SlideShare a Scribd company logo
1 of 9
Дэлхийн бүх ард түмэн ардчилсан төр засагтай
байхын тулд түүний үнэт зүйлүүдийг тодорхойлсон
байдаг.Эдгээр нь ардчилсан нийгмийн үндсэн
хууль,эсвэл хүний эрхийн тунхаглалын бүрэлдэхүүн
хэсэг болдог.Ардчилсан улсууд заавал яг ижил байх
албагүй ч ардчилсан улсын ард түмэн ихэнхдээ
адил суурь зарчмыг баримталж,төр засгаас адил
үнэт зүйлийг шаардан хүсдэг.Ардчиллын тулгуур
үнэт зүйлсийг тус бүрд нь авч үзвэл:
   Иргэдийн оролцоо.Иргэд өөрсдийнхөө талаар шийдвэр
    гаргахад идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулах,бие даасан байр
    суурь баримтлахыг оролцоо гэнэ.Өөрөөр хэлбэл төрийн хэрэгт
    иргэд оролцох явдал юм.Иргэдийн оролцоо нь сонгуульд
    нэрээ дэвшүүлэх,санал өгөх,мэдээлэл авах,санал бодлоо
    солилцох,олон нийтийн цуглаанд оролцох,үгээ хэлэх,сайн
    дурын байгууллагын гишүүн байх,татвар төлөх,эсэргүүцэл
    илэрхийлэх зэрэг олон хэлбэрээр хэрэгжинэ.Энэ оролцоо нь
    улс    төрийн,нийгмийн,хувийн      гэсэн    3    хэлбэрээр
    хэрэгжинэ.Жишээлбэл: хуулийн санаачлагчдад санал хүсэлт
    тавих нь улс төрийн оролцоо, ядууст зориулсан халамжийн
    төв байгуулах нь нийгмийн оролцоо,тухайн хүн өөрөө ядуу
    хүнд өглөг өгөх нь хувийн оролцоо юм.
   Тэгш эрх.Ардчилсан нийгэм нь бүх хүн тэгш эрхтэй байх
    зарчмыг баримтална.Тэгш эрх гэдэг нь бүх хүнийг тэгш
    эрх,ижил боломжтой байлгаж,арьс өнгө,нас хүйс,шашин
    шүтлэг,үндэс угсаагаар ялгаварлан гадуурхахгүй байна гэсэн
    үг.
   Улс төрийн хүлээцтэй байдал..Энэ нь олонх улс орныг
    удирдаж байхад цөөнхийн эрхийг хамгаалсан байх ѐстой
    гэсэн үг.Цөөнх цуглаан хийх,үг хэлэх эрхтэй
    байна.Олонхи нь цөөнхийн саналыг сонсож,цөөнх нь
    олонхийн саналыг дэмжиж байх ѐстой бөгөөд ингэж бие
    биедээ хүлээцтэй хандаж сурах нь ардчиллын чухал үнэт
    зүйл юм.
   Тогтмол,чөлөөт шударга сонгууль.Тухайн орны иргэд
    хүсэл зорилгоо илэрхийлэх зам бол төр,засагт
    өөрсдийгөө төлөөлөх албан тушаалтныг сонгох явдал
    юм.Ардчилсан ѐсоор эдгээр албан тушаалтныг
    шударга,чөлөөт байдлаар сонгоно,солино.Монгол улсын
    Үндсэн хуулийн II бүлгийн 16-р зүйлд зааснаар …шууд
    буюу төлөөлөгчдийн байгууллагаар уламжлан төрийг
    удирдах хэрэгт оролцох эрхтэй.Төрийн байгууллагад
    сонгох,сонгогдох эрхтэй.сонгох эрхийг 18 наснаас
    эдэлнэ.Сонгогдох насыг төрийн зохих байгууллага,албан
    тушаалд тавих шаардлагыг харгалзан хуулиар тогтооно.
   Тайлагнах ёс.Ардчиллын нөхцөлд сонгогдсон болон
    томилогдсон албан тушаалтнууд ард олонд
    тайлангаа тавих үүрэгтэй. Тэд өөрсдийн үйл
    ажиллагааны төлөө хариуцлага хүлээнэ.Албан
    тушаалтнууд өөрсдийн бус харин ард олны хүсэл
    зорилгод нийцүүлэн шийдвэр гаргаж,ажил үүргээ
    гүйцэтгэдэг.
   Нийтэд ил тод байх.Төр засаг ард түмэндээ ажлаа
    тайлагнана гэдэг нь улс оронд юу болж байгааг
    мэдээлж байна гэсэн үг.Энэ бол төрийн үйл
    ажиллагааны ил тод байдлын илрэл.Ил тод засаг нь
    олон нийтийн цуглаан зохион байгуулж,ард иргэдийг
    оролцуулна.Ардчиллын нөхцөлд хэвлэл мэдээллийн
    байгууллага,ард түмэн ямар шийдвэрийг хэн яагаад
    гаргасан талаар мэдээлэл олж авах боломжтой
    байдаг.
   Эдийн засгийн эрх чөлөө.Ардчиллын нөхцөлд ард түмэн
    эдийн засгийн эрх,эрх чөлөөг эдлэх ѐстой.Энэ нь иргэд
    хувийн өмчтэй байх,бизнес эрхлэх,дуртай ажлаа
    хийх,мэргэжлийн холбоодод эвлэлдэн нэгдэх эрхтэй
    байна гэсэн үг.Монгол улсын Үндсэн хуулийн I бүлгийн
    5-р зүйлд зааснаар:Монгол улс дэлхийн эдийн засгийн
    хөгжлийн түгээмэл хандлага,өөрийн орны өвөрмөц
    онцлогт нийцсэн олон хэвшил бүхий эдийн засагтай
    байна гэжээ.
   Эрх мэдлээ хэтрүүлэхэд хяналт тавих.Ардчилсан
    нийгэм нь сонгуульт албан тушаалтай буюу хэсэг бүлэг
    хүмүүс эрх мэдлээ урвуулах,хэтрүүлэн ашиглах явдлаас
    урьдчилан сэргийлэхийг эрмэлздэг.Эрх мэдлээ хэтрүүлэх
    хамгийн нийтлэг хэлбэрийн нэг нь авилга юм.Авилга
    гэдэг нь төр,засгийн албан тушаалтан хувьдаа ашиг
    хонжоо олохын тулд эрх мэдлээ хууль бусаар ашиглан
    нийтийн болон хувь хүний хөрөнгийг завшихыг хэлнэ.
   Хүний эрх,хүний эрхийн тунхаглал.Ардчилал нь хүний
    эрхийг хүндэтгэж хамгаалахыг чухалчилдаг.Хүний эрх гэдэг
    нь төрөхөөс заяагдсан зүйл бөгөөд хүний амь нас,нэр төрийг
    хүндэтгэн үзэх үнэлэмжийг илэрхийлнэ.Хүний эрх,тухайлбал
    үг хэлэх,эвлэлдэн нэгдэх,хурал цуглаан хийх,сурч боловсрох
    эрх,мөн тэгш эрхийг багтаана.Ардчилсан улсууд төр,засаг эрх
    мэдлээ хэтрүүлэх явдлаас ард олныг хамгаалах зорилгоор
    хүний эрхийн тунхаглалтай байдаг.
   Олон намын тогтолцоо.Олон намын тогтолцоотой байхын
    тулд хоѐроос илүү улс төрийн нам сонгуульд оролцох
    ѐстой.Олон намын тогтолцоотой нийгэмд сонгуульд ялсан
    намтай өрсөлдөгч сөрөг хүчнийг хүлээн зөвшөөрнө.Энэ нь
    төр засаг аливаа асуудлаар олон талын байр суурийг
    зэрэгцүүлэн үзэх боломж олгодог.Тэрчлэн олон намын
    тогтолцоо нь сонгогчдод олон нэр дэвшигч,олон намын
    мөрийн хөтөлбөр дундаас сонголт хийхэд нь тусална.Түүхээс
    үзэхэд ганц намтай оронд дарангуйлал тогтож байжээ.
   Хуульд захирагдах ёс.Ардчиллын нөхцөлд
    хаан,ерөнхийлөгч,сайд ер нь хэн ч хуулиас
    дээгүүр байх эрхгүй.Үүнийг хуульд захирагдах
    ѐс гэнэ.Энэ бол хүн бүр хуулийг сахина,түүнийг
    зөрчвөл хариуцлага хүлээнэ гэсэн үг.Ардчилал
    нь хууль бүх нийтэд адил тэгшээр , шударга
    тууштай үйлчлэхийг нэг үнэт зүйлээ болгодог
    гэсэн үг.
Дүгнэлт
Дэлхийн бүх ард түмэн ардчилсан төр засагтай байхын
  тулд түүний үнэт зүйлүүдийг тодорхойлсон
  байдаг.Эдгээр нь ардчилсан нийгмийн үндсэн
  хууль,эсвэл хүний эрхийн тунхаглалын бүрэлдэхүүн
  хэсэг болдог.
Ардчилсан улсууд заавал яг ижил байх албагүй ч
  ардчилсан улсын ард түмэн ихэнхдээ адил суурь
  зарчмыг баримталж,төр засгаас адил үнэт зүйлийг
  шаардан хүсдэг.
   Эрдэмтэд ардчиллын дээрх үнэт зүйлүүдийг
  тодорхойлсон байдаг бөгөөд ардчилсан улс орон бүр
  эдгээр үнэт зүйлүүдийг хэрэгжүүлж байх ѐстой.
Ярилцлага, хэлэлцүүлгийн асуултууд
   1. Миний эрх,эрх чөлөөний баталгаа юу вэ?
   2. Монголын төр нээлттэй ,хариуцлагатай байж
  чадаж байна уу?
   3. Онцгой нөхцөл байдалд иргэдийн эрхийг
  хязгаарлах нь зүйтэй.
   4. Ардчилал амжилттай хөгжихөд юу чухал вэ?
   5. Хэрвээ би ардчилсан бус улсад амьдарч
  байсан бол…

More Related Content

What's hot

философи 1
философи 1философи 1
философи 1Жак М.У
 
ажилгүйдэл, түүний хэлбэр
ажилгүйдэл, түүний хэлбэражилгүйдэл, түүний хэлбэр
ажилгүйдэл, түүний хэлбэрtserendulamaa
 
нийгмийн институт
нийгмийн институт нийгмийн институт
нийгмийн институт Amgaa Amgalan
 
соёлын бүтэц бүр
соёлын бүтэц бүрсоёлын бүтэц бүр
соёлын бүтэц бүрjavzandulamts
 
эрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулгаэрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулгаNational University Of Mongolia
 
соёл түүний өөрчлөлт (Нийгэм 10 )
соёл түүний өөрчлөлт (Нийгэм 10 )соёл түүний өөрчлөлт (Нийгэм 10 )
соёл түүний өөрчлөлт (Нийгэм 10 )Maa Enkh
 
биет ба биет бус өв
биет ба биет бус өвбиет ба биет бус өв
биет ба биет бус өвulziiiiiiii
 
Шударга ёсонд хэрхэн суралцах вэ?
Шударга ёсонд хэрхэн суралцах вэ?Шударга ёсонд хэрхэн суралцах вэ?
Шударга ёсонд хэрхэн суралцах вэ?Mr Nyak
 
намын систем ба намын тогтолцоо1
намын систем ба намын тогтолцоо1намын систем ба намын тогтолцоо1
намын систем ба намын тогтолцоо1emmely1616
 
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархацмонголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархацSainbuyn Baagii
 
Монголын түүхийн үечлэл
Монголын түүхийн үечлэлМонголын түүхийн үечлэл
Монголын түүхийн үечлэлUka Sola
 

What's hot (20)

философи 1
философи 1философи 1
философи 1
 
Нийгэмшилт
НийгэмшилтНийгэмшилт
Нийгэмшилт
 
гаж үзэгдэл хичээл
гаж үзэгдэл хичээлгаж үзэгдэл хичээл
гаж үзэгдэл хичээл
 
төр гэж юу вэ
төр гэж юу вэтөр гэж юу вэ
төр гэж юу вэ
 
ажилгүйдэл, түүний хэлбэр
ажилгүйдэл, түүний хэлбэражилгүйдэл, түүний хэлбэр
ажилгүйдэл, түүний хэлбэр
 
нийгмийн институт
нийгмийн институт нийгмийн институт
нийгмийн институт
 
төрийн засаглал
төрийн  засаглалтөрийн  засаглал
төрийн засаглал
 
Legts 13
Legts 13Legts 13
Legts 13
 
илтгэл
илтгэлилтгэл
илтгэл
 
Тууль
Тууль Тууль
Тууль
 
соёлын бүтэц бүр
соёлын бүтэц бүрсоёлын бүтэц бүр
соёлын бүтэц бүр
 
валютийн ханш
валютийн ханшвалютийн ханш
валютийн ханш
 
эсээ
эсэээсээ
эсээ
 
эрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулгаэрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулга
 
соёл түүний өөрчлөлт (Нийгэм 10 )
соёл түүний өөрчлөлт (Нийгэм 10 )соёл түүний өөрчлөлт (Нийгэм 10 )
соёл түүний өөрчлөлт (Нийгэм 10 )
 
биет ба биет бус өв
биет ба биет бус өвбиет ба биет бус өв
биет ба биет бус өв
 
Шударга ёсонд хэрхэн суралцах вэ?
Шударга ёсонд хэрхэн суралцах вэ?Шударга ёсонд хэрхэн суралцах вэ?
Шударга ёсонд хэрхэн суралцах вэ?
 
намын систем ба намын тогтолцоо1
намын систем ба намын тогтолцоо1намын систем ба намын тогтолцоо1
намын систем ба намын тогтолцоо1
 
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархацмонголчуудын угсаа гарвал, тархац
монголчуудын угсаа гарвал, тархац
 
Монголын түүхийн үечлэл
Монголын түүхийн үечлэлМонголын түүхийн үечлэл
Монголын түүхийн үечлэл
 

Viewers also liked

ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилалschool14
 
нийгмийн хичээл
нийгмийн хичээлнийгмийн хичээл
нийгмийн хичээлOyunungrakh Oyuka
 
улс төрийн засаглал
улс төрийн засаглалулс төрийн засаглал
улс төрийн засаглалtungalag
 
10 анги нийгмийн тухай мэдлэг
10 анги   нийгмийн тухай мэдлэг 10 анги   нийгмийн тухай мэдлэг
10 анги нийгмийн тухай мэдлэг Sunjee Sunje
 
Copy of zasaglal
Copy of zasaglalCopy of zasaglal
Copy of zasaglalBayarmaa-ss
 
Yндсэн хуульт төр ба төрийн эрх мэдлийн хуваарилалт
Yндсэн хуульт төр ба төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтYндсэн хуульт төр ба төрийн эрх мэдлийн хуваарилалт
Yндсэн хуульт төр ба төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтAriunbayar Bazarvaani
 
нийгэм тест өөрийгөө сориорой
нийгэм тест өөрийгөө сориоройнийгэм тест өөрийгөө сориорой
нийгэм тест өөрийгөө сориоройBurmaa Ganbaatar
 
Lecture 1 what is democracy
Lecture 1 what is democracyLecture 1 what is democracy
Lecture 1 what is democracyJargal Jambal
 
цахим хичээлггггггг
цахим хичээлгггггггцахим хичээлггггггг
цахим хичээлгггггггazzaya2
 
засаглал хуваарилах онол
засаглал хуваарилах онолзасаглал хуваарилах онол
засаглал хуваарилах онолBatchimeg Tomorbaatar
 
Lecture 3 democracy and dictatorship
Lecture 3 democracy and dictatorshipLecture 3 democracy and dictatorship
Lecture 3 democracy and dictatorshipJargal Jambal
 
Turiin tuhia oilgolt tcahim
 Turiin tuhia oilgolt  tcahim Turiin tuhia oilgolt  tcahim
Turiin tuhia oilgolt tcahimmiigaa102
 
Copy of zasaglal
Copy of zasaglalCopy of zasaglal
Copy of zasaglalBayarmaa-ss
 
нийгмийн ухаан 9 р анги
нийгмийн ухаан 9 р ангинийгмийн ухаан 9 р анги
нийгмийн ухаан 9 р ангиnochiro
 
Төрийн үүсэл хэв маяг хэлбэр түүний хувьсал хөгжил
Төрийн  үүсэл хэв маяг хэлбэр түүний хувьсал хөгжилТөрийн  үүсэл хэв маяг хэлбэр түүний хувьсал хөгжил
Төрийн үүсэл хэв маяг хэлбэр түүний хувьсал хөгжил gbd01
 

Viewers also liked (20)

ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилал
 
нийгмийн хичээл
нийгмийн хичээлнийгмийн хичээл
нийгмийн хичээл
 
Ardchilal
ArdchilalArdchilal
Ardchilal
 
улс төрийн засаглал
улс төрийн засаглалулс төрийн засаглал
улс төрийн засаглал
 
10 анги нийгмийн тухай мэдлэг
10 анги   нийгмийн тухай мэдлэг 10 анги   нийгмийн тухай мэдлэг
10 анги нийгмийн тухай мэдлэг
 
Copy of zasaglal
Copy of zasaglalCopy of zasaglal
Copy of zasaglal
 
нийгэм 11 р анги
нийгэм 11 р ангинийгэм 11 р анги
нийгэм 11 р анги
 
Yндсэн хуульт төр ба төрийн эрх мэдлийн хуваарилалт
Yндсэн хуульт төр ба төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтYндсэн хуульт төр ба төрийн эрх мэдлийн хуваарилалт
Yндсэн хуульт төр ба төрийн эрх мэдлийн хуваарилалт
 
Ardchilal
ArdchilalArdchilal
Ardchilal
 
нийгэм тест өөрийгөө сориорой
нийгэм тест өөрийгөө сориоройнийгэм тест өөрийгөө сориорой
нийгэм тест өөрийгөө сориорой
 
Lecture 1 what is democracy
Lecture 1 what is democracyLecture 1 what is democracy
Lecture 1 what is democracy
 
Улс төрийн PR гэж юу вэ
Улс төрийн PR  гэж юу вэУлс төрийн PR  гэж юу вэ
Улс төрийн PR гэж юу вэ
 
цахим хичээлггггггг
цахим хичээлгггггггцахим хичээлггггггг
цахим хичээлггггггг
 
засаглал хуваарилах онол
засаглал хуваарилах онолзасаглал хуваарилах онол
засаглал хуваарилах онол
 
Lecture 3 democracy and dictatorship
Lecture 3 democracy and dictatorshipLecture 3 democracy and dictatorship
Lecture 3 democracy and dictatorship
 
Turiin tuhia oilgolt tcahim
 Turiin tuhia oilgolt  tcahim Turiin tuhia oilgolt  tcahim
Turiin tuhia oilgolt tcahim
 
Copy of zasaglal
Copy of zasaglalCopy of zasaglal
Copy of zasaglal
 
нийгмийн ухаан 9 р анги
нийгмийн ухаан 9 р ангинийгмийн ухаан 9 р анги
нийгмийн ухаан 9 р анги
 
Төрийн үүсэл хэв маяг хэлбэр түүний хувьсал хөгжил
Төрийн  үүсэл хэв маяг хэлбэр түүний хувьсал хөгжилТөрийн  үүсэл хэв маяг хэлбэр түүний хувьсал хөгжил
Төрийн үүсэл хэв маяг хэлбэр түүний хувьсал хөгжил
 
төрийн онол
төрийн онолтөрийн онол
төрийн онол
 

Similar to ардчиллын үнэт зүйлүүд

Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцооМэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцооGlobe International
 
нийгмийн улс төрийн амьдрал.
нийгмийн улс төрийн амьдрал. нийгмийн улс төрийн амьдрал.
нийгмийн улс төрийн амьдрал. Tuvshinsanaa Baasanjav
 
Ж.Мөнхбат "Улс төрийн хямрал, үндэсний зөвшилцөл"
Ж.Мөнхбат "Улс төрийн хямрал, үндэсний зөвшилцөл" Ж.Мөнхбат "Улс төрийн хямрал, үндэсний зөвшилцөл"
Ж.Мөнхбат "Улс төрийн хямрал, үндэсний зөвшилцөл" Unuruu Dear
 
Үндсэн-хуулийн -эрүүгийн-эрх-зүй.pptx
Үндсэн-хуулийн    -эрүүгийн-эрх-зүй.pptxҮндсэн-хуулийн    -эрүүгийн-эрх-зүй.pptx
Үндсэн-хуулийн -эрүүгийн-эрх-зүй.pptxMurun10a
 
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.92baaska96
 
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжилХүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжилAnkhbileg Luvsan
 
Сонгуулийн тогтолцоо, шинэчлэлийн асуудал
Сонгуулийн тогтолцоо, шинэчлэлийн асуудалСонгуулийн тогтолцоо, шинэчлэлийн асуудал
Сонгуулийн тогтолцоо, шинэчлэлийн асуудалSundui Batbold
 
ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилалschool14
 
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэлхүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэлaltangerel altangerel
 
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэлхүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэлaltangerel altangerel
 

Similar to ардчиллын үнэт зүйлүүд (20)

Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцооМэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
Мэдээллийн эрх чөлөө ба иргэдийн оролцоо
 
Annex
Annex Annex
Annex
 
нийгмийн улс төрийн амьдрал.
нийгмийн улс төрийн амьдрал. нийгмийн улс төрийн амьдрал.
нийгмийн улс төрийн амьдрал.
 
Ardchilal
ArdchilalArdchilal
Ardchilal
 
Ж.Мөнхбат "Улс төрийн хямрал, үндэсний зөвшилцөл"
Ж.Мөнхбат "Улс төрийн хямрал, үндэсний зөвшилцөл" Ж.Мөнхбат "Улс төрийн хямрал, үндэсний зөвшилцөл"
Ж.Мөнхбат "Улс төрийн хямрал, үндэсний зөвшилцөл"
 
Үндсэн-хуулийн -эрүүгийн-эрх-зүй.pptx
Үндсэн-хуулийн    -эрүүгийн-эрх-зүй.pptxҮндсэн-хуулийн    -эрүүгийн-эрх-зүй.pptx
Үндсэн-хуулийн -эрүүгийн-эрх-зүй.pptx
 
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
Thahim hicheel 1 r.baasansuren niigmiin uhaan -10 .irgediin uls toriin oroltsoo.
 
Ardchilal
ArdchilalArdchilal
Ardchilal
 
Ardchilal
ArdchilalArdchilal
Ardchilal
 
Ardchilal
ArdchilalArdchilal
Ardchilal
 
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжилХүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
Хүний эрх, эрх чөлөө ба хөгжил
 
Сонгуулийн тогтолцоо, шинэчлэлийн асуудал
Сонгуулийн тогтолцоо, шинэчлэлийн асуудалСонгуулийн тогтолцоо, шинэчлэлийн асуудал
Сонгуулийн тогтолцоо, шинэчлэлийн асуудал
 
улс төр
улс төрулс төр
улс төр
 
Hunii erh
Hunii erhHunii erh
Hunii erh
 
Erx zyi
Erx zyiErx zyi
Erx zyi
 
ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилал
 
ардчилал
ардчилалардчилал
ардчилал
 
хүний эрх гэж юу в1
хүний эрх гэж юу в1хүний эрх гэж юу в1
хүний эрх гэж юу в1
 
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэлхүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
 
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэлхүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
хүний эрх гэж юу C 1 г.алтангэрэл
 

More from Nergui Oyunchinmeg

More from Nergui Oyunchinmeg (7)

нийгмийн тухай мэдлэг хичээл 1
нийгмийн тухай мэдлэг хичээл 1нийгмийн тухай мэдлэг хичээл 1
нийгмийн тухай мэдлэг хичээл 1
 
Oonchig
OonchigOonchig
Oonchig
 
бд 6 19-р зууны соёл
бд 6 19-р зууны соёлбд 6 19-р зууны соёл
бд 6 19-р зууны соёл
 
Lecture1
Lecture1Lecture1
Lecture1
 
Ardchilaliin tuhai uhagdahuun
Ardchilaliin tuhai uhagdahuunArdchilaliin tuhai uhagdahuun
Ardchilaliin tuhai uhagdahuun
 
Manjiin ue
Manjiin ueManjiin ue
Manjiin ue
 
Hunii hogjil
Hunii hogjilHunii hogjil
Hunii hogjil
 

ардчиллын үнэт зүйлүүд

  • 1. Дэлхийн бүх ард түмэн ардчилсан төр засагтай байхын тулд түүний үнэт зүйлүүдийг тодорхойлсон байдаг.Эдгээр нь ардчилсан нийгмийн үндсэн хууль,эсвэл хүний эрхийн тунхаглалын бүрэлдэхүүн хэсэг болдог.Ардчилсан улсууд заавал яг ижил байх албагүй ч ардчилсан улсын ард түмэн ихэнхдээ адил суурь зарчмыг баримталж,төр засгаас адил үнэт зүйлийг шаардан хүсдэг.Ардчиллын тулгуур үнэт зүйлсийг тус бүрд нь авч үзвэл:
  • 2. Иргэдийн оролцоо.Иргэд өөрсдийнхөө талаар шийдвэр гаргахад идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулах,бие даасан байр суурь баримтлахыг оролцоо гэнэ.Өөрөөр хэлбэл төрийн хэрэгт иргэд оролцох явдал юм.Иргэдийн оролцоо нь сонгуульд нэрээ дэвшүүлэх,санал өгөх,мэдээлэл авах,санал бодлоо солилцох,олон нийтийн цуглаанд оролцох,үгээ хэлэх,сайн дурын байгууллагын гишүүн байх,татвар төлөх,эсэргүүцэл илэрхийлэх зэрэг олон хэлбэрээр хэрэгжинэ.Энэ оролцоо нь улс төрийн,нийгмийн,хувийн гэсэн 3 хэлбэрээр хэрэгжинэ.Жишээлбэл: хуулийн санаачлагчдад санал хүсэлт тавих нь улс төрийн оролцоо, ядууст зориулсан халамжийн төв байгуулах нь нийгмийн оролцоо,тухайн хүн өөрөө ядуу хүнд өглөг өгөх нь хувийн оролцоо юм.  Тэгш эрх.Ардчилсан нийгэм нь бүх хүн тэгш эрхтэй байх зарчмыг баримтална.Тэгш эрх гэдэг нь бүх хүнийг тэгш эрх,ижил боломжтой байлгаж,арьс өнгө,нас хүйс,шашин шүтлэг,үндэс угсаагаар ялгаварлан гадуурхахгүй байна гэсэн үг.
  • 3. Улс төрийн хүлээцтэй байдал..Энэ нь олонх улс орныг удирдаж байхад цөөнхийн эрхийг хамгаалсан байх ѐстой гэсэн үг.Цөөнх цуглаан хийх,үг хэлэх эрхтэй байна.Олонхи нь цөөнхийн саналыг сонсож,цөөнх нь олонхийн саналыг дэмжиж байх ѐстой бөгөөд ингэж бие биедээ хүлээцтэй хандаж сурах нь ардчиллын чухал үнэт зүйл юм.  Тогтмол,чөлөөт шударга сонгууль.Тухайн орны иргэд хүсэл зорилгоо илэрхийлэх зам бол төр,засагт өөрсдийгөө төлөөлөх албан тушаалтныг сонгох явдал юм.Ардчилсан ѐсоор эдгээр албан тушаалтныг шударга,чөлөөт байдлаар сонгоно,солино.Монгол улсын Үндсэн хуулийн II бүлгийн 16-р зүйлд зааснаар …шууд буюу төлөөлөгчдийн байгууллагаар уламжлан төрийг удирдах хэрэгт оролцох эрхтэй.Төрийн байгууллагад сонгох,сонгогдох эрхтэй.сонгох эрхийг 18 наснаас эдэлнэ.Сонгогдох насыг төрийн зохих байгууллага,албан тушаалд тавих шаардлагыг харгалзан хуулиар тогтооно.
  • 4. Тайлагнах ёс.Ардчиллын нөхцөлд сонгогдсон болон томилогдсон албан тушаалтнууд ард олонд тайлангаа тавих үүрэгтэй. Тэд өөрсдийн үйл ажиллагааны төлөө хариуцлага хүлээнэ.Албан тушаалтнууд өөрсдийн бус харин ард олны хүсэл зорилгод нийцүүлэн шийдвэр гаргаж,ажил үүргээ гүйцэтгэдэг.  Нийтэд ил тод байх.Төр засаг ард түмэндээ ажлаа тайлагнана гэдэг нь улс оронд юу болж байгааг мэдээлж байна гэсэн үг.Энэ бол төрийн үйл ажиллагааны ил тод байдлын илрэл.Ил тод засаг нь олон нийтийн цуглаан зохион байгуулж,ард иргэдийг оролцуулна.Ардчиллын нөхцөлд хэвлэл мэдээллийн байгууллага,ард түмэн ямар шийдвэрийг хэн яагаад гаргасан талаар мэдээлэл олж авах боломжтой байдаг.
  • 5. Эдийн засгийн эрх чөлөө.Ардчиллын нөхцөлд ард түмэн эдийн засгийн эрх,эрх чөлөөг эдлэх ѐстой.Энэ нь иргэд хувийн өмчтэй байх,бизнес эрхлэх,дуртай ажлаа хийх,мэргэжлийн холбоодод эвлэлдэн нэгдэх эрхтэй байна гэсэн үг.Монгол улсын Үндсэн хуулийн I бүлгийн 5-р зүйлд зааснаар:Монгол улс дэлхийн эдийн засгийн хөгжлийн түгээмэл хандлага,өөрийн орны өвөрмөц онцлогт нийцсэн олон хэвшил бүхий эдийн засагтай байна гэжээ.  Эрх мэдлээ хэтрүүлэхэд хяналт тавих.Ардчилсан нийгэм нь сонгуульт албан тушаалтай буюу хэсэг бүлэг хүмүүс эрх мэдлээ урвуулах,хэтрүүлэн ашиглах явдлаас урьдчилан сэргийлэхийг эрмэлздэг.Эрх мэдлээ хэтрүүлэх хамгийн нийтлэг хэлбэрийн нэг нь авилга юм.Авилга гэдэг нь төр,засгийн албан тушаалтан хувьдаа ашиг хонжоо олохын тулд эрх мэдлээ хууль бусаар ашиглан нийтийн болон хувь хүний хөрөнгийг завшихыг хэлнэ.
  • 6. Хүний эрх,хүний эрхийн тунхаглал.Ардчилал нь хүний эрхийг хүндэтгэж хамгаалахыг чухалчилдаг.Хүний эрх гэдэг нь төрөхөөс заяагдсан зүйл бөгөөд хүний амь нас,нэр төрийг хүндэтгэн үзэх үнэлэмжийг илэрхийлнэ.Хүний эрх,тухайлбал үг хэлэх,эвлэлдэн нэгдэх,хурал цуглаан хийх,сурч боловсрох эрх,мөн тэгш эрхийг багтаана.Ардчилсан улсууд төр,засаг эрх мэдлээ хэтрүүлэх явдлаас ард олныг хамгаалах зорилгоор хүний эрхийн тунхаглалтай байдаг.  Олон намын тогтолцоо.Олон намын тогтолцоотой байхын тулд хоѐроос илүү улс төрийн нам сонгуульд оролцох ѐстой.Олон намын тогтолцоотой нийгэмд сонгуульд ялсан намтай өрсөлдөгч сөрөг хүчнийг хүлээн зөвшөөрнө.Энэ нь төр засаг аливаа асуудлаар олон талын байр суурийг зэрэгцүүлэн үзэх боломж олгодог.Тэрчлэн олон намын тогтолцоо нь сонгогчдод олон нэр дэвшигч,олон намын мөрийн хөтөлбөр дундаас сонголт хийхэд нь тусална.Түүхээс үзэхэд ганц намтай оронд дарангуйлал тогтож байжээ.
  • 7. Хуульд захирагдах ёс.Ардчиллын нөхцөлд хаан,ерөнхийлөгч,сайд ер нь хэн ч хуулиас дээгүүр байх эрхгүй.Үүнийг хуульд захирагдах ѐс гэнэ.Энэ бол хүн бүр хуулийг сахина,түүнийг зөрчвөл хариуцлага хүлээнэ гэсэн үг.Ардчилал нь хууль бүх нийтэд адил тэгшээр , шударга тууштай үйлчлэхийг нэг үнэт зүйлээ болгодог гэсэн үг.
  • 8. Дүгнэлт Дэлхийн бүх ард түмэн ардчилсан төр засагтай байхын тулд түүний үнэт зүйлүүдийг тодорхойлсон байдаг.Эдгээр нь ардчилсан нийгмийн үндсэн хууль,эсвэл хүний эрхийн тунхаглалын бүрэлдэхүүн хэсэг болдог. Ардчилсан улсууд заавал яг ижил байх албагүй ч ардчилсан улсын ард түмэн ихэнхдээ адил суурь зарчмыг баримталж,төр засгаас адил үнэт зүйлийг шаардан хүсдэг. Эрдэмтэд ардчиллын дээрх үнэт зүйлүүдийг тодорхойлсон байдаг бөгөөд ардчилсан улс орон бүр эдгээр үнэт зүйлүүдийг хэрэгжүүлж байх ѐстой.
  • 9. Ярилцлага, хэлэлцүүлгийн асуултууд 1. Миний эрх,эрх чөлөөний баталгаа юу вэ? 2. Монголын төр нээлттэй ,хариуцлагатай байж чадаж байна уу? 3. Онцгой нөхцөл байдалд иргэдийн эрхийг хязгаарлах нь зүйтэй. 4. Ардчилал амжилттай хөгжихөд юу чухал вэ? 5. Хэрвээ би ардчилсан бус улсад амьдарч байсан бол…