НИЙГМИЙН ЗАЙЛШГҮЙ ХЭРЭГЦЭЭГ ҮНДЭСЛЭН ГАЗАР ЧӨЛӨӨЛӨХ ЖУРАМ www.advocate.mn

1. Бэлтгэсэн: С.Ууганбаяр
Э.Шинэцэцэг
НИЙГМИЙН ЗАЙЛШГҮЙ
ХЭРЭГЦЭЭГ ҮНДЭСЛЭН ГАЗАР
ЧӨЛӨӨЛӨХ ЖУРАМ
Засгийн газрын 2024 оны 03 дугаар сарын 06-ны өдрийн
91 дүгээр тогтоолын хавсралт

2. АГУУЛГА
• Журмаар зохицуулах харилцаа;
• Газар чөлөөлөх үйл ажиллагаа;
• Нөхөн олговорын талаарх журмын зохицуулалт;
• Газар өмчлөх, эзэмших эрх болон үл хөдлөх эд хөрөнгийн эрхийг
шилжүүлэх, дуусгавар болох талаарх журмын зохицууулалт.

3. Уг журмыг Засгийн газрын 2024 оны 03 дугаар сарын 06-ны
өдрийн 91 дүгээр тогтоолын хавсралтаар баталсан бөгөөд 13
бүлэг, 13 зүйлтэй.
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
Тус журам нь Нийслэл Улаанбаатар хотын замын түгжрэлийг
бууруулах, гэр хорооллыг орон сууцжуулах тухай хуулийг
хэрэгжүүлэх зорилгоор батлагдсан бөгөөд Нийслэлийн нутаг
дэвсгэрийн хэмжээнд төвлөрлийг сааруулах зорилгоор хотын
хөгжлийн ерөнхий болон хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө, Засгийн
газрын шийдвэрийн дагуу улс, орон нутгийн төсвийн хөрөнгө, төр,
хувийн хэвшлийн түншлэл, гадаад улсын зээл, тусламжийн
хөрөнгөөр хийгдэх төсөл арга хэмжээг хэрэгжүүлэхэд нийгмийн
зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөхтэй холбогдсон
харилцааг зохицуулна.
Товч танилцуулга
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар
чөлөөлөхөөс бусад газар чөлөөлөх харилцаанд энэ
журам үйлчлэхгүй .

4. Нийслэлийн нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд
төвлөрлийг сааруулах зорилгоор хотын хөгжлийн
ерөнхий болон хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө,
Засгийн газрын шийдвэрийн дагуу хэрэгжих
төсөл арга хэмжээний байршил, хил хязгаарыг
нийслэлийн тухай жилийн газар зохион
байгуулалтын төлөвлөгөөнд тусгана.
Нэг. Газар чөлөөлөх зориулалт,
байршил, хил хязгаарыг тогтоох
Төслийн талбар нь нийслэлийн тухай
жилийн газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд
тусгагдсан газар, чөлөөлөх зардлыг холбогдох
хууль тогтоомжийн дагуу шийдвэрлүүлсэн нь
нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар
чөлөөлөх үндэслэл болно.
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам

5.  Нийслэлийн тухайн жилийн газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөө батлагдсанаас
хойш 60 (жар) хоногт багтаан газар чөлөөлөх үйл ажиллагааг эхлүүлнэ.
 Газар чөлөөлөх үйл ажиллагааг Нийслэлийн газрын алба хариуцан зохион байгуулна.
 Нийслэлийн газрын алба газар чөлөөлөлтийн үйл ажиллагааг баримтжуулах, ашиг
сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, хувийн хэрэг үүсгэх, иргэн, хуулийн
этгээдэд шуурхай үйлчилгээ үзүүлэх зорилгоор газар чөлөөлөлтийн ажлын явцын
мэдээллийг агуулсан хяналтын самбар бүхий программ ажиллуулах бөгөөд
мэдээллийн үнэн зөв байдлыг хариуцна.
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
Хоёр. Газар чөлөөлөх
үйл ажиллагаа

6. Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
газрыг төсөл
хэрэгжүүлэгчи
д эзэмшүүлэх,
ашиглуулах
шийдвэр
гаргах;
санал
авах;
нөхөн
олговорын
зориулалттай
хөрөнгийн
үнэлгээ
хийх;
нөхөн
олговорыг
харилцан
тохиролцох;
газар
чөлөөлөх
гэрээ
байгуулах;
газар
өмчлөх,
эзэмших,
эрхийг
шилжүүлэх,
дуусгавар
болгох;
газрыг
төсөл
хэрэгжүүлэг
чид
хүлээлгэн
өгөх;
Төслийн талбарыг бүхэлд нь, эсхүл
хэсэгчлэн дэд хэсэгт хувааж, газар
чөлөөлөх үйл ажиллагааг дараахь үе
шаттай хэрэгжүүлнэ:

7. Гурав. Нөхөх олговрын
зориулалттай хөрөнгийн
үнэлгээ хийх
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
 Нийслэлийн газрын алба газар чөлөөлөлтийн нөлөөлөлд өртөж
байгаа иргэн, хуулийн этгээдийн газар, үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээг
Хөрөнгийн үнэлгээний тухай хуульд заасан газар, үл хөдлөх эд
хөрөнгийн нөхөх олговрын зориулалттай үнэлгээний аргачлалын
дагуу үнэлгээ хийх тусгай зөвшөөрөлтэй этгээдээр хийлгэнэ.

8. Нөхөн олговорын зориулалттай хөрөнгийн үнэлгээнд
доорх зүйл хамаарна:
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
газар; үл хөдлөх хөрөнгө;
шилжилтийн үеийн дэмжлэг
(ажлын байр бүхий этгээдийн
үйл ажиллагааны цэвэр ашиг,
иргэний түр суурьшуулах
зардлыг 3 сар хүртэл
хугацаагаар);

9. Нөлөөлөлд өртөгчид олгох нөхөх олговорыг хөрөнгийн
үнэлгээтэй нь дүйцүүлэн Нийслэл Улаанбаатар хотын замын
хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах, гэр хорооллыг орон сууцжуулах
тухай хуульд зааснаас гадна хуулиар зөвшөөрсөн бол дараах
боломжит хэлбэрээр олгоно. Үүнд:
• газрыг газраар дүйцүүлэн олгох,
• газрыг үл хөдлөх болон хөдлөх эд хөрөнгөөр дүйцүүлэн олгох;
• Ирээдүйд бий болох үл хөдлөх эд хөрөнгийн батламж
• Нийслэлийн өмчийн эд хөрөнгийг давуу эрхээр эзэмших,
түрээслэх эрх.
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
Дөрөв. Нөхөн олговор,
түүний хэлбэр

10. Нөлөөлөлд өртөгч нөхөн олговорын хэлбэрээс сонгох
бөгөөд нийгэм, эдийн засгийн судалгаанд үндэслэн 65 ба түүнээс
дээш настай, эсхүл хөгжлийн бэрхшээлтэй, эсхүл байнгын
асаргаа шаардлагатай, эсхүл 14 хүртэлх насны 3 ба түүнээс дээш
тооны хүүхдэтэй ганц бие эцэг, эх, асран хамгаалагч, харгалзан
дэмжигчид нөхөх олговорын хэлбэрийг тэргүүн ээлжид санал
болгож, сонгох боломжийг олгоно.
Нөхөх олговорын хэлбэрүүдийг нөлөөлөлд өртөгчийн
хүсэлтээр харилцан тохиролцож хослуулан олгож болно.
Нөхөх олговорыг газраар дүйцүүлэн олгох тохиолдолд
газрын төлөв байдал, чанарыг дордуулахгүй.
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
Нөхөн олговор, хэлбэр үргэлжлэл

11. • Нийслэлийн Засаг даргын гаргасан нөхөх
олговор олгох шийдвэрийг үндэслэн “Газар
чөлөөлөх гэрээ”-г байгуулна.
• Нөхөх олговорын хэлбэрээс хамааран
нутгийн захиргааны болон бусад
байгууллагыг “Газар чөлөөлөх гэрээ”-ний
нэг тал болгож болно.
• Газар чөлөөлөх гэрээнд хөрөнгийн үнэлгээ,
нөхөх олговорын хэлбэр, нөхцөл, хугацаа
болон газар чөлөөлөх хугацааг тодорхой
тусгана.
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
Тав. Газар чөлөөлөх
гэрээ байгуулах

12. Нийслэлийн газрын алба
болон бусад асуудал
хариуцсан байгууллага чиг
үүргийнхээ хүрээнд
нөлөөлөлд өртөгч нүүж,
шилжсэний дараа газрын
бүрэн чөлөөлөх дараах арга
хэмжээг авна:
газар дээрх эд
хөрөнгийг
буулгах,
чөлөөлөх;
хог, хаягдлыг
шилжүүлэн
тээвэрлэх;
инженерийн дэд
бүтцийг нүүлгэн
шилжүүлэх;
газрын ариутгах,
халдваргүйжүүлэх;
Зургаа. Газрын төсөл
хэрэгжүүлэгчид
хүлээлгэн өгөх
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
Газрыг бүрэн чөлөөлсний дараа
төсөл хэрэгжүүлэгчид хүлээлгэн өгч,
холбогдох журмын дагуу газар эзэмшүүлэх,
ашиглуулах шийдвэрийг гаргана.

13. Долоо. Төрийн байгууллагын оролцоо,
түүний эрх, үүрэг
Улсын бүртгэлийн байгууллага газар чөлөөлөлтийн
нөлөөлөлд өртөгч иргэний шилжин суурьших бүртгэлийн
үйлчилгээг дараалал харгалзахгүй үзүүлнэ;
Нутгийн өөрөө удирдах байгууллага болон
захиргааны байгууллага шилжин суурьшсан
хүүхдийг сургуулийн өмнөх боловсрол,
ерөнхий боловсролд хамруулахад захиргааны
дэмжлэг үзүүлнэ;
Нийслэлийн газрын албаны албан хаагчид газар чөлөөлөх үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх чиг
үүргийн хүрээнд мэдээлэл авах, хүргэх зорилгоор үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч, эзэмшигч,
ашиглагчийн зөвшөөрлөөр газар, барилга байгууламжид нэвтэрэн орох эрхтэй;
Нөлөөлөлд өртөгчийн ажил олгогч ажилтныг газар чөлөөлөх үйл ажиллагаанд оролцоход
дэмжлэг үзүүлж ажиллана.
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам

14. Найм. Маргаан шийдвэрлэх
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам
Газар чөлөөлөх үйл ажиллагааны явцад гарсан хөрөнгийн үнэлгээнээс бусад
маргааныг Газрын тухай хуулийн 601.1.3 иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын нийслэлийн
Засаг даргын шийдвэртэй холбоотой болон газар чөлөөлөх, газрын төлбөртэй холбоотой
маргааныг “Нийслэлийн газрын эрхийн маргаан таслах зөвлөл”-өөр шийдвэрлүүлнэ;

15. 1. Засгийн газрын 2024 оны 03 дугаар сарын 06-ны өдрийн 91 дүгээр тогтоолын
хавсралт
2. https://legalinfo.mn/mn/detail?lawId=17089693039091&showType=1
Эх сурвалж :
Нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журам