ΤΙΤΛΟΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ
ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Φουρκιώτη Όλγα
Τσάπρα Κων/ντια
Ζαφειρούλη Σοφία
Αναμένεται οι μαθητές:
 Να κατανοήσουν το περιεχόμενο του ποιήματος και τη σύνδεσή του με
τη θάλασσα και μέσω της παρατήρησης του λεξιλογίου και των εικόνων
να διαισθανθούν την ψυχική κατάσταση του κάθε ποιητή
,αναπτύσσοντας παράλληλα το συναίσθημα της ενσυναίσθησης.
 Να αναπτύξουν την αισθητική τους αντίληψη, τη φαντασία και την κρίση
τους παρατηρώντας και συγκρίνοντας διαφορετικές μορφές τέχνης.
 Να καλλιεργήσουν την γλωσσική δεξιότητα μέσω της δημιουργικής
γραφής.
 Να εξοικειωθούν με τη χρήση των ΤΠΕ μέσα από τη δημιουργία ενός
λογισμικού παρουσίασης αλλά και αναζήτησης πληροφοριών μέσα από
την πλοήγηση στο διαδίκτυο.
 Να κατανοήσουν ότι η θάλασσα είναι ένα θέμα διαχρονικό στη
λογοτεχνία και να τη συνδέσουν με το παρόν.
 Εξοικείωση των καθηγητών και των μαθητών με τις ΤΠΕ, ικανότητα πλοήγησης στο
διαδίκτυο, επεξεργασίας κειμένου, δημιουργίας προγράμματος παρουσίασης και
δημιουργίας υπερσυνδέσμων.
 Ύπαρξη διαθέσιμου εργαστηρίου πληροφορικής.
 Δημιουργία μιας ηλεκτρονικής τάξης (wikispace), όπου οι μαθητές με τους προσωπικούς
τους κωδικούς θα μπορούν να ανατρέξουν, για να αναζητήσουν το υλικό που έχει εκ των
προτέρων ετοιμάσει και ανεβάσει ο εκπαιδευτικός, να ανεβάσουν την παρουσίαση που θα
δημιουργήσουν και θα σχολιάσουν ο ένας τη δουλειά του άλλου με σκοπό τη βελτίωση της
κάθε εργασίας.
 Ύπαρξη βιντεοπροβολέα.
 Ένα αρχείο word (Ποιήματα για τη θάλασσα), στο οποίο έχουν καταγραφεί τα ποιήματα
προς επεξεργασία και έχουν αναρτηθεί στο wiki στη σελίδα Λογοτεχνία.
 Ένας φάκελος με τον τίτλο ΒΙΝΤΕΟ, που περιλαμβάνει δυο βίντεο που θα λειτουργήσουν
ως Αφόρμηση.
 Ένα έγγραφο google doc για άσκηση στο σπίτι.
 Ένα αρχείο JPEG, που περιέχει ένα θαλασσινό πίνακα.
 Το κοινό φύλλο εργασίας.
Οι μαθητές χωρίζονται σε πέντε (5) ανομοιογενείς ομάδες των
τεσσάρων (4) ατόμων και κάθονται στον Η/Υ. Ο εκπαιδευτικός με τη χρήση
βιντεοπροβολέα προβάλλει δυο ολιγόλεπτα βίντεο (διάρκειας περίπου 3 λεπτών
και τα δυο μαζί) με θέμα τη θάλασσα και τις διαφορετικές οπτικές της. Το πρώτο
VISIT GREECE IONIAN MEMORIES παρουσιάζει γαλήνια θαλασσινά ελληνικά
τοπία. Το δεύτερο EURONEWS παρουσιάζει τη θάλασσα ως υγρό τάφο για τους
ναυαγισμένους πρόσφυγες. Ο εκπαιδευτικός εμπνεόμενος από τις εικόνες που
προβάλλονται προκαλεί διερευνητική συζήτηση στην ολομέλεια , η οποία
(συζήτηση) στοχεύει , αφού εντοπίσουν οι μαθητές τον δημιουργό – πηγή του
κάθε βίντεο, να καταγράψουν οι ίδιοι τις σκέψεις και τα συναισθήματα που τους
δημιουργεί η θάλασσα, ενώ παράλληλα ο εκπαιδευτικός κρατά στον πίνακα τις
ίδιες σημειώσεις με τη μέθοδο της ιδεοθύελλας . Η καταγραφή γίνεται από τους
μαθητές σε μορφή εννοιολογικού χάρτη στην ηλεκτρονική σελίδα
www.text2mindmap.com, με σκοπό τόσο να ενισχυθεί η δημιουργική γραφή,
απελευθερώνοντας το μυαλό τους από πλήθος ιδεών που σχηματοποιούνται και
αναπαριστώνται ψηφιακά, όσο και να ενισχυθεί η ομαδοσυνεργατική μάθηση,
καθώς μέσα από την αλληλεπίδραση μεταξύ των μελών της ομάδας
κατασκευάζεται ένας εννοιολογικός χάρτης που αντιπροσωπεύει τις ιδέες-
συναισθήματα της ομάδας.
ΟΜΑΔΕΣ
Κάθε ομάδα αναλαμβάνει να μελετήσει ένα ποίημα με θέμα τη
θάλασσα . Η επιλογή του ποιήματος γίνεται ελεύθερα από την
κάθε ομάδα ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις επιθυμίες
τους.
Φωνή απ΄ τη θάλασσα, Κ. Π. Καβάφης
Να σ΄ αγναντεύω θάλασσα, Βάρναλης Κ.
Θάλασσα, Χριστιανόπουλος Ντ.
Θαλασσινά τραγούδια, Δροσίνης Γ.
Θάλασσά μου σκοτεινή, Πορτοκάλογλου Ν.
Στη συνέχεια διαμοιράζουμε το φύλλο εργασίας που είναι κοινό για όλες
τις ομάδες και προωθεί την ανεξάρτητη και κλιμακωτή διερεύνηση των μαθητών
πάνω στο θέμα επικεντρώνοντας σε ζητήματα κατανόησης, γλώσσας,
αναγνωστικής αντίληψης και δημιουργικής γραφής. Εξηγούμε ότι από την κάθε
ομάδα περιμένουμε να απαντηθούν οι ερωτήσεις με βάση το ποίημα που
διάλεξαν και στη συνέχεια χωρισμένοι σε ομάδες να καταγράψουν τις
παρατηρήσεις τους σε ένα αρχείο Word στον υπολογιστή τους. Ο εκπαιδευτικός
ως εμψυχωτής της όλης διαδικασίας αλλά και καθοδηγητής της σκέψης των
μαθητών, παρακολουθεί την εργασία τους και επεμβαίνει όπου και όταν
χρειάζεται.
Τέλος, τους αναθέτουμε εργασία για το σπίτι : Αφού ανατρέξουν σε μια
ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια (https://el.wikipedia.org/, www.ekebi.gr ), να
μελετήσουν τη ζωή και το έργο του ποιητή, που έχει γράψει το ποίημα, που έχουν
επιλέξει και να συμπληρώσουν στο παρακάτω αρχείο –Χρονολογικό πίνακα τα
στοιχεία που τους ζητούνται
 Χρόνος εργασίας: 45 λεπτά
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΟΥ
ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Ζητάμε από τους μαθητές αφού καταγράψουν τις
ιδέες τους, να δημιουργήσουν μια παρουσίαση των
συμπερασμάτων τους, ένα πολυτροπικό κείμενο σε
power point, προσθέτοντας τυχόν εικόνες που
αντιπροσωπεύουν την ανάλυσή τους , εννοιολογικούς
χάρτες των συναισθημάτων τους, ή ακόμη και την
μελοποίηση των ποιημάτων που τους έχουν ανατεθεί
και να ανεβάσουν τις παρουσιάσεις στο wiki της τάξης,
ώστε να τεθούν προς σχολιασμό και αξιολόγηση.
 Χρόνος ομαδικής εργασίας: 45 λεπτά
Ανακοινώνονται τα αποτελέσματα στην ολομέλεια με την υποστηρικτική
χρήση Προγράμματος Παρουσίασης. Ένα από τα τέσσερα μέλη της ομάδας, που
έχει οριστεί από τους ίδιους τους μαθητές ως αρχηγός παρουσιάζει τα
συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η διερεύνηση κάθε ομάδας. Ένα άλλο μέλος
που έχει επιλεγεί χάρη στην αναγνωστική του δεξιότητα ,αναγιγνώσκει το
ποίημα της ομάδας του, προσπαθώντας να προσδώσει στη φωνή του την
κατάλληλη χροιά σε σχέση με το περιεχόμενο του ποιήματος. Οι μαθητές των
άλλων ομάδων που παρακολουθούν τις παρουσιάσεις παρακινούνται από τον
εκπαιδευτικό να εκφράσουν τη γνώμη τους , να συμπληρώσουν και να
σχολιάσουν. Στο τέλος των παρουσιάσεων οι μαθητές ακούνε μελοποιημένα από
γνωστούς συνθέτες και σύγχρονους ερμηνευτές τα ποιήματα που έχουν
μελετήσει , ώστε να αντιληφθούν τη σχέση ποίησης και μουσικής, να
καλλιεργήσουν το αισθητικό τους κριτήριο, να εκτιμήσουν την ποίηση και να
πάψουν να τη θεωρούν ως αλλότριο στοιχείο της σύγχρονης πραγματικότητας.
 Χρόνος προφορικής παρουσίασης : 5 λεπτά η κάθε ομάδα + 5 λεπτά για
συζήτηση.
α. Σε ποια ψυχική κατάσταση βρίσκεται ο ποιητής όταν γράφει το ποίημα;
Είναι ήρεμος, χαρούμενος, αισιόδοξος, απαισιόδοξος προς την θάλασσα
ή κάτι άλλο;
β. Ποια συναισθήματα γεννιούνται στη ψυχή του παιδιού διαβάζοντας το
ποίημα; Να απαντήσετε αξιοποιώντας λέξεις και φράσεις μέσα από τα
κείμενα.
Στο ποίημα που σας δίνεται και στον πίνακα που έχει αναρτηθεί
στο Wiki της τάξης στη Σελίδα Λογοτεχνία αποτυπώνονται θαλασσινές
εικόνες. Να συγκρίνετε το περιεχόμενο του ποιήματος με τον παραπάνω
πίνακα ( χρώματα, κίνηση, εκφραστικά μέσα, συναισθήματα) και να
εντοπίσετε ομοιότητες και διαφορές.
Στο πλοίο της επιστροφής από τις καλοκαιρινές διακοπές
συναντάτε ένα προσφυγόπουλο από τη Συρία που έφτασε στην πατρίδα
μας διασχίζοντας το Αιγαίο , για να αποφύγει τον πόλεμο στη χώρα του.
Σε έναν υποθετικό διάλογο μεταξύ σας αποτυπώνετε τις σκέψεις και τα
συναισθήματα που έχετε και οι δύο για τη θάλασσα.
Σύγκριση ποιημάτων με την εικόνα
Προτείνεται η υλοποίηση του σεναρίου να
πραγματοποιηθεί στο δεύτερο τετράμηνο, ώστε σε
συνεργασία με τον εκπαιδευτικό πληροφορικής, οι
μαθητές να έχουν προηγουμένως διδαχθεί κάποιο
πρόγραμμα παρουσίασης και να προϋπάρχει η ανάλογη
εξοικείωση με τις ΤΠΕ .

Σενάριο: Εικόνες της θάλασσας στην ελληνική ποίηση

  • 2.
    ΤΙΤΛΟΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣΘΑΛΑΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Φουρκιώτη Όλγα Τσάπρα Κων/ντια Ζαφειρούλη Σοφία
  • 3.
    Αναμένεται οι μαθητές: Να κατανοήσουν το περιεχόμενο του ποιήματος και τη σύνδεσή του με τη θάλασσα και μέσω της παρατήρησης του λεξιλογίου και των εικόνων να διαισθανθούν την ψυχική κατάσταση του κάθε ποιητή ,αναπτύσσοντας παράλληλα το συναίσθημα της ενσυναίσθησης.  Να αναπτύξουν την αισθητική τους αντίληψη, τη φαντασία και την κρίση τους παρατηρώντας και συγκρίνοντας διαφορετικές μορφές τέχνης.  Να καλλιεργήσουν την γλωσσική δεξιότητα μέσω της δημιουργικής γραφής.  Να εξοικειωθούν με τη χρήση των ΤΠΕ μέσα από τη δημιουργία ενός λογισμικού παρουσίασης αλλά και αναζήτησης πληροφοριών μέσα από την πλοήγηση στο διαδίκτυο.  Να κατανοήσουν ότι η θάλασσα είναι ένα θέμα διαχρονικό στη λογοτεχνία και να τη συνδέσουν με το παρόν.
  • 4.
     Εξοικείωση τωνκαθηγητών και των μαθητών με τις ΤΠΕ, ικανότητα πλοήγησης στο διαδίκτυο, επεξεργασίας κειμένου, δημιουργίας προγράμματος παρουσίασης και δημιουργίας υπερσυνδέσμων.  Ύπαρξη διαθέσιμου εργαστηρίου πληροφορικής.  Δημιουργία μιας ηλεκτρονικής τάξης (wikispace), όπου οι μαθητές με τους προσωπικούς τους κωδικούς θα μπορούν να ανατρέξουν, για να αναζητήσουν το υλικό που έχει εκ των προτέρων ετοιμάσει και ανεβάσει ο εκπαιδευτικός, να ανεβάσουν την παρουσίαση που θα δημιουργήσουν και θα σχολιάσουν ο ένας τη δουλειά του άλλου με σκοπό τη βελτίωση της κάθε εργασίας.  Ύπαρξη βιντεοπροβολέα.  Ένα αρχείο word (Ποιήματα για τη θάλασσα), στο οποίο έχουν καταγραφεί τα ποιήματα προς επεξεργασία και έχουν αναρτηθεί στο wiki στη σελίδα Λογοτεχνία.  Ένας φάκελος με τον τίτλο ΒΙΝΤΕΟ, που περιλαμβάνει δυο βίντεο που θα λειτουργήσουν ως Αφόρμηση.  Ένα έγγραφο google doc για άσκηση στο σπίτι.  Ένα αρχείο JPEG, που περιέχει ένα θαλασσινό πίνακα.  Το κοινό φύλλο εργασίας.
  • 5.
    Οι μαθητές χωρίζονταισε πέντε (5) ανομοιογενείς ομάδες των τεσσάρων (4) ατόμων και κάθονται στον Η/Υ. Ο εκπαιδευτικός με τη χρήση βιντεοπροβολέα προβάλλει δυο ολιγόλεπτα βίντεο (διάρκειας περίπου 3 λεπτών και τα δυο μαζί) με θέμα τη θάλασσα και τις διαφορετικές οπτικές της. Το πρώτο VISIT GREECE IONIAN MEMORIES παρουσιάζει γαλήνια θαλασσινά ελληνικά τοπία. Το δεύτερο EURONEWS παρουσιάζει τη θάλασσα ως υγρό τάφο για τους ναυαγισμένους πρόσφυγες. Ο εκπαιδευτικός εμπνεόμενος από τις εικόνες που προβάλλονται προκαλεί διερευνητική συζήτηση στην ολομέλεια , η οποία (συζήτηση) στοχεύει , αφού εντοπίσουν οι μαθητές τον δημιουργό – πηγή του κάθε βίντεο, να καταγράψουν οι ίδιοι τις σκέψεις και τα συναισθήματα που τους δημιουργεί η θάλασσα, ενώ παράλληλα ο εκπαιδευτικός κρατά στον πίνακα τις ίδιες σημειώσεις με τη μέθοδο της ιδεοθύελλας . Η καταγραφή γίνεται από τους μαθητές σε μορφή εννοιολογικού χάρτη στην ηλεκτρονική σελίδα www.text2mindmap.com, με σκοπό τόσο να ενισχυθεί η δημιουργική γραφή, απελευθερώνοντας το μυαλό τους από πλήθος ιδεών που σχηματοποιούνται και αναπαριστώνται ψηφιακά, όσο και να ενισχυθεί η ομαδοσυνεργατική μάθηση, καθώς μέσα από την αλληλεπίδραση μεταξύ των μελών της ομάδας κατασκευάζεται ένας εννοιολογικός χάρτης που αντιπροσωπεύει τις ιδέες- συναισθήματα της ομάδας.
  • 7.
    ΟΜΑΔΕΣ Κάθε ομάδα αναλαμβάνεινα μελετήσει ένα ποίημα με θέμα τη θάλασσα . Η επιλογή του ποιήματος γίνεται ελεύθερα από την κάθε ομάδα ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις επιθυμίες τους. Φωνή απ΄ τη θάλασσα, Κ. Π. Καβάφης Να σ΄ αγναντεύω θάλασσα, Βάρναλης Κ. Θάλασσα, Χριστιανόπουλος Ντ. Θαλασσινά τραγούδια, Δροσίνης Γ. Θάλασσά μου σκοτεινή, Πορτοκάλογλου Ν.
  • 8.
    Στη συνέχεια διαμοιράζουμετο φύλλο εργασίας που είναι κοινό για όλες τις ομάδες και προωθεί την ανεξάρτητη και κλιμακωτή διερεύνηση των μαθητών πάνω στο θέμα επικεντρώνοντας σε ζητήματα κατανόησης, γλώσσας, αναγνωστικής αντίληψης και δημιουργικής γραφής. Εξηγούμε ότι από την κάθε ομάδα περιμένουμε να απαντηθούν οι ερωτήσεις με βάση το ποίημα που διάλεξαν και στη συνέχεια χωρισμένοι σε ομάδες να καταγράψουν τις παρατηρήσεις τους σε ένα αρχείο Word στον υπολογιστή τους. Ο εκπαιδευτικός ως εμψυχωτής της όλης διαδικασίας αλλά και καθοδηγητής της σκέψης των μαθητών, παρακολουθεί την εργασία τους και επεμβαίνει όπου και όταν χρειάζεται. Τέλος, τους αναθέτουμε εργασία για το σπίτι : Αφού ανατρέξουν σε μια ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια (https://el.wikipedia.org/, www.ekebi.gr ), να μελετήσουν τη ζωή και το έργο του ποιητή, που έχει γράψει το ποίημα, που έχουν επιλέξει και να συμπληρώσουν στο παρακάτω αρχείο –Χρονολογικό πίνακα τα στοιχεία που τους ζητούνται  Χρόνος εργασίας: 45 λεπτά
  • 9.
    ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Ζητάμε απότους μαθητές αφού καταγράψουν τις ιδέες τους, να δημιουργήσουν μια παρουσίαση των συμπερασμάτων τους, ένα πολυτροπικό κείμενο σε power point, προσθέτοντας τυχόν εικόνες που αντιπροσωπεύουν την ανάλυσή τους , εννοιολογικούς χάρτες των συναισθημάτων τους, ή ακόμη και την μελοποίηση των ποιημάτων που τους έχουν ανατεθεί και να ανεβάσουν τις παρουσιάσεις στο wiki της τάξης, ώστε να τεθούν προς σχολιασμό και αξιολόγηση.  Χρόνος ομαδικής εργασίας: 45 λεπτά
  • 10.
    Ανακοινώνονται τα αποτελέσματαστην ολομέλεια με την υποστηρικτική χρήση Προγράμματος Παρουσίασης. Ένα από τα τέσσερα μέλη της ομάδας, που έχει οριστεί από τους ίδιους τους μαθητές ως αρχηγός παρουσιάζει τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η διερεύνηση κάθε ομάδας. Ένα άλλο μέλος που έχει επιλεγεί χάρη στην αναγνωστική του δεξιότητα ,αναγιγνώσκει το ποίημα της ομάδας του, προσπαθώντας να προσδώσει στη φωνή του την κατάλληλη χροιά σε σχέση με το περιεχόμενο του ποιήματος. Οι μαθητές των άλλων ομάδων που παρακολουθούν τις παρουσιάσεις παρακινούνται από τον εκπαιδευτικό να εκφράσουν τη γνώμη τους , να συμπληρώσουν και να σχολιάσουν. Στο τέλος των παρουσιάσεων οι μαθητές ακούνε μελοποιημένα από γνωστούς συνθέτες και σύγχρονους ερμηνευτές τα ποιήματα που έχουν μελετήσει , ώστε να αντιληφθούν τη σχέση ποίησης και μουσικής, να καλλιεργήσουν το αισθητικό τους κριτήριο, να εκτιμήσουν την ποίηση και να πάψουν να τη θεωρούν ως αλλότριο στοιχείο της σύγχρονης πραγματικότητας.  Χρόνος προφορικής παρουσίασης : 5 λεπτά η κάθε ομάδα + 5 λεπτά για συζήτηση.
  • 11.
    α. Σε ποιαψυχική κατάσταση βρίσκεται ο ποιητής όταν γράφει το ποίημα; Είναι ήρεμος, χαρούμενος, αισιόδοξος, απαισιόδοξος προς την θάλασσα ή κάτι άλλο; β. Ποια συναισθήματα γεννιούνται στη ψυχή του παιδιού διαβάζοντας το ποίημα; Να απαντήσετε αξιοποιώντας λέξεις και φράσεις μέσα από τα κείμενα. Στο ποίημα που σας δίνεται και στον πίνακα που έχει αναρτηθεί στο Wiki της τάξης στη Σελίδα Λογοτεχνία αποτυπώνονται θαλασσινές εικόνες. Να συγκρίνετε το περιεχόμενο του ποιήματος με τον παραπάνω πίνακα ( χρώματα, κίνηση, εκφραστικά μέσα, συναισθήματα) και να εντοπίσετε ομοιότητες και διαφορές. Στο πλοίο της επιστροφής από τις καλοκαιρινές διακοπές συναντάτε ένα προσφυγόπουλο από τη Συρία που έφτασε στην πατρίδα μας διασχίζοντας το Αιγαίο , για να αποφύγει τον πόλεμο στη χώρα του. Σε έναν υποθετικό διάλογο μεταξύ σας αποτυπώνετε τις σκέψεις και τα συναισθήματα που έχετε και οι δύο για τη θάλασσα.
  • 12.
  • 13.
    Προτείνεται η υλοποίησητου σεναρίου να πραγματοποιηθεί στο δεύτερο τετράμηνο, ώστε σε συνεργασία με τον εκπαιδευτικό πληροφορικής, οι μαθητές να έχουν προηγουμένως διδαχθεί κάποιο πρόγραμμα παρουσίασης και να προϋπάρχει η ανάλογη εξοικείωση με τις ΤΠΕ .