Νέα ελληνικά Γ' Γυμνασίου

1. ΕΝΟΤΗΤΑ 2η
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Επιμέλεια: Μαρία Μαρσέλου
Φιλόλογος
1
Δευτερεύουσες προτάσεις
 είναι εξαρτημένες προτάσεις, δηλ δε στέκουν μόνες στους στο λόγο αλλά εξαρτώνται από μια
κύρια πρόταση
 εισάγονται (ξεκινούν ) με ένα σύνδεσμο ή μια αντωνυμία (ερωτηματική ή αναφορική)
 χωρίζονται σε Ονοματικές και Επιρρηματικές
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ
Είναι οι προτάσεις που ισοδυναμούν Είναι οι προτάσεις που λειτουργούν ως
με όνομα και για αυτό μπαίνουν ως: επιρρήματα
 Υποκείμενο
 Αντικείμενο
 Κατηγορούμενο
 Επεξήγηση
ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ
ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ
 Ειδικές (ότι, πως, που)
 Βουλητικές (να)
 Ενδοιαστικές (μη, να μη, μήπως)
 Πλάγιες ερωτηματικές (ερωτηματικές
αντωνυμίες)
 Τελικές
 Αιτιολογικές
 Χρονικές
 Υποθετικές
 Αποτελεσματικές
 Εναντιωματικές

2. ΕΝΟΤΗΤΑ 2η
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Επιμέλεια: Μαρία Μαρσέλου
Φιλόλογος
2
Ειδικές
 Εισάγονται (ξεκινούν) με : ότι, πως, που
 Εξαρτώνται (βρίσκονται μετά) από ρήματα όπως: λέω, δείχνω, δηλώνω, αντιλαμβάνομαι,
διαπιστώνω, γνωρίζω, αγνοώ, νομίζω, υποθέτω και πολλά άλλα με παρόμοια σημασία,
καθώς και από ονόματα με ανάλογη σημασία (είδηση, γεγονός)
 Χρησιμοποιούνται ως (συντακτικός ρόλος):
 αντικείμενο
π.χ Γνωρίζω ότι θα έρθει νωρίς
 υποκείμενο
π.χ Λέγεται ότι θα βρέξει
 επεξήγηση
π.χ Έφτασε η είδηση, ότι θα κλείσουν τα σχολεία
Βουλητικές
 Εισάγονται (ξεκινούν) με : να
 Εξαρτώνται (βρίσκονται μετά) από ρήματα όπως: πρέπει, θέλω, ζητώ, οφείλω, μπορώ,
αισθάνομαι
 Χρησιμοποιούνται ως (συντακτικός ρόλος):
 αντικείμενο
π.χ Θέλω να πάμε βόλτα
 υποκείμενο
π.χ Πρέπει να φύγουμε νωρίς
 επεξήγηση
π.χ Δε μου αρέσει η συμπεριφορά σου, να φωνάζεις τόσο δυνατά
Ενδοιαστικές
 Εισάγονται (ξεκινούν) με : μη, να μη, μήπως
 Εξαρτώνται (βρίσκονται μετά) από ρήματα όπως: φοβάμαι, ανησυχώ, φυλάγομαι,
υποπτεύομαι
 Χρησιμοποιούνται ως (συντακτικός ρόλος):
 αντικείμενο
π.χ Φοβάμαι μήπως βρέξει
 υποκείμενο
π.χ Με ανησυχεί πολύ μήπως δεν προλάβει το τελευταίο τρένο
 επεξήγηση
π.χ Υπάρχει η ανησυχία, μήπως αργήσουμε.

3. ΕΝΟΤΗΤΑ 2η
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Επιμέλεια: Μαρία Μαρσέλου
Φιλόλογος
3
Πολυσημία των λέξεων
Το φαινόμενο κατά το οποίο η ίδια λέξη έχει δύο ή περισσότερες σημασίες, που όμως έχουν κάποια
σχέση μεταξύ τους, έτσι ώστε το ένα νόημα να μπορεί να θεωρηθεί επέκταση του άλλου,
λέγεται πολυσημία.
π.χ - Το φύλλο του δέντρου
– Ένα φύλλο τετραδίου
– Ανοίγει φύλλο για πίτα
ΑΣΚΗΣΕΙΣ
1. Στα παρακάτω παραδείγματα ν’ αναγνωριστούν οι ειδικές προτάσεις και να δηλωθεί ο
συντακτικός τους ρόλος
 Μου είπε ότι δε θα έρθει σήμερα
 Φαίνεται ότι θα πάμε πιο αργά στο σινεμά
 Μου φάνηκε ότι τον είδα στο δρόμο
 Το θύμισε τη συμφωνία τους, ότι πρέπει να ενημερώνει ο ένας τον άλλον
 Τρέμει στην ιδέα, πως δε θα πετύχει στις εξετάσεις
 Ήξερα από πριν ότι αγώνας θα ήταν άνισος
 Υπέθεσε ότι θα έρθεις σήμερα
 Αν ισχύει η είδηση, ότι θα η προθεσμία λήγει σήμερα, πρέπει να βιαστούμε
 Είναι αλήθεια ότι θα σπουδάσεις στο εξωτερικό;
 Φαίνεται πως όλες οι προσπάθειες απέτυχαν.
2. Στα παρακάτω παραδείγματα ν’ αναγνωριστούν οι Βουλητικές προτάσεις και να δηλωθεί ο
συντακτικός τους ρόλος
 Θέλει να έρθει μαζί μας
 Πρέπει να ντυθείς γρήγορα
 Μην προσπαθείς να με πείσεις
 Ήταν μεγάλη ατυχία, να πιάσει βροχή τη μέρα της εκδρομής
 Ζητήσαμε να μας βοηθήσουν αλλά αυτοί αρνήθηκαν
 Απαγορεύεται να κάθεσαι στο παράθυρο
 Η επιθυμία σου, να πάμε ταξίδι, θα πραγματοποιηθεί
 Θα έπρεπε να κοιμόμουν βαριά για να μην ακούσω το κουδούνι

4. ΕΝΟΤΗΤΑ 2η
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Επιμέλεια: Μαρία Μαρσέλου
Φιλόλογος
4
3. Στα παρακάτω παραδείγματα ν’ αναγνωριστούν οι ενδοιαστικές προτάσεις και να δηλωθεί ο
συντακτικός τους ρόλος
 Φοβήθηκε μήπως δεν έρθει στο ραντεβού
 Έχει πάντα τον ίδιο φόβο, μήπως πάθουν κάτι τα παιδιά.
 Ανησυχούν μήπως δε φτάσουν έγκαιρα.
 Τρέμω μην τυχόν το ξεχάσω.
 Έχει αγωνία μήπως δεν τα καταφέρει.
 Η ανησυχία της, μην τυχόν δεν της έφταναν τα χρήματα, ήταν αβάσιμη.
 Πρόσεξε μην κάνεις ξανά το ίδιο λάθος.
 Τον φόβιζε μονάχα αυτό, μήπως χανόταν μες στο πλήθος.
4. Η λέξη γράμμα/γράμματα έχει πολλές και διαφορετικές σημασίες. Να ταιριάξετε τις
προτάσεις με την κατάλληλη λέξη από τις προτεινόμενες.
επιστολή, λογοτεχνία, γραπτό σύμβολο που παριστάνει ένα φθόγγο, γραφικός
χαρακτήρας, μάθηση
 Το ελληνικό αλφάβητο αποτελείται από 24 γράμματα.
 Δεν του αρέσουν τα γράμματα, με το ζόρι πήγαινε σχολείο.
 Με αυτή τη συλλογή διηγημάτων έκανε την πρώτη του εμφάνιση στα ελληνικά γράμματα.
 Πολλοί ηλικιωμένοι δεν ξέρουν γράμματα.
 Δεν έχω λάβει ακόμη γράμμα σου.
 Κάνει πολύ άσχημα γράμματα.
 Ακολούθησε κατά γράμμα τις οδηγίες μου.