Газрын ерөнхий хуулийн төсөлд газар эзэмших эрх тусгагдсан байдал www.advocate.mn

1. Бэлтгэсэн: Э.Шүрэнцэцэг
Ч.Мөнхболор
2021-10-15

2. 1. Газрын ерөнхий хуулийн төслийн товч
танилцуулга
2. Газар хязгаарлагдмал эрхийн ойлголт
3. Газар хязгаарлагдмал эрхийн ангилал,
түүний дэлгэрэнгүй
4.Газрын тухай хуулийн /2002 он/
зохицуулалттай харьцуулсан байдал, онцлог
зохицуулалт
АГУУЛГА

3. Газрын ерөнхий
хууль
11 бүлэг 121 зүйл
Хуулийн зорилт:
Монгол улсын газар нутгийг зохистой төлөвлөх, өмчлүүлэх, эзэмшүүлэх,
ашиглуулах, бүртгэх, хяналт тавих, хамгаалах, нөхөн сэргээхтэй холбоотой
суурь харилцааг зохицуулахад оршино.

4. Газрын хязгаарлагдмал эрх
Төрийн өмчийн газрыг үр
шимийг нь хүртэх, ашиг олох,
эдийн засгийн эргэлтэд
оруулах зорилгоор бусад
этгээдэд эзэмшүүлж,
ашиглуулахыг хязгаарлагдмал
эрх гэнэ.

5. Газрыг хязгаартайгаар эзэмших, ашиглах эрх
Узуфрукт
01
Төрийн өмчийн газар дээр барилга байгууламж барих
эрх
02
Газрын хязгаарлагдмал болон газар өмчлөх эрхийг хязгаарлах
эрх
Сервитут
03

6. Эрх олгох хэлбэр
Иргэний гаргасан
хүсэлтэд
үндэслэн нэг удаа
үнэгүй
Дуудлага
худалдаагаар
Төсөл сонгон
шалгаруулалтаар

7. Төмс, хүнсний
ногоо, самар
жимс, жимсгэнэ
тарих
Таримал ургамал,
цэцэг, эмийн
ургамал тарих
Техник, тэжээлийн
тосны ургамал, үр
тариа тарих, мод
үржүүлэх, хадлан
хадах
Эрчимжсэн мал
аж ахуй эрхлэх, ан
амьтан, тэжээвэр
амьтны аж ахуй
эрхлэх
Газар
тариалангийн
үйлдвэрлэл
эрхлэх,
хүлэмжийн аж
ахуй эрхлэх
ХАА, хүнсний
бүтээгдэхүүн
хадгалах, агуулах
зоорийн аж ахуй
эрхлэх, ХАА-ын
үйлдвэрлэлийн
цогцолбор барих
Иргэн, хуулийн этгээд, тэдгээрийн хамаарал бүхий этгээд нь нийтдээ 20 000
/хорин мянга/га-с илүү газарт узуфруктын газар эзэмшихийг хориглоно.
Илүү хэмжээтэй нь эрх бүхий байгууллагын дүгнэлтээр тогтоогдвол газрын
узуфруктыг цуцалж, газрыг хураана.

8. Амины орон сууц барих,
албан байгууллагын
болон худалдаа,
үйлчилгээний барилга
барих
Үйлдвэр, үйлчилгээний
барилга барих, амралт,
аялал жуулчлалын
барилга байгууламж,
цогцолбор барих
Зам, шугам сүлжээ барих,
цахилгаан, эрчим хүчний
байгууламж, цамхаг
барих
Ус хангамж, ариутгах
татуургын байгууламж
барих, дулаан, хий
дамжуулах, хөргөх
барилга байгууламж
барих
Харилцаа, холбооны
барилга байгууламж,
цамхаг барих, нүхэн гарц,
газар доор байгууламж
барих, гүүр, дүүжин гүүр
барих, нийтийн
зориулалттай орон сууц
барих
Уул уурхай эрхлэх, ашигт
малтмал, газрын тос,
байгалийн хий ашиглах,
усан тээврийн зорилгоор
орчны газрыг ашиглах,
биеийн тамир, спортын
зорилгоор спорт
цогцолборын дэвсгэр
газар, орчны талбайг
ашиглах
Нийтийн зориулалттай орон сууцны барилгыг байнгын ашиглалтад
шилжүүлсэн бол төрийн өмчийн газар дээр барилга байгууламж барих эрх
дуусгавар болж, түүний дэвсгэр болон орчны газрын эрхийг кондоминиум
эрхээр сууц өмчлөгчдөд шилжүүлнэ

9. Үнэгүй эрх олгох үндэслэл
Газрын узуфрукт
Монгол Улсын иргэнд нэг
удаа хүнсний ногоо, жимс
жимсгэнэ, таримал ургамал
тарих /0.1 га-аас илүүгүй/
Төрийн өмчийн газар дээр
барилга байгууламж барих
Монгол Улсын иргэнд нэг
удаа гэр бүлийн хэрэгцээнд
нь амины орон сууц барих
зориулалтаар /0.07 га-аас
илүүгүй/
Монгол Улсын иргэнд нэг
удаа өвөлжөө, хаваржааны
зориулалтаар /0.5 га-аас
илүүгүй/

10. Эрхийг үнэгүй авах
хүсэлтээ сум дүүргийн
газрын албанд гаргах
Газрын хязгаарлагдмал эрх
олгох эсэх шийдвэрийг ажлын
15 хоногийн длотор гаргана
Сум, дүүргийн газрын алба улсын
бүртгэлийн дугаарыг газрын
хязгаарлагдмал эрхийн
гэрчилгээнд тэмдэглэж цахим
системээс хэвлэж, хувийн хэрэг
нээн, кадастрын бүртгэлд бүртгэн
гэрээ байгуулна.
Аймаг, нийслэлийн газрын асуудал
эрхэлсэн төрийн байгууллагад
цахимаар ажлын 5 өдрийн дотор
хүргүүлнэ
Уг мэдүүлгийг хянаж бүртгэн дундын
мэдээллийн санд ажлын 3 хоногт
илгээнэ.
Суурин болон
хээрийн судалгааг
хийнэ
Эрхийг эд хөрөнгийн эрхийн улсын
бүртгэлд бүртгүүлэх мэдүүлгийг
цахимаар дундын мэдээллийн санд
мэдүүлнэ.
3
4
1
7
5
6
2
Газрын хязгаарлагдмал
эрхийг үнэгүй авах,
түүнийг олгох

11. Аймаг, нийслэлийн газрын
асуудал эрхэлсэн төрийн
захиргааны байгууллага болон
газрын бирж зохион байгуулна.
Эрхийг эд хөрөнгийн эрхийн
улсын бүртгэлд бүртгүүлэх
мэдүүлгийг цахимаар дундын
мэдээллийн санд мэдүүлнэ.
Зөвшөөрөл олгосон иргэн, хуулийн
этгээдэд газрын эрх олгосон
шийдвэр гаргана.
Сум, дүүргийн газрын алба улсын
бүртгэлийн дугаарыг газрын
хязгаарлагдмал эрхийн гэрчилгээнд
тэмдэглэж цахим системээс хэвлэж,
хувийн хэрэг нээн, кадастрын бүртгэлд
бүртгэн гэрээ байгуулна.
Газрын бирж газрын
дуудлага худалдаа, төсөл
сонгон шалгаруулалтын
ялагчид эрхээ
баталгаажуулах зөвшөөрлийг
цахимаар олгоно.
Уг мэдүүлгийг хянаж бүртгэн
дундын мэдээллийн санд ажлын 3
хоногт илгээнэ.
3
4
1
5
6
2
Дуудлага худалдаа, төсөл
сонгон шалгаруулах
журмаар хязгаарлагдмал
эрх олгох

12. Үндэслэлүүд Эрхийн хугацаа дууссан
Эрх эзэмшигч эрхээсээ татгалзах, дуусгавар болгох хүсэлт гаргасан
Эрхээ бусдад шилжүүлсэн
Эрхийг цуцалсан, хүчингүй болгосон шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр
болсон
Эрхтэй иргэн нас барсан, нас барсан гэж зарлагдсан, эсхүл сураггүй алга
болсонд тооцогдсон бөгөөд түүний өв залгамжлагч байхгүй нь
тогтоогдсон;
Эрхтэй хуулийн этгээд татан буугдсан, дампуурсан
Тусгай хэрэгцээнд авахаар тохиролцож нөхөн олговор олгосон, эсхүл өөр
газраар солихоор тохиролцож гэрээ байгуулсан
Хуульд заасан үндэслэлээр газрын хязгаарлагдмал эрхийг хүчингүй
болгох шийдвэр гарсан
Сервитутээр эрх нь хязгаарлагдсан иргэн нас барсан, хуулийн этгээд
татан буугдсан, дампуурсан
Газрын узуфрукт эзэмшигч хуулийн этгээд татан буугдсан, дампуурсан

13. ГАЗРЫН ХЯЗГААРЛАГДМАЛ ЭРХИЙГ
ХҮЧИНГҮЙ БОЛГОХ ҮНДЭСЛЭЛ
Газрыг арчлан
хамгаалах, нөхөн
сэргээх үүргээ
ноцтой зөрчиж
газрыг
бохирдуулсан,
газрын хэвийн
байдлыг хадгалах
үүргээ зөрчиж
газрыг илтэд
доройтуулсан
Газрын
хязгаарлагдмал
эрхийн газрыг
зориулалтын
дагуу 4 жил
дараалан
ашиглаагүй
Газрын
төлбөрийг 2
жилийн
хугацаанд
төлөөгүй
Хууль тогтоомж
зөрчиж газрыг
гадаадын иргэн,
гадаадын
хуулийн этгээд,
олон улсын
байгууллагад
шилжүүлж,
ашиглуулсан нь
тогтоогдсон.
Газрыг хүн амын
эрүүл мэнд,
байгаль хамгаалал,
үндэсний аюулгүй
байдлын ашиг
сонирхолд харшаар
ашигласныг хяналт
шалгалтын
байгууллага
дүгнэлтээр
тогтоосон
Эрх бүхий
байгууллагын
зөвшөөрөлгүйгэ
эр газрын
узуфруктыг
бусдад
шилжүүлсэн.

14. 01
02
03
04
Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг
зөвхөн Монгол Улсын иргэн, аж
ахуйн нэгж, байгууллагад олгоно.
ЭРХИЙГ ОЛЖ АВАХ ЭТГЭЭД
Газар эзэмших эрх
НЭР ТОМЪЁОНЫ ХУВЬД
Эрхийн гэрчилгээг бусдад шилжүүлэх,
барьцаалах үйл ажиллагаа нь зөвхөн
Монгол Улсын иргэн, аж ахуйн нэгж,
байгууллагын хооронд явагдана
БАРЬЦААЛАХ, ТҮРЭЭСЛЭХ
15-60 жил, нэг удаад сунгах хугацаа
40 жилээс илүүгүй байна.
ЭЗЭМШҮҮЛЭХ ХУГАЦАА
Газрыг хязгаартайгаар эзэмших эрхийг
гадаадын хөрөнгө оруулалттай хуулийн
этгээдэд олгохгүй.
ЭРХИЙГ ОЛЖ АВАХ ЭТГЭЭД
Газрын хязгаартайгаар эзэмших эрх,
төрийн өмчийн газар дээр барилга
байгууламж барих эрх
НЭР ТОМЪЁОНЫ ХУВЬД
Төрийн өмчийн газар дээр барилга
байгууламж барих эрхийг төрийн
байгууллагын зөвшөөрлөөр иргэн,
хуулийн этгээдэд барьцаалж, түрээслэж
болно.
БАРЬЦААЛАХ, ТҮРЭЭСЛЭХ
33 жил, нэг удаад 33 жилээр сунгаж
болно.
ЭЗЭМШҮҮЛЭХ ХУГАЦАА
Газрын тухай хууль Газрын ерөнхий хуулийн төсөл

15. 05
06
07
08
Газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх
боломжтой.
ШИЛЖҮҮЛЭГДЭХ ЭСЭХ
Тодорхой заагаагүй.
ЭЗЭМШҮҮЛЭХ ХЭМЖЭЭ
Аймаг, нийслэл, сум дүүргийн Засаг
дарга
ГАЗАР ЭЗЭМШИХ ЭРХ ОЛГОХ
ЭТГЭЭД
Засаг даргын захирамж гарсан
огнооноос эхлэн тооцно
ЭЗЭМШИХ ЭРХИЙН ХУГАЦАА
ТООЦОХ
Газрын узуфруктыг бусдад шилжүүлэхгүй,
төрийн өмчийн газар дээр барилга
байгууламж барих эрхийг гэрээний үндсэн
дээр шилжүүлэх боломжтой.
ШИЛЖҮҮЛЭГДЭХ ЭСЭХ
20.000 га-аас хэтрэхгүй байх
ЭРХ ОЛГОХ ГАЗРЫН ХЭМЖЭЭ
Аймаг, нийслэлийн газрын асуудал
эрхэлсэн төрийн захиргааны төв
байгууллага
ЭРХ ОЛГОХ ЭТГЭЭД
Эрхийг улсын бүртгэлд бүртгүүлснээс
эхлэн тооцно.
ЭРХИЙН ХУГАЦАА ТООЦОХ
Газрын тухай хууль Газрын ерөнхий хуулийн төсөл

16. Website
www.advocate.mn
Facebook
Mongol-Advocates Law firm
Email
info@advocate.mn
Phone
+976 7011-9206, 7012-9206