Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн товч танилцуулга www.advocate.mn

1. ГАЗРЫН ЕРӨНХИЙ ХУУЛИЙН
ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН
ТӨСЛИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
Бэлтгэсэн: Э.Шинэцэцэг
Г.Батаа
2022-08-11

2. 1. Хуулийн төслийн товч танилцуулга;
2. Хуулийн төсөл боловсруулах үндэслэл, шаардлага;
3. Хуулийн төслийн бүтэц, зохицуулах харилцаа ;
4. Хуулийн төсөлд тусгасан зарчмын шинжтэй зохицуулалтууд;
Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн танилцуулга
АГУУЛГА

3. Хуулийн төслийн товч танилцуулга
Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн танилцуулга
Газрын тухай хууль нь 2002 оны 06 дугаар сарын 07-ны өдөр нийт 7 бүлэг,
64 зүйлтэйгээр батлагдсан бөгөөд хууль батлагдсанаас хойш бусад хуульд өөрчлөлт
орсны улмаас Газрын тухай хууль нийтдээ 32 удаа хуульд нэмэлт, өөрчлөлт орсон
байна.
Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хууль
санаачлагчид 11 бүлэг 110 зүйлтэй боловсруулсан байна.

4. Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн танилцуулга
Хуулийн төслөөр дараах харилцааг тухайлан
зохицуулсан. Үүнд:
 газрын хэвлий, ой, ус, хийн мандлын агаар, ургамал, амьтан болон байгалийн бусад баялаг,
газар нутгийн унаган төрхийг хадгалах, хамгаалах, ашиглахтай холбогдсон харилцаа;
 газар зүйн нэртэй холбоотой харилцаа;
 Монгол Улсын иргэнд газар өмчлүүлэх харилцаа;
 газрын үнэлгээ, татвар, төлбөртэй холбоотой харилцаа;
 кадастр эрхлэхтэй холбоотой харилцаа;
 хот байгуулалттай холбоотой харилцаа;
 нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээнд зориулан газрыг нөхөх олговортойгоор солих, эсхүл эргүүлэн
авахтай холбоотой харилцаа.

5. Хуулийн төсөл боловсруулах үндэслэл, шаардлага
Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн танилцуулга
Нийгэм, эдийн засгийн хөгжлийн явцад шинэ тутам
үүсэж байгаа газартай холбоотой олон талт харилцааг 2002
онд батлагдсан Газрын тухай хуулиар зохицуулахад
хүндрэлтэй болж, тус хуулийг боловсронгуй болгох, өөрчлөх
замаар шийдвэрлэвэл зохих асуудал үүссэн гэж үзжээ.

6. Хуулийн
төслийн бүтэц
11 бүлэг 110
зүйлтэй
Есдүгээр бүлэгт
Газрын төлөв байдал, чанарын
улсын баталгааны төрөл,
үзүүлэлтүүд, чанарын
мониронгийн сүлжээ, эрхлэх
байгууллага
Нэгдүгээр бүлэгт
Хуулийн зорилт, нэр томьеоны
тодорхойлолт, төрөөс газрын
талаар баримтлах зарчим
Хоёрдугаар бүлэгт
Газрын нэгдмэл сан,
түүний үндсэн ангилал,
удирдлага, тусгай
хэрэгцээний газар,
түүний зорицлалт
Наймдугаар бүлэгт
Кадастрын үйл ажиллагаа
эрхлэх, газрын эрхийн улсын
бүртгэл, түүний агуулга төрөл,
газрын мэдээллийн нэгдсэн
сан
Долоодугаар бүлэгт
Газрын биржийн үйл
ажиллагаа, зохион
байгуулалт, газрын
дуудлага худалдаа, төсөл
сонгон шалгаруулах үйл
ажиллагаа
Зургаадугаар бүлэгт
Газар ашиглах гэрээ
түүнд тавигдах
шаардлага, газар
ашиглуулах хугацаа Тавдугаар бүлэгт
Төрийн өмчийн газар дээр
барилга, байгууламж барих
эрх, сертитут тогтоох, олгох,
хүчингүй болгох үндэслэл,
журам
Дөрөвдүгээр бүлэгт
МУ-ын иргэнд өмчлүүлэх,
түүний зорилулалт, хэмжээ,
газар өмчлөх эрхийг олгох,
дуусгавар болгох,
шилжүүлэх
Гуравдугаар бүлэгт
Төрөөс газрын талаар
баримтлах бодлого,
газар зохион
байгуулалт,түүнд
тавигдах шаардлага
Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн танилцуулга
Аравнэгдүгээр бүлэгт
Газрын маргааныг хянан
шийдвэрлэх, хууль бус
шийдвэрийг хүчингүй
болгох, хохирлыг нөхөн
төлүүлэх, хүлээлгэх
хариуцлага
Аравдугаар бүлэгт
Газрыг зохистой
ашиглах, хамгаалах,
нөхөн сэргээх

7. Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн танилцуулга
Хуулийн төсөлд тусгасан зарчмын шинжтэй зохицуулалт
Газрын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны
байгууллага болон төрийн захиргааны бусад
байгууллагын эрх, үүргийг нарийн зааглан ялгаж,
нарийвчлан тодорхойлсон.;
2002 оны Газрын тухай хуулиар тодорхойлсон газар
өмчлөх, эзэмших, ашиглах гэсэн нэр томъёоны
ойлголтыг өөрчилж, шинээр газрын узуфрукт эрх,
барилга байгууламж барих газрын эрх, дундын
мэдлийн газрын эрх, сервитут тогтоох гэх мэт эрхийн
зохицуулалтыг шинээр тусгасан.
Хууль тогтоомж зөрчсөн тохиолдолд хүлээлгэх
хариуцлагын талаар нартйвчилсан зохицуулалт
нэмсэн. Тухайлбал Газрын төлөв байдал, чанарыг
доройтуулсан, бохирдуулсан, хор уршиг учруулсан
бол хохирлыг нөхөн төлөхөөр заасан.
Газар зохион байгуулалт, төлөвлөлтийн дэс
дараалал, үйл ажиллагааг тлплорхой болгон шинэ
бүлэг болгон хуульчилсан..
1
2 3
4

8. Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн танилцуулга
 “газрын узуфрукт эрх” гэж төрийн өмчийн газрын үр шимийг нь хүртэх,
ашиг олох зорилгоор тодорхой нөхцөл, болзол, хугацаатайгаар өөрийн
мэдэлд байлгахыг;
 “барилга байгууламж барих газрын эрх” гэж төрийн өмчийн газар дээр
барилга байгууламж барих зорилгоор газрыг тодорхой нөхцөл, болзол,
хугацаатайгаар өөрийн мэдэлд байлгахыг;
 “дундын мэдлийн газрын эрх” гэж хоёр, түүнээс дээш өмчлөгчтэй орон
сууц, барилга байгууламжийн доорх болон орчны газрыг дундаа хэсгээр
ашиглахаар өөрийн мэдэлд байлгахыг;
 “сервитут тогтоох” гэж газрын эрхээ хэрэгжүүлэх, нийгмийн зайлшгүй
хэрэгцээг хангах зорилгоор газрын хязгаарлагдмал эрх болон өмчлөх
эрхийг хязгаарлахыг;

9. Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн танилцуулга
Хуулийн төсөлд тусгасан зарчмын шинжтэй зохицуулалт
Аймаг, нийслэлийн Засаг даргын дэргэд хүн, хуулийн
этгээдээс газар өмчлүүлэх, газрын хязгаарлагдмал эрх,
дундын мэдлийн газрын эрх, газрыг гэрээгээр ашиглуулах,
газар чөлөөлөхтэй холбоотой гаргасан гомдлыг хянан
шийдвэрлэх чиг үүрэг бүхий орон тооны бус газрын
маргаан таслах зөвлөлтэй байхаар тусгасан;
2002 оны Гакрын тухай хуулиар газар эзэмшүүлэх
хугацааг 15-60 жил хүртэл байхаар заасан байсан.
Харин хуулийн төслөөр байнгын эсхүл түр хугацаатай
байхаар шинээр тусгасан байна.
Газрыг улсын болон орон нутгийн тусгай
хэрэгцээнд авах зориулалт, тэдгээр зориулалт бүрд
тавигдах шалгуур үзүүлэлт, төрийн
байгууллагуудын эрх үүргийг тодорхой болгож
хуульчилсан;
5
6
7
8

10. Хуулийн төсөл батлагдсанаар газарт тулгуурласан эдийн засгийн суурь харилцааг
зохицуулж, газрыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах нөхцөл бүрдэж, өмчлөгч, ашиглагчийн эрсдэл
багасах тул улс орны эдийн засагт томоохон нөлөөг үзүүлнэ.
Газар өмчлөх, газрыг хязгаартайгаар эзэмшиж ашиглах, газрыг түрээслэх газрын төлөвлөлт,
ашиглалт, хамгаалалтын асуудлууд нэгдсэн зохицуулалттай болж, хуулийн давхардал, хийдэл,
зөрчил арилж, уялдаа холбоог хангана. Газрын харилцаан оролцогчдын эрх, үүрэг тодорхой
болсноор хүний эрх зөрчигдөх, газартай холбоотой хэрэг маргаан буурах нөхцөл бүрдэнэ.
Төрийн байгууллагуудын бүтэц, чиг үүргийн уялдаа холбоо ойлгомжтой болж, газар зохион
байгуулалт, газартай холбоото төрийн байгууллагын үйл ажиллагаа олон нийтэд нээлттэй, ил тод
болно гэж хууль санаачлагчид тодорхойлжээ.
Хуулийн төсөл батлагдсаны дараа үүсч
болох үр дагавар
Газрын ерөнхий хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн танилцуулга

11. АНХААРАЛ ХАНДУУЛСАНД
БАЯРЛАЛАА
Website
www.advocate.mn
Facebook
Mongol-Advocates Law firm
Email
info@advocate.mn
Phone
+976 7011-9206, 7012-9206