ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΚΛΙΣΗ
ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΥ -ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΥ
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
ΑΝΑΔΙΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ 1. ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΡΧΙΚΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΤΟΥ
ΘΕΜΑΤΟΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΈΝΑ Ἐ
παίρνουν τα ρήματα που αρχίζουν :
α) από ένα απλό σύμφωνο (εκτός από ρ) π.χ. λύω→ λ έ λυ κα ,
τοξεύω  τ ε τόξευ κα , κελεύω κ ε κέλευ κα
!!! [ χορεύω → κεχόρευκα / φυτεύω → πεφύτευκα / θύω → τέθυκα ]
β) από δύο σύμφωνα απ’ τα οποία το πρώτο είναι άφωνο (π/β/φ=χειλικά
κ/γ/χ=ουρανικά τ/δ/θ= οδοντικά) και το δεύτερο υγρό (λ/ρ) ή ένρινο (ν/μ).
π.χ. κρούω → κέκρουκα. (= το πρώτο σύμφωνο άφωνο και το δεύτερο υγρό)
2. ΣΥΛΛΑΒΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ (Ἐ)
παίρνουν τα ρήματα που αρχίζουν :
α) από ένα διπλό σύμφωνο (ψ,ξ,ζ ) ή ῥ. π.χ. ψάλλω→ ἔψαλκα
ῥίπτω ἔρριφα (προσοχή το διπλασιάζεται, όπως στον παρατατικό και αόριστο!!!)
β) από δύο σύμφωνα χωρίς να είναι το πρώτο άφωνο και το
δεύτερο υγρό ή ένρινο.
π.χ. μ ν ημονεύω→ ἐμνημόνευκα
γ) από τρία σύμφωνα.
π.χ. σ τ ρ ατεύω→ ἐστράτευκα
3. ΧΡΟΝΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ
Όταν το ρήμα αρχίζει από φωνήεν γίνονται οι εξής αλλαγές,
όπως στον παρατατικό και στον αόριστο
π.χ. ἀθροίζω→ ἤθροιζον
ὁπλίζω - ὥπλιζον
α και το ε  η αι και ει  ῃ αυ ηυ
ο  ω οι  ῳ ευ  ηυ
ῐ , ῠ → ῑ , ῡ
ΘΕΜΑ : α) Αν το ρήμα είναι φωνηεντόληκτο
(= δηλαδή έχει πριν την κατάληξη φωνήεν)
Στο α΄ ενικό πρόσωπο έχουμε την
κατάληξη -κα
πχ. λύω →λέλυκα.
παιδεύω  πεπαίδευκα
β) Αν είναι αφωνόληκτο
(δηλαδή πριν την κατάληξη υπάρχουν
τα σύμφωνα κ,γ,χ,τ,δ,θ,π,β,φ)
Έχουμε τις εξής αλλαγές:
• π, β ,φ → φ πχ. Τρίβω→ τέτριφα /γράφω→ γέγραφα
• κ, γ, ττ → χ πχ. Κηρύττω (θ.κηρυγ) → κεκήρυχα
• τ, δ, θ, ζ → κ πχ. Κομίζω→ κεκόμικα / πείθω→ πέπεικα
γ) Αν το ρήμα είναι υγρό ή ένρινο
• λ, ρ + κ → δεν μεταβάλλονται (λκ,ρκ)
πχ ἀγγέλλω→ ἤγγελκα.
(sos ένα λάμδα)
Πρακτικός κανόνας για το θέμα του παρακειμένου/υπερσυντέλικου
 Τα ρήματα που σχηματίζουν μέλλοντα και αόριστο σε –σω και –σα,
σχηματίζουν παρακείμενο σε – κα και υπερσυντέλικο σε – κειν.
 Τα ρήματα που σχηματίζουν μέλλοντα και αόριστο σε –ψω και –ψα,
σχηματίζουν παρακείμενο σε – φα και υπερσυντέλικο σε – φειν.
 Τα ρήματα που σχηματίζουν μέλλοντα και αόριστο σε –ξω και –ξα,
σχηματίζουν παρακείμενο σε – χα και υπερσυντέλικο σε – χειν.
ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΥ
1.Και αναδιπλασιασμός και αύξηση
(Η αύξηση διατηρείται από τον παρακείμενο,
αν υπάρχει)
2. ίδιος χρονικός χαρακτήρας με παρακείμενο
3. κατάληξη -ειν
π.χ. 1) ἀγγέλλω (πρκ: ἤγγελκα)→ ἠγγέλκειν
πχ. 2) νομίζω→ (πρκ: νενόμικα ) → ἐνενομίκειν
Σύνθετα ρήματα με α΄ συνθετικό πρόθεση
(ο αναδιπλασιασμός μπαίνει ανάμεσα στην πρόθεση και το ρήμα ,
όπως στον παρατατικό και στον αόριστο)
π.χ. Διατρίβω  παρά + τρίβω  παρά+ τέτριφα = παρατέτριφα (πρκ)
 παρά + ετετρίφειν = παρετετρίφειν
(υπερσ)
Καταγράφω κατά + γράφω  κατά+ γέγραφα =καταγέγραφα (πρκ)
 κατά +εγεγράφειν =παρεγεγράφειν (υπερσ)
παρασκευάζω  παρά +σκευάζω  παρά + εσκεύακα =παρεσκεύακα
 παρα +εσκευάκειν =
παρεσκευάκειν
Πηγή: https://www.youtube.com/watch?v=pcBh1Uoo-uU
ΕΞΑΣΚΗΣΗ: Να σχηματίσετε το α΄ ενικό πρόσωπο της
οριστικής παρακειμένου και υπερσυντέλικου των ρημάτων.
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΠΡΚ ΥΠΕΡΣ.
παύω
πιέζω
κόπτω
Ῥίπτω
στρατοπεδεύω
βλάπτω
πράττω
νομίζω
στασιάζω
κλητεύω
αρπάζω
ὀνομάζω
διδάσκω
διώκω
ΙΩΑΝΝΑ ΟΡΦΑΝΟΥΔΑΚΗ
1Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ
ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2019-2020

Σχηματισμος και κλίση παρακειμενου υπερσυντέλικου

  • 1.
    ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΚΛΙΣΗ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΥ-ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
  • 2.
    ΑΝΑΔΙΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ 1. ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΑΡΧΙΚΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΈΝΑ Ἐ παίρνουν τα ρήματα που αρχίζουν : α) από ένα απλό σύμφωνο (εκτός από ρ) π.χ. λύω→ λ έ λυ κα , τοξεύω  τ ε τόξευ κα , κελεύω κ ε κέλευ κα !!! [ χορεύω → κεχόρευκα / φυτεύω → πεφύτευκα / θύω → τέθυκα ] β) από δύο σύμφωνα απ’ τα οποία το πρώτο είναι άφωνο (π/β/φ=χειλικά κ/γ/χ=ουρανικά τ/δ/θ= οδοντικά) και το δεύτερο υγρό (λ/ρ) ή ένρινο (ν/μ). π.χ. κρούω → κέκρουκα. (= το πρώτο σύμφωνο άφωνο και το δεύτερο υγρό)
  • 3.
    2. ΣΥΛΛΑΒΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ(Ἐ) παίρνουν τα ρήματα που αρχίζουν : α) από ένα διπλό σύμφωνο (ψ,ξ,ζ ) ή ῥ. π.χ. ψάλλω→ ἔψαλκα ῥίπτω ἔρριφα (προσοχή το διπλασιάζεται, όπως στον παρατατικό και αόριστο!!!) β) από δύο σύμφωνα χωρίς να είναι το πρώτο άφωνο και το δεύτερο υγρό ή ένρινο. π.χ. μ ν ημονεύω→ ἐμνημόνευκα γ) από τρία σύμφωνα. π.χ. σ τ ρ ατεύω→ ἐστράτευκα
  • 4.
    3. ΧΡΟΝΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ Όταντο ρήμα αρχίζει από φωνήεν γίνονται οι εξής αλλαγές, όπως στον παρατατικό και στον αόριστο π.χ. ἀθροίζω→ ἤθροιζον ὁπλίζω - ὥπλιζον α και το ε  η αι και ει  ῃ αυ ηυ ο  ω οι  ῳ ευ  ηυ ῐ , ῠ → ῑ , ῡ
  • 5.
    ΘΕΜΑ : α)Αν το ρήμα είναι φωνηεντόληκτο (= δηλαδή έχει πριν την κατάληξη φωνήεν) Στο α΄ ενικό πρόσωπο έχουμε την κατάληξη -κα πχ. λύω →λέλυκα. παιδεύω  πεπαίδευκα
  • 6.
    β) Αν είναιαφωνόληκτο (δηλαδή πριν την κατάληξη υπάρχουν τα σύμφωνα κ,γ,χ,τ,δ,θ,π,β,φ) Έχουμε τις εξής αλλαγές: • π, β ,φ → φ πχ. Τρίβω→ τέτριφα /γράφω→ γέγραφα • κ, γ, ττ → χ πχ. Κηρύττω (θ.κηρυγ) → κεκήρυχα • τ, δ, θ, ζ → κ πχ. Κομίζω→ κεκόμικα / πείθω→ πέπεικα
  • 7.
    γ) Αν τορήμα είναι υγρό ή ένρινο • λ, ρ + κ → δεν μεταβάλλονται (λκ,ρκ) πχ ἀγγέλλω→ ἤγγελκα. (sos ένα λάμδα)
  • 8.
    Πρακτικός κανόνας γιατο θέμα του παρακειμένου/υπερσυντέλικου  Τα ρήματα που σχηματίζουν μέλλοντα και αόριστο σε –σω και –σα, σχηματίζουν παρακείμενο σε – κα και υπερσυντέλικο σε – κειν.  Τα ρήματα που σχηματίζουν μέλλοντα και αόριστο σε –ψω και –ψα, σχηματίζουν παρακείμενο σε – φα και υπερσυντέλικο σε – φειν.  Τα ρήματα που σχηματίζουν μέλλοντα και αόριστο σε –ξω και –ξα, σχηματίζουν παρακείμενο σε – χα και υπερσυντέλικο σε – χειν.
  • 9.
    ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΥ 1.Καιαναδιπλασιασμός και αύξηση (Η αύξηση διατηρείται από τον παρακείμενο, αν υπάρχει) 2. ίδιος χρονικός χαρακτήρας με παρακείμενο 3. κατάληξη -ειν π.χ. 1) ἀγγέλλω (πρκ: ἤγγελκα)→ ἠγγέλκειν πχ. 2) νομίζω→ (πρκ: νενόμικα ) → ἐνενομίκειν
  • 10.
    Σύνθετα ρήματα μεα΄ συνθετικό πρόθεση (ο αναδιπλασιασμός μπαίνει ανάμεσα στην πρόθεση και το ρήμα , όπως στον παρατατικό και στον αόριστο) π.χ. Διατρίβω  παρά + τρίβω  παρά+ τέτριφα = παρατέτριφα (πρκ)  παρά + ετετρίφειν = παρετετρίφειν (υπερσ) Καταγράφω κατά + γράφω  κατά+ γέγραφα =καταγέγραφα (πρκ)  κατά +εγεγράφειν =παρεγεγράφειν (υπερσ) παρασκευάζω  παρά +σκευάζω  παρά + εσκεύακα =παρεσκεύακα  παρα +εσκευάκειν = παρεσκευάκειν
  • 11.
  • 12.
    ΕΞΑΣΚΗΣΗ: Να σχηματίσετετο α΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής παρακειμένου και υπερσυντέλικου των ρημάτων. ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΠΡΚ ΥΠΕΡΣ. παύω πιέζω κόπτω Ῥίπτω στρατοπεδεύω βλάπτω πράττω νομίζω στασιάζω κλητεύω αρπάζω ὀνομάζω διδάσκω διώκω
  • 13.
    ΙΩΑΝΝΑ ΟΡΦΑΝΟΥΔΑΚΗ 1Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟΡΕΘΥΜΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2019-2020