Αρχαία Α΄Γυμνασίου, ενότητα 11

Αρχαία Α΄Γυμνασίου, ενότητα 11

• 1.
  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 11 Η αγάπη του Αλεξάνδρου για τον Βουκεφάλα Α. Κείμενο – Μετάφραση Η αγάπη του Αλεξάνδρου για τον Βουκεφάλα Ἀλέξανδρος δέ ἵνα ἡ μάχη συνέβη καί Ο Αλέξανδρος, εκεί όπου έγινε η μάχη και ἔνθεν ὁρμηθείς ἐπέρασεν τόν ‘Υδάσπην ποταμόν στο σημείο από το οποίο ξεκίνησε και πέρασε τον Υδάσπη ποταμό, ἔκτισεν πόλεις. έκτισε πόλεις. Καί τήν μέν ὠνόμασε Νίκαιαν Και στη μια πόλη έδωσε το όνομα Νίκαια ἐπώνυμον τῆς νίκης τῆς κατ’ Ἰνδῶν, από τη νίκη του κατά των Ινδών, τήν δέ Βουκεφάλαν και την άλλη την ονόμασε Βουκεφάλα ἐς τήν μνήμην τοῦ ἵππου τοῦ Βουκεφάλα, σε ανάμνηση του ίππου του Βουκεφάλα, ὅς ἀπέθανεν αὐτοῦ που πέθανε εκεί γενόμενος καματηρός ὑπό καύματός τε καί ἡλικίας, επειδή καταβλήθηκε από τον καύσωνα και τα γηρατειά, πολλά δέ πρόσθεν ξυγκαμών τε αφού προηγουμένως είχε υποφέρει πολλά καί συγκινδυνεύσας Ἀλεξάνδρῳ, και είχε περάσει πολλούς κινδύνους μαζί με τον Αλέξανδρο ἀναβαινόμενός τε πρός μόνου Ἀλεξάνδρου, και τον οποίο ίππευε μόνο ο Αλέξανδρος, ὅτι ἀπηξίου τούς ἄλλους πάντας ἀμβάτας, επειδή απέρριπτε ως ανάξιους όλους τους άλλους αναβάτες, καί μεγέθει μέγας καί τῷ θυμῷ γενναῖος. μεγαλόσωμος και γενναίος. Σημεῖον δέ οἱ ἦν Και είχε σημάδι του κεφαλή βοός ἐγκεχαραγμένη, ένα κεφάλι βοδιού χαραγμένο πάνω του, ἐφ’ ὅτω λέγουσιν ὅτι ἔφερεν καί τό ὄνομα τοῦτο· εξαιτίας του οποίου λένε ότι έφερε και το όνομα αυτό· οἱ δέ λέγουσιν άλλοι, λένε ὅτι λευκόν σῆμα εἶχεν ἐπί τῆς κεφαλῆς, ότι είχε άσπρο σημάδι στο κεφάλι του, μέλας ὤν αὐτός, ενώ ο ίδιος ήταν μαύρος, εἰκασμένον μάλιστα ἐς κεφαλήν βοός. το οποίο έμοιαζε πάρα πολύ με κεφάλι βοδιού. Οὗτος ὁ ἵππος ἀφανής ἐγένετο Ἀλεξάνδρω, Αυτό το άλογο το έχασε ο Αλέξανδρος ἐν τῇ χώρα Οὐξίων, στη χώρα των Ουξίων, καί Ἀλέξανδρος προεκήρυξεν ἀνά τήν χώραν και γι’ αυτό ο Αλέξανδρος διακήρυξε δημόσια σε όλη τη χώρα ἀποκτενεῖν πάντας Οὐξίους, ότι θα εκτελέσει όλους τους Ουξίους, εἰ μή ἀπάξουσιν αὐτῷ τόν ἵππον. αν δεν του επιστρέψουν το άλογο. Τοσήδε γάρ σπουδή ἦν Ἀλεξάνδρω ἀμφ’ αὐτόν. Γιατί τόσο μεγάλο ενδιαφέρον έδειχνε ο Αλέξανδρος γι’ αυτό το άλογο.
• 2.
  Επεξεργασία 1ο μέρος Ἵνα δὲ ἡμάχη συνέβη καὶ ἔνθεν ὁρμηθεὶς ἐπέρασεν τὸν Ὑδάσπην ποταμὸν πόλεις ἔκτισεν Ἀλέξανδρος. Καὶ τὴν μὲν Νίκαιαν τῆς νίκης τῆς κατ' Ἰνδῶν ἐπώνυμον ὠνόμασε, τὴν δὲ Βουκεφάλαν ἐς τοῦ ἵππου τοῦ Βουκεφάλα τὴν μνήμην, ὅς ἀπέθανεν αὐτοῦ ὑπό καύματος τὲ καὶ ἡλικίας καματηρὸς γενόμενος, πολλὰ δὲ πρόσθεν ξυγκαμῶν τὲ καὶ συγκινδυνεύσας Ἀλεξάνδρῳ, ἀναβαινόμενός τε πρὸς μόνου Ἀλεξάνδρου, ὅτι τοὺς ἄλλους πάντας ἀπηξίου ἀμβάτας, καὶ μεγέθει μέγας καὶ τῷ θυμῷ γενναῖος. Σε ποια σημεία ο Αλέξανδρος έχτισε τις δύο πόλεις που αναφέρονται στο κείμενό μας; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Ποια ονόματα έδωσε στις δύο πόλεις; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Γιατί την πρώτη πόλη την ονόμασε Νίκαια; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Γιατί έδωσε στη δεύτερη πόλη το όνομα Βουκεφάλα; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. Ποια ήταν η αιτία του θανάτου του Βουκεφάλα; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Δεχόταν άλλους αναβάτες ή μόνο τον Αλέξανδρο; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Ποια χαρακτηριστικά αποδίδει στον Βουκεφάλα ο Αρριανός στην περιγραφή του; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2ο μέρος Σημεῖον δὲ οἱ ἦν βοός κεφαλὴ ἐγκεχαραγμένη, ἐφ' ὅτῳ καὶ τὸ ὄνομα τοῦτο λέγουσιν ὅτι ἔφερεν οἱ δὲ λέγουσιν ὅτι λευκὸν σῆμα εἶχεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, μέλας ὤν αὐτός, ἐς βοὸς κεφαλὴν μάλιστα εἰκασμένον. Ποια είναι η πρώτη ερμηνεία για την προέλευση του ονόματος του Βουκεφάλα; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Ποια είναι η δεύτερη ερμηνεία για την προέλευση του ονόματος του Βουκεφάλα; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3ο μέρος Οὗτος ὁ ἵππος ἐν τῇ Οὐξίων χώρα ἀφανὴς ἐγένετο Ἀλεξάνδρῳ, καὶ Ἀλέξανδρος προεκήρυξεν ἀνὰ τὴν χώραν πάντας ἀποκτενεῖν Οὐξίους, εἰ μὴ ἀπάξουσιν αὐτῷ τὸν ἵππον. Τοσῆδε γὰρ σπουδὴ Ἀλεξάνδρῳ ἀμφ’ αὐτὸν ἦν. Τι συνέβη στον Βουκεφάλα στην χώρα των Ουξίων; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Τι έκανε ο Αλέξανδρος για να ξαναβρεί τον Βουκεφάλα; ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
• 3.
  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 11 Η αγάπη του Αλεξάνδρου για τον Βουκεφάλα Α. Κείμενο – Μετάφραση Γλωσσικές ασκήσεις 1. Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις της Α στήλης με τις σημασίες τους στη Β στήλη: Α Β 1. ὁρμάομαι-ὁρμῶμαι α. ξεκινώ 2. καῦμα β. αναβάτης 3. καματηρός γ. βόδι 4. συγκάμνω δ. σημάδι 5. ἀμβάτης ε. μαύρος 6. βοῦς στ. φονεύω 7. σῆμα ζ. υποφέρω 8. μέλας η. καύσωνας 9. ἀποκτείνω θ. καταπονημένος 2. Να αντιγράψετε τις φράσεις στο τετράδιό σας και να δώσετε τη σημασία τους: καὶ ἔνθεν ὁρμηθεὶς ἐπέρασεν τὸν Ὑδάσπην ποταμὸν πόλεις ἔκτισεν Ἀλέξανδρος. ὅς ἀπέθανεν αὐτοῦ ὑπό καύματος τὲ καὶ ἡλικίας καματηρὸς γενόμενος Σημεῖον δὲ οἱ ἦν βοός κεφαλὴ ἐγκεχαραγμένη,
• 4.
   Ερμηνεία:  Οιενέργειες του Μ. Αλεξάνδρου: Στο κείμενο αυτό βλέπουμε ένα περιστατικό που αποδεικνύει τη στενή σχέση του Αλέξανδρου με το άλογό του, Βουκεφάλα. Ο δεσμός αυτός ήταν τόσο στενός, ώστε μετά το θάνατο του Βουκεφάλα από τον καύσωνα και τα γηρατειά ο Αλέξανδρος προέβη σε δύο ενέργειες: 1. Έχτισε πόλη στο σημείο που πέθανε το άλογό του και της έδωσε το όνομα Βουκεφάλα. 2. Διακήρυξε δημόσια ότι, αν οι Ούξιοι δεν του έδιναν πίσω το άλογο που έχασε, θα τους σκότωνε όλουςΚαι οι δύο ενέργειες φανερώνουν τη στενή σχέση που είχε με το άλογο αυτό.  Ο Βουκεφάλας: ήταν το αγαπημένο άλογο του Αλεξάνδρου και ο πιστός σύντροφός του στις μάχες. Υπάρχουν δύο εκδοχές για το πώς πήρε το όνομά του: 1. είχε ένα σημάδι στο σώμα του που έμοιαζε με κεφάλι βοδιού, ή 2. ενώ όλο το άλογο ήταν μαύρο, στο κεφάλι του είχε ένα λευκό σημάδι που το έκανε να μοιάζει με κεφάλι βοδιού. Το άλογο αυτό δεν δεχόταν κανέναν άλλο αναβάτη από τον Αλέξανδρο. Το Αλέξανδρος, σύμφωνα με την παράδοση, κατάφερε να το τιθασεύσει και να το ιππεύσει σε νεαρή ηλικία, στρέφοντας το ζώο αντίθετα στον ήλιο, ώστε να μην βλέπει τη σκιά του. Ο Βουκεφάλας πέθανε σε ηλικία τριάντα χρόνων αμέσως μετά τη μάχη στον Υδάσπη ποταμό. Ερωτήσεις για το περιεχόμενο 1. Πώς πέθανε ο Βουκεφάλας; 2. Ποια σχέση είχε ο Βουκεφάλας με τον Αλέξανδρο; 3. Από πού προέρχεται το όνομα του Βουκεφάλα σύμφωνα με το συγγραφέα; 4. Πώς αντέδρασε ο Αλέξανδρος, όταν έχασε το άλογό του; Στην Ο Αλέξανδρος, εκεί όπου έγινε η μάχη και στο σημείο από το οποίο ξεκίνησε και πέρασε τον Υδάσπη ποταμό, έκτισε πόλεις. Και στη μια πόλη έδωσε το όνομα Νίκαια από τη νίκη του κατά των Ινδών, και την άλλη την ονόμασε Βουκεφάλα σε ανάμνηση του ίππου του Βουκεφάλα, που πέθανε εκεί, επειδή καταβλήθηκε από τον καύσωνα και τα γηρατειά, αφού προηγουμένως είχε υποφέρει πολλά μαζί με τον Αλέξανδρο και αφού είχε περάσει μαζί με αυτόν πολλούς κινδύνους, και τον οποίο ίππευε μόνο ο Αλέξανδρος, επειδή απέρριπτε ως ανάξιους όλους τους άλλους αναβάτες, μεγαλόσωμος και γενναίος. Και είχε (για) σημάδι του ένα κεφάλι βοδιού χαραγμένο πάνω του, εξαιτίας του οποίου λένε ότι έφερε και το όνομα αυτό· άλλοι, πάλι, λένε ότι είχε άσπρο σημάδι στο κεφάλι του, ενώ ο ίδιος ήταν μαύρος, το οποίο έμοιαζε πάρα πολύ με κεφάλι βοδιού. Αυτό το άλογο το έχασε ο Αλέξανδρος στη χώρα των Ουξίων, και γι' αυτό ο Αλέξανδρος διακήρυξε δημόσια σε όλη τη χώρα ότι θα εκτελέσει όλους τους Ουξίους, αν δεν του επιστρέψουν το άλογο. Γιατί τόσο μεγάλο ενδιαφέρον έδειχνε ο Αλέξανδρος γι' αυτό το άλογο.
• 5.
  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 11 Η αγάπη του Αλεξάνδρου για τον Βουκεφάλα Β1. Λεξιλογικός πίνακας: ἡ πόλις ἀπολίτευτος: 1. αυτός που δε συμμετέχει στα πολιτικά ζητήματα, 2. ο ακατάλληλος για την πολιτική ζωή τά πολιτικά: τα ζητήματα που σχετίζονται με την πολιτική τό πολίτευμα: το σύστημα διακυβέρνησης μιας χώρα (π.χ. δημοκρατία, ολιγαρχία, μοναρχία) ὁ πολιτισμός: τα υλικά και πνευματικά επιτεύγματα μιας κοινωνίας ἡ ἀκρόπολις: η ψηλότερη πόλη, το φρούριο ἡ κωμόπολις: οικισμός με έκταση και πληθυσμού μικρότερο της πόλης και μεγαλύτερο του χωριού πολιορκῶ: επιτίθεμαι σε μια περιοχή με σκοπό την κατάληψή της συμπολιτεύομαι: ανήκω στην πολιτική παράταξη που κυβερνά και την υποστηρίζω (αντων: αντιπολιτεύομαι) ἡ συμπολίτευσις: το σύνολο των βουλευτών της κυβέρνησης (αντων: αντιπολίτευση) ὁ συμπολίτης: κάθε πολίτης της ίδιας πόλης, συμπατριώτης πολιτισμένος: 1. αυτός που έχει αναπτυγμένο πολιτισμό, 2. αυτός που έχει καλούς τρόπους πολιτιστικός: αυτός που σχετίζεται ε τον πολιτισμό και τις εκδηλώσεις του (π.χ. πολιτιστικό πρόγραμμα) πολιτικοποιώ: δίνω σε κάτι πολιτικό χαρακτήρα πολιτικοποίηση: η ενεργός συμμετοχή στα κοινά, η πολιτική δράση πολιτικολογώ: μιλώ διαρκώς για την πολιτική πολεοδόμος: επιστήμονας που ασχολείται με τη σχεδίαση των πόλεων πολεοδομία: η τεχνική της σχεδίασης και οργάνωσης των πόλεων αντιπολίτευση: το σύνολο των βουλευτών που δεν υποστηρίζουν την κυβέρνηση απολίτιστος: 1. αυτός που δεν έχει πολιτισμό, 2. ο βάρβαρος, ο άξεστος απολιτικός: ο αδιάφορος για την πολιτική ζωή μια πόλη και μια… άλλη πόλη! Διάλεξε σε ποια πόλη προτιμάς να ζεις!
• 6.
  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 11 Η αγάπη του Αλεξάνδρου για τον Βουκεφάλα Γ. Σύνταξη: Οι βασικοί όροι της πρότασης Θεωρία: Τι είναι πρόταση Πρόταση είναι μια οργανωμένη ομάδα λέξεων που έχει ένα νόημα. Οι κύριοι όροι της πρότασης ή τι χρειάζεται για να διατυπώσουμε μια κατανοητή πρόταση Για να διατυπώσουμε μια κατανοητή πρόταση χρειαζόμαστε δύο βασικά στοιχεία: α) Το υποκείμενο β) Το κατηγόρημα Τι είναι το υποκείμενο Υποκείμενο είναι αυτό για το οποίο γίνεται λόγος στην πρόταση, είναι αυτό που ενεργεί, που παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση. Τι είναι το κατηγόρημα Κατηγόρημα είναι το ρήμα της πρότασης και εκείνες οι λέξεις που συνοδεύουν το ρήμα. Το κατηγόρημα σε μια πρόταση μπορεί να είναι: α) Μονολεκτικό, να αποτελείται από ένα ρήμα μόνο, π.χ. λύω, λύετε... α) κατηγόρημα Υποκείμενο ρήμα Ὁ Σωκράτης εἶπε. β) Περιφραστικό, να αποτελείται από 1) ένα τύπο ενός μεταβατικού ρήματος + αντικείμενο 2) ένα τύπο ενός μεταβατικού ρήματος + αντικείμενο + αντικείμενο 2) ένα τύπο ενός συνδετικού ρήματος + το κατηγορούμενο του υποκειμένου 3) ένα τύπο ενός μεταβατικού ρήματος + αντικείμενο + κατηγορούμενο του αντικειμένου β1) κατηγόρημα Υποκείμενο μεταβατικό ρήμα αντικείμενο Ὁ Σωκράτης διδάσκει τὴν ἀρετήν. β2) κατηγόρημα Υποκείμενο συνδετικό ρήμα κατηγορούμενο του υποκειμένου Ὁ Σωκράτης ἦν σοφός. β3) κατηγόρημα Υποκείμενο μεταβατικό ρήμα αντικείμενο κατηγορούμενο του αντικειμένου Ὁ Σωκράτης νομίζει τὴν ἀρετήν διδακτήν. β2) κατηγόρημα Υποκείμενο μεταβατικό ρήμα αντικείμενο αντικείμενο Ὁ Σωκράτης διδάσκει τῷ μαθητῇ τὴν ἀρετήν.
• 7.
  Ποιοι είναι οικύριοι όροι της πρότασης Συμπερασματικά, οι κύριοι όροι της πρότασης είναι: Το υποκείμενο το ρήμα το κατηγορούμενο ή το αντικείμενο Μια πρόταση : Εκτός από τους κύριους όρους μπορεί να έχει και άλλες λέξεις, π.χ. Ἡ πόλις ἡμῶν ἐτίμα τότε τοὺς ἀγαθούς. Αν αναζητήσουμε τους κύριους όρους θα δούμε ότι είναι: ἐτίμα = ρήμα || ἡ πόλις, υποκείμενο || τοὺς ἀγαθούς = αντικείμενο. Μας μένουν άγνωστες δύο λέξεις: Ἡ πόλις ἡμῶν ἐτίμα τότε τοὺς ἀγαθούς. Οι λέξεις αυτές (ἡμῶν, τότε) ονομάζονται προσδιορισμοί. Συμπέρασμα Μια πρόταση μπορεί να αποτελείται μόνο από τους κύριους όρους (υποκείμενο, ρήμα, κατηγορούμενο ή αντικείμενο) μπορεί όμως να έχει και προσδιορισμούς. Η πρόταση που αποτελείται μόνο από τους κύριους όρους ονομάζεται απλή Η πρόταση που περιλαμβάνει και κάποιο προσδιορισμό ονομάζεται επαυξημένη Θα τρελαθώ!!! Πόσα πρέπει να μάθω επιτέλους...