γ) Καλούνται να φανταστούν την ιδιότητα της γυναίκας στο
Kuro Siwo και συντάσσουν μια επιστολή προς αυτήν
εκφράζοντας τα συναισθήματα του ναυτικού της ιστορίας.
• Ομάδα Ε΄: Πορτολάνες των οριζόντων
α) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo,
Σταυρός του Νότου και Ένα μαχαίρι από ορισμένους
διαδικτυακούς τόπους ή από το υλικό στην επιφάνεια

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
εργασίας και καταγράφουν τους γεωγραφικούς όρους, όρους
ναυσιπλοΐας και αστρονομίας που εντοπίζουν σε αυτά.
β) Καλούνται να προβούν σε αξιολογική κρίση για το τι
προσδίδουν αυτοί οι όροι στην ποίηση του Ν. Καββαδία,
αφού

δοκιμάσουν

να

ξαναγράψουν

το

ποίημα

χρησιμοποιώντας τις επεξηγήσεις των όρων.
γ) Επιλέγουν έναν γεωγραφικό τόπο από τα παραπάνω
ποιήματα, στον οποίο θα ήθελαν να ταξιδέψουν , αναζητούν
πληροφορίες για αυτόν στο διαδίκτυο και συντάσσουν ένα
περιγραφικό ταξιδιωτικό κείμενο. Το διανθίζουν με εικόνες.
• Ομάδα ΣΤ΄: Μαρκόνηδες στη βάρδια
α) Περιηγούνται σε ορισμένους διαδικτυακούς τόπους και
αντλούν πληροφορίες για να παρουσιάσουν σε ένα κείμενο
τον άνθρωπο Ν. Καββαδία.
β) Αναζητούν πληροφορίες στο διαδίκτυο για το επάγγελμα
του ασυρματιστή γράφοντας ένα κατατοπιστικό κείμενο.
γ) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo
και Θεσσαλονίκη ΙΙ από ορισμένους διαδικτυακούς τόπους ή
από το υλικό στην επιφάνεια εργασίας και αποφαίνονται για
το ποιο από αυτά θα μπορούσε να αποδοθεί σαν παραμύθι.
Όλες οι ομάδες αποθηκεύουν τις εργασίες τους σε φορητό μέσο.
3η ώρα: (στο εργαστήριο πληροφορικής) 3ο φύλλο εργασίας
Οι μαθητές καλούνται να συμπληρώσουν το 3 ο φύλλο
εργασίας:
• Η πρώτη δραστηριότητα είναι κοινή για όλες τις ομάδες και
συγκεκριμένα καλούνται να καταθέσουν τη δική τους εκδοχή
για την έννοια του ταξιδιού.
• Η δεύτερη δραστηριότητα είναι καλλιτεχνικής φύσεως και
συγκεκριμένα: η πρώτη ομάδα θα ετοιμάσει μια παρουσίαση
στο power point για τη ζωή του ποιητή, η δεύτερη μια

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
παρουσίαση για το μελοποιημένο έργο του ποιητή, η τρίτη
ένα Συννεφόλεξο με τα συναισθήματα των ναυτικών, η
τέταρτη μια πολυτροπική εκδοχή της επιστολής και θα την
παρουσιάσει στο power point, η Πέμπτη μια παρουσίαση του
τόπου που είχε επιλέξει, και τέλος η έκτη θα δημιουργήσει
ένα παζλ με μία φωτογραφία του ποιητή.
Όλες οι ομάδες αποθηκεύουν τις εργασίες τους σε φορητό μέσο.
Η διδάσκουσα συγκεντρώνει τις εργασίες των μαθητών σε φορητό μέσο
προκειμένου να τις αξιολογήσει.
Στο τέλος αυτού του σταδίου μοιράζει το Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης σε έντυπη
μορφή, το οποίο οι μαθητές καλούνται να συμπληρώσουν ατομικά και να έχουν
μαζί τους στην ολομέλεια στο επόμενο στάδιο.
3ο στάδιο: 1 διδακτική ώρα στη σχολική αίθουσα (χρήση διαδραστικού πίνακα)
Αυτό το στάδιο αυτό διαρκεί 1 ώρα, υλοποιείται στη σχολική τάξη, απευθύνεται
στο σύνολο των μαθητών και επιπλέον περιλαμβάνει τα εξής:
•

Παρουσίαση των εργασιών στην ολομέλεια.

•

Γενική αποτίμηση σχετικά με τους στόχους που τέθηκαν.

•

Κατάθεση εμπειριών και γενικότερων σκέψεων για το ποίημα και την ποίηση
γενικότερα.

•

Αξιολόγηση της όλης προσπάθειας.

Με το πέρας και αυτού του σταδίου η διδάσκουσα θα αναρτήσει τις εργασίες των
μαθητών στο blog του μαθήματος και στην ιστοσελίδα του σχολείου.
Ο ρόλος του διδάσκοντος
Σχετικά με το πρώτο στάδιο έχει γίνει λόγος για το ρόλο της διδάσκουσας και τις
ενέργειές της σχετικά με την αρχική παρουσίαση και την οργάνωση της τάξης
προκειμένου να λειτουργήσει ομαδοσυνεργατικά.
Κατά το δεύτερο στάδιο καλό θα ήταν η διδάσκουσα να έχει το ρόλο του
εμψυχωτή, να δίνει διευκρινήσεις σε τυχόν απορίες, αλλά να αφήσει τις ομάδες να
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
αντιμετωπίσουν πιθανά μεταξύ τους προβλήματα. Είναι
αυτονόητη η σημασία ενός βασικού ελέγχου προκειμένου
οι μαθητές ευρισκόμενοι μπροστά σε Η/Υ με σύνδεση στο
διαδίκτυο

να

μην

ξεφύγουν

σε

περιηγήσεις

και

δραστηριότητες άσχετες με το μάθημα… Η πιο πιθανή
περίπτωση παρέμβασης της καθηγήτριας

θα είναι

ενδεχομένως η τεχνική υποστήριξη σε κάποια από τις
δραστηριότητες, σε περίπτωση που οι μαθητές αδυνατούν να την εκτελέσουν.

4. Φύλλα εργασίας

ΟΜΑΔΑ Α’ : Αστρολάβοι στη Γέφυρα
« Όταν πιστεύω θάλασσα μονάχα και βυθό
και προσκυνάω για κόνισμα έναν παλιό αστρολάβο,
πες μου, στην άγια πίστη σου, πώς να προσευχηθώ;
σε ποιον να ξομολογηθώ και πού να μεταλάβω;»
Τραβέρσο, Κοσμά του Ινδικοπλευστή

1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
ΚΟΙΝΟ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΟΜΑΔΕΣ (με εξαίρεση τη δεύτερη δραστηριότητα)
1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να
αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε
1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν:
http://el.wikipedia.org :
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE
%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF
%82
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
http://kavvadias.ekebi.gr/

α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου
Καββαδία;
..............................................................................................................................
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ;
Θέματα

Αντίστοιχος στίχος

2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία.
Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το
σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την
ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη
ναυτική ορολογία:
Γλωσσάρι Τράπαλη:
http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm

Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα:

http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/

Λέξεις

Ερμηνεία

Αστρολάβος:
Γέφυρα:
Kuro Siwo:
Μπούσουλας:

3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει
ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται
πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της
επιδιωκόμενης επικοινωνίας.
Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα;
Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος:
« Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;»
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
(Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που
προκύπτουν τόσο από το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία
που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση).
Η λέξη μπούσουλας
χρησιμοποιείται:

Αιτιολόγηση

κυριολεκτικά
μεταφορικά

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Α’ : Αστρολάβοι στη Γέφυρα
« Όταν πιστεύω θάλασσα μονάχα και βυθό
και προσκυνάω για κόνισμα έναν παλιό αστρολάβο,
πες μου, στην άγια πίστη σου, πώς να προσευχηθώ;
σε ποιον να ξομολογηθώ και πού να μεταλάβω;»
Τραβέρσο, Κοσμά του Ινδικοπλευστή

2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1) Ο Νίκος Καββαδίας είναι κατεξοχήν βιωματικός ποιητής, αντλεί το ποιητικό
υλικό του από την ίδια τη ζωή του.
Διαβάστε τα ποιήματα KURO SIWO και MAL DU DEPART από το φάκελο
«Ποιήματα» που υπάρχει στην επιφάνεια εργασίας και ακούστε:
- την ανάγνωση του MAL DU DEPART από τον Μ. Αναγνωστάκη
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html

-

τη μελοποιημένη εκδοχή των ποιημάτων στον παρακάτω δεσμό:
http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669

Στη συνέχεια αξιοποιήστε το υλικό για να συμπληρώσετε τον πίνακα που
ακολουθεί με τα βιωματικά στοιχεία που εντοπίσατε στα δύο ποιήματα:

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Στίχος

Σχέση με τη ζωή του ποιητή

Kuro Siwo

MAL DU
DEPART

2) Περιηγηθείτε στους παρακάτω δεσμούς μελετώντας τη βιογραφία του ποιητή
καταγράφοντας τους κυριότερους σταθμούς στη ζωή του, προκειμένου να
ανταποκριθείτε στις εργασίες που ακολουθούν.
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE
%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF%82
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
http://kavvadias.ekebi.gr/

Σε αυτό το «ξεχωριστό ταξίδι» είσαστε συνταξιδιώτες στη Γέφυρα με τον Ν.
Καββαδία και σας εκμυστηρεύεται όσα σηματοδότησαν τη ζωή του.
Για δική του και δική μας χάρη συντάσσετε ένα σύντομο αυτοβιογραφικό
κείμενο (έως 100 λέξεις) με τους κυριότερους σταθμούς της ζωής του,
αρχίζοντας κάπως έτσι:
« Εγώ, ο Νίκος Καββαδίας…
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
__________________________________________________
__________________________________________________
__________________________________________________
__________________________________________________
__________________________________________________
_____________________
3) Το εν λόγω κείμενο μπορείτε να το υποστηρίξετε και με
εικόνες που θα αναζητήσετε στη μηχανή της google.

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Α’ : Αστρολάβοι στη Γέφυρα
« Όταν πιστεύω θάλασσα μονάχα και βυθό
και προσκυνάω για κόνισμα έναν παλιό αστρολάβο,
πες μου, στην άγια πίστη σου, πώς να προσευχηθώ;
σε ποιον να ξομολογηθώ και πού να μεταλάβω;»
Τραβέρσο, Κοσμά του Ινδικοπλευστή

3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1)

Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες
όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε
άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει
με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν
τελικώς έπραξε σωστά.
 Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή
σας;
(κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή)
α. με τη φυγή
δ. με την αντίδραση
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
β. με την υπομονή
ε. με τη βία
γ. με τη δημιουργία
στ. με όλα τα παραπάνω
 Τι σημαίνει για σας το ταξίδι;

………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

2) Αξιοποιήστε το υλικό των δύο προηγούμενων ωρών και ετοιμάστε μία
«ταξιδιάρικη» παρουσίαση στο power point (αυτοβιογραφικό κείμενο, εικόνες,
μελοποιημένο Kuro Siwo) αφιερωμένη στη ζωή του Ν. Καββαδία.

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Β ΄ : Τρελοί Μουσώνες
«Τρελός Μουσώνας ράγισε μεσονυχτίς τα ρέλια.
Στο χέρι σου χλωρό κλαρί, κι ένα φτερό.
Τέσσεροι κάμανε καιροί τα ρούχα σου κουρέλια.
Να σε σκεπάσω θέλησα, γλυστράς και δεν μπορώ.»
Τραβέρσο, Μουσώνας

1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να
αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε
1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν:
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
http://el.wikipedia.org :
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE
%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF
%82
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
http://kavvadias.ekebi.gr/

α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου
Καββαδία;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ;
Θέματα

Αντίστοιχος στίχος

2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία.
Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το
σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την
ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη
ναυτική ορολογία:
Γλωσσάρι Τράπαλη:
http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm

Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα:

http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Λέξεις

Ερμηνεία

Μουσώνας:
Μαραμπού:
Πούσι:
Τραβέρσο:
Μπούσουλας:

3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει
ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται
πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της
επιδιωκόμενης επικοινωνίας.
Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα;
Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος:
« Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;»
(Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από
το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση).
Η λέξη μπούσουλας
χρησιμοποιείται:

Αιτιολόγηση

κυριολεκτικά
μεταφορικά

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Β ΄ : Τρελοί Μουσώνες
«Τρελός Μουσώνας ράγισε μεσονυχτίς τα ρέλια.
Στο χέρι σου χλωρό κλαρί, κι ένα φτερό.
Τέσσεροι κάμανε καιροί τα ρούχα σου κουρέλια.
Να σε σκεπάσω θέλησα, γλυστράς και δεν μπορώ.»
Τραβέρσο, Μουσώνας
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Το σχολικό βιβλίο σάς πληροφορεί ότι το ποίημα KURO SIWO ανήκει στην
ποιητική συλλογή ΠΟΥΣΙ.
α) Να μελετήσετε το περιεχόμενο των παρακάτω ιστοσελίδων σε ό,τι αφορά το
έργο του ποιητή Ν. Καββαδία:
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE
%BA%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE
%B1%CF%82
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
http://kavvadias.ekebi.gr/

β) Να συμπληρώσετε τον πίνακα που ακολουθεί σχετικά με το έργο του Ν.
Καββαδία:
ΕΤΟΣ

ΤΙΤΛΟΣ

ΕΙΔΟΣ

ΣΧΟΛΙΑ

2. Το ποιητικό έργο του Ν. Καββαδία αγαπήθηκε ιδιαίτερα από διάφορους
Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ερμηνευτές, οι οποίοι προσπάθησαν να το
αποδώσουν με το δικό τους τρόπο.
Περιηγηθείτε στους παρακάτω δεσμούς, ακούστε τα μελοποιημένα ποιήματα
του Ν. Καββαδία και αντλείστε εκείνο το υλικό που θα σας χρησιμεύσει,
προκειμένου να ανταποκριθείτε στις παρακάτω εργασίες:
Περιοδικό ος3:
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html#ergogarfia

Περιοδικό musicheaven:
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669

α) Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, καταγράφοντας
τους καλλιτέχνες που μελοποίησαν ποιήματα του Ν.
Καββαδία, τους τίτλους των έργων τους και τη χρονιά
έκδοσής τους. Για κάθε έργο προσθέστε και μια
αντίστοιχη εικόνα.
Έτος

Δημιουργός

Τίτλος

Εικόνα

β) Γιατί κατά τη γνώμη σας η ποίηση του Ν. Καββαδία μελοποιήθηκε σε τόσο
μεγάλο βαθμό; (συντάξτε ένα σύντομο κείμενο 100 λέξεων στο word)
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Β ΄ : Τρελοί Μουσώνες
«Τρελός Μουσώνας ράγισε μεσονυχτίς τα ρέλια.
Στο χέρι σου χλωρό κλαρί, κι ένα φτερό.
Τέσσεροι κάμανε καιροί τα ρούχα σου κουρέλια.
Να σε σκεπάσω θέλησα, γλυστράς και δεν μπορώ.»

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Τραβέρσο, Μουσώνας

3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο
πληροφορικής)
1)

Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από
ανατροπές απρόβλεπτες όσο και από προσωπικές
επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε άνθρωπο.
Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις
αντιμετωπίσει με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι»,
αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν τελικώς έπραξε σωστά.
 Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή
σας;
(κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή)
α. με τη φυγή
δ. με την αντίδραση
β. με την υπομονή
ε. με τη βία
γ. με τη δημιουργία
στ. με όλα τα παραπάνω
 Τι σημαίνει για σας το ταξίδι;
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
2) Η μελοποίηση και η ερμηνεία του στίχου, εν ολίγοις το τραγούδι, είναι μια
υπόθεση συλλογική. Μια μαγευτική διαδρομή από την πυρηνική σύλληψη
της ιδέας στην εκρηκτική κοινωνία της απόλαυσης.
Ο Νίκος Καββαδίας δεν ευτύχησε να ακούσει το έργο του μελοποιημένο.
Φανταστείτε ότι ξημερώνει και είσαστε στο κατάστρωμα παρέα με τον Νίκο
Καββαδία. Με το φορητό υπολογιστή σας του παρουσιάζετε το παρακάτω
δώρο, ως ένδειξη παντοτινής φιλίας:
Αξιοποιήστε το υλικό των δύο προηγούμενων ωρών και ετοιμάστε μία
«ταξιδιάρικη» παρουσίαση στο power point (τίτλοι και δημιουργοί
Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.
μελοποιημένων ποιημάτων, εικόνες, μελοποιημένο Kuro Siwo) αφιερωμένη
στο μελοποιημένο έργο Ν. Καββαδία.

ΟΜΑΔΑ Γ ΄ : Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου
«Στο ημερολόγιο γράψαμε: «Κυκλών και καταιγίς».
Εστείλαμε το Σ.Ο.Σ. μακριά σε άλλα καράβια,
κι εγώ κοιτάζοντας χλωμός τον άγριον Ινδικό
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
πολύ αμφιβάλλω αν φτάσουμε μια μέρα στη Μπατάβια.»
Μαραμπού, Ένας Δόκιμος στη Γέφυρα εν ώρα κινδύνου

1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να
αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε
1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν:
http://el.wikipedia.org :
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE
%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF
%82
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
http://kavvadias.ekebi.gr/

α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου
Καββαδία;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ;
Θέματα

Αντίστοιχος στίχος

2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία.
Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το
σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την
ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη
ναυτική ορολογία:
Γλωσσάρι Τράπαλη:
http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα:
http://www.greek-

Λέξεις

Ερμηνεία

Δόκιμος:
Μαλάρια:
Κατράμι:
Λαμαρίνα:
Μπούσουλας:
language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/

3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει
ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται
πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της
επιδιωκόμενης επικοινωνίας.
Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα;
Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος:
« Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;»
(Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από
το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση).
Η λέξη μπούσουλας
χρησιμοποιείται:

Αιτιολόγηση

κυριολεκτικά
μεταφορικά

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Γ ΄ : Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου
«Στο ημερολόγιο γράψαμε: «Κυκλών και καταιγίς».
Εστείλαμε το Σ.Ο.Σ. μακριά σε άλλα καράβια,
κι εγώ κοιτάζοντας χλωμός τον άγριον Ινδικό
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
πολύ αμφιβάλλω αν φτάσουμε μια μέρα στη Μπατάβια.»
Μαραμπού, Ένας Δόκιμος στη Γέφυρα εν ώρα κινδύνου

2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Ο πολύπαθος κόσμος των ναυτικών με τις δυσκολίες και τα πάθη τους,
κυριαρχεί σε όλο το ποιητικό έργο του Ν. Καββαδία.
Διαβάστε τα ποιήματα Kuro Siwo , Ένας Δόκιμος στη γέφυρα εν ώρα κινδύνου
και Θεσσαλονίκη από το φάκελο «Ποιήματα» που υπάρχει στην επιφάνεια
εργασίας και ακούστε τα και μελοποιημένα :
http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669

ή από το αρχείο Τραγούδια
Στη συνέχεια αξιοποιήστε το υλικό για να συμπληρώσετε τον πίνακα που
ακολουθεί καταγράφοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ναυτικοί κατά
τη διάρκεια των ταξιδιών τους, τις ασχολίες τους στον ελεύθερο χρόνο τους και
τις σκέψεις που τους βασανίζουν.
Kuro Siwo

Ένας Δόκιμος στη
γέφυρα

Θεσσαλονίκη

Δυσκολίες

Ασχολίες

Σκέψεις

2. Αντλείστε πληροφορίες για τα βιογραφικά είδη και συγκεκριμένα για το
ημερολόγιο από τον παρακάτω δεσμό προκειμένου να ανταποκριθείτε στην
παρακάτω εργασία:
http://ekthesilikeiou.blogspot.gr/2011/03/blog-post.html

Συνταξιδεύετε ως ναυτικοί στο πλοίο του Ν. Καββαδία και μόλις βρήκατε λίγο
χρόνο για να κρατήσετε σημειώσεις στο ημερολόγιό σας.
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Σε κείμενο word, συντάξτε μια σελίδα ημερολογίου
καταγράφοντας ως ναυτικοί τις σκέψεις και τα
συναισθήματά σας.
Το κείμενό σας μπορείτε να το υποστηρίξετε και με
εικόνες από τη μηχανή της google.
Σελίδα ημερολογίου
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………….
3. Αξιοποιώντας το υλικό που συγκεντρώσατε παραπάνω συμπληρώστε τον
πίνακα μόνο με ουσιαστικά που αποδίδουν τα συναισθήματα των ναυτικών:
π.χ. φόβος,……..
Συναισθήματα ναυτικών

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Γ ΄ : Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου
«Στο ημερολόγιο γράψαμε: «Κυκλών και καταιγίς».
Εστείλαμε το Σ.Ο.Σ. μακριά σε άλλα καράβια,
κι εγώ κοιτάζοντας χλωμός τον άγριον Ινδικό
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
πολύ αμφιβάλλω αν φτάσουμε μια μέρα στη
Μπατάβια.»
Μαραμπού, Ένας Δόκιμος στη Γέφυρα εν ώρα κινδύνου

3ο

φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο
εργαστήριο πληροφορικής)

1)

Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από
ανατροπές απρόβλεπτες όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει
άλλωστε σε κάθε άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να
τις αντιμετωπίσει με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς
αναρωτιέται, αν τελικώς έπραξε σωστά.
 Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή
σας;
(κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή)
α. με τη φυγή
δ. με την αντίδραση
β. με την υπομονή
ε. με τη βία
γ. με τη δημιουργία
στ. με όλα τα παραπάνω
 Τι σημαίνει για σας το ταξίδι;
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

2) Αξιοποιώντας τον πίνακα με τα ουσιαστικά που φτιάξατε την προηγούμενη
ώρα και χρησιμοποιώντας την πλατφόρμα wordle.net που είναι ήδη ανοιχτή
στην επιφάνεια εργασίας σας, να κατασκευάσετε ένα Συννεφόλεξο
αποδίδοντας τα συναισθήματα των ναυτικών.
Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Δ ΄ : Fata Morgana
«Πούθ΄έρχεσαι; Απ΄τη Βαβυλώνα.
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Πού πας; Στο μάτι του κυκλώνα.
Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα.
Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.»
Τραβέρσο, Φάτα Μοργκάνα

1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να
αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε
1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν:
http://el.wikipedia.org :
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE
%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF
%82
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
http://kavvadias.ekebi.gr/

α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου
Καββαδία;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ;
Θέματα

Αντίστοιχος στίχος

2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία.
Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το
σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές
χρησιμοποιούνται στη ναυτική ορολογία:
Γλωσσάρι Τράπαλη:

Λέξεις

Ερμηνεία

Φάτα
Μοργκάνα:
Kuro Siwo :
Φανάρια:
Μπούσουλας:
http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm

Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα:

http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/

3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει
ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται
πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της
επιδιωκόμενης επικοινωνίας.
Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα;
Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος:
« Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;»
(Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από
το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση).
Η λέξη μπούσουλας
χρησιμοποιείται:

Αιτιολόγηση

κυριολεκτικά
μεταφορικά

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Δ ΄ : Fata Morgana
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
«Πούθ΄έρχεσαι; Απ΄τη Βαβυλώνα.
Πού πας; Στο μάτι του κυκλώνα.
Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα.
Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.»
Τραβέρσο, Φάτα Μοργκάνα

2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Η γυναικεία παρουσία εμφανίζεται με ποικίλους τρόπους στην ποίηση του Ν.
Καββαδία.
Διαβάστε τα ποιήματα Kuro Siwo , Fata Morgana και Γυναίκα από το φάκελο
«Ποιήματα» που υπάρχει στην επιφάνεια εργασίας και απολαύστε τα και
μελοποιημένα :
http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html

ή από το αρχείο Τραγούδια
Στη συνέχεια αξιοποιήστε τις πληροφορίες συμπληρώνοντας τον πίνακα:
Kuro Siwo

Fata Morgana

Γυναίκα

Σε ποιους στίχους
διαπιστώνετε τη
γυναικεία
παρουσία;
Ποια σχέση έχει
μαζί της ο
ποιητής;
Ποια
συναισθήματα τον
κατακλύζουν
εξαιτίας της;
2. Με ποιο τρόπο εμφανίζεται η γυναίκα στο έργο του Ν. Καββαδία;
Συντάξτε ένα κείμενο (έως 100 λέξεις) στο word.
Μπορείτε να αξιοποιήσετε και την άποψη της Κωστούλας Μητροπούλου από το
Εθνικό κέντρο βιβλίου: http://kavvadias.ekebi.gr/kritikes.asp
Η γυναίκα στην ποίηση του Καββαδία
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
3. Ποια φαντάζεστε ότι είναι η γυναίκα στο ποίημα Kuro Siwo;
Υποθέστε ότι είστε ο ναυτικός της ιστορίας: Συντάξτε μια επιστολή (έως 100
λέξεις) προς αυτή τη γυναίκα εκφράζοντας τα δικά του συναισθήματα.
Επιστολή
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………….

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
ΟΜΑΔΑ Δ ΄ :
Fata Morgana
«Πούθ΄έρχεσαι; Απ΄τη Βαβυλώνα.
Πού πας; Στο μάτι του κυκλώνα.
Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα.
Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.»
Τραβέρσο, Φάτα Μοργκάνα

3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1)

Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες
όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε
άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει
με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν
τελικώς έπραξε σωστά.
 Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή
σας;
(κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή)
α. με τη φυγή
δ. με την αντίδραση
β. με την υπομονή
ε. με τη βία
γ. με τη δημιουργία
στ. με όλα τα παραπάνω
 Τι σημαίνει για σας το ταξίδι;
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

2) Η ζωή των ναυτικών πάνω στο καράβι κάποιες φορές γίνεται άκρως
μοναχική. Όταν δεν εργάζονται, πολλές φορές επιλέγουν να ρεμβάζουν τη
θάλασσα και να οραματίζονται τη γυναίκα που άφησαν πίσω.
Σε μια τέτοια στιγμή βρισκόσαστε στο κατάστρωμα με τον Ν. Καββαδία και
με το φορητό υπολογιστή σας του χαρίζετε την παρακάτω εργασία:
 Μετατρέψτε την επιστολή που γράψατε προηγουμένως σε
πολυτροπικό κείμενο (εικόνα, λόγος) με τη μορφή cart postal
παρουσιάστε το στο power point.

ένα
και

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
ΟΜΑΔΑ Ε΄ : Πορτολάνες των Οριζόντων
«Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής
των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων
πόντων,
και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές,
χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.»
Μαραμπού, MAL DU DEPART

1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να
αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε
1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν:
http://el.wikipedia.org :
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE
%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF
%82
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
http://kavvadias.ekebi.gr/

α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου
Καββαδία;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ;
Θέματα

Αντίστοιχος στίχος

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία.
Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το
σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την
ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη
ναυτική ορολογία:
Γλωσσάρι Τράπαλη:
http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm

Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα:

http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/

Λέξεις

Ερμηνεία

Πορτολάνες:
Μπατάρω:
Σκατζάρω:
Καρτίνι:
Μπούσουλας:

3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει
ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται
πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της
επιδιωκόμενης επικοινωνίας.
Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα;
Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος:
« Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;»
(Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από
το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση).
Η λέξη μπούσουλας
χρησιμοποιείται:

Αιτιολόγηση

κυριολεκτικά
μεταφορικά

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ Ε΄ : Πορτολάνες των Οριζόντων
«Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής
των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων
πόντων,
και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές,
χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.»
Μαραμπού, MAL DU DEPART

2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Η ποίηση του Ν. Καββαδία είναι γεμάτη από όρους γεωγραφίας, ναυσιπλοΐας
και αστρονομίας.
Διαβάστε τα ποιήματα Kuro Siwo , Σταυρός του Νότου και Ένα μαχαίρι από το
φάκελο «Ποιήματα» που υπάρχει στην επιφάνεια εργασίας και απολαύστε τα
και μελοποιημένα :
http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html

ή από το αρχείο Τραγούδια
Στη συνέχεια αξιοποιήστε τις πληροφορίες συμπληρώνοντας τον πίνακα:
Kuro Siwo

Σταυρός του
Νότου

Ένα μαχαίρι

Γεωγραφικοί όροι

Όροι ναυσιπλοΐας

Όροι αστρονομίας

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
2. Τι πιστεύετε ότι προσδίδουν αυτοί οι όροι στο ποίημα Kuro Siwo ;
Προκειμένου να απαντήσετε ξαναγράψτε (στο word) το
αντικαθιστώντας κάθε όρο με την ερμηνεία του.

ποίημα

Το Kuro Siwo χωρίς τη ναυτική ορολογία
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………….
3. Επιλέξτε 1 τόπο από τα παραπάνω ποιήματα στον οποίο θα θέλατε να
ταξιδέψετε. Συλλέξτε πληροφορίες γι’ αυτόν από τη μηχανή της google
προκειμένου να συντάξετε ένα ταξιδιωτικό – περιγραφικό κείμενο στο word
(έως 100 λέξεις).
Μπορείτε να διανθίσετε το κείμενό σας και με εικόνες.

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
ΟΜΑΔΑ Ε΄ : Πορτολάνες των Οριζόντων
«Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής
των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων
πόντων,
και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές,
χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.»
Μαραμπού, MAL DU DEPART

3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1)

Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες
όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε
άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει
με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν
τελικώς έπραξε σωστά.
 Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή
σας;
(κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή)
α. με τη φυγή
δ. με την αντίδραση
β. με την υπομονή
ε. με τη βία
γ. με τη δημιουργία
στ. με όλα τα παραπάνω
 Τι σημαίνει για σας το ταξίδι;
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

2) Αξιοποιήστε το υλικό της προηγούμενης ώρας και ετοιμάστε μία
«ταξιδιωτική» παρουσίαση του παραπάνω τόπου στο power point .

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ ΣΤ΄ : Μαρκόνηδες στη βάρδια
«Τίποτα στα χεράκια μου, μάνα μου, δεν φτουράει
έρωτας, μαλαματικά, ξόμπλια και φυλαχτά.
Σιχαίνομαι το ναυτικό που εμάζεψε λεφτά.
Εμούτζωσε τη θάλασσα και τήνε κατουράει.»
Τραβέρσο, Θεσσαλονίκη ΙΙ

1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να
αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε
1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν:
http://el.wikipedia.org :
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE
%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF
%82
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
http://kavvadias.ekebi.gr/

α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου
Καββαδία;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του;
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ;

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Θέματα

Αντίστοιχος στίχος

2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία.
Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το
σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την
ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη
ναυτική ορολογία:
Γλωσσάρι Τράπαλη:
http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm

Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα:

http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/

Λέξεις

Ερμηνεία

Μαρκόνης:
Ναύλος:
Ξόμπλια:
Μπούσουλας:

3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει
ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται
πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της
επιδιωκόμενης επικοινωνίας.
Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα;
Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος:
« Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;»
(Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από
το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση).
Η λέξη μπούσουλας
χρησιμοποιείται:

Αιτιολόγηση

κυριολεκτικά
μεταφορικά

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ ΣΤ΄ : Μαρκόνηδες στη βάρδια
«Τίποτα στα χεράκια μου, μάνα μου, δεν φτουράει
έρωτας, μαλαματικά, ξόμπλια και φυλαχτά.
Σιχαίνομαι το ναυτικό που εμάζεψε λεφτά.
Εμούτζωσε τη θάλασσα και τήνε κατουράει.»
Τραβέρσο, Θεσσαλονίκη ΙΙ

2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1. Περιηγηθείτε στους παρακάτω τόπους και συγκεντρώστε πληροφορίες για να
παρουσιάσετε τον άνθρωπο Νίκο Καββαδία (έως 100 λέξεις).
http://kavvadias.ekebi.gr/
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
Ο άνθρωπος Ν. Καββαδίας

………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
2. Αναζητήστε πληροφορίες από τη μηχανή της google σχετικά με το επάγγελμα
του ασυρματιστή και συντάξτε ένα κείμενο στο word (περίπου 100 λέξεις).
Μπορείτε να διανθίσετε το κείμενο και με εικόνες.
Το επάγγελμα του ασυρματιστή
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
3. Διαβάστε και ακούστε τα ποιήματα Kuro Siwo και Θεσσαλονίκη II στις σελίδες
http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3457
http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3010
http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3457
http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669

ή από τα αρχεία Τραγούδια, Ποιήματα.
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Ποιο κατά τη γνώμη σας αποδίδει τις υπαρξιακές
ανησυχίεςίες του ποιητή και γιατί;

………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

ΟΜΑΔΑ ΣΤ΄ : Μαρκόνηδες στη βάρδια
«Τίποτα στα χεράκια μου, μάνα μου, δεν φτουράει
έρωτας, μαλαματικά, ξόμπλια και φυλαχτά.
Σιχαίνομαι το ναυτικό που εμάζεψε λεφτά.
Εμούτζωσε τη θάλασσα και τήνε κατουράει.»
Τραβέρσο, Θεσσαλονίκη ΙΙ

3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής)
1)

Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες
όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε
άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει
με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν
τελικώς έπραξε σωστά.
 Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή
σας;
(κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή)
α. με τη φυγή
δ. με την αντίδραση
β. με την υπομονή
ε. με τη βία
γ. με τη δημιουργία
στ. με όλα τα παραπάνω
 Τι σημαίνει για σας το ταξίδι;
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
2) Από τους παραπάνω δικτυακούς τόπους επιλέξτε μια φωτογραφία του
ποιητή και αποθηκεύστε την στην επιφάνεια εργασίας. Στη συνέχεια με το
εργαλείο flash-gear.com που είναι ήδη ανοιχτό στην επιφάνεια εργασίας
μετατρέψτε τη φωτογραφία σε παζλ. Επισυνάψτε το δεσμό της εργασίας σας
ως σχόλιο στο δεσμό:
http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3462

Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας
καθώς και σε φορητό μέσο USB.

Φύλλο Αξιολόγησης

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Ονοματεπώνυμο:
Ομάδα:
Το
περιεχόμενο
της
εργασίας ήταν……………

Ανεπαρκές
(άσχετο με το
ζητούμενο, δεν απαντά
στο ζητούμενο)

Λίγο
(ελλιπές, δεν ήταν
ολοκληρωμένο)

Αρκετά καλό
(επαρκές, ολοκληρωμένο)

Πολύ Καλό
(με συνοχή, δεν έχει κενά,
καλύπτει πλήρως το
ζητούμενο)

Η μορφή της εργασίας
ήταν …….

Ανεπαρκής
(με ορθογραφικά και
συντακτικά λάθη, χωρίς
χωρισμό παραγράφων,
χωρίς λογική
αλληλουχία)

Φτωχή
(με λίγα λόγια, χωρίς
εικόνες)

Καλή
(με χωρισμό
παραγράφων, εικονιστικό
υλικό, χωρίς γραμματικά
λάθη)

Πολύ καλή
(με επαρκές περιεχόμενο
και εικονιστικό υλικό, σωστό
χωρισμό παραγράφων)

Ο συγκεκριμένος τρόπος
διδασκαλίας με βοήθησε
να γνωρίσω καλύτερα τον
ποιητή Ν. Καββαδία, να
κατανοήσω
ότι
δεν
υπάρχει
μόνο
μία
ερμηνεία του ποιητικού
λόγου, και να εκφραστώ
δημιουργικά.

Καθόλου
(εξακολουθώ να
θεωρώ τον ποιητικό
λόγο δύσκολο και
μακριά από τη ζωή)

Λίγο
(κατανόησα το ποίημα
KURO SIWO), αλλά
εξακολουθώ να
δυσκολεύομαι με την
Ποίηση γενικότερα.

Πολύ
(γνώρισα διάφορες
πτυχές της ποιητικής του
Καββαδία, κατανόησα ότι
ο καθένας ερμηνεύει τον
ποιητικό λόγο βάζοντας
και το προσωπικό του
στοιχείο, και μπόρεσα να
εκφραστώ δημιουργικά)

Πάρα πολύ
(μού άνοιξε ένα παράθυρο
προς την Ποίηση και με
έκανε συν-δημιουργό)

Λίγο

Πολύ

Πάρα πολύ

Λίγο
(κάποιες φορές
διαφωνούσαν και
καθυστερούσαν γι’
αυτό το λόγο την
εργασία τους)

Πολύ
(κατάφεραν να λύσουν
τις διαφωνίες τους, ήταν
συγκεντρωμένα στο στόχο
τους)

Πάρα πολύ
(αλληλοβοηθούνταν, δεν
έρχονταν σε αντίθεση,
σέβονταν τις διαφορετικές
απόψεις και ανέπτυξαν
διάλογο)

Η ομάδα τελείωσε στον
προβλεπόμενο χρόνο

Τα μέλη της ομάδας
συνεργάστηκαν μεταξύ
τους χωρίς προβλήματα

Καθόλου

Καθόλου
(διαφωνούσαν
συνεχώς,
ανταγωνίζονταν το ένα
το άλλο)

Κατά την όλη διαδικασία
η παρουσία του καθηγητή
ήταν…
Εντοπίστε μερικά θετικά
στοιχεία της διδασκαλίας
του μαθήματος μέσω των
ΤΠΕ
Εντοπίστε μερικά
αρνητικά στοιχεία της
διδασκαλίας του
μαθήματος μέσω των ΤΠΕ

5. Αξιολόγηση
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
Η αξιολόγηση της όλης πρότασης προβλέπεται να γίνει:
 Με τη μορφή της ανατροφοδότησης στα διάφορα στάδια της διαδικασίας.
 Με τη συμπλήρωση του παραπάνω ερωτηματολογίου από τους μαθητές.
 Με τη μορφή της αυτοαξιολόγησης και κριτικής στην ολομέλεια.
 Με την αξιολόγηση των εργασιών από τη διδάσκουσα.
 Με τα πιθανά σχόλια που θα αναρτηθούν στο ιστολόγιο του μαθήματος.

6. Κρητική και πρόσθετες πληροφορίες
Σχολιασμός πριν από την εφαρμογή στην τάξη:
Η πρόταση θέτει κάποιους περιορισμούς στις δραστηριότητες των μαθητών, οι
οποίοι όμως θεωρήθηκαν αναγκαίες προκειμένου το σενάριο να είναι ρεαλιστικό.
Έτσι οι δεσμοί που προτείνονται στα φύλλα εργασίας είναι αρκετά συγκεκριμένοι,
αφού οι μαθητές δεν παραπέμπονται στις γενικές αρχικές σελίδες των ιστότοπων
προκειμένου να μη χρειαστεί περισσότερος χρόνος από τον προβλεπόμενο.
Ομοίως προβλέπεται να αναλάβει η εκπαιδευτικός την ανάρτηση στο ιστολόγιο
και όχι οι ίδιοι οι μαθητές. Λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές συνθήκες του
σχολείου, κρίνεται ως μάλλον απίθανο να καταστεί εφικτή η μεταφόρτωση μίας
πληθώρας αρχείων από μία σύνδεση στο σχολικό εργαστήριο με την παράλληλη
χρήση πολλών υπολογιστών. Γι’ αυτό ακριβώς είναι προτιμότερο η μεταφόρτωση να
γίνει από την καθηγήτρια, από ένα μόνο υπολογιστή. Η ίδια εξάλλου θα ανεβάσει
τις δραστηριότητες με την κατάλληλη σειρά, ώστε να συνδέονται μεταξύ τους, κάτι
που, ομολογουμένως, περιορίζει την αυτενέργεια των μαθητών.
Η λύση στο ζήτημα αυτό δεν είναι άλλη από την επέκταση του σεναρίου σε μία
ακόμη – εάν όχι δύο – διδακτικές ώρες, κατά τις οποίες οι μαθητές θα μπορέσουν
να οργανώσουν και να κατατάξουν τις δραστηριότητές τους, όπως και να τις
μεταφορτώσουν στο διαδίκτυο. Για λόγους πρακτικούς όμως (επτά ώρες κρίνονται
πολλές για ένα ποίημα και λαμβάνοντας υπόψη ότι το εργαστήριο πληροφορικής
δεν είναι για την αποκλειστική χρήση ενός φιλολόγου) δεν προτιμήθηκε.
Παρατηρήσεις μετά από την εφαρμογή στην τάξη και πιθανές τροποποιήσεις:
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
α) Παρατηρήσεις
Κατά τη διάρκεια εφαρμογής του σεναρίου παρουσιάστηκαν τα εξής προβλήματα:
•

Κάποιοι μαθητές δεν ήταν εξοικειωμένοι με τις δυνατότητες του word και τη
χρήση του power point με αποτέλεσμα να ζητούν συνεχώς την παρέμβαση
της διδάσκουσας προκειμένου να τους κατευθύνει με υποδείξεις.

•

Παρουσιάστηκαν προβλήματα ενεργής συμμετοχής όλων των μαθητών,
διότι κάποιοι μαθητές δεν ανέλαβαν συγκεκριμένους ρόλους στις ομάδες
τους ή γιατί κάποιοι μαθητές ανέλαβαν περισσότερους από έναν ρόλους.

•

Παρουσιάστηκαν προβλήματα τεχνικής φύσεως με ορισμένους υπολογιστές
του εργαστηρίου (δυσλειτουργία ηχείων, προβλήματα σύνδεσης στο
διαδίκτυο, αργή φόρτωση των διαδικτυακών προγραμμάτων), που
καθυστέρησαν την ολοκλήρωση κάποιων εργασιών στον προβλεπόμενο
χρόνο.

•

Ο προβλεπόμενος χρόνος εφαρμογής, αν και φαίνεται αρκετός, αποδείχτηκε
τελικά ανεπαρκής λόγω των παραπάνω προβλημάτων.

Αντίθετα, η εφαρμογή του σεναρίου παρουσίασε τις εξής θετικές πλευρές:
•

Ορισμένοι μαθητές (μέτριοι ή αδύναμοι) δραστηριοποιήθηκαν εντονότερα
από ό,τι με την παραδοσιακή διδασκαλία.

•

Οι περισσότεροι βρήκαν τη διαδικασία πιο ενδιαφέρουσα, γιατί ξέφυγαν
από τον παραδοσιακό τρόπο διδασκαλίας και το περιβάλλον της σχολικής
αίθουσας.

•

Κάποιοι εισέπραξαν το σεβασμό και την αποδοχή της τάξης λόγω των νέων
ρόλων που ανέλαβαν.

•

Οι ομάδες, παρά τις στιγμιαίες δυσκολίες, κατάφεραν να λειτουργήσουν σε
πνεύμα συνεργασίας.

•

Η «ενσυναίσθηση» των μαθητών σε σχέση με το κλίμα της ποίησης του Ν.
Καββαδία επιτεύχθηκε σε μεγαλύτερο βαθμό από μια παραδοσιακή
διδασκαλία.

Ως μια γενική αποτίμηση-αξιολόγηση, διαπιστώθηκε ότι η εν λόγω διδακτική
πρόταση είχε επιτυχία, αφού κατάφερε να πραγματοποιήσει τους περισσότερους
από τους στόχους που τέθηκαν. Αντίθετα, η παρούσα πρόταση δεν ενδείκνυται για
ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
την επίτευξη «στενότερων» εκπαιδευτικών στόχων, όπως η διαίρεση του ποιήματος
σε ενότητες, ο εντοπισμός σχημάτων λόγου ή ο σχολιασμός της στιχουργικής
(ομοιοκαταληξία, μέτρο).

α) Τροποποιήσεις
•

Στην παρούσα πρόταση απουσιάζει η σύνδεση του ποιητή με τη λογοτεχνική
και ιστορική πραγματικότητα της εποχής του, θέμα που θα μπορούσε να
απασχολήσει κάποια από τις ομάδες ή μια ομάδα ακόμα. Ωστόσο, η έλλειψη
αυτή οφείλεται στο γεγονός πως είναι δύσκολο να εντοπιστεί και να
περιγραφεί η σχέση της ποιητικής τέχνης του Ν. Καββαδία με τη γενιά του
΄301, στην οποία ανήκει τουλάχιστον χρονικά, και με τα σύγχρονά της
ιστορικά γεγονότα2. Ως εκ τούτου, κατά τη γνώμη της διδάσκουσας πάντα,
θα ήταν αδύνατο να ανταποκριθούν οι συγκεκριμένοι μαθητές, γιατί
προϋποθέτει υψηλό επίπεδο προαπαιτούμενων γνώσεων. Εντούτοις, είναι
χρήσιμο να αναφερθεί και αυτή η εκδοχή σε περίπτωση που υπάρχουν
πρόσφοροι παράγοντες για την υλοποίησή της.

•

Η παρούσα πρόταση θα μπορούσε να τροποποιηθεί κατάλληλα και να πάρει
τη μορφή είτε διαθεματικής εργασίας είτε τη μορφή project, εμπλέκοντας
έτσι και καθηγητές άλλων ειδικοτήτων, όπως Κοινωνικής και Πολιτικής
Αγωγής, Αρχαίων Ελληνικών (η ναυσιπλοΐα από την αρχαιότητα έως
σήμερα), Ιστορίας, Εικαστικών, Μουσικής κ.ά., τα αποτελέσματα της οποίας
θα μπορούσαν να παρουσιαστούν σε ειδικό αφιέρωμα – εκδήλωση στο
τέλος της χρονιάς.

7. Δικτυογραφία – Βιβλιογραφία (σχετική με τον Ν. Καββαδία)
Δικτυογραφία

el. Wikipedia : http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE
%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF
%CE%B1%CF%82
1

Η ιδιομορφία της ποίησης του Ν. Καββαδία (παραδοσιακή τεχνική, ομοιοκαταληξία, μέτρο) και η
«λογοτεχνική» απόρριψή του από ομοτέχνους και κριτικούς της εποχής του, καθιστούν την ένταξή
του στη γενιά του ΄30 προβληματικό ζήτημα.
2

Οι άμεσες επιρροές της ιστορικής πραγματικότητας στην ποίηση του Ν. Καββαδία είναι δυσεύρετες
(π.χ. στα ανένταχτα ποιήματα «Αθήνα 1943», «Αντίσταση», «Στον τάφο του Επονίτη»,
«Σπουδαστές»).

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013

















Εφημερίδα Καθημερινή – Αφιέρωμα:
http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf
Εθνικό Κέντρο Βιβλίου:
http://kavvadias.ekebi.gr/
Περιοδικό ος3:
http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html
Περιοδικό musicheaven:
http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?
name=News&file=article&id=3669
Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα- Λεξικό:
http://www.greeklanguage.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/
Γλωσσάρι Γ. Τράπαλη:
http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs
_glossari_a.htm
Φιλολογικό blog για τα βιογραφικά είδη:
http://ekthesilikeiou.blogspot.gr/2011/03/blog-post.html
stixoi.info:
http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3462

http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3457
http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3010
http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3457
Βιβλιογραφία
• Επτά κείμενα για το Νίκο Καββαδία · Αλέξανδρος Αργυρίου, Γιώργος Ιωάννου,
Στρατής Τσίρκας, Ντίνος Χριστιανόπουλος · Επιμέλεια Άντεια Φραντζή. Αθήνα,
Πολύτυπο, 1982.
• Καββαδία Τζένια, «Αναμνήσεις από την παιδική ζωή του αδελφού μου», Η λέξη27,
9/1983, σ.750-751.
• Λυκιαρδόπουλος Γεράσιμος, Μύθος και ποιητική του «Ταξιδιού». Αθήνα,
Έρασμος, 1990.
• Μικρούτσικος Θάνος, «Κοιτώντας μουσικά την ποίηση του Καββαδία», Η λέξη27,
9/1983, σ.742-745.
• Πανσέληνος Ασημάκης, Κριτική για το Πούσι, Ελεύθερα Γράμματα61, 1/3/1947,
σ.61.
• Ποταμιάνος Δ.Π., Κριτική για τη Βάρδια, Διαβάζω3-4, 10/1976, σ.100-102.
• Τράπαλης Γιώργος, Γλωσσάρι στο έργο του Νίκου Καββαδία. Αθήνα, Άγρα, 1992.
• Τσίρκας Στρατής, «Νίκος Καββαδίας: Ο ποιητής της αδελφοσύνης και των
μεγάλων οριζόντων», Το Βήμα, 12/2/1975, σ.4.
• Τσίρκας Στρατής, «Ο φίλος μου ο Μαραμπού», Αντί122, 31/3/1979, σ.10-11.
Αφιερώματα περιοδικών
• ΑντίΒ΄, 3/5/1975, αρ.18, σ.49-51.
• Καινούρια Εποχή, 23-24-25, Άνοιξη - Καλοκαίρι - Φθινόπωρο 1983, σ.3-18.
• Τομές32, ετ.Δ΄, 1/1978.
• Νέα Εστία143, 1/6/1998, ετ.ΟΒ΄, αρ.1702.

ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013

Ταξιδεύοντας με τον Νίκο Καββαδία

  • 1.
    ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ «Ταξιδεύοντας μετον Νίκο Καββαδία» Φορτσερά Δέσποινα ΠΕΟ2 Επιμόρφωση φιλολόγων για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ΤΠΕ στη διδακτική πράξη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ ΚΣΕ ΙΛΙΟΥ Αθήνα Οκτώβριος 2013 ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 2.
    1. Ταυτότητα τουσεναρίου Γενικά στοιχεία Τίτλος: «Ταξιδεύοντας με τον Νίκο Καββαδία» Τάξη: Γ΄ Γυμνασίου Γνωστικό αντικείμενο: Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Διδακτική ενότητα: Η Νεότερη Λογοτεχνία : Η Λογοτεχνία από το 1922-1945 Συγγραφέας: Νίκος Καββαδίας Τίτλος κειμένου: KURO SIWO Αριθμός μαθητών: 24 Διάρκεια: 5 διδακτικές ώρες Εμπλεκόμενα γνωστικά αντικείμενα: ΝΕ Γλώσσα, Πληροφορική, Αισθητική Αγωγή (Μουσική, Εικαστικά) Τόπος διεξαγωγής σεναρίου: Σχολική αίθουσα με χρήση διαδραστικού πίνακα και Εργαστήριο πληροφορικής Μέσα διδασκαλίας και προτεινόμενο υλικό • Σχολικό βιβλίο Γ΄ Γυμνασίου • Έντυπο υλικό • Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης • Διαδραστικός πίνακας ,ηχεία και φορητός Η/Υ • Ηλεκτρονικοί υπολογιστές • Συσκευές ψηφιακής αποθήκευσης USB • Πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου word • Πρόγραμμα παρουσίασης power point • Πρόγραμμα δημιουργίας βίντεο Live Movie Maker • Μηχανή αναζήτησης google • Διαδικτυακό πρόγραμμα παρουσίασης (prezi) • Διαδικτυακό πρόγραμμα δημιουργίας συννεφόλεξου (wordle) • Διαδικτυακό πρόγραμμα δημιουργίας παζλ (flash-gear) • Πρόγραμμα δημιουργίας ιστολογίου (blogger της google) • Πρόγραμμα δορυφορικής πλοήγησης (google earth) ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 3.
    Προϋποθέσεις υλοποίησης τουσεναρίου  Συνεργασία με τον/την καθηγητή/τρια πληροφορικής για τη χρήση του εργαστηρίου πληροφορικής.  Ευελιξία του ωρολογίου προγράμματος.  Ύπαρξη και λειτουργία διαδραστικού πίνακα (ή εναλλακτικά άλλου μέσου προβολής).  Καλή σύνδεση στο διαδίκτυο.  Εγκατάσταση όλου του απαραίτητου υλικού στον υπολογιστή κάθε ομάδας.  Εξοικείωση εκ μέρους του διδάσκοντος αλλά και των μαθητών με τη χρήση των υπολογιστών και ειδικά προγράμματα: - επεξεργασίας κειμένου, παρουσίασης, περιήγησης στο διαδίκτυο, δημιουργίας πολυτροπικού κειμένου, δημιουργίας συννεφόλεξου, δημιουργίας παζλ, δημιουργίας ιστολογίου.  Προγενέστερη εξοικείωση των μαθητών και του διδάσκοντος στην ομαδοσυνεργατική αντίληψη επικοινωνίας και εργασίας, μέσω της οποίας υλοποιείται το συγκεκριμένο σενάριο. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 4.
    2. Σκεπτικό –Στόχοι Συνοπτική παρουσίαση του σεναρίου Με τη συγκεκριμένη πρόταση διδασκαλίας επιχειρείται με ταξιδιωτική διάθεση και με την ομαδοσυνεργατική μέθοδο η γνωριμία των μαθητών με τη ζωή και το έργο του Ν. Καββαδία, ενός ποιητή όχι ιδιαίτερα προβεβλημένου στη γενιά του, όμως αναπάντεχα αγαπητού στο νεανικό κοινό χάρη στην εκτεταμένη μελοποίηση των ποιημάτων του. Μέσα από συγκεκριμένες δραστηριότητες οι μαθητές καλούνται να αποκωδικοποιήσουν το ποίημα Kuro Siwo συγκρίνοντάς το με άλλα έργα του ποιητή και απολαμβάνοντας το μελοποιημένο έργο του. Συγκεκριμένα, γνωρίζονται με τη βιογραφία και την εργογραφία του ποιητή και αναζητούν τα βιωματικά στοιχεία στο έργο του, αναγνωρίζουν το ναυτικό σκηνικό, τον ψυχισμό την ιδιαίτερη γλώσσα των ναυτικών καθώς και τους γεωγραφικούς όρους και εκείνους της ναυσιπλοΐας, και προσπαθούν να ψηλαφίσουν τη γυναικεία παρουσία και τον ξεχωριστό ρόλο που αυτή έχει στα ποιήματά του. Μέσα από αυτό το «ταξίδι» οι μαθητές καλούνται να εκφραστούν δημιουργικά παράγοντας παραδοσιακά και πολυτροπικά κείμενα και να κοινοποιήσουν τα ευρήματά τους στους συμμαθητές τους. Το συγκεκριμένο σενάριο προβλέπεται να διαρκέσει 5 διδακτικές ώρες (2 στην αίθουσα διδασκαλίας με χρήση διαδραστικού πίνακα και 3 στο εργαστήριο Πληροφορικής), επιπλέον ακολουθεί το «Ενιαίο Πλαίσιο Σπουδών για τη Λογοτεχνία» και επιδιώκει να υπηρετήσει τους παρακάτω στόχους. Στόχοι Γενικοί στόχοι:  Να διεγερθεί το ενδιαφέρον των μαθητών για τον ποιητικό λόγο.  Να αναδειχθεί η πολυσημία του ποιητικού λόγου. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 5.
     Να κινητοποιηθείη σκέψης τους, ώστε αξιοποιώντας τα κειμενικά και εξωκειμενικά στοιχεία να κατανοήσουν τον κόσμο του ποιήματος και να ευαισθητοποιηθούν σχετικά με τις ιδέες και τις αξίες που αυτός προβάλλει.  Να αξιοποιήσουν τις διαισθήσεις τους για τη σύνθεση της προσωπικής τους πρόσληψης και να αυτενεργήσουν ως αναγνώστες, δομώντας τη δική τους ερμηνεία. Παιδαγωγικοί στόχοι: Οι μαθητές καλούνται:  Να αναγνωρίσουν την αξία και την αναγκαιότητα της συλλογικής προσπάθειας αξιοποιώντας τη δυναμική της ομάδας και την ομαδοσυνεργατική μέθοδο  Να οδηγηθούν στη γνώση με τη διερευνητική – βιωματική μάθηση.  Να καταστούν ελεύθεροι αναγνώστες λογοτεχνικών κειμένων και να συνειδητοποιήσουν ότι η μελέτη της λογοτεχνίας δεν προαπαιτεί σωστές απαντήσεις.  Να αναλάβουν ρόλους, πρωτοβουλίες και να αυτενεργήσουν προκειμένου να επιλύσουν προβλήματα.  Να καταστούν ικανοί να ξεχωρίζουν το ουσιώδες και να το αναδεικνύουν.  Να καλλιεργήσουν τις εκφραστικές τους δεξιότητες στον προφορικό και γραπτό λόγο.  Να «βιώσουν» ενεργότερα την ποίηση του Ν. Καββαδία μέσα από τις δικές τους δημιουργίες («ενσυναίσθηση»).  Να κινητοποιήσουν την ευαισθησία και τον ανθρωπισμό τους σεβόμενοι το διαφορετικό.  Να επικοινωνήσουν και να μοιραστούν ιδέες, σκέψεις και συναισθήματα.  Να προβούν σε αυτοξιολογήσεις και να δεχθούν την κριτική. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 6.
    Διδακτικοί στόχοι: Οι μαθητέςκαλούνται:  Να γνωριστούν με την ποίηση του Ν. Καββαδία αποκωδικοποιώντας το ποίημα Kuro Siwo και απολαμβάνοντας το μελοποιημένο έργο του.  Να μελετήσουν τη ζωή και το έργο του ποιητή και να επιβεβαιώσουν την βιωματικότητα της ποίησής του.  Να διερευνήσουν τον ιδιαίτερο ρόλο που προσδίδουν στην ποίησή του το ναυτικό σκηνικό (γεωγραφία, ψυχισμός ναυτικών, ναυτική ορολογία) και η γυναικεία παρουσία.  Να συντάξουν γραπτά κείμενα (ενταγμένα στο επικοινωνιακό πλαίσιο) και να εκφραστούν δημιουργικά παράγοντας πολυτροπικά κείμενα και κάνοντας παρουσιάσεις.  Να εκφράσουν ελεύθερα τη δική τους εκδοχή για την έννοια του ταξιδιού. Τεχνολογικοί στόχοι:  Να εξοικειωθούν περαιτέρω με τη χρήση και τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών.  Να συντάξουν κείμενο με τη χρήση προγράμματος επεξεργασίας κειμένου.  Να χρησιμοποιήσουν έναν φυλλομετρητή για αναζήτηση στο διαδίκτυο.  Να αναζητήσουν εικόνες στο διαδίκτυο και να τις χρησιμοποιήσουν στις εργασίες τους.  Να χρησιμοποιήσουν ένα ιστολόγιο για ανάρτηση της εργασίας τους.  Να εξοικειωθούν με διαδικτυακά εργαλεία για την κατασκευή συννεφόλεξου και παζλ.  Να ασκηθούν στην κριτική αντιμετώπιση και επεξεργασία της πληθώρας πληροφοριών που προσφέρονται. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 7.
     Καταληκτικά, νααντιληφθούν ότι πέρα από εργαλείο διασκέδασης (ιδιότητα την οποία ήδη γνωρίζουν) το διαδίκτυο είναι μία σημαντική πηγή πληροφοριών και γνώσεων 3. Λεπτομερής Παρουσίαση του σεναρίου Αφετηρία: Είναι κοινή διαπίστωση ότι η διδασκαλία του ποιήματος –κυρίως στο Γυμνάσιο- προκαλεί φόβο στους μαθητές, ίσως γιατί θεωρούν τον ποιητικό λόγο δυσνόητο και την ποίηση ένα είδος τέχνης μακριά από τη ζωή τους. Η παραπάνω διαπίστωση αποτέλεσε την αφετηρία της παρούσας εργασίας με την οποία επιχειρείται η συνομιλία με την ποίηση του Ν. Καββαδία μέσω του ποιήματος Kuro Siwo και άλλων ποιημάτων του και αποσκοπεί να αναδείξει την πολλαπλή ανάγνωση – πρόσληψη του ποιητικού λόγου. Η επιλογή του ποιήματος οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι: α) Η μελοποιημένη ποίηση είναι περισσότερο προσιτή στο νεανικό κοινό, β) Οι μαθητές του συγκεκριμένου σχολείου συμμετέχουν σε Πρόγραμμα Comenius με θέμα το «Νερό» (2013-2015), αναπόσπαστα στοιχεία έρευνας του οποίου αποτελούν η θάλασσα και η ναυτική ζωή. Το θέμα που θα διερευνηθεί: Το υπό διερεύνηση θέμα είναι το πώς ο ναυτικός κόσμος και τα ταξίδια επηρέασαν την ποίηση του Ν. Καββαδία. Οι μαθητές μέσα από τα φύλλα εργασίας θα αντλήσουν συμπεράσματα για :  τη ζωή και τα βιώματα του ποιητή και πώς αυτά εμπνέουν την ποίησή του.  τη σχέση που έχει το ναυτικό λεξιλόγιο, η γυναικεία παρουσία η γεωγραφία και η ναυσιπλοΐα με την πρόσληψη και κατανόηση της ποίησής του.  το διάλογο του ποιήματος με άλλα ποιήματα.  την διαφορετική σημασία που δίνει ο καθένας στην έννοια του ταξιδιού. Το θεωρητικό πλαίσιο της πρότασης: ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 8.
    Το συγκεκριμένο σενάριοστηρίζεται στις κοινωνικοπολιτισμικές θεωρίες, ενώ ως προς τη μεθοδολογία χρησιμοποιείται η ομαδοσυνεργατική διερευνητική μέθοδος με το διδάσκοντα να λειτουργεί έχοντας συμβουλευτικό και παρωθητικό ρόλο. Οι νεότερες λογοτεχνικές θεωρίες συγκλίνουν στη μετατόπιση του ενδιαφέροντος από τον συγγραφέα στο κείμενο και στη συνέχεια στον αναγνώστη. Με αυτήν την αλλαγή εστίασης, υπογραμμίζεται ο ενεργητικός ρόλος του αναγνώστη ως νοηματοδότη, καθώς και οι δυνατότητες που έχει να συμμετέχει στο λογοτεχνικό παιχνίδι. Η πίστη στη μία ορθή ερμηνεία παραχωρεί την εξουσία της στις πολλαπλές - όσες και οι αναγνώστες - αναγνώσεις και ερμηνείες. Ειδικότερα, κεντρικό ρόλο στον αναγνώστη αποδίδει η θεωρία της αισθητικής της πρόσληψης με κύριο εκπρόσωπο το H.R. Jauss, ο οποίος υποστηρίζει ότι η πρόσληψη, δηλαδή «η πραγμάτωση ενός λογοτεχνικού έργου από τον αναγνώστη» καθορίζεται από τον «ορίζοντα των προσδοκιών» του, δηλαδή «το σύνολο της αισθητικής εμπειρίας» του και εκφράζει τις καταβολές του και την ιστορική συγκυρία. Αλλά και ο W. Iser, εισηγητής της θεωρίας της αισθητικής ανταπόκρισης εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι αναγνώστες οικειοποιούνται ένα κείμενο και του δίνουν υπόσταση συμπληρώνοντας τα κενά ή τις σιωπές του. Ο Iser θεωρεί ότι η σημασία ενός λογοτεχνικού κειμένου μπορεί να εννοηθεί περισσότερο «ως προϊόν επίδρασης που μπορεί το έργο να αποδεσμεύει παρά ως μία ιδέα από την αρχή ενσωματωμένη σ’ αυτό» . Συγγενής θεωρία στην οποία στηρίχτηκε, επίσης, η εν λόγω διδακτική πρόταση είναι η θεωρία της διακειμενικότητας (“intertextualite”), σύμφωνα με την οποία ένα νέο κείμενο γεννιέται από τη διασταύρωση των γλωσσικών σημείων προγενέστερων κειμένων, τα οποία ο συγγραφέας μπορεί να δανείζεται από κείμενα άλλων ή να επαναφέρει από παλαιότερα δικά του. Στη διαδικασία όμως αυτή, διασταύρωσης κειμένων, συμμετέχει όχι μόνο ο δημιουργός αλλά και ο αναγνώστης, αφού και αυτός με τη σειρά του «νοηματοδοτεί και προσλαμβάνει το κείμενο μέσα από τους δικούς του κώδικες, μέσα από το δικό του απόθεμα κειμένων που έχουν εγγραφεί οριστικά στη μνήμη του». ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 9.
    Το παρόν σενάριοαναζήτησε θεωρητικό έρεισμα και δομήθηκε σύμφωνα με τις παραπάνω λογοτεχνικές θεωρίες, καθώς θεωρείται ότι συμβάλλουν στην αναζωογόνηση του ενδιαφέροντος των μαθητών για τη Λογοτεχνία με την ανάδειξη του ρόλου του μαθητή-αναγνώστη. Η επικέντρωση του ενδιαφέροντος στην προσληπτική διαδικασία του μαθητή βρίσκει, επιπλέον, ανταπόκριση στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας, στην οποία συντελείται η ανακάλυψη της υποκειμενικής εμπειρίας, ως κάτι μοναδικό. Ο αναγνώστης μαθητής, σύμφωνα μ’ αυτές τις θεωρίες, συμβάλλει ενεργά στη συγκρότησή του νοήματος, αφού καλείται, συγχωνεύοντας γόνιμα τα στοιχεία του κειμένου µε τα δικά του, να μετατραπεί από παθητικός δέκτης σε ενεργά εμπλεκόμενο υποκείμενο. Υπό αυτή την έννοια η διδασκαλία μπορεί να αποτελέσει ένα εργαλείο στα χέρια του διδάσκοντα με το οποίο θα προκρίνεται η προσέγγιση της λογοτεχνίας ως κατ’ εξοχήν πεδίο όπου αρθρώνεται η σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο. Γι’ αυτό και κρίνεται απαραίτητο α) οι μαθητές να βιώσουν και να κατανοήσουν ότι κάθε δημιουργία συνδέεται με ποικίλα ερεθίσματα που είναι ενσωματωμένα με κώδικες μέσα στο έργο, και β) η διαδικασία της λογοτεχνικής πρόσληψης είναι ταυτόχρονα συν-δημιουργία, αφού καλούνται να ενεργοποιήσουν τον δικό τους «κόσμο» προκειμένου να αποκωδικοποιήσουν τον «κόσμο» του κειμένου. Σύνδεση με τα ισχύοντα στο σχολείο: Σύμφωνα με το ΑΠΣ: Το ΑΠΣ υιοθετεί την πεποίθηση ότι τα λογοτεχνικά έργα αποκαλύπτουν τον άνθρωπο και τον κόσμο στα ποικίλα πολιτισμικά περιβάλλοντα και ότι η διδασκαλία της λογοτεχνίας είναι επικοινωνία : ανταλλαγή εκδοχών με τις οποίες προσλαμβάνεται, κατανοείται και ερμηνεύεται η πραγματικότητα σε διαφορετικές εποχές ή διαφορετικά κείμενα της ίδιας ή άλλης κουλτούρας. Ό,τι αποκαλύπτει ο αναγνώστης – μαθητής είναι μια σύλληψη του κόσμου, όπως την αποκαλύπτει το κείμενο. Ταυτόχρονα η αποκάλυψη αυτή επηρεάζει και τη προσωπικότητά του. Έτσι, η ανάγνωση της λογοτεχνίας αποβαίνει μέσο αυτοσυνείδησης και αυτογνωσίας. Ως εκ τούτου η διδασκαλία του λογοτεχνικού έργου πρέπει: ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 10.
     να στοχεύσειστην οργάνωση μια γόνιμης ερμηνευτικής διαδικασίας και στη δημιουργία ενός ευνοϊκού μαθησιακού περιβάλλοντος μέσα σε πνεύμα ισότητας, δημοκρατίας, σεβασμού της διαφορετικότητας, διαλόγου και κριτικής σκέψης.  να υπηρετήσει τους δύο βασικούς άξονες, κείμενο – αναγνώστης, ώστε: - να φωτίσει το κειμενικό νόημα και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του λογοτεχνικού έργου, και - να επιτρέψει στον αναγνώστη – μαθητή ως ενεργός παραλήπτης καθ’ όλη τη διαδικασία να φαντάζεται, υποθέτει, αναλύει, συνθέτει και σηματοδοτεί με λόγο το κείμενο, δημιουργώντας έτσι το δικό του «κείμενο». Αξίζει να σημειωθεί και το εξής: η διδακτική προσέγγιση της λογοτεχνίας με το παραδοσιακό μοντέλο υπόκειται στους περιορισμούς που επιβάλλει το σχολικό βιβλίο. Έτσι, για παράδειγμα, οι πληροφορίες για το συγγραφέα είναι αυτές που παρουσιάζονται στο συνοδευτικό βιογραφικό σημείωμα των ανθολόγων του σχολικού εγχειριδίου ενώ έχει γίνει πρόβλεψη να προληφθούν οι ενδεχόμενες απορίες των μαθητών και να απαντηθούν οι λεξιλογικές και πραγματολογικές τους απορίες στις υποσημειώσεις. Άρα, προβάλλει ξεκάθαρα το γεγονός ότι το σχολικό βιβλίο απευθύνεται σε ένα μέσο μαθητή, ο οποίος όμως αποτελεί μία νοητική κατασκευή και ουσιαστικά δεν υφίσταται, εφόσον οι διαφορές στα πλαίσια μίας τάξης μπορεί να είναι πολύ μεγάλες. Οι ερωτήσεις επίσης που προβλέπονται για τους μαθητές, όπως και οι εργασίες, είναι εκ των προτέρων διατυπωμένες. Προφανώς και θίγουν τα σημαντικότερα στοιχεία ενός κειμένου, αλλά δεν παύουν να είναι περιορισμένες και να μην μπορούν να λάβουν υπόψη τους την ιδιαιτερότητα της τάξης και του κάθε μαθητή. Με αυτά όλα δεν υποτιμάται η αξία και η σπουδαιότητα του σχολικού βιβλίου, ούτε και η βοήθεια που προσφέρει τόσο στους μαθητές, όσο και στον διδάσκοντα για την προσέγγιση του κειμένου. Εντούτοις λειτουργεί στα πλαίσια μίας τάξης αποκομμένης από το περιβάλλον και τις άλλες προσλαμβάνουσες των παιδιών, κάτι που πλέον δεν ανταποκρίνεται στη διασυνδεδεμένη πραγματικότητα στην οποία ζούμε. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 11.
    Παραδοσιακά λοιπόν οδιδάσκων, σε μία δασκαλοκεντρική προσέγγιση μετωπικής διδασκαλίας, για την οποία προορίζεται η πλειοψηφία των σχολικών εγχειριδίων, θα οδηγήσει τους μαθητές στην περιορισμένη γνώση, με στόχο την απάντηση των ερωτήσεων, χωρίς μεγάλη δυνατότητα περεταίρω προβληματισμού, θέσης – λύσης προβλημάτων και συνεργασίας. Φυσικά όλα αυτά σχετίζονται άμεσα με τις γνώσεις, ευαισθησίες και ενδιαφέροντα του διδάσκοντα, αλλά εξαρτώνται και από την πραγματικότητα του κάθε σχολείου. Για παράδειγμα σε ένα σχολείο που διαθέτει μία αξιόλογη βιβλιοθήκη, το μάθημα μπορεί να πάρει τελείως διαφορετική μορφή, από ότι σε ένα σχολείο χωρίς βιβλιοθήκη. Συνεπώς η χρήση των ΤΠΕ μπορεί να δώσει μία νέα διάσταση στο μάθημα της λογοτεχνίας.  Η πρόσβαση στο διαδίκτυο μπορεί να καλύψει την έλλειψη φυσικών βιβλίων και να προσφέρει μία πληθώρα συνοδευτικού οπτικοακουστικού υλικού. Μπορεί να φέρει τους μαθητές σε επαφή με άλλους πολιτισμούς. Διευκολύνεται η διερευνητική μάθηση σε αντίθεση με τη στείρα αποστήθιση, μέσα από ανοιχτές δραστηριότητες.  Η χρήση του web.2 καθιστά τους μαθητές όχι απλώς κατόχους αλλά συνδημιουργούς της πληροφορίας και τους οδηγεί στην ομαδική εργασία και συνεργασία  Το μάθημα γίνεται πιο ελκυστικό με τη χρήση εικόνας και ήχου. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 12.
    Λεπτομερής περιγραφή τουσεναρίου: Η διδασκαλία προβλέπεται να διεξαχθεί σε τρία στάδια: 1ο Στάδιο: 1 διδακτική ώρα στη σχολική αίθουσα (χρήση διαδραστικού πίνακα) Το στάδιο αυτό διαρκεί 1 ώρα, υλοποιείται στη σχολική τάξη, απευθύνεται στο σύνολο των μαθητών και δομείται ως εξής:  Αφόρμηση: Η διδάσκουσα αξιοποιώντας την παιδαγωγική αρχή της αφόρμησης υποβάλλει στοχευμένες ερωτήσεις για τα μέρη που έχουν ταξιδέψει οι μαθητές, καθώς και εκείνα που θα ήθελαν να ταξιδέψουν. Στην προσπάθειά της να κινητοποιήσει το ενδιαφέρον των μαθητών παροτρύνει να χρησιμοποιηθεί το πρόγραμμα google earth για μια σύντομη περιήγηση στην υδρόγειο ζητώντας από κάποιους μαθητές να επιλέξουν το μέρος του πλανήτη που θα ήθελαν να επισκεφτούν. Στη συνέχεια παρουσιάζει ένα σύντομο βίντεο (αρχείο, βίντεο 1) που έχει ετοιμάσει με δορυφορική λήψη της Γέφυρας του Αδάμ και επενδυμένο με μουσική. Κάποια στιγμή παγώνει την εικόνα και ζητά από τους μαθητές να φανταστούν και να υποθέσουν κάποιο περιστατικό που συνέβη εκεί. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια διάθεση προσμονής για ό,τι θα ακολουθήσει. [Εναλλακτικά μπορεί να προβληθεί και μια γεωγραφική φωτογραφία του θερμού ρεύματος Kuro Siwo ή μια αεροφωτογραφία της Γέφυρας του Αδάμ κ.ά.] Αφού, ακουστούν διάφορες εκδοχές από τους μαθητές περνά στην παρουσίαση που έχει ετοιμάσει για το ποίημα.  Παρουσίαση: Η διδάσκουσα προβάλλει με οπτικοακουστικό υλικό την παρουσίαση που έχει ετοιμάσει για το ποίημα (αρχείο, βίντεο 2 ή στον παρακάτω δεσμό: ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 13.
    http://prezi.com/69t-r3c9a-qh/?utm_campaign=share&utm_medium=copy) έχοντας φροντίσει ναμην προκαταλαμβάνει με αυτή ζητήματα που θα κλιθούν να ερευνήσουν οι μαθητές στη συνέχεια. Επίσης επιμένει σε ένα αισθητικό αποτέλεσμα που θα κινητοποιήσει τους μαθητές και θα δημιουργήσει μια κατάσταση αναμονής. Η παρουσίαση περιλαμβάνει και τη μελοποιημένη εκδοχή του ποιήματος. Σε αυτό το σημείο ζητά ένα σύντομο σχολιασμό από μέρους των μαθητών (εντυπώσεις, σύνδεση με τα προηγούμενα) και προσδιορίζει το αντικείμενο μελέτης (ποίημα- ποιητής,) ενώ στη συνέχεια περνά στην ανάγνωση του ποιήματος.  Προσφορά νέου: ανάγνωση του ποιήματος Η ανάγνωση του ποιήματος είναι προτιμότερο να γίνει από τη διδάσκουσα, για να εξασφαλιστεί η ορθότερη εκφορά του λόγου και η καλύτερη συγκέντρωση των μαθητών, οι οποίοι συνήθως αφαιρούνται όταν διαβάζουν οι συμμαθητές τους ένα κείμενο. Εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και διαδικτυακή απαγγελία του ποιήματος.  Αντιδράσεις μαθητών: Η διδάσκουσα προσφέρει χρόνο στους μαθητές να εκφράσουν τις πρώτες εντυπώσεις και τα συναισθήματα που εισέπραξαν, τυχόν απορίες και δίνει όλες τις απαραίτητες διευκρινήσεις. Στη συνέχεια περνά στην πρώτη προσπάθεια προσέγγισης του ποιήματος.  Αρχική προσέγγιση ποιήματος: Με στοχευμένα ερωτήματα γίνεται προσπάθεια να αναδειχθούν: α) το ναυτικό σκηνικό του ποιήματος, β) το θέμα και ο γενικότερος προβληματισμός, γ) η ιδιαιτερότητα της ναυτικής γλώσσας, οι γεωγραφικοί όροι και η γυναικεία παρουσία, δ) μια γενική τοποθέτηση για το ρόλο του ταξιδιού μέσα στο ποίημα. Στη συνέχεια προβαίνει στην πληροφόρηση για την παρούσα εργασία.  Πληροφόρηση για την εργασία: Η διδάσκουσα - που έχει ήδη ενημερώσει σε παλαιότερο χρόνο για μια πιθανή εναλλακτική μορφή διδασκαλίας, χωρίς να έχει αποκαλύψει τίποτε άλλο - θα εξηγήσει στους μαθητές ότι θα προσεγγίσουν το ποίημα και τον ποιητή με τη χρήση ΤΠΕ καθώς και τους βασικούς στόχους του σεναρίου οι οποίοι σχετίζονται κυρίως με τη δική τους εμπλοκή στα φύλλα εργασιών. Επιπλέον θα ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 14.
    τονίσει την αξίατης συνεργασίας και της ομαδικότητας στην επίτευξη αυτών των στόχων. Θα δώσει διευκρινήσεις για το δικό της ρόλο, την αξιολόγηση της όλης προσπάθειας και όλοι μαζί θα προβούν σε ένα είδος συμβολαίου καλής διάθεσης και συνεργασίας.  Σύσταση των ομάδων: Οι μαθητές χωρίζονται σε 6 ανομοιογενείς ομάδες των 4 ατόμων καθεμιά. Ο χωρισμός είναι προτιμότερο να γίνει από τη διδάσκουσα, για να εξασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν ανισότητες στη σύσταση των ομάδων. Σε κάθε ομάδα θα πρέπει να συμμετέχουν μαθητές εξοικειωμένοι με τους υπολογιστές και το διαδίκτυο. Οι μαθητές κάθε ομάδας θα αναλάβουν συγκεκριμένους ρόλους: - 1 χειριστής Η/Υ - 1 συντονιστής των εργασιών - 1 γραμματέας, υπεύθυνος για τις σημειώσεις - 1 υπεύθυνος παρουσίασης της εργασίας Για την ανάθεση ρόλων σε κάθε μαθητή, δεν είναι αναγκαία η παρέμβαση της διδάσκουσας. Οι μαθητές αναλαμβάνουν το ρόλο εκείνο που ίδιοι θεωρούν ότι τους ανήκει και που η ομάδα συνήθως χωρίς αντιρρήσεις τους αναγνωρίζει. 2ο στάδιο: 3 διδακτικές ώρες στο εργαστήριο πληροφορικής Αυτό το στάδιο διαρκεί 3 ώρες και υλοποιείται στο εργαστήριο πληροφορικής. Οι μαθητές θα εργαστούν κατά ομάδες σε 3 φύλλα εργασίας που έχουν δημιουργηθεί, τα οποία θα έχουν στη διάθεσή τους και σε έντυπη μορφή. Η κάθε ομάδα θα βρει στον υπολογιστή της ένα φάκελο με τα φύλλα εργασίας, ένα φάκελο με τίτλο Ποιήματα, ένα φάκελο με τίτλο Τραγούδια καθώς και την Παρουσίαση της διδάσκουσας. Επιπλέον δύο ομάδες από τις έξι θα έχουν ανοιχτά (με λογαριασμό της διδάσκουσας) τα διαδικτυακά προγράμματα wordle για την κατασκευή συννεφόλεξου και flash-gear για την κατασκευή παζλ.  Εδώ κρίνεται απαραίτητο να τονιστεί ότι το σενάριο προβλέπει συγκεκριμένο τίτλο για κάθε ομάδα, ο οποίος συνδέεται τόσο με το ποίημα όσο και με τις εργασίες που κάθε ομάδα καλείται να επιτελέσει. Επιπλέον, κάτω από τον τίτλο έχει χρησιμοποιηθεί και ξεχωριστό motto (προερχόμενο από το ποιητικό έργο του Ν. Καββαδία) που αποσκοπεί στην ενεργοποίηση των μαθητών. Οι τίτλοι των ομάδων είναι οι εξής: ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 15.
    1η ομάδα :Αστρολάβοι στη Γέφυρα 2η ομάδα : Τρελοί Μουσώνες 3η ομάδα : Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου 4η ομάδα : Fata Morgana 5η ομάδα : Πορτολάνες των οριζόντων 6η ομάδα : Μαρκόνηδες στη βάρδια Το στάδιο αυτό περιλαμβάνει τα εξής: 1η ώρα: (στο εργαστήριο πληροφορικής) 1ο φύλλο εργασίας • Οι μαθητές παίρνουν θέση στις μονάδες εργασίας κατά ομάδες έχοντας μαζί τους το σχολικό βιβλίο και τα φύλλα εργασίας σε έντυπη μορφή. Εντοπίζουν όλο το υλικό που τους προσφέρεται στην επιφάνεια εργασίας και ξεκινούν να εργάζονται ομαδικά. Καλό θα ήταν να γίνει μια υπενθύμιση για τον τρόπο εργασίας και το συμβόλαιο συνεργασίας που προηγήθηκε. • Αυτή την ώρα θα ασχοληθούν μόνο με το 1ο φύλλο εργασίας το οποίο είναι κοινό και προβλέπει τα εξής: οι μαθητές προβαίνουν σε νέα ανάγνωση του ποιήματος και στη συνέχεια: α) αξιοποιούν πληροφορίες από τη wikipedia, την εφημερίδα Καθημερινή, το Ekebi και το περιοδικό Ος3 προκειμένου να εντοπίσουν τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Ν. Καββαδία, τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του και ποια από αυτά αναγνωρίζουν στο ποίημα Kuro Siwo, β) χρησιμοποιούν τα ηλεκτρονικά λεξικά από την Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα και το Γλωσσάρι Γ. Τράπαλη προκειμένου να εξομαλύνουν γλωσσικά λέξεις – κλειδιά για την ερμηνεία του ποιήματος και γ) προβληματίζονται για τη μεταφορική χρήση της λέξης μπούσουλας καθώς και για το συμβολικό ρόλο που αυτή επιτελεί στο ποίημα. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 16.
    • Τέλος καλούνται να απαντήσουν γραπτά και να αποθηκεύσουν τις εργασίεςτους σε φορητό μέσο. 2η ώρα: (στο εργαστήριο πληροφορικής) 2ο φύλλο εργασίας Οι μαθητές καλούνται να εργαστούν σε διαφορετικά φύλλα εργασίας ως εξής: • Ομάδα Α΄: Αστρολάβοι στη γέφυρα α) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo, MAL DU DEPART αξιοποιώντας διαδικτυακό υλικό και το υλικό των αρχείων και στη συνέχεια αναγνωρίζουν και καταγράφουν τα βιωματικά στοιχεία που εντόπισαν σε αυτά. β) Αντλούν πληροφορίες από διάφορους διαδικτυακούς τόπους σχετικούς με τη ζωή του ποιητή και καταγράφουν πρόχειρα τους κυριότερους σταθμούς στη ζωή του. Στη συνέχεια συντάσσουν ένα αυτοβιογραφικό σημείωμα. γ) Καλούνται να υποστηρίξουν το κείμενό τους και με εικόνες που θα αναζητήσουν στο διαδίκτυο. • Ομάδα Β΄: Τρελοί Μουσώνες α) Μελετούν διαδικτυακούς τόπους σχετικούς με το έργο του ποιητή και συμπληρώνουν έναν πίνακα με την εργογραφία του. β) Περιηγούνται σε διαδικτυακούς τόπου σχετικούς με το μελοποιημένο έργο του Ν. Καββαδία και καταγράφουν τις κυριότερες μελοποιήσεις των ποιημάτων του. Προβαίνουν σε αξιολόγηση της εκτεταμένης μελοποίησης του έργου του ποιητή. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 17.
    • Ομάδα Γ΄:Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου α) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo, Ένας δόκιμος εν ώρα κινδύνου και Θεσσαλονίκη χρησιμοποιώντας ορισμένους διαδικτυακούς τόπους ή και τα αρχεία στην πληροφορίες επιφάνεια για να εργασίας φωτίσουν και αξιοποιούν τις δυσκολίες τις που αντιμετωπίζουν οι ναυτικοί στα ταξίδια τους, τις ασχολίες και τις σκέψεις τους. β) Μελετούν σε ορισμένο διαδικτυακό τόπο στοιχεία για τα βιογραφικά είδη και συγκεκριμένα για το Ημερολόγιο και συντάσσουν ένα κείμενο με μορφή ημερολογίου, όπου αποτυπώνουν ως ναυτικοί τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. γ) Καλούνται να καταγράψουν μόνο με ουσιαστικά τα συναισθήματα των ναυτικών. • Ομάδα Δ΄: Fata Morgana α) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo, Fata Morgana και Γυναίκα από ορισμένους διαδικτυακούς τόπους ή από το υλικό στην επιφάνεια εργασίας και ανιχνεύουν τη γυναικεία παρουσία σε αυτά. β) Προβαίνουν σε συνολική αξιολογική κρίση για τη θέση που κατέχει η γυναίκα στην ποίηση του Ν. Καββαδία, αφού συμβουλευτούν και συγκεκριμένο διαδικτυακό τόπο. γ) Καλούνται να φανταστούν την ιδιότητα της γυναίκας στο Kuro Siwo και συντάσσουν μια επιστολή προς αυτήν εκφράζοντας τα συναισθήματα του ναυτικού της ιστορίας. • Ομάδα Ε΄: Πορτολάνες των οριζόντων α) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo, Σταυρός του Νότου και Ένα μαχαίρι από ορισμένους διαδικτυακούς τόπους ή από το υλικό στην επιφάνεια ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 18.
    εργασίας και καταγράφουντους γεωγραφικούς όρους, όρους ναυσιπλοΐας και αστρονομίας που εντοπίζουν σε αυτά. β) Καλούνται να προβούν σε αξιολογική κρίση για το τι προσδίδουν αυτοί οι όροι στην ποίηση του Ν. Καββαδία, αφού δοκιμάσουν να ξαναγράψουν το ποίημα χρησιμοποιώντας τις επεξηγήσεις των όρων. γ) Επιλέγουν έναν γεωγραφικό τόπο από τα παραπάνω ποιήματα, στον οποίο θα ήθελαν να ταξιδέψουν , αναζητούν πληροφορίες για αυτόν στο διαδίκτυο και συντάσσουν ένα περιγραφικό ταξιδιωτικό κείμενο. Το διανθίζουν με εικόνες. • Ομάδα ΣΤ΄: Μαρκόνηδες στη βάρδια α) Περιηγούνται σε ορισμένους διαδικτυακούς τόπους και αντλούν πληροφορίες για να παρουσιάσουν σε ένα κείμενο τον άνθρωπο Ν. Καββαδία. β) Αναζητούν πληροφορίες στο διαδίκτυο για το επάγγελμα του ασυρματιστή γράφοντας ένα κατατοπιστικό κείμενο. γ) Διαβάζουν και ακούν μελοποιημένα τα ποιήματα Kuro Siwo και Θεσσαλονίκη ΙΙ από ορισμένους διαδικτυακούς τόπους ή από το υλικό στην επιφάνεια εργασίας και αποφαίνονται για το ποιο από αυτά θα μπορούσε να αποδοθεί σαν παραμύθι. Όλες οι ομάδες αποθηκεύουν τις εργασίες τους σε φορητό μέσο. 3η ώρα: (στο εργαστήριο πληροφορικής) 3ο φύλλο εργασίας Οι μαθητές καλούνται να συμπληρώσουν το 3 ο φύλλο εργασίας: • Η πρώτη δραστηριότητα είναι κοινή για όλες τις ομάδες και συγκεκριμένα καλούνται να καταθέσουν τη δική τους εκδοχή για την έννοια του ταξιδιού. • Η δεύτερη δραστηριότητα είναι καλλιτεχνικής φύσεως και συγκεκριμένα: η πρώτη ομάδα θα ετοιμάσει μια παρουσίαση στο power point για τη ζωή του ποιητή, η δεύτερη μια ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 19.
    παρουσίαση για τομελοποιημένο έργο του ποιητή, η τρίτη ένα Συννεφόλεξο με τα συναισθήματα των ναυτικών, η τέταρτη μια πολυτροπική εκδοχή της επιστολής και θα την παρουσιάσει στο power point, η Πέμπτη μια παρουσίαση του τόπου που είχε επιλέξει, και τέλος η έκτη θα δημιουργήσει ένα παζλ με μία φωτογραφία του ποιητή. Όλες οι ομάδες αποθηκεύουν τις εργασίες τους σε φορητό μέσο. Η διδάσκουσα συγκεντρώνει τις εργασίες των μαθητών σε φορητό μέσο προκειμένου να τις αξιολογήσει. Στο τέλος αυτού του σταδίου μοιράζει το Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης σε έντυπη μορφή, το οποίο οι μαθητές καλούνται να συμπληρώσουν ατομικά και να έχουν μαζί τους στην ολομέλεια στο επόμενο στάδιο. 3ο στάδιο: 1 διδακτική ώρα στη σχολική αίθουσα (χρήση διαδραστικού πίνακα) Αυτό το στάδιο αυτό διαρκεί 1 ώρα, υλοποιείται στη σχολική τάξη, απευθύνεται στο σύνολο των μαθητών και επιπλέον περιλαμβάνει τα εξής: • Παρουσίαση των εργασιών στην ολομέλεια. • Γενική αποτίμηση σχετικά με τους στόχους που τέθηκαν. • Κατάθεση εμπειριών και γενικότερων σκέψεων για το ποίημα και την ποίηση γενικότερα. • Αξιολόγηση της όλης προσπάθειας. Με το πέρας και αυτού του σταδίου η διδάσκουσα θα αναρτήσει τις εργασίες των μαθητών στο blog του μαθήματος και στην ιστοσελίδα του σχολείου. Ο ρόλος του διδάσκοντος Σχετικά με το πρώτο στάδιο έχει γίνει λόγος για το ρόλο της διδάσκουσας και τις ενέργειές της σχετικά με την αρχική παρουσίαση και την οργάνωση της τάξης προκειμένου να λειτουργήσει ομαδοσυνεργατικά. Κατά το δεύτερο στάδιο καλό θα ήταν η διδάσκουσα να έχει το ρόλο του εμψυχωτή, να δίνει διευκρινήσεις σε τυχόν απορίες, αλλά να αφήσει τις ομάδες να ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 20.
    αντιμετωπίσουν πιθανά μεταξύτους προβλήματα. Είναι αυτονόητη η σημασία ενός βασικού ελέγχου προκειμένου οι μαθητές ευρισκόμενοι μπροστά σε Η/Υ με σύνδεση στο διαδίκτυο να μην ξεφύγουν σε περιηγήσεις και δραστηριότητες άσχετες με το μάθημα… Η πιο πιθανή περίπτωση παρέμβασης της καθηγήτριας θα είναι ενδεχομένως η τεχνική υποστήριξη σε κάποια από τις δραστηριότητες, σε περίπτωση που οι μαθητές αδυνατούν να την εκτελέσουν. 4. Φύλλα εργασίας ΟΜΑΔΑ Α’ : Αστρολάβοι στη Γέφυρα « Όταν πιστεύω θάλασσα μονάχα και βυθό και προσκυνάω για κόνισμα έναν παλιό αστρολάβο, πες μου, στην άγια πίστη σου, πώς να προσευχηθώ; σε ποιον να ξομολογηθώ και πού να μεταλάβω;» Τραβέρσο, Κοσμά του Ινδικοπλευστή 1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) ΚΟΙΝΟ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΟΜΑΔΕΣ (με εξαίρεση τη δεύτερη δραστηριότητα) 1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε 1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν: http://el.wikipedia.org : http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE %BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF %82 http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html http://kavvadias.ekebi.gr/ α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου Καββαδία; .............................................................................................................................. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 21.
    .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. β) Ποια είναιτα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ; Θέματα Αντίστοιχος στίχος 2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία. Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη ναυτική ορολογία: Γλωσσάρι Τράπαλη: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα: http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/ Λέξεις Ερμηνεία Αστρολάβος: Γέφυρα: Kuro Siwo: Μπούσουλας: 3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της επιδιωκόμενης επικοινωνίας. Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα; Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος: « Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;» ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 22.
    (Να υποστηρίξετε τηναπάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση). Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται: Αιτιολόγηση κυριολεκτικά μεταφορικά Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Α’ : Αστρολάβοι στη Γέφυρα « Όταν πιστεύω θάλασσα μονάχα και βυθό και προσκυνάω για κόνισμα έναν παλιό αστρολάβο, πες μου, στην άγια πίστη σου, πώς να προσευχηθώ; σε ποιον να ξομολογηθώ και πού να μεταλάβω;» Τραβέρσο, Κοσμά του Ινδικοπλευστή 2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1) Ο Νίκος Καββαδίας είναι κατεξοχήν βιωματικός ποιητής, αντλεί το ποιητικό υλικό του από την ίδια τη ζωή του. Διαβάστε τα ποιήματα KURO SIWO και MAL DU DEPART από το φάκελο «Ποιήματα» που υπάρχει στην επιφάνεια εργασίας και ακούστε: - την ανάγνωση του MAL DU DEPART από τον Μ. Αναγνωστάκη http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html - τη μελοποιημένη εκδοχή των ποιημάτων στον παρακάτω δεσμό: http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669 Στη συνέχεια αξιοποιήστε το υλικό για να συμπληρώσετε τον πίνακα που ακολουθεί με τα βιωματικά στοιχεία που εντοπίσατε στα δύο ποιήματα: ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 23.
    Στίχος Σχέση με τηζωή του ποιητή Kuro Siwo MAL DU DEPART 2) Περιηγηθείτε στους παρακάτω δεσμούς μελετώντας τη βιογραφία του ποιητή καταγράφοντας τους κυριότερους σταθμούς στη ζωή του, προκειμένου να ανταποκριθείτε στις εργασίες που ακολουθούν. http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE %B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF%82 http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html http://kavvadias.ekebi.gr/ Σε αυτό το «ξεχωριστό ταξίδι» είσαστε συνταξιδιώτες στη Γέφυρα με τον Ν. Καββαδία και σας εκμυστηρεύεται όσα σηματοδότησαν τη ζωή του. Για δική του και δική μας χάρη συντάσσετε ένα σύντομο αυτοβιογραφικό κείμενο (έως 100 λέξεις) με τους κυριότερους σταθμούς της ζωής του, αρχίζοντας κάπως έτσι: « Εγώ, ο Νίκος Καββαδίας… ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 24.
    __________________________________________________ __________________________________________________ __________________________________________________ __________________________________________________ __________________________________________________ _____________________ 3) Το ενλόγω κείμενο μπορείτε να το υποστηρίξετε και με εικόνες που θα αναζητήσετε στη μηχανή της google. Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Α’ : Αστρολάβοι στη Γέφυρα « Όταν πιστεύω θάλασσα μονάχα και βυθό και προσκυνάω για κόνισμα έναν παλιό αστρολάβο, πες μου, στην άγια πίστη σου, πώς να προσευχηθώ; σε ποιον να ξομολογηθώ και πού να μεταλάβω;» Τραβέρσο, Κοσμά του Ινδικοπλευστή 3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1) Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν τελικώς έπραξε σωστά.  Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή σας; (κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή) α. με τη φυγή δ. με την αντίδραση ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 25.
    β. με τηνυπομονή ε. με τη βία γ. με τη δημιουργία στ. με όλα τα παραπάνω  Τι σημαίνει για σας το ταξίδι; ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… 2) Αξιοποιήστε το υλικό των δύο προηγούμενων ωρών και ετοιμάστε μία «ταξιδιάρικη» παρουσίαση στο power point (αυτοβιογραφικό κείμενο, εικόνες, μελοποιημένο Kuro Siwo) αφιερωμένη στη ζωή του Ν. Καββαδία. Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Β ΄ : Τρελοί Μουσώνες «Τρελός Μουσώνας ράγισε μεσονυχτίς τα ρέλια. Στο χέρι σου χλωρό κλαρί, κι ένα φτερό. Τέσσεροι κάμανε καιροί τα ρούχα σου κουρέλια. Να σε σκεπάσω θέλησα, γλυστράς και δεν μπορώ.» Τραβέρσο, Μουσώνας 1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε 1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν: ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 26.
    http://el.wikipedia.org : http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE %BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF %82 http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html http://kavvadias.ekebi.gr/ α) Ποιασχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου Καββαδία; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ; Θέματα Αντίστοιχος στίχος 2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία. Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη ναυτική ορολογία: Γλωσσάρι Τράπαλη: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα: http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/ ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 27.
    Λέξεις Ερμηνεία Μουσώνας: Μαραμπού: Πούσι: Τραβέρσο: Μπούσουλας: 3. Η ποιητικήγλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της επιδιωκόμενης επικοινωνίας. Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα; Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος: « Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;» (Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση). Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται: Αιτιολόγηση κυριολεκτικά μεταφορικά Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Β ΄ : Τρελοί Μουσώνες «Τρελός Μουσώνας ράγισε μεσονυχτίς τα ρέλια. Στο χέρι σου χλωρό κλαρί, κι ένα φτερό. Τέσσεροι κάμανε καιροί τα ρούχα σου κουρέλια. Να σε σκεπάσω θέλησα, γλυστράς και δεν μπορώ.» Τραβέρσο, Μουσώνας ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 28.
    2ο φύλλο εργασίας: (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Το σχολικό βιβλίο σάς πληροφορεί ότι το ποίημα KURO SIWO ανήκει στην ποιητική συλλογή ΠΟΥΣΙ. α) Να μελετήσετε το περιεχόμενο των παρακάτω ιστοσελίδων σε ό,τι αφορά το έργο του ποιητή Ν. Καββαδία: http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE %BA%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE %B1%CF%82 http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html http://kavvadias.ekebi.gr/ β) Να συμπληρώσετε τον πίνακα που ακολουθεί σχετικά με το έργο του Ν. Καββαδία: ΕΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΕΙΔΟΣ ΣΧΟΛΙΑ 2. Το ποιητικό έργο του Ν. Καββαδία αγαπήθηκε ιδιαίτερα από διάφορους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ερμηνευτές, οι οποίοι προσπάθησαν να το αποδώσουν με το δικό τους τρόπο. Περιηγηθείτε στους παρακάτω δεσμούς, ακούστε τα μελοποιημένα ποιήματα του Ν. Καββαδία και αντλείστε εκείνο το υλικό που θα σας χρησιμεύσει, προκειμένου να ανταποκριθείτε στις παρακάτω εργασίες: Περιοδικό ος3: http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html#ergogarfia Περιοδικό musicheaven: ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 29.
    http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669 α) Συμπληρώστε τονπαρακάτω πίνακα, καταγράφοντας τους καλλιτέχνες που μελοποίησαν ποιήματα του Ν. Καββαδία, τους τίτλους των έργων τους και τη χρονιά έκδοσής τους. Για κάθε έργο προσθέστε και μια αντίστοιχη εικόνα. Έτος Δημιουργός Τίτλος Εικόνα β) Γιατί κατά τη γνώμη σας η ποίηση του Ν. Καββαδία μελοποιήθηκε σε τόσο μεγάλο βαθμό; (συντάξτε ένα σύντομο κείμενο 100 λέξεων στο word) ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Β ΄ : Τρελοί Μουσώνες «Τρελός Μουσώνας ράγισε μεσονυχτίς τα ρέλια. Στο χέρι σου χλωρό κλαρί, κι ένα φτερό. Τέσσεροι κάμανε καιροί τα ρούχα σου κουρέλια. Να σε σκεπάσω θέλησα, γλυστράς και δεν μπορώ.» ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 30.
    Τραβέρσο, Μουσώνας 3ο φύλλοεργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1) Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν τελικώς έπραξε σωστά.  Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή σας; (κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή) α. με τη φυγή δ. με την αντίδραση β. με την υπομονή ε. με τη βία γ. με τη δημιουργία στ. με όλα τα παραπάνω  Τι σημαίνει για σας το ταξίδι; ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… 2) Η μελοποίηση και η ερμηνεία του στίχου, εν ολίγοις το τραγούδι, είναι μια υπόθεση συλλογική. Μια μαγευτική διαδρομή από την πυρηνική σύλληψη της ιδέας στην εκρηκτική κοινωνία της απόλαυσης. Ο Νίκος Καββαδίας δεν ευτύχησε να ακούσει το έργο του μελοποιημένο. Φανταστείτε ότι ξημερώνει και είσαστε στο κατάστρωμα παρέα με τον Νίκο Καββαδία. Με το φορητό υπολογιστή σας του παρουσιάζετε το παρακάτω δώρο, ως ένδειξη παντοτινής φιλίας: Αξιοποιήστε το υλικό των δύο προηγούμενων ωρών και ετοιμάστε μία «ταξιδιάρικη» παρουσίαση στο power point (τίτλοι και δημιουργοί Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. μελοποιημένων ποιημάτων, εικόνες, μελοποιημένο Kuro Siwo) αφιερωμένη στο μελοποιημένο έργο Ν. Καββαδία. ΟΜΑΔΑ Γ ΄ : Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου «Στο ημερολόγιο γράψαμε: «Κυκλών και καταιγίς». Εστείλαμε το Σ.Ο.Σ. μακριά σε άλλα καράβια, κι εγώ κοιτάζοντας χλωμός τον άγριον Ινδικό ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 31.
    πολύ αμφιβάλλω ανφτάσουμε μια μέρα στη Μπατάβια.» Μαραμπού, Ένας Δόκιμος στη Γέφυρα εν ώρα κινδύνου 1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε 1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν: http://el.wikipedia.org : http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE %BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF %82 http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html http://kavvadias.ekebi.gr/ α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου Καββαδία; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ; Θέματα Αντίστοιχος στίχος 2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία. Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη ναυτική ορολογία: Γλωσσάρι Τράπαλη: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 32.
    Πύλη για τηνΕλληνική Γλώσσα: http://www.greek- Λέξεις Ερμηνεία Δόκιμος: Μαλάρια: Κατράμι: Λαμαρίνα: Μπούσουλας: language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/ 3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της επιδιωκόμενης επικοινωνίας. Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα; Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος: « Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;» (Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση). Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται: Αιτιολόγηση κυριολεκτικά μεταφορικά Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Γ ΄ : Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου «Στο ημερολόγιο γράψαμε: «Κυκλών και καταιγίς». Εστείλαμε το Σ.Ο.Σ. μακριά σε άλλα καράβια, κι εγώ κοιτάζοντας χλωμός τον άγριον Ινδικό ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 33.
    πολύ αμφιβάλλω ανφτάσουμε μια μέρα στη Μπατάβια.» Μαραμπού, Ένας Δόκιμος στη Γέφυρα εν ώρα κινδύνου 2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Ο πολύπαθος κόσμος των ναυτικών με τις δυσκολίες και τα πάθη τους, κυριαρχεί σε όλο το ποιητικό έργο του Ν. Καββαδία. Διαβάστε τα ποιήματα Kuro Siwo , Ένας Δόκιμος στη γέφυρα εν ώρα κινδύνου και Θεσσαλονίκη από το φάκελο «Ποιήματα» που υπάρχει στην επιφάνεια εργασίας και ακούστε τα και μελοποιημένα : http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669 ή από το αρχείο Τραγούδια Στη συνέχεια αξιοποιήστε το υλικό για να συμπληρώσετε τον πίνακα που ακολουθεί καταγράφοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ναυτικοί κατά τη διάρκεια των ταξιδιών τους, τις ασχολίες τους στον ελεύθερο χρόνο τους και τις σκέψεις που τους βασανίζουν. Kuro Siwo Ένας Δόκιμος στη γέφυρα Θεσσαλονίκη Δυσκολίες Ασχολίες Σκέψεις 2. Αντλείστε πληροφορίες για τα βιογραφικά είδη και συγκεκριμένα για το ημερολόγιο από τον παρακάτω δεσμό προκειμένου να ανταποκριθείτε στην παρακάτω εργασία: http://ekthesilikeiou.blogspot.gr/2011/03/blog-post.html Συνταξιδεύετε ως ναυτικοί στο πλοίο του Ν. Καββαδία και μόλις βρήκατε λίγο χρόνο για να κρατήσετε σημειώσεις στο ημερολόγιό σας. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 34.
    Σε κείμενο word,συντάξτε μια σελίδα ημερολογίου καταγράφοντας ως ναυτικοί τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας. Το κείμενό σας μπορείτε να το υποστηρίξετε και με εικόνες από τη μηχανή της google. Σελίδα ημερολογίου ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………. 3. Αξιοποιώντας το υλικό που συγκεντρώσατε παραπάνω συμπληρώστε τον πίνακα μόνο με ουσιαστικά που αποδίδουν τα συναισθήματα των ναυτικών: π.χ. φόβος,…….. Συναισθήματα ναυτικών Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Γ ΄ : Δόκιμοι εν ώρα κινδύνου «Στο ημερολόγιο γράψαμε: «Κυκλών και καταιγίς». Εστείλαμε το Σ.Ο.Σ. μακριά σε άλλα καράβια, κι εγώ κοιτάζοντας χλωμός τον άγριον Ινδικό ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 35.
    πολύ αμφιβάλλω ανφτάσουμε μια μέρα στη Μπατάβια.» Μαραμπού, Ένας Δόκιμος στη Γέφυρα εν ώρα κινδύνου 3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1) Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν τελικώς έπραξε σωστά.  Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή σας; (κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή) α. με τη φυγή δ. με την αντίδραση β. με την υπομονή ε. με τη βία γ. με τη δημιουργία στ. με όλα τα παραπάνω  Τι σημαίνει για σας το ταξίδι; ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… 2) Αξιοποιώντας τον πίνακα με τα ουσιαστικά που φτιάξατε την προηγούμενη ώρα και χρησιμοποιώντας την πλατφόρμα wordle.net που είναι ήδη ανοιχτή στην επιφάνεια εργασίας σας, να κατασκευάσετε ένα Συννεφόλεξο αποδίδοντας τα συναισθήματα των ναυτικών. Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Δ ΄ : Fata Morgana «Πούθ΄έρχεσαι; Απ΄τη Βαβυλώνα. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 36.
    Πού πας; Στομάτι του κυκλώνα. Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα. Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.» Τραβέρσο, Φάτα Μοργκάνα 1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε 1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν: http://el.wikipedia.org : http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE %BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF %82 http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html http://kavvadias.ekebi.gr/ α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου Καββαδία; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ; Θέματα Αντίστοιχος στίχος 2. Το ναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία. Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 37.
    ερμηνεία των λέξεωνπου ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη ναυτική ορολογία: Γλωσσάρι Τράπαλη: Λέξεις Ερμηνεία Φάτα Μοργκάνα: Kuro Siwo : Φανάρια: Μπούσουλας: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα: http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/ 3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της επιδιωκόμενης επικοινωνίας. Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα; Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος: « Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;» (Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση). Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται: Αιτιολόγηση κυριολεκτικά μεταφορικά Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Δ ΄ : Fata Morgana ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 38.
    «Πούθ΄έρχεσαι; Απ΄τη Βαβυλώνα. Πούπας; Στο μάτι του κυκλώνα. Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα. Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.» Τραβέρσο, Φάτα Μοργκάνα 2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Η γυναικεία παρουσία εμφανίζεται με ποικίλους τρόπους στην ποίηση του Ν. Καββαδία. Διαβάστε τα ποιήματα Kuro Siwo , Fata Morgana και Γυναίκα από το φάκελο «Ποιήματα» που υπάρχει στην επιφάνεια εργασίας και απολαύστε τα και μελοποιημένα : http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669 http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html ή από το αρχείο Τραγούδια Στη συνέχεια αξιοποιήστε τις πληροφορίες συμπληρώνοντας τον πίνακα: Kuro Siwo Fata Morgana Γυναίκα Σε ποιους στίχους διαπιστώνετε τη γυναικεία παρουσία; Ποια σχέση έχει μαζί της ο ποιητής; Ποια συναισθήματα τον κατακλύζουν εξαιτίας της; 2. Με ποιο τρόπο εμφανίζεται η γυναίκα στο έργο του Ν. Καββαδία; Συντάξτε ένα κείμενο (έως 100 λέξεις) στο word. Μπορείτε να αξιοποιήσετε και την άποψη της Κωστούλας Μητροπούλου από το Εθνικό κέντρο βιβλίου: http://kavvadias.ekebi.gr/kritikes.asp Η γυναίκα στην ποίηση του Καββαδία ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 39.
    3. Ποια φαντάζεστεότι είναι η γυναίκα στο ποίημα Kuro Siwo; Υποθέστε ότι είστε ο ναυτικός της ιστορίας: Συντάξτε μια επιστολή (έως 100 λέξεις) προς αυτή τη γυναίκα εκφράζοντας τα δικά του συναισθήματα. Επιστολή ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………. Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 40.
    ΟΜΑΔΑ Δ ΄: Fata Morgana «Πούθ΄έρχεσαι; Απ΄τη Βαβυλώνα. Πού πας; Στο μάτι του κυκλώνα. Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα. Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.» Τραβέρσο, Φάτα Μοργκάνα 3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1) Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν τελικώς έπραξε σωστά.  Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή σας; (κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή) α. με τη φυγή δ. με την αντίδραση β. με την υπομονή ε. με τη βία γ. με τη δημιουργία στ. με όλα τα παραπάνω  Τι σημαίνει για σας το ταξίδι; ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… 2) Η ζωή των ναυτικών πάνω στο καράβι κάποιες φορές γίνεται άκρως μοναχική. Όταν δεν εργάζονται, πολλές φορές επιλέγουν να ρεμβάζουν τη θάλασσα και να οραματίζονται τη γυναίκα που άφησαν πίσω. Σε μια τέτοια στιγμή βρισκόσαστε στο κατάστρωμα με τον Ν. Καββαδία και με το φορητό υπολογιστή σας του χαρίζετε την παρακάτω εργασία:  Μετατρέψτε την επιστολή που γράψατε προηγουμένως σε πολυτροπικό κείμενο (εικόνα, λόγος) με τη μορφή cart postal παρουσιάστε το στο power point. ένα και Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 41.
    ΟΜΑΔΑ Ε΄ :Πορτολάνες των Οριζόντων «Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων, και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές, χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.» Μαραμπού, MAL DU DEPART 1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε 1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν: http://el.wikipedia.org : http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE %BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF %82 http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html http://kavvadias.ekebi.gr/ α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου Καββαδία; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ; Θέματα Αντίστοιχος στίχος ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 42.
    2. Το ναυτικόλεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία. Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη ναυτική ορολογία: Γλωσσάρι Τράπαλη: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα: http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/ Λέξεις Ερμηνεία Πορτολάνες: Μπατάρω: Σκατζάρω: Καρτίνι: Μπούσουλας: 3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της επιδιωκόμενης επικοινωνίας. Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα; Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος: « Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;» (Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση). Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται: Αιτιολόγηση κυριολεκτικά μεταφορικά ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 43.
    Αποθηκεύστε την εργασίασας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ Ε΄ : Πορτολάνες των Οριζόντων «Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων, και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές, χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.» Μαραμπού, MAL DU DEPART 2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Η ποίηση του Ν. Καββαδία είναι γεμάτη από όρους γεωγραφίας, ναυσιπλοΐας και αστρονομίας. Διαβάστε τα ποιήματα Kuro Siwo , Σταυρός του Νότου και Ένα μαχαίρι από το φάκελο «Ποιήματα» που υπάρχει στην επιφάνεια εργασίας και απολαύστε τα και μελοποιημένα : http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669 http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html ή από το αρχείο Τραγούδια Στη συνέχεια αξιοποιήστε τις πληροφορίες συμπληρώνοντας τον πίνακα: Kuro Siwo Σταυρός του Νότου Ένα μαχαίρι Γεωγραφικοί όροι Όροι ναυσιπλοΐας Όροι αστρονομίας ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 44.
    2. Τι πιστεύετεότι προσδίδουν αυτοί οι όροι στο ποίημα Kuro Siwo ; Προκειμένου να απαντήσετε ξαναγράψτε (στο word) το αντικαθιστώντας κάθε όρο με την ερμηνεία του. ποίημα Το Kuro Siwo χωρίς τη ναυτική ορολογία ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………. 3. Επιλέξτε 1 τόπο από τα παραπάνω ποιήματα στον οποίο θα θέλατε να ταξιδέψετε. Συλλέξτε πληροφορίες γι’ αυτόν από τη μηχανή της google προκειμένου να συντάξετε ένα ταξιδιωτικό – περιγραφικό κείμενο στο word (έως 100 λέξεις). Μπορείτε να διανθίσετε το κείμενό σας και με εικόνες. Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 45.
    ΟΜΑΔΑ Ε΄ :Πορτολάνες των Οριζόντων «Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων, και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές, χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.» Μαραμπού, MAL DU DEPART 3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1) Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν τελικώς έπραξε σωστά.  Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή σας; (κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή) α. με τη φυγή δ. με την αντίδραση β. με την υπομονή ε. με τη βία γ. με τη δημιουργία στ. με όλα τα παραπάνω  Τι σημαίνει για σας το ταξίδι; ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… 2) Αξιοποιήστε το υλικό της προηγούμενης ώρας και ετοιμάστε μία «ταξιδιωτική» παρουσίαση του παραπάνω τόπου στο power point . ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 46.
    Αποθηκεύστε την εργασίασας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ ΣΤ΄ : Μαρκόνηδες στη βάρδια «Τίποτα στα χεράκια μου, μάνα μου, δεν φτουράει έρωτας, μαλαματικά, ξόμπλια και φυλαχτά. Σιχαίνομαι το ναυτικό που εμάζεψε λεφτά. Εμούτζωσε τη θάλασσα και τήνε κατουράει.» Τραβέρσο, Θεσσαλονίκη ΙΙ 1ο φύλλο εργασίας : (1η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Αφού αναγνώσετε άλλη μια φορά το ποίημα Kuro Siwo , μπορείτε να αξιοποιήσετε το υλικό των παρακάτω δεσμών προκειμένου να απαντήσετε σε 1 παράγραφο (έως 100 λέξεις) τα ερωτήματα που ακολουθούν: http://el.wikipedia.org : http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE %BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF %82 http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html http://kavvadias.ekebi.gr/ α) Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη ναυτική ζωή και την ποίηση του Νίκου Καββαδία; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. β) Ποια είναι τα θέματα που επαναλαμβάνονται σταθερά στην ποίησή του; .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. γ) Ποια από τα παραπάνω θέματα αναγνωρίζετε στο ποίημα Kuro Siwo ; ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 47.
    Θέματα Αντίστοιχος στίχος 2. Τοναυτικό λεξιλόγιο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στην ποίηση του Ν. Καββαδία. Για να επιβεβαιώσετε την παραπάνω θέση, μπορείτε να αξιοποιήσετε το σχολικό βιβλίο και τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους, δίνοντας την ερμηνεία των λέξεων που ακολουθούν, όπως αυτές χρησιμοποιούνται στη ναυτική ορολογία: Γλωσσάρι Τράπαλη: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs_glossari_a.htm Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα: http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/ Λέξεις Ερμηνεία Μαρκόνης: Ναύλος: Ξόμπλια: Μπούσουλας: 3. Η ποιητική γλώσσα έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του μηνύματος που θέλει ο δημιουργός να μεταδώσει, γι’ αυτό και η κάθε λέξη χρησιμοποιείται πολύπλευρα, προκειμένου να υπηρετήσει κάθε φορά το μήνυμα της επιδιωκόμενης επικοινωνίας. Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται κυριολεκτικά ή μεταφορικά στο ποίημα; Πριν απαντήσετε προβληματιστείτε για το στίχο του ποιήματος: « Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;» (Να υποστηρίξετε την απάντησή σας με επιχειρήματα που προκύπτουν τόσο από το ποίημα, όσο και από τα στοιχεία που εντοπίσατε στην παραπάνω περιήγηση). Η λέξη μπούσουλας χρησιμοποιείται: Αιτιολόγηση κυριολεκτικά μεταφορικά ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 48.
    Αποθηκεύστε την εργασίασας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ ΣΤ΄ : Μαρκόνηδες στη βάρδια «Τίποτα στα χεράκια μου, μάνα μου, δεν φτουράει έρωτας, μαλαματικά, ξόμπλια και φυλαχτά. Σιχαίνομαι το ναυτικό που εμάζεψε λεφτά. Εμούτζωσε τη θάλασσα και τήνε κατουράει.» Τραβέρσο, Θεσσαλονίκη ΙΙ 2ο φύλλο εργασίας : (2η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1. Περιηγηθείτε στους παρακάτω τόπους και συγκεντρώστε πληροφορίες για να παρουσιάσετε τον άνθρωπο Νίκο Καββαδία (έως 100 λέξεις). http://kavvadias.ekebi.gr/ http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf Ο άνθρωπος Ν. Καββαδίας ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… 2. Αναζητήστε πληροφορίες από τη μηχανή της google σχετικά με το επάγγελμα του ασυρματιστή και συντάξτε ένα κείμενο στο word (περίπου 100 λέξεις). Μπορείτε να διανθίσετε το κείμενο και με εικόνες. Το επάγγελμα του ασυρματιστή ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… 3. Διαβάστε και ακούστε τα ποιήματα Kuro Siwo και Θεσσαλονίκη II στις σελίδες http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3457 http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3010 http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3457 http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669 ή από τα αρχεία Τραγούδια, Ποιήματα. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 49.
    Ποιο κατά τηγνώμη σας αποδίδει τις υπαρξιακές ανησυχίεςίες του ποιητή και γιατί; ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. ΟΜΑΔΑ ΣΤ΄ : Μαρκόνηδες στη βάρδια «Τίποτα στα χεράκια μου, μάνα μου, δεν φτουράει έρωτας, μαλαματικά, ξόμπλια και φυλαχτά. Σιχαίνομαι το ναυτικό που εμάζεψε λεφτά. Εμούτζωσε τη θάλασσα και τήνε κατουράει.» Τραβέρσο, Θεσσαλονίκη ΙΙ 3ο φύλλο εργασίας : (3η διδακτική ώρα στο εργαστήριο πληροφορικής) 1) Η ζωή του Νίκου Καββαδία σημαδεύτηκε τόσο από ανατροπές απρόβλεπτες όσο και από προσωπικές επιλογές, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάθε άνθρωπο. Εκείνος επέλεξε τις αντιξοότητες της ζωής του να τις αντιμετωπίσει με τη διέξοδο που προσφέρει το «ταξίδι», αν και συνεχώς αναρωτιέται, αν τελικώς έπραξε σωστά.  Εσείς πώς θα επιλέγατε να αντιμετωπίσετε παρόμοιες ανατροπές στη ζωή σας; (κυκλώστε την αντίστοιχη επιλογή) α. με τη φυγή δ. με την αντίδραση β. με την υπομονή ε. με τη βία γ. με τη δημιουργία στ. με όλα τα παραπάνω  Τι σημαίνει για σας το ταξίδι; ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………… ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 50.
    2) Από τουςπαραπάνω δικτυακούς τόπους επιλέξτε μια φωτογραφία του ποιητή και αποθηκεύστε την στην επιφάνεια εργασίας. Στη συνέχεια με το εργαλείο flash-gear.com που είναι ήδη ανοιχτό στην επιφάνεια εργασίας μετατρέψτε τη φωτογραφία σε παζλ. Επισυνάψτε το δεσμό της εργασίας σας ως σχόλιο στο δεσμό: http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3462 Αποθηκεύστε την εργασία σας στο φάκελο με τον τίτλο της ομάδας σας καθώς και σε φορητό μέσο USB. Φύλλο Αξιολόγησης ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 51.
    Ονοματεπώνυμο: Ομάδα: Το περιεχόμενο της εργασίας ήταν…………… Ανεπαρκές (άσχετο μετο ζητούμενο, δεν απαντά στο ζητούμενο) Λίγο (ελλιπές, δεν ήταν ολοκληρωμένο) Αρκετά καλό (επαρκές, ολοκληρωμένο) Πολύ Καλό (με συνοχή, δεν έχει κενά, καλύπτει πλήρως το ζητούμενο) Η μορφή της εργασίας ήταν ……. Ανεπαρκής (με ορθογραφικά και συντακτικά λάθη, χωρίς χωρισμό παραγράφων, χωρίς λογική αλληλουχία) Φτωχή (με λίγα λόγια, χωρίς εικόνες) Καλή (με χωρισμό παραγράφων, εικονιστικό υλικό, χωρίς γραμματικά λάθη) Πολύ καλή (με επαρκές περιεχόμενο και εικονιστικό υλικό, σωστό χωρισμό παραγράφων) Ο συγκεκριμένος τρόπος διδασκαλίας με βοήθησε να γνωρίσω καλύτερα τον ποιητή Ν. Καββαδία, να κατανοήσω ότι δεν υπάρχει μόνο μία ερμηνεία του ποιητικού λόγου, και να εκφραστώ δημιουργικά. Καθόλου (εξακολουθώ να θεωρώ τον ποιητικό λόγο δύσκολο και μακριά από τη ζωή) Λίγο (κατανόησα το ποίημα KURO SIWO), αλλά εξακολουθώ να δυσκολεύομαι με την Ποίηση γενικότερα. Πολύ (γνώρισα διάφορες πτυχές της ποιητικής του Καββαδία, κατανόησα ότι ο καθένας ερμηνεύει τον ποιητικό λόγο βάζοντας και το προσωπικό του στοιχείο, και μπόρεσα να εκφραστώ δημιουργικά) Πάρα πολύ (μού άνοιξε ένα παράθυρο προς την Ποίηση και με έκανε συν-δημιουργό) Λίγο Πολύ Πάρα πολύ Λίγο (κάποιες φορές διαφωνούσαν και καθυστερούσαν γι’ αυτό το λόγο την εργασία τους) Πολύ (κατάφεραν να λύσουν τις διαφωνίες τους, ήταν συγκεντρωμένα στο στόχο τους) Πάρα πολύ (αλληλοβοηθούνταν, δεν έρχονταν σε αντίθεση, σέβονταν τις διαφορετικές απόψεις και ανέπτυξαν διάλογο) Η ομάδα τελείωσε στον προβλεπόμενο χρόνο Τα μέλη της ομάδας συνεργάστηκαν μεταξύ τους χωρίς προβλήματα Καθόλου Καθόλου (διαφωνούσαν συνεχώς, ανταγωνίζονταν το ένα το άλλο) Κατά την όλη διαδικασία η παρουσία του καθηγητή ήταν… Εντοπίστε μερικά θετικά στοιχεία της διδασκαλίας του μαθήματος μέσω των ΤΠΕ Εντοπίστε μερικά αρνητικά στοιχεία της διδασκαλίας του μαθήματος μέσω των ΤΠΕ 5. Αξιολόγηση ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 52.
    Η αξιολόγηση τηςόλης πρότασης προβλέπεται να γίνει:  Με τη μορφή της ανατροφοδότησης στα διάφορα στάδια της διαδικασίας.  Με τη συμπλήρωση του παραπάνω ερωτηματολογίου από τους μαθητές.  Με τη μορφή της αυτοαξιολόγησης και κριτικής στην ολομέλεια.  Με την αξιολόγηση των εργασιών από τη διδάσκουσα.  Με τα πιθανά σχόλια που θα αναρτηθούν στο ιστολόγιο του μαθήματος. 6. Κρητική και πρόσθετες πληροφορίες Σχολιασμός πριν από την εφαρμογή στην τάξη: Η πρόταση θέτει κάποιους περιορισμούς στις δραστηριότητες των μαθητών, οι οποίοι όμως θεωρήθηκαν αναγκαίες προκειμένου το σενάριο να είναι ρεαλιστικό. Έτσι οι δεσμοί που προτείνονται στα φύλλα εργασίας είναι αρκετά συγκεκριμένοι, αφού οι μαθητές δεν παραπέμπονται στις γενικές αρχικές σελίδες των ιστότοπων προκειμένου να μη χρειαστεί περισσότερος χρόνος από τον προβλεπόμενο. Ομοίως προβλέπεται να αναλάβει η εκπαιδευτικός την ανάρτηση στο ιστολόγιο και όχι οι ίδιοι οι μαθητές. Λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές συνθήκες του σχολείου, κρίνεται ως μάλλον απίθανο να καταστεί εφικτή η μεταφόρτωση μίας πληθώρας αρχείων από μία σύνδεση στο σχολικό εργαστήριο με την παράλληλη χρήση πολλών υπολογιστών. Γι’ αυτό ακριβώς είναι προτιμότερο η μεταφόρτωση να γίνει από την καθηγήτρια, από ένα μόνο υπολογιστή. Η ίδια εξάλλου θα ανεβάσει τις δραστηριότητες με την κατάλληλη σειρά, ώστε να συνδέονται μεταξύ τους, κάτι που, ομολογουμένως, περιορίζει την αυτενέργεια των μαθητών. Η λύση στο ζήτημα αυτό δεν είναι άλλη από την επέκταση του σεναρίου σε μία ακόμη – εάν όχι δύο – διδακτικές ώρες, κατά τις οποίες οι μαθητές θα μπορέσουν να οργανώσουν και να κατατάξουν τις δραστηριότητές τους, όπως και να τις μεταφορτώσουν στο διαδίκτυο. Για λόγους πρακτικούς όμως (επτά ώρες κρίνονται πολλές για ένα ποίημα και λαμβάνοντας υπόψη ότι το εργαστήριο πληροφορικής δεν είναι για την αποκλειστική χρήση ενός φιλολόγου) δεν προτιμήθηκε. Παρατηρήσεις μετά από την εφαρμογή στην τάξη και πιθανές τροποποιήσεις: ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 53.
    α) Παρατηρήσεις Κατά τηδιάρκεια εφαρμογής του σεναρίου παρουσιάστηκαν τα εξής προβλήματα: • Κάποιοι μαθητές δεν ήταν εξοικειωμένοι με τις δυνατότητες του word και τη χρήση του power point με αποτέλεσμα να ζητούν συνεχώς την παρέμβαση της διδάσκουσας προκειμένου να τους κατευθύνει με υποδείξεις. • Παρουσιάστηκαν προβλήματα ενεργής συμμετοχής όλων των μαθητών, διότι κάποιοι μαθητές δεν ανέλαβαν συγκεκριμένους ρόλους στις ομάδες τους ή γιατί κάποιοι μαθητές ανέλαβαν περισσότερους από έναν ρόλους. • Παρουσιάστηκαν προβλήματα τεχνικής φύσεως με ορισμένους υπολογιστές του εργαστηρίου (δυσλειτουργία ηχείων, προβλήματα σύνδεσης στο διαδίκτυο, αργή φόρτωση των διαδικτυακών προγραμμάτων), που καθυστέρησαν την ολοκλήρωση κάποιων εργασιών στον προβλεπόμενο χρόνο. • Ο προβλεπόμενος χρόνος εφαρμογής, αν και φαίνεται αρκετός, αποδείχτηκε τελικά ανεπαρκής λόγω των παραπάνω προβλημάτων. Αντίθετα, η εφαρμογή του σεναρίου παρουσίασε τις εξής θετικές πλευρές: • Ορισμένοι μαθητές (μέτριοι ή αδύναμοι) δραστηριοποιήθηκαν εντονότερα από ό,τι με την παραδοσιακή διδασκαλία. • Οι περισσότεροι βρήκαν τη διαδικασία πιο ενδιαφέρουσα, γιατί ξέφυγαν από τον παραδοσιακό τρόπο διδασκαλίας και το περιβάλλον της σχολικής αίθουσας. • Κάποιοι εισέπραξαν το σεβασμό και την αποδοχή της τάξης λόγω των νέων ρόλων που ανέλαβαν. • Οι ομάδες, παρά τις στιγμιαίες δυσκολίες, κατάφεραν να λειτουργήσουν σε πνεύμα συνεργασίας. • Η «ενσυναίσθηση» των μαθητών σε σχέση με το κλίμα της ποίησης του Ν. Καββαδία επιτεύχθηκε σε μεγαλύτερο βαθμό από μια παραδοσιακή διδασκαλία. Ως μια γενική αποτίμηση-αξιολόγηση, διαπιστώθηκε ότι η εν λόγω διδακτική πρόταση είχε επιτυχία, αφού κατάφερε να πραγματοποιήσει τους περισσότερους από τους στόχους που τέθηκαν. Αντίθετα, η παρούσα πρόταση δεν ενδείκνυται για ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 54.
    την επίτευξη «στενότερων»εκπαιδευτικών στόχων, όπως η διαίρεση του ποιήματος σε ενότητες, ο εντοπισμός σχημάτων λόγου ή ο σχολιασμός της στιχουργικής (ομοιοκαταληξία, μέτρο). α) Τροποποιήσεις • Στην παρούσα πρόταση απουσιάζει η σύνδεση του ποιητή με τη λογοτεχνική και ιστορική πραγματικότητα της εποχής του, θέμα που θα μπορούσε να απασχολήσει κάποια από τις ομάδες ή μια ομάδα ακόμα. Ωστόσο, η έλλειψη αυτή οφείλεται στο γεγονός πως είναι δύσκολο να εντοπιστεί και να περιγραφεί η σχέση της ποιητικής τέχνης του Ν. Καββαδία με τη γενιά του ΄301, στην οποία ανήκει τουλάχιστον χρονικά, και με τα σύγχρονά της ιστορικά γεγονότα2. Ως εκ τούτου, κατά τη γνώμη της διδάσκουσας πάντα, θα ήταν αδύνατο να ανταποκριθούν οι συγκεκριμένοι μαθητές, γιατί προϋποθέτει υψηλό επίπεδο προαπαιτούμενων γνώσεων. Εντούτοις, είναι χρήσιμο να αναφερθεί και αυτή η εκδοχή σε περίπτωση που υπάρχουν πρόσφοροι παράγοντες για την υλοποίησή της. • Η παρούσα πρόταση θα μπορούσε να τροποποιηθεί κατάλληλα και να πάρει τη μορφή είτε διαθεματικής εργασίας είτε τη μορφή project, εμπλέκοντας έτσι και καθηγητές άλλων ειδικοτήτων, όπως Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής, Αρχαίων Ελληνικών (η ναυσιπλοΐα από την αρχαιότητα έως σήμερα), Ιστορίας, Εικαστικών, Μουσικής κ.ά., τα αποτελέσματα της οποίας θα μπορούσαν να παρουσιαστούν σε ειδικό αφιέρωμα – εκδήλωση στο τέλος της χρονιάς. 7. Δικτυογραφία – Βιβλιογραφία (σχετική με τον Ν. Καββαδία) Δικτυογραφία  el. Wikipedia : http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE %BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF %CE%B1%CF%82 1 Η ιδιομορφία της ποίησης του Ν. Καββαδία (παραδοσιακή τεχνική, ομοιοκαταληξία, μέτρο) και η «λογοτεχνική» απόρριψή του από ομοτέχνους και κριτικούς της εποχής του, καθιστούν την ένταξή του στη γενιά του ΄30 προβληματικό ζήτημα. 2 Οι άμεσες επιρροές της ιστορικής πραγματικότητας στην ποίηση του Ν. Καββαδία είναι δυσεύρετες (π.χ. στα ανένταχτα ποιήματα «Αθήνα 1943», «Αντίσταση», «Στον τάφο του Επονίτη», «Σπουδαστές»). ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013
  • 55.
                 Εφημερίδα Καθημερινή –Αφιέρωμα: http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1999/02/28021999.pdf Εθνικό Κέντρο Βιβλίου: http://kavvadias.ekebi.gr/ Περιοδικό ος3: http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_nikos_kavvadias.html Περιοδικό musicheaven: http://www.musicheaven.gr/html/modules.php? name=News&file=article&id=3669 Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα- Λεξικό: http://www.greeklanguage.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/ Γλωσσάρι Γ. Τράπαλη: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/meletes_trapalhs _glossari_a.htm Φιλολογικό blog για τα βιογραφικά είδη: http://ekthesilikeiou.blogspot.gr/2011/03/blog-post.html stixoi.info: http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3462 http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3457 http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3010 http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=3457 Βιβλιογραφία • Επτά κείμενα για το Νίκο Καββαδία · Αλέξανδρος Αργυρίου, Γιώργος Ιωάννου, Στρατής Τσίρκας, Ντίνος Χριστιανόπουλος · Επιμέλεια Άντεια Φραντζή. Αθήνα, Πολύτυπο, 1982. • Καββαδία Τζένια, «Αναμνήσεις από την παιδική ζωή του αδελφού μου», Η λέξη27, 9/1983, σ.750-751. • Λυκιαρδόπουλος Γεράσιμος, Μύθος και ποιητική του «Ταξιδιού». Αθήνα, Έρασμος, 1990. • Μικρούτσικος Θάνος, «Κοιτώντας μουσικά την ποίηση του Καββαδία», Η λέξη27, 9/1983, σ.742-745. • Πανσέληνος Ασημάκης, Κριτική για το Πούσι, Ελεύθερα Γράμματα61, 1/3/1947, σ.61. • Ποταμιάνος Δ.Π., Κριτική για τη Βάρδια, Διαβάζω3-4, 10/1976, σ.100-102. • Τράπαλης Γιώργος, Γλωσσάρι στο έργο του Νίκου Καββαδία. Αθήνα, Άγρα, 1992. • Τσίρκας Στρατής, «Νίκος Καββαδίας: Ο ποιητής της αδελφοσύνης και των μεγάλων οριζόντων», Το Βήμα, 12/2/1975, σ.4. • Τσίρκας Στρατής, «Ο φίλος μου ο Μαραμπού», Αντί122, 31/3/1979, σ.10-11. Αφιερώματα περιοδικών • ΑντίΒ΄, 3/5/1975, αρ.18, σ.49-51. • Καινούρια Εποχή, 23-24-25, Άνοιξη - Καλοκαίρι - Φθινόπωρο 1983, σ.3-18. • Τομές32, ετ.Δ΄, 1/1978. • Νέα Εστία143, 1/6/1998, ετ.ΟΒ΄, αρ.1702. ΚΣΕ Ιλίου, Δέσποινα Φορτσερά ΠΕΟ2, Απρίλιος – Νοέμβριος 2013